ngữ văn 7 tuần 28-32

Hãy trình bày những hiểu biết của em về tác giả và văn bản này?. - Minh hoạ nội dung chính của truyện- Tạo hai cảnh trái ngược, làm nổi bật tư tưởng phê phán bọn quan lại ăn chơi vô trác

TUẦN: 28

TIẾT: 105

Ngày soạn: 12/3/2011 Ngày dạy: 14/3/2011

VĂN BẢN: SỐNG CHẾT MẶC BAY

Phạm Duy Tốn

A- Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:

1 Kiến thức:

- HS nắm được sơ giản về tác giả Phạm Duy Tốn

- Thấy được tác phẩm này được coi là một trong những tác phẩm mở đầu chothể loại truyện ngắn Việt Nam

2 Kĩ năng:

Đọc và kể tóm tắt truyện

3 Thái độ: Học sinh yêu thích môn học.

B- Chuẩn bị

Giáo viên: Soạn bài + SGK + tài liệu hướng dẫn

Học sinh: Đọc và trả lời câu hỏi SGK

? Hãy trình bày những hiểu biết của em

về tác giả và văn bản này?

- HS dựa vào phần chú thích * để trình

bày

1 Tác giảPhạm Duy Tốn (1883-1924)

Là một trong số ít người có thành tựuđầu tiên về thể loại truyền ngắn hạnđại

Quan sát chuyện sống chết mặc bay

hãy cho biết:

a Chuyện kể về sự kiện gì Nhân vật

chính của sự kiện đó là ai?

? Sự kiện và nhân vật đó được tổ chức

trong một cốt truyện mấy phần?

Nguy cơ đê vỡ

P2: tiếp theo đến “…Điếu, mày!”:

Cảnh trong đình trước khi đê vỡ

P3: Đoạn còn lại: Cảnh đê vỡTheo em, hai bức tranh trong SGK

được vẽ với dụng ý gì?

- Minh hoạ nội dung chính của truyện

- Tạo hai cảnh trái ngược, làm nổi bật

tư tưởng phê phán bọn quan lại ăn chơi

vô trách nhiệm trong khi dân đang ra

VĂN BẢN: SỐNG CHẾT MẶC BAY

Phạm Duy Tốn

A- Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:

1 Kiến thức:

- HS nắm được hiện thực về tình cảnh khốn khổ của nhân dân trước thiên tai và

sự vô trách nhiệm của bọn quan lại dưới chế độ cũ

- Thấy được thành công về nghệ thuật của truyện ngắn Sống chết mặc bay - tác

phẩm này được coi là một trong những tác phẩm mở đầu cho thể loại truyện ngắnViệt Nam

- Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện nghịch lí

Giáo viên: Soạn bài + SGK + tài liệu hướng dẫn

Học sinh: Đọc và trả lời câu hỏi SGK

C- Tiến trình

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra: Nêu khái quát lại nội dung tác phẩm?

3 Bài mới

Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học

Hoạt động 1: Giáo viên khái quát lại

nội dung tiết học trước

Theo dõi phần đầu văn bản “sống chết

mặc bay”, cho biết:

1 Cảnh đê sắp vỡ

a Cảnh đê sắp vỡ được gợi tả bằng các

chi tiết không gian, thời gian địa điểm

nào?

Thời gian: gần 1h đêmKhông gian: Trời mưa tầm tã, nướcsông Nhị Hà lên to

Địa điểm: Khúc sông làng X thuộc phủ

X hai ba đoạn đã thẩm lậu.

Các chi tiết đó gợi một cảnh tượng như

thế nào?

- Đêm tối, mưa to không ngớt, nước

sông dâng nhanh có nguy cơ làm đê vỡ

Tên sông được nói cụ thể (sống Nhị

Hà) nhưng tên làng tên phủ được ghi

bằng ký hiệu (làng X thuộc phủ X)

Điều đó thể hiện dụng ý gì của tác giả

- Tác giả muốn bạn đọc hiểu câu

chuyện này không chỉ xảy ra ở một nơi

mà có thể là phổ biến ở nhiều nơi trong

nước ta

Trong truyện này, phần mở đầu có vai

trò “thắt nút” ý nghĩa “thắt nút” ở đây

là gì?

- Tạo tình huống có vấn đề (đê sắp vỡ)

để từ đó, các sự việc kế tiếp sẽ xảy ra

2 Cảnh trên đê và trong đình khi đê vỡ

a, Cảnh trên đê

Cảnh tượng trên đê trước khi đê vỡ

được miêu tả trong đoạn văn nào?

Đoạn từ Dân phu kể hàng trăm nghìn

con người đến khúc đê này hỏng mất

Cảnh được tả bằng những chi tiết hình

ảnh và âm thanh điển hình nào?

- Hình ảnh: kẻ thì thuổng lướt thướtnhư chuột lột

- Âm thanh: trống đánh liên thanh, ốcthổi vô hồi, tiếng người xao xác gọinhau,

Ngôn ngữ miêu tả có gì đặc sắc

- Nhiều từ láy tượng hình (bì bõm,

lướt, xao xác, tầm tã, cuồn cuộn)

- Kết hợp ngôn ngữ biểu cảm (than ôi,

lo thay, nguy thay)

Một cảnh tượng như thế nào được gợi

lên từ cách miêu tả này?

- Hối hả, chen chúc, nhếch nhác, thảmhại

Đặt trong nội dung truyện sống chết

mặc bay, đoạn tả cảnh trên đê trước khi

đê vỡ có ý nghĩa gì?

- Dựng cảnh dân đang lo chống chọi

với nước đê cứu đê

- Chuẩn bị cho sự xuất hiện cảnh tượng

trái ngược sẽ diễn ra ở trong đình

b Cảnh trong đình trước khi đê vỡ.Theo dõi đoạn văn kể chuyện trong

đình hãy cho biết những chuyện gì

đang xảy ra ở đây?

Chuyện quan phủ được hầu hạ

Quan phủ chơi tổ tôm

Quan phủ nghe tin đê vỡ

Trong đoạn văn kể chuyện quan phủ

được hầu hạ Tác giả đã dùng những

chi tiết nào về chân dung đồ vật để

dựng hình ảnh quan phủ

- Uy nghi, chễm chện ngồi, tay trái tựa

gối xếp, chân phải duỗi thẳng ra, để

cho tên người nhà ở dưới đất mà gãi

- Bát yến hấp đường phèn, tráp đồi mồi

trong ngăn bạc đầy những trầu vàng

hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ

vàng

Các chi tiết đó tạo hình ảnh một viên

quan phụ mẫu như thế nào?

Hình ảnh quan phụ mẫu nhàn nhã

hưởng lạc trong đình T ngược với hình

ảnh nào ngoài đê

- Mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít

trăm họ đang vất vả lấm láp, gội gió

tắm mưa như đàn sâu lũ kiến ở trên

đê

- Béo tốt, nhàn nhã, thích hưởng lạc,hách dịch

Trong nghệ thuật, đặt hai cảnh trái

ngược nhau như thế gọi là biện pháp

tương phản Theo em phép tương phản

có tác dụng gì?

Theo dõi tiếp đoạn văn kể chuyện quan

phủ đánh tổ tôm và cho biết:

Hình ảnh quan phủ nổi lên qua những

chi tiết điển hình nào về cử chỉ và lời

nói

Cử chỉ: Khi đó, ván bài quan đã chờ rồi

ngài xơi bát yến vừa xong, ngồi khểnh

vuốt râu, rung dài, mắt đang mải trông

đĩa mọc

- Lời nói: tiếng thầy đề hỏi: “Bẩm bốc”

tiếng quan lớn truyền “ừ”

- Có người khẽ nói: Bẩm, dễ có khi đê

vỡ!

Ngài cau mặt, gắt rằng: Mặc kệ!

Trong khi miêu tả và kể chuyện này,

tác giả đã có những lời bình luận và

Kết hợp miêu tả, kể chuyện bằng tương

- Làm rõ tính cách hưởng lạc của quanphủ và thảm cảnh của người dân

- Góp phần ý nghĩa phê phán truyệnSống chết mặc bay

phản với những lời bình luận biểu cảm

đã mang lại hiệu quả gì cho đoạn

Theo dõi đoạn văn kể chuyện quan phủ

khi nghe tin đe vỡ và cho biết:

Hình thức ngôn ngữ nổi bật ở đây là

gì?

Ngôn ngữ đối thoại

Những câu đối thoại nào đắt nhất, qua

đó tính cách quan phụ mẫu được bộc lộ

- Khi có tin báo đê vỡ: đê vỡ rồi! đê

vỡ rồi, thời ông cách cổ chúng mày

thời ông bỏ tù chúng mày! có biết

không

- Khi chơi bài: ù thông tôm, chi chi

nảy! Điếu này!

Tương phản nổi bật trong đoạn truyện

này là chi tiết nào?

- Hình ảnh người nhà quê, mình mẩy

lấm láp áo quần ướt đầm, tất cả chạy

xông vào thở không ra lời “Bẩm

Quan lớn đỏ mặt tía tai quay ra quát

rằng: “Đê vỡ rồi thời ông cách cổ

- Tố cáo bọn quan lại có quyền lực thờ

ơ vô trách nhiệm với tính mạng conngười

Học sinh theo dõi đoạn cuối văn bản 3 Cảnh vỡ đê

Tác giả đã kết hợp ngôn ngữ miêu tả và

ngôn ngữ biểu cảm như thế nào?

- Ngôn ngữ miêu tả: khắp mọi nơi miền

đó, nước tràn lênh láng, xoáy thành vực

sâu nhà cửa trôi băng, lúa má ngập hết

- Ngôn ngữ biểu cảm: kẻ sống không

chỗ ở kể sao cho xiết!

Tác dụng của cách dùng ngôn ngữ này? - Vừa gợi tả cảnh tượng lụt do đê vỡ

vừa tỏ lòng ai oán cảm thương của tácgiả

Cảm nhận của em về giá trị của truyện

Sống chết mặc bay trên các phương

diện:

Nội dung phản ánh hiện thực?

Nội dung nhân đạo?

- Là người có tình cảm yêu ghét phân

minh (thông cảm với người nghèo căm

ghét kẻ có quyền lực)

- Là người dùng văn để bênh vực người

nghèo, lột mặt bọn quan lại vô lương

CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

Tìm hiểu đề, lập ý, lập dàn ý và viết các phần, đoạn trong bài văn giải thích

3 Thái độ: Có ý thức vận dụng trong khi viết các bài tập làm văn

B- Chuẩn bị

Giáo viên: soạn bài SGK + STK

Học sinh: Học và chuẩn bị bài mới

C- Tiến trình

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra: sự chuẩn bị bài của học sinh

3 Bài mới

Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học

thíchGiáo viên chép bài lên bảng

+ quan hệ giữa nghĩa đen đến nghĩabóng

+ nội dung lời khuyên hướng tới khátvọng của người nông dân

Tìm những thành ngữ, những câu tục

ngữ tương tự ý nghĩa

Đi cho biết đó biết đây

ếch ngồi đáy giếng

mở rộng tầm hiểu biết

3 Nghĩa sâu:

Liên hệ với một câu tục ngữ

So sánh để rút ra + đây là chân lý, đâycòn là khát vọng

- Từ chung tới riêng+ Có nhiều câu tục ngữ, ca dao cùng đềtài

+ Đây là câu thấm thía nhất

b Thân bài:

Nên có 3 đoạn bởi có 3 nghĩa

1 nghĩa đen

Là một kinh nghiệm

Đi ngày đàng thời xưa, chỉ có thểchừng 40, 50km, có nghĩa là đến mộtđịa phương làng, xác khác

- Đi xa như vậy mới học được nhữngđiều mới mẻ

4 Củng cố: Để thục hiện một bài văn lập luận giải thích, chúng ta cần thực hiện qua

LUYỆN TẬP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH

A- Mục tiêu cần đạt: Qua bài học, học sinh nắm được:

1 Kiến thức:

Giúp học sinh củng cố những hiểu biết về cách làm bài văn lập luận giải thíchmột vấn đề Vận dụng được những hiểu biết đó vào việc làm một bài văn giải thíchcho một ố vấn đề của đời sống

2 Kĩ năng: Tìm hiểu đề, lập ý, lập dàn ý và viết các phần, đoạn trong bài văn giải

Học sinh: ôn lại kiến thức lý thuyết đã học

Đề yêu cầu giải thích vấn đề gì?

hãy tìm các từ then chốt trong đề và

chỉ ra các ý quan trọng cần được giải

(2) Nói tới sách là nói tới trí tuệ conngười

- Đây là hình thức lưu giữ trí thức từxưa đến nay

- Nội dung của nó là tri thức phong phú

và sâu sắc của con người

- Sách giáo khoa là sự kết tinh nhữngcuốn sách mang trí tuệ con người.(4) Hiểu thêm câu nói thông qua nhữngcâu nói khác về sách chẳng hạn: “Sách

mở ra những chân trời mới cho mọi

- Gọi học sinh lên trình bày đoạn văn

5 Hướng dẫn học sinh học bài.

- Ôn tập viết bài làm văn số 6

- Soạn bài: Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

Hướng dẫn:

VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 6 VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH (Ở NHÀ)

Đề bài: Nhân dân ta có câu tục ngữ Đi một ngày đàng, học một sàng khôn.

Hãy giải thích câu tục ngữ đó.

Yêu cầu:

* Mở bài: Giới thiệu câu tục ngữ với ý nghĩa của nó là : Kinh nghiệm và thể hiệnkhát vọng được đi nhiều nơi để mở rộng sự hiểu biết

* Thân bài: giải thích câu tục ngữ:

- Nghĩa đen: Đi một ngày đàng nghĩa là gì? Đagf ở đây có nghĩa là đường; ngĩacủa nó: xác định một khoảng thời gian, không gian nhất định Một sàng khôn là gì?Sàng nghĩa là một loại đồ vật làm bằng tre dùng để sàng lọc, ở đây là chỉ đơn vị lớn

và nhiều, một sàng khôn là học được nhiều cái hay, cái tốt của thiên hạ

- Nghĩa bóng: Nêu kinh nghiệm về nhận thức đó là đi nhiều thì hiểu nhiều,hiểu rõ Do đó cần phải đi nhiều để mở rộng tầm hiểu biết

- Liên hện đến một số câu như:

+ Đi cho biết đó biết đây

Ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn.

+ Đi một bữa chợ, học một mớ khôn.

+ Ếch ngồi đáy giếng.

* Kết bài: Câu tục ngữ đúc kết một kinh nghiệm, một khát vọng do đó nó vẫn còn

có ý nghĩa cho đến tận ngày hôm nay

TUẦN: 29

TIẾT: 109

Ngày soạn: 19/3/2011 Ngày dạy: 21/3/2011

VĂN BẢN: NHỮNG TRÒ LỐ HAY LÀ VA-REN VÀ PHAN BỘI CHÂU

(Nguyễn Ái Quốc)

A- Mục tiêu cần đạt: Qua bài học, hs cần nắm:

1 Kiến thức: Học sinh nắm được sơ giản về tác giả Nguyễn Ái Quốc và những tác

phẩm nổi tiếng Nắm được mục đích của việc viết tác phẩm này

2 Kĩ năng: Rèn cho hs kĩ năng đọc, kể văn xuôi tự sự( truyện ngắn châm biếm)

bằng giọng văn phù hợp

3 Thái độ: Học sinh yêu thích môn học

B- Chuẩn bị

Giáo viên: soạn bài nghiên cứu tài liệu

Học sinh: Học bài và trả lời câu hỏi SGK

Nguyễn ái Quốc (1890-1969) Nguyễn

ái Quốc là tên gọi rất nổi tiếng của Chủtịch Hồ Chí Minh được dùng từ 1919-1945

Viết với mục đích cổ động phong tràocủa nhân dân trong nước đòi thả PhanBội Châu

Hoạt động 2

- GV hướng dẫn hs đọc bài

- HS đọc bài và phần chú thích

?Truyện này có thể chia thành những

đoạn tương ứng với những nội dung

chính nào

II- Đọc và tìm hiểu cấu trúc văn bản

1 Đọc, giải nghĩa từ

2 Bố cục

- Từ đầu đến vẫn bị giam trong tù: Tin

Va-Ren sang Việt Nam

- Tiếp đến thì tôi làm toàn quyền: Trò

lố của Va-Ren đối với Phan Bội Châu

- Đoạn còn lại: thái độ của Phan Bội

Châu

Truyện được kể theo trình tự thời gian:

từ khi ông Va-Ren xuống tàu đến khi

tới khám giam cụ Phan Bội Châu tại

Hà Nội?

- Từ đầu đến vẫn bị giam trong tù: TinVa-Ren sang Việt Nam

- Tiếp đến thì tôi làm toàn quyền: Trò

lố của Va-Ren đối với Phan Bội Châu

- Đoạn còn lại: thái độ của Phan BộiChâu

1 Tin Va-Ren sang Việt Nam Phần đầu truyện nhắc tên hai nhân vật

Va-Ren và Phan Bội Châu SGK đã

giới thiệu hai người này như thế nào?

- Va-Ren là toàn quyền Pháp tại Đông

Dương từ năm 1925

- Phan Bội Châu là lãnh tụ phong trào

yêu nước Việt Nam từ đầu thế kỷ XX

Tác giả đã bình luận việc này như thế

nào?

Ông hứa thế và ra làm sao

Qua đó, tác giả muốn tỏ thái độ gì?

- Ngờ vực, không tin thiện chí của

Va-Ren

Nêu ý nghĩa của đoạn đầu truyện?

- Thông báo về việc sang Việt Nam

cùng lời hứa của y

- Gieo thái độ ngờ vực về lời hứa đó

- Họ có địa vị xã hội đối lập

- Muốn lấy lòng dư luận

VĂN BẢN: NHỮNG TRÒ LỐ HAY LÀ VA-REN VÀ PHAN BỘI CHÂU

(Nguyễn Ái Quốc)

A- Mục tiêu cần đạt: Qua bài học, hs cần nắm:

1 Kiến thức:

- Bản chất xấu xa, đe hèn của Va-ren

- Phẩm chất, khí phách của người chến sĩ cách mạng Phan Bội Châu

- Nghệ thuật tưởng tượng sáng tạo tình huống độc đáo, cách xây dựng nhânvật đối lập, cách kể, giọng kể hóm hỉnh, châm biếm

2 Kĩ năng: Phân tích tính cách nhân vật qua lời nói, cử chỉ hành động.

3 Thái độ: Học sinh có thái độ, cách nhìn nhận đúng đắn về 2 nhân vật trong

truyện

B- Chuẩn bị

Giáo viên: soạn bài nghiên cứu tài liệu

Học sinh: Học bài và trả lời câu hỏi SGK

C- Tiến trình

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra: Tóm tắt lại văn bản “Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu”

3 Bài mới

Hoạt động dạy và học Nội dung ghi bảng

Hoạt động 1: Giáo viên khái quát lại I- Tác giả - tác phẩm

nội dung tiết học trước.

II- Đọc và tìm hiểu cấu trúc văn bảnIII- Đọc - hiểu nội dung văn bản

1 Tim Va-Ren sang Việt Nam

Phan Bội Châu

Trong đoạn truyện kể việc Va-Ren đến

xà lim tại Hà Nội gặp Phan Bội Châu

xuất hiện hai hình thức ngôn ngữ

Lời văn nào là ngôn ngữ bình luận của

Nhận xét lời văn bình luận của người

kể chuyện (t/g) trên các phương diện:

Nghệ thuật bình luận?:

Dùng biện pháp tương phản, đối lập

tính cách cao thượng của Phan Bội

Châu bậc anh hùng vị thiên sứ với

tính cách đê tiện của Va-Ren kẻ phản

- Khẳng định chính nghĩa của Phan BộiChâu

Theo dõi những lời độc thoại của

Va-Ren cho biết:

Va-Ren đã tuyên bố và khuyên Phan

Bội Châu những điều gì?

- Va-Ren tuyên bố thả Phan Bội Châu

(tôi đem tự do đến cho ông đây) Với

các điều kiện: (trung thành với nước

Pháp, cộng tác, hợp lực với nước pháp)

và (chớ tìm cách xúi giục đồng bào nổi

lên, hãy bảo hộ hợp tác với người

Pháp )

- Va-Ren khuyên Phan Bội Châu từ bỏ

lý tưởng chung (để mặc đấy những ý

nghĩ phục thù) bắt tay với Va-Ren (ông

và tôi, nắm chặt tay ) chỉ nên vì

quyền lợi cá nhân giống như Va-Ren

(đốt cháy những cái mình tôn thờ

những cái mà mình từng đốt cháy)

Bằng chính những lời lẽ của mình Va- - Kẻ thực dụng đê tiện, sẵn sàng làm

Ren đã tự bộc lộ nhân cách nào của y?

Cũng bằng những lời lẽ đó Va Ren đã

bộc lộ thực chất lời hứa chăm sóc Phan

Bội Châu như thế nào?

Bằng ngôn ngữ độc diễn trước Phan

Bội Châu, Va Ren đã diễn trò lố cuối

cùng của mình như thế nào?

- Kẻ phản bội lý tưởng đê tiện nhất lại

đi khuyên bảo kẻ trung thành với lý

tưởng cao cả nhất

- Lời hứa chăm sóc Phan Bội Châu

không chỉ là lời hứa suông mà còn là

trò bịp bợm, đáng cười

mọi thứ chỉ vì quyền lợi cá nhân

- Không phải vì tự do của Phan BộiChâu mà vì quyền lợi của nước Pháptrực tiếp là danh lợi của Va Ren

3 Thái độ của Phan Bội ChâuTheo dõi đoạn cuối truyện, cho biết?

Trong khi Va Ren nói, Phan Bội Châu

có những biểu hiện nào

- Nhìn Va-Ren và im lặng dửng

dưng

- Đôi ngọn râu mép người tù nhếch lên

một chút rồi hạ ngay xuống

- Mỉm cười một cách kín đáo

- Nhổ vào mặt Va Ren

Các biểu hiện đó cho thấy Phan Bội

Châu đã có thái độ như thế nào trước

lời lẽ của Va Ren?

Thái độ ấy toát lên đặc điểm nào trong

nhân cách Phan Bội Châu?

Trong khi thuyết giáo về cách sống của

mình, Va Ren cũng kiêu hãnh Trong

khi không nghe Va Ren thuyết giáo,

Phan Bội Châu cũng kiêu hãnh Theo

em, sự khác nhau của hai niềm kiêu

hãnh ấy là gì?

(Trao đổi nhóm trả lời)

- ở Va Ren: kiêu hãnh vì danh vọng

của kẻ đê tiện, đáng để cười

- ở Phan Bội Châu: kiêu hãnh vì kiên

định lý tưởng yêu nước, đáng khâm

hay là Va Ren và Phan Bội Châu?

Những ý nghĩa nội dung nổi bật nào?

khắc hoạ nhân vật và làm nổi rõ tácphẩm.

- Kết hợp ngôn ngữ nhân vật với ngônngữ người kể chuyện - tác giả

Ngoài ý nghĩa văn học, truyện này còn

có ý nghĩa thời sự chính trị Dựa vào

chú thích SGK cho biết mục đích chính

trị của truyện những trò lố hay là Va

Ren và Phan Bội Châu là gì?

- Truyện này được viết nhằm cổ động

cho phong trào của nhân dân đòi thả

nhà yêu nước Phan Bội Châu

- Đồng thời nhằm vạch trần bộ mặt giả

nhân giả nghĩa của bọn quan thầy thực

dân Pháp

Kết hợp việc học bài này với các tác

phẩm văn học của Nguyễn ái Quốc

-Hồ Chí Minh mà em biết, hãy nêu

nhận xét của mình về đặc điểm văn

chương Nguyễn ái Quốc - Hồ Chí

Minh mà em biết

(Trao đổi nhóm, để trả lời)

- Tác phẩm của Nguyễn ái Quốc - Hồ

Chí Minh vừa mang tính nghệ thuật

cao vừa mang tính tư tưởng, tính chiến

DÙNG CỤM CHỦ VỊ ĐỂ MỞ RỘNG CÂU LUYỆN TẬP (TIẾP)

A- Mục tiêu cần đạt: Qua bài học, hs cần nắm:

- Phân tích tác dụng của việc dùng cụm C – V để mở rộng câu

3 Thái độ: Có ý thức sử dụng cụm C-V trong khi nói và viết một cách thích hợp.

B- Chuẩn bị

Giáo viên: soạn bài kết hợp SGK - tài liệu hướng dẫn

Học sinh: Đọc trước bài mới - trả lời SGK

thành phần cụm từ trong các câu dưới

đây Cho biết trong mỗi câu, cụm CV

làm thành phần gì?

a Cụm CV làm CN

- Khí hậu nước ta // ấm áp

b Hai cụm C-V làm phụ ngữ của cụmdanh từ

- Các thi sĩ… hoa cỏ

- Người lấy tiếng chim…ngâm vịnh

c Hai cụm chủ vị làm CN làm phụ ngữcủa cụm động từ

- Những tục lệ tốt đẹp ấy mất dần

- Những thuốc quý của ( ) ngườingoài

Mỗi câu trong từng cặp câu dưới đây

trình bày một ý riêng Hãy gộp các

a Chúng em học giỏi làm cho cha mẹ

và thầy cô rất vui lòng

b Nhà văn Hoài Thanh khẳng địnhrằng “cái đẹp là cái có ích”

c Tiếng Việt rất giàu thanh điệu khiếnlời nói của người Việt Nam ta dudương trầm bổng như một bản nhạc

d Cách mạng tháng 8 thành công Gộp mỗi cặp câu hoặc vế câu (in đậm)

dưới đây thành 1 câu có cụm CV làm

thành phần câu hoặc thành phần cụm

từ (khi gộp, có thể thêm hoặc bớt

những từ cần thiết nhưng không làm

thay đổi nghĩa chính của các câu và vế

LUYỆN NÓI: BÀI VĂN GIẢI THÍCH MỘT VẤN ĐỀ

A- Mục tiêu cần đạt: Qua bài học này, học sinh nắm được:

- Tìm ý, lập dàn bài bài văn giải thích một vấn đề

- Biết cách giải thích một vấn đề trước tập thể

- Diễn đạt mạch lạc, rõ ràng một vấn đề mà người nghe chưa biết bằng ngônngữ nói

3 thái độ: HS yêu thích môn học

B- Chuẩn bị

Giáo viên: soạn bài + nghiên cứu tài liệu + sách hướng dẫn

Học sinh: Học bài cũ, soạn bài mới

trò người thầy

Mày: người bị bậc cha chú quở tráchLàm nên: sự nghiệp, chuyên môn, nhâncách

với việc làm nên nhân cách, sự nghiệpcho đời mỗi con người

có thái độ không tôn trọng thầy

+ Liên hệ câu ca dao:

Muốn sang phải bắc cầu kiềuMuốn con hay chữ hãy yêu lấy thầy

- Trò lố là những sự việc được bày trò

có tính toán nhưng không che dấuđược sự kệch cỡm, lố lăng

Những trò lố của Va Ren với Phan Bội - kể lại những từ đó theo thứ tự trước

Châu như thế nào? kể lại những trò đó

theo thứ tự trước sau

Dựa theo bài học giải thích để chỉ ra

những trò lố ấy ở chỗ nào?

sau

Đề CGiải thích thành ngữ “Sống chết mặc

bay” chê trách những kẻ ích kỷ chỉ

nghĩ tới quyền lợi của mình, không chú

ý gì tới người khác Câu này còn có dị

bản “Sống chết mặc bay, tiền thày bỏ

túi”

Tại sao Phạm Duy Tốn lại đặt tên cho

truyện ngắn bằng thành ngữ trên?

(Kể lại những chi tiết chính)

Tên quan huyện hoàn toàn thờ ơ vớinỗi cực khổ của người dân trong lúc hộ

đê và trong cảnh vỡ đê

- Trong truyện không có thầy (thầycúng thày lang băm) nhưng tên quanphụ mẫu ở đây hạnh phúc trên nỗi đaucủa người dân lại rất phù hợp với nộidung tác phẩm

1 Học sinh phát biểu trong tổ nhómcác bạn nghe, nhận xét

2 Một học sinh phát biểu trên lớp, thầy

cô giáo nhận xét, đánh giá

1 Phát biểu rõ ràng, trôi chảy theo dànbài

2 Tư thế đĩnh đạc, từ tốn, quan tâm tớinhững người nghe

VĂN BẢN: CA HUẾ TRÊN SÔNG HƯƠNG

Hà Ánh Minh

A- Mục tiêu cần đạt: Qua bài học, học sinh nắm được:

1 Kiến thức:

- Khái niệm về thể loại bút kí

- Giá trị văn hóa, nghệ thuật của ca Huế

- Vẻ đẹp của con người xứ Huế

2 Kĩ năng:

- Đọc – hiểu văn bản nhật dụng viết về di sản văn hóa dân tộc

- Phân tích văn bản nhật dụng (kiểu loại thuyết minh)

- Tích hợp kiến thức tập làm văn để viết bài văn thuyết minh

3 Thái độ: Hs cần có thái độ trân trọng giá trị văn hóa nói chung và ca Huế nói riêng B- Chuẩn bị

Giáo viên: soạn bài + kết hợp SGK + tài liệu tham khảo

Học sinh: học và trả lời câu hỏi SGK

C- Tiến trình

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra: Phân tích hai hình ảnh đối lập trong văn bản “Những trò lố hay là

Va-ren và Phan Bội Châu”

3 Bài mới

Hoạt động dạy và học Nội dung ghi bảng

1 ĐọcGiáo viên: gọi học sinh đọc văn bản 2 Tìm hiểu cấu trúc

Bố cục của văn bản có thể chia làm

mấy phần đó là những phần nào?

Phần 1: Từ đầu đến lý hoài nam giới

thiệu Huế, cái nôi của dân ca

Phần 2: Từ đêm thành phố đến hết

Những đặc sắc của ca Huế

Theo em lý do có mặt của hai bức

tranh trong văn bản này là gì?

- Minh hoạ thêm cho 2 nét đẹp của văn

hoá Huế đó là cố đô Huế và ca ngợi

Huế trên sông Hương

Học sinh theo dõi phần đầu văn bản 1 Huế - cái nôi của dân ca

Xứ Huế nổi tiếng về nhiều thứ nhưng ở

đây tác giả chú ý đến sự nổi tiếng nào

của Huế?

Tại sao tác giả quan tâm đến dân ca

Huế?

- Dân ca mang đậm bản sắc tâm hồn và

tài hoa ở mỗi vùng đất

- Huế là một trong những cái nôi dân

ca nổi tiếng ở nước ta

Dân ca Huế:

- Rất nhiều điệu hò trong lao động sảnxuất (hò trên sông, lúc cấy cày, hò giãgạo, ru em, giã vôi giã điệp, bài chòi,bài tiệm )

- Nhiều điệu lý (lý con sáo, lý hoàixuân, lý hoài nam )

-> Tất cả đã thể hiện lòng khát khao,

Tác giả cho thấy dân ca Huế mang

những đặc điểm hình thức và nội dung

nào?

- Rất nhiều điệu hò trong lao động sản

xuất (hò trên sông, lúc cấy cày, hò giã

gạo, ru em, giã vôi giã điệp, bài chòi,

bài tiệm )

- Nhiều điệu lý (lý con sáo, lý hoài

xuân, lý hoài nam )

- Tất cả đã thể hiện lòng khát khao, nỗi

mong chờ hoài vọng tha thiết của tâm

hồn Huế

Nhận xét các đặc điểm ngôn ngữ nghệ

thuật trong văn bản này?

Qua đó, tác giả đã chứng minh được

những giá trị nổi bật nào của dân ca

Huế

- Phong phú về làn điệu,

Sâu sắc thấm thía về nội dung tình cảm

mang những nét đặc trưng của miền

đất và tâm hồn Huế

Bên cái nôi dân ca Huế miền Trung em

còn biết những vùng dân ca nổi tiếng

nào của nước ta

- Dân ca quan họ Bắc Ninh

dân gian và ca nhạc cung đình, nhã

nhạc trang trọng uy nghi thể hiện

theo 2 dòng lớn điệu Bắc và điệu Nam

với trên 60 tác phẩm thanh nhạc và

cách thức biểu diễn ca Huế Có gì đặc

sắc trong cách biểu diễn ca Huế trên

- Các ca công còn rất trẻ, nam mặc áo

dài the, quần thụng, đầu đội khăn xếp,

nữ mặc áo dài the, khăn đóng duyên

- Tiếng đàn lúc khoan lúc nhặt làm nên

tiết tấu xao động tận đấy hồn người

Nhận xét đặc điểm ngôn ngữ nghệ

thuật trong đoạn văn này?

Từ đó, nét đẹp nào của ca Huế được

nhấn mạnh

Cách thưởng thức ca Huế cũng được

giới thiệu trong văn bản ca Huế trên

sông Hương có gì độc đáo trong cách

thưởng thức ca Huế trên các phương

diện

Không gian?

- Trên thuyền, giữa sông Hương đêm

trăng gió mát (trăng lên Gió mơn man

dìu dịu Dòng sông trăng gợn sóng

Con thuyền bồng bềnh)

Thời gian, con người?

- Đêm nằm trên dòng Hương thơ mộng

để nghe ca Huế với tâm trạng chờ đợi

rộn lòng

Liệt kê dẫn chứng để làm rõ cách diễn

ca Huế

- Thanh lịch, tinh tế

- Tính dân tộc cao trong biểu diễn

Điều đó cho thấy ca Huế nổi bật với vẻ

đẹp nào?

- Dân dã vừa sang trọng giữa một thiênnhiên và lòn người trong sạch

- Ca Huế đạt tới vẻ đẹp hoàn thiện

Học sinh tự bộc lộ kiến thức về Huế

nhất là những kiến thức về văn hoá

Huế

Sau ki đọc văn bản này, em hiểu thêm

những vẻ đẹp nào của Huế

- Huế còn nổi tiếng về âm nhạc dân

gian và cung đình

- Qua âm nhạc, con người Huế càng

thêm thanh lịch, trữ tình

- Người đến thăm Huế cũng thêm phần

hiểu biết văn hoá, trở nên thanh lịch tài

tình hơn

Tác giả đã viết ca Huế trên sông

Hương với sự hiểu biết sâu sắc, cùng

với tình cảm nồng hậu và điều đó đã

gợi tình cảm nào trong em

- Yêu quý Huế

- Tự hào về vẻ đẹp của đất nước, dântộc ta

- Mong được đến Huế trên sống Hương

LIỆT KÊ A- Mục tiêu cần đạt.

1 Kiến thức: Giúp học sinh hiểu được thế nào là phép liệt kê, tác dụng của phép liệt

kê Phân biệt được các kiểu liệt kê

2 Kĩ năng: Nhận biết phép liệt kê, các kiểu liệt kê Phân tích giá trị của phép liệt kê.

Biết vận dụng phép liệt kê trong nói và viết

B- Chuẩn bị

Giáo viên: soạn bài theo hướng dẫn của SGV, SGK

Học sinh: học bài và trả lời câu hỏi SGK

C- Tiến trình

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

3 Bài mới

Hoạt động dạy và học Nội dung ghi bảng

Giáo viên cho học sinh đọc ví dụ 1 VD: (sgk)

Cấu tạo và ý nghĩa của các bộ phận

trong câu (in đậm) dưới đây có gì

giống nhau?

2 Nhận xét:

Cấu tạo các bộ phận in đậm đều có kếtcấu tương tự nhau về ý nghĩa chúngcùng nói về những đồ vật được bàybiện chung quanh quan lớn

Việc tác giả nêu ra hàng loạt sự việc

tương tự bằng kết cấu tương tự như

3 Ghi nhớ SGK

Xét về cấu tạo, các phép liệt kê dưới

a sử dụng phép liệt kê theo từng cặpVD: a- Tre nứa mọc thẳng

(Thép Mới)

kết luận: xét về ý nghĩa, các phép liệt

kê ấy có gì khác

- Nếu đảo thứ tự của “tre, nứa, trúc

mai, vầu” thì các loài nhà tre từ xa lạ

đến gần gũi, thân thuộc Nếu giữ

nguyên thì nòi giống nha tre sẽ được

người đọc cảm nhận từ những cây

quen thuộc đến những cây chưa quen

biết nhiều còn xa lạ

- Nếu đảo ngược hai đoạn in đậm thì

đây là kiểu liệt kê không tăng tiến

Nếu giữ nguyên bản thì nó là liệt kê

a Sức mạnh của tinh thần yêu nước

b Lòng tự hào về những trang sử vẻ vang qua tấm gương của các anh hùngdân tộc

c Sự đồng tâm nhất trí của mọi tầng lớp nhân dân Việt Nam đứng lên đánhpháp Chẳng hạn để làm đầy đủ ý a tác giả đã dùng phép liệt kê

Nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn

Nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn

Nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước

Bài tập 2:

Lần 1: dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm

Lần 2: Những cu li xe kéo tay phòng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạchtrên mặt đường nóng bỏng

Những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm

Những xâu lạp xưởng lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm

Cái rốn của một chú khách trưng bày ra giữa trời

Một viên quan uể oải bước qua, tay phe phảy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc đẩubội tinh hình chữ thập

6 Hướng dẫn hs học bài:

- HS học bài và hoàn chỉnh bài tập

- Học sinh chuẩn bị bài: tìm hiểu chung về văn bản hành chính

TUẦN: 30

TIẾT: 115

Ngày soạn: 27/3/2011 Ngày dạy: 30/3/2011

TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BẢN HÀNH CHÍNH

A- Mục tiêu cần đạt: HS nắm được:

1 Kiến thức:

Đặc điểm của văn bản hành chính: hoàn cảnh, mục đích, nội dung, yêu cầu vàcác loại văn bản hành chính thường gặp trong cuộc sống

2 Kĩ năng: Nhận biết được các loại văn bản hành chính thường gặp trong đời sống.

Viết được văn bản hành chính đúng quy cách

3 Thái độ: HS có ý thức vận dụng văn bản hành chính trong giao tiếp.

B- Chuẩn bị

Giáo viên: soạn bài

Học sinh: học và chuẩn bị bài theo hướng dẫn SGK

Hoạt động dạy và học Nội dung ghi bảng

Học sinh quan sát và đọc thầm 3 văn

bản SGK

Khi nào thì người ta viết các văn bản

thông báo, đề nghị và báo cáo

- Khi cần truyền đạt từ cấp trên xuống

cấp dưới hoặc cho nhiều người biết

một vấn đề gì đó (thường là rất quan

trọng) người ta dùng

- Khi cần đề đạt một nguyện vọng

chính đáng nào đó của cá nhân hay tập

thể đối với cơ quan hay cá nhân có

thẩm quyền giải quyết thì người ta

dùng văn bản đề nghị

- Khi cần thông báo một vấn đề gì đó

từ cấp dưới lên cấp trên thì người ta

dùng văn bản báo cáo

- Báo cáo nhằm tổng kết nêu lên những

gì đã thể hiện cho cấp trên biết

- Hình thức trình bày theo mẫu quyđịnh