Bài giảng cúm TS nguyễn lô

CẢM LẠNH VÀ CÚM• Cảm lạnh : viêm đường hô hấp, lành tính do nhiều nguyên nhân khác nhau.. ĐỊNH NGHĨA CÚM- Do các chủng virut cúm gây ra - Virut cúm A có thể tạo thành dịch - Đa số bệnh n

TS Nguyễn Lô Đại học Y Huế

CẢM LẠNH VÀ CÚM

• Cảm lạnh : viêm đường hô hấp, lành tính do nhiều nguyên nhân khác nhau

• Có thể do virut : adenovirus, rhinovirus, arenavirus, coronavirus

• Do vi khuẩn : liên cầu, phế cầu, HI

• Gần đây một chủng coronavirus hoang dại (từ chồn hương) gây SARS

ĐỊNH NGHĨA CÚM

- Do các chủng virut cúm gây ra

- Virut cúm A có thể tạo thành dịch

- Đa số bệnh nhẹ, nhưng một số có thể tử vong

- Cúm người và cúm các động vật khác vốn không gây bệnh chéo

- Gần đây, do đột biến, cúm gia cầm đã gây bệnh cho một số ít người

NGUYÊN NHÂN

• Virut cúm :Orthomyxoviridae inffluenza

• Có 3 type : A, B, C

• Type A có KN H và N biến đổi tạo thành các biến chủng khác nhau

• KN H : từ H1 đến H15

• KN A : từ A1 đến A9

• Gây bệnh cho người : từ H1 đến H3 và N1-N3

DỊCH TỄ HỌC

• Nguồn bệnh : Người và có thể động vật

• Đường lây : Từ người sang người qua đường hô hấp Từ động vật sang người chưa rõ Cúm chim có thể gây bệnh cho người

• Virut A gây nhiều đại dịch cho người và chim.(H5N1)

• Có thể có giao thoa, tái tổ hợp thành các chủng mới gây dại dịch

VIRUT CÚM A

• KN H và N thường thay đổi

• Nếu thay đổi ít về KN : dời KN

• Thay đổi nhiều : chuyển KN

• Genome gồm 8 mảnh dễ lắp ráp tạo thành tổ hợp gen mới

• Nguy cơ tổ hợp giữa virut cúm người với cúm động vật (gia cầm H5N1)

SINH LÝ BỆNH

• KN H giúp VK bám vào biểu mô hô hấp

• Virut nhân lên rồi với KN N chúng phóng thích ra để xâm nhập các TB

khác

• Không tìm thấy virut cúm ngoài đường hô hấp

• Phản ứng cơ thể : Interferon, KT kháng N, kháng H

LÂM SÀNG thể điển hình

• Ủ bệnh : 2-3 ngày

• Khởi phát đột ngột : sốt, viêm long hô hấp trên, đau lưng, mệt mỏi

• Toàn phát : Sốt, đau cơ, khớp Ho, rát cổ

• Thực thể : không phát hiện gì

• Hồi phục trong vòng 5-7 ngày

• Suy nhược sau cúm kéo dài

BIẾN CHỨNG

• VIÊM PHỔI: bội nhiễm vi khuẫn, do chính virut cúm (nặng) vì có thể

ARDS

• Hội chứng RYE : (virut cúm B, trẻ em(6-11t), dùng Aspirin) : Phù não, hạ đường huyết, tổn thương gan và thận

• Nặng thêm bệnh mạn tính đang có : suy tim, viếm xoang, viêm PQ mạn

• Hiếm : viêm não, viêm tủy, Guillain Barré

CHẨN ĐOÁN

• LÂM SÀNG :

- dịch tễ

- viêm long hô hấp trên

- Đau cơ khớp

- Suy nhược kéo dài

XÁC ĐỊNH : huyết thanh học (tìm KT) với ELISA, tìm RNA virut với PCR

CHẨN ĐOÁN GIÁN BIỆT

• Cúm chim H5N1 : Tiếp xúc với gia cầm có bệnh Phân lập virut, huyết thanh học, PCR

• SARS : do coronavirus Nguy hiểm

• Nhiễm Mycoplasma

• Cảm lạnh do các nguyên nhân khác

ĐIỀU TRỊ

• Kháng sinh đặc hiệu :

• Với cúm người : Amantadin và Rimantadin Dùng <24 giờ sau phơi nhiễm

• Cúm gà : Oseltamavir (Tamuflu 75mg) hay Zanamavir Phải dùng sớm

• Điều trị triệu chứng : giảm sốt, ho

• ARDS : Thở máy chế độ PEEP

PHÒNG BỆNH

• Cách ly người bệnh

• Không tiếp xúc với gia cầm trong mùa dịch gia cầm

• Giết và cô lập gia cầm vùng dịch (3km)

• Bảo hộ đúng quy cách cho người săn sóc bệnh nhân và gia cầm Thuốc

phòng đủ

• Kiểm dịch gia cầm