Bài giảng Bệnh lý hệ sinh dục nam - ThS.BS Huỳnh Ngọc Linh

Bài giảng với các nội dung bệnh lý tinh hoàn và mào tinh hoàn; bệnh lý dương vật; bệnh lý tuyến tiền liệt; teo tinh hoàn trong tật tinh hoàn ẩn; tổn thương ống sinh tinh do virus quai bị; u tinh bào; u tế bào mầm tinh hoàn... Để nắm chắc kiến thức mời các bạn cùng tham khảo bài giảng.

BỆNH LÝ TINH HOÀN VÀ MÀO TINH HOÀN

- TINH HOÀN ẨN (cryptorchidism)

-VIÊM TINH HOÀN (orchitis)

- TRÀN DỊCH TINH MẠC (hydrocele)

- TRÀN MÁU TINH MẠC (Hematocele)

-U TINH HOÀN (Testicular tumors)

U tế bào mầm ( chiếm 95% u tinh hoàn)

U mô đệm-dây sinh dục

-TĂNG SẢN TUYẾN TIỀN LIỆT DẠNG CỤC

-CARCINÔM TUYẾN TUYẾN TIỀN LIỆT

tinh hoàn ẩn, sẽ đƣợc phẫu thuật khi

bé đƣợc 6 tháng - 1 tuổi, nếu tinh hoàn không xuống đƣợc ổ bìu.

TEO TINH HOÀN TRONG TẬT TINH HOÀN ẨN

A- Tinh hoàn bình thường có hoạt động sinh tinh trùng

B- Tinh hoàn teo trong tật tinh hoàn ẩn ống sinh tinh cho thấy có tế bào Sertoli nhưng không có hoạt động sinh tinh trùng Màng đáy ống sinh tinh dày và có gia tăng số lương tế bào Leydig trong mô kẽ

TỔN THƯƠNG ỐNG SINH TINH DO VIRUS QUAI BỊ

XOẮN TINH HOÀN

Torsion of testis

Gặp ở trẻ em, ở tuổi dậy thì

Do tinh hoàn tự xoay quanh trục của nó làm tắc nghẽn một phần hay toàn bộ mạch máu đến nuôi tinh hoàn Hậu quả là tinh hoàn bị hoại tử

Bé trai 6 tuần tuổi, bị tràn dịch tinh hoàn bẩm sinh 2 bên Bìu trái sưng to,

đỏ, đau từ 2 ngày nay Không có dấu hiệu thoát vị bẹn hoặc sốt Khám soi đèn pin cho thấy tràn dịch tinh mạc bên phải, và bìu trái mờ đục Siêu âm doppler thấy có dấu hiệu tắc nghẽn lưu lượng máu đến tinh hoàn trái

Phẫu thuật thấy tinh hoàn trái bị xoắn và hoại tử, nên cắt tinh hoàn này Hậu phẫu ổn

Tràn dịch tinh mạc bẩm sinh khá phổ biến, có thể tự khỏi trong vòng 1

năm, tuy nhiên biến chứng xoắn tinh hoàn hiếm gặp và là biến chứng

nặng

U TINH BÀO

thường gặp nhất (chiếm 30% u tế bào mầm),không gặp ở trẻ em, 30 – 50t

giống với u nghịch mầm buồng trứng

Đại thể: U xâm chiếm toàn bộ tinh hoàn, làm tinh hoàn sưng to ( kích thuớc có thể to

gấp 10 lần bình thường), mặt cắt mầu nâu nhạt, khá đồng nhất U ít khi xâm nhập vào bao tinh hoàn, nhưng đôi khi lan tràn vào mào tinh hoàn, thừng tinh và bìu

Vi thể: 3 loại

- U tinh bào điển hình: 85% u tinh bào U cấu tạo bởi 1 loại tế bào xếp thành

từng dải hoặc đám, phân cách với nhau bằng các dải sợi collagen mỏng có thấm nhập nhiều limphô bào Tế bào u hình tròn hoặc đa giác; màng tế bào rõ, bào tương sáng; nhân nằm chính giữa, đậm màu, chứa 1- 2 hạch nhân Thường ít có phân bào

- U tinh bào loạn sản: cấu tạo bởi các tế bào đa dạng và dị dạng, thường thấy có các

tế bào khổng lồ và có nhiều phân bào ( > 3 phân bào/ 1 vi trường lớn)

- U tinh bào sinh tinh: cấu tạo bởi 3 loại tế bào trộn lẫn vào nhau

* Tế bào kích thước trung bình (15- 18 microM), nhân tròn, bào tương ái toan Đây là loại tế bào chiếm đa số

* Tế bào nhỏ (6 - 8 microM) có hình ảnh tương tự tinh bào, nhân tròn, bào tương ít

* Tế bào khổng lồ (50- 100 microM), có 1 hay nhiều nhân, nằm rải rác trong u

CARCINÔM PHÔI (embryonal carcinoma)

Carcinôm phôi dạng đơn thuần chiếm 3% u tế bào mầm,

thường gặp khoảng 20 - 30 tuổi

Đại thể: U nhỏ hơn so với u tinh bào, không xâm chiếm toàn bộ tinh hoàn nhưng có

thể xâm nhập vào bao tinh hoàn và mào tinh hoàn Mặt cắt không đồng nhất, lấm tấm các đốm hoại tử và xuất huyết

Vi thể: cấu tạo bởi các tế bào lớn dị dạng, nhân lớn đậm mầu, hạch nhân lớn Các tế

bào xếp thành các các đám đặc hoặc các ống tuyến

U TÚI NOÃN HOÀNG (Yolk sac tumor)

# U xoang nội bì phôi (endodermal sinus tumor )

U tinh hoàn thường gặp ở trẻ em < 3 tuổi U cũng có thể xảy ra ở người lớn nhưng

thường dưới dạng hỗn hợp với các loại u tế bào mầm khác

Đại thể: u mềm, mặt cắt không đồng nhất, mầu xám nhạt, có những vùng xuất huyết

và thoái hóa bọc

Vi thể: u cấu tạo bởi các tế bào hình vuông hoặc dẹt, kết hợp thành 1 mạng lưới các

cấu trúc dạng ống, hoặc phủ lên các nhú liên kết có mạch máu ở giữa; các nhú này thò vào trong lòng các ống lót bởi tế bào u, tạo thành 1 cấu trúc rất đặc trưng của u túi noãn hoàng gọi là thể Schiller- Duval

Tế bào u có khả năng sản xuất ra alpha- fetoprotein (AFP)

CARCINÔM ĐỆM NUÔI ( choriocarcinoma)

Carcinôm đệm nuôi dạng đơn thuần chỉ chiếm không quá 1% u tế bào mầm, nhưng lại

là loại u có độ ác tính rất cao

Đại thể: U nhỏ, không làm tinh hoàn to ra nhưng thường có xuất huyết và hoại tử

Vi thể: U cấu tạo bởi 2 loại tế bào:

- Các đơn bào nuôi, kích thước đều đặn, màng tế bào rõ, bào tương sáng; nhân nằm chính gữa Các đơn bào nuôi xếp thành từng dải hoặc đám

- Các hợp bào nuôi, kích thước lớn, nhiều nhân đậm mầu; bào tương ái toan và có chứa nhiều HCG do tế bào sản xuất

U QUÁI (Teratoma)

5- 10% u tế bào mầm U có thể xảy ra ở trẻ em cũng như người lớn

Đại thể: U thường có kích thước 5- 10 cm; mặt cắt không đồng nhất do cấu tạo u gồm

nhiều loại mô khác nhau, có những vùng hoá bọc

Vi thể: tuz theo mức độ biệt hoá, phân biệt 3 loại

- U quái trưởng thành lành tính: thường gặp ở trẻ em hơn là người lớn U cấu tạo bởi

nhiều loại mô trưởng thành xuất phát từ cả 3 lá phôi: mô thần kinh, mô cơ, sụn, xương, các loại biểu mô phủ và biểu mô tuyến Các loại mô khác nhau này sắp xếp lộn xộn trên nền 1 mô đệm sợi hoặc mô niêm

- U quái chưa trưởng thành: là u ác tính, cấu tạo bởi các loại mô và tế bào chưa trưởng

thành xuất phát từ 3 lá phôi như mô sụn non, các nguyên bào thần kinh

- U quái trưởng thành hoá ác: là u quái trưởng thành nhưng trong thành phần cấu tạo

của nó lại có chứa 1 thành phần ác tính rõ rệt như carcinôm tế bào gai, cárcinôm tuyến hoặc sarcôm

* Ở trẻ em, u quái thường thuộc dạng đơn thuần và có thể lành tính nếu vi thể là u quái trưởng thành; khác với người lớn, u quái thường là dạng hỗn hợp với nhiều u tế bào mầm khác, cho

nên dù vi thể là loại u quái trưởng thành thì vẫn được xem như ác tính

U TẾ BÀO MẦM TINH HOÀN

Giai đoạn I: u còn giới hạn trong tinh hoàn

Giai đoạn II: u di căn và hạch sau phúc mạc dưới cơ hoành

Giai đoạn III: u di căn vào hạch trên cơ hoành: hạch trung thất

hoặc hạch trên đòn

Giai đoạn IV: u cho di căn đến các tạng như phổi, gan, xương

* Đối với bác sĩ lâm sàng, chỉ cần phân biệt u tế bào mầm thành 2 loại, u tinh bào và u tế bào mầm không phải u tinh bào

(UTBMKPUTB)

u có kích thước nhỏ, khoảng 3 cm đường kính; mặt cắt đồng nhất, mầu nâu

có thoái hóa bọc

U tế bào Sertoli: u cấu tạo bởi các tế bào dài tương tự tế bào Sertoli, sắp xếp thành các dải đặc tương tự ống sinh tinh chưa trưởng thành

HẸP THẮT DA QUI ĐẦU

(phimosis)

tỉ lệ lỗ tiểu đóng cao (mặt lưng dương vật) trong dân số là 1/500.000 người, còn dị tật lỗ tiểu đóng thấp (mặt dưới dương vật) là 1/500

DỊ TẬT BẨM SINH: BÀNG QUANG LỘ RA DA

GẪY DƯƠNG VẬT

CONDYLÔM SÙI

DƯƠNG VẬT

Low magnification reveals the papillary (villous) architecture,

The epithelium shows

vacuolization (koilocytes)

characteristic of human

papillomavirus infection

(HPV)

The normal prostate

contains several distinct regions, including a

central zone (CZ), a

peripheral zone (PZ), a transitional zone (TZ), and a periurethral zone

Most carcinomas arise from the peripheral

glands of the organ and may be palpable during digital examination of the rectum

Nodular hyperplasia, in contrast, arises from

more centrally situated glands and is more likely

to produce urinary

obstruction early than is carcinoma

Sơ đồ phân vùng trong tuyến tiền liệt

và các bệnh lý liên quan

Benign prostate gland with basal cell and secretory cell layer

MÔ HỌC TUYẾN TiỀN LiỆT

TĂNG SẢN TUYẾN TIỀN LIỆT DẠNG CỤC

(nodular hyperplasia)

TĂNG SẢN TUYẾN TIỀN LIỆT DẠNG CỤC (nodular hyperplasia)

# TĂNG SẢN LÀNH TÍNH TUYẾN TiỀN LiỆT

Benign Prostatic Hyperplasia (BPH)

CARCINOMA TUYẾN TIỀN LIỆT

điểm cộng gộp từ

2 (1+1) đến 10 (5+5)

NHUỘM HÓA MÔ MiỄN DỊCH – PSA – TRONG CARCINOMA TUYẾN TIỀN LIỆT

CARCINOMA TUYẾN TiỀN LiỆT DI CĂN CỘT SỐNG