Giáo an Ngữ văn 7 tuần 31 tự soạn

- Giá trị nội dung và những đặc điểm nghệ thuật tiêu biểu của vở chèo Quan Âm Thị Kính.. Bài mới GV cho học sinh quan sát tranh-> giới thiệu bài: nghệ thuật sân khấu dân gian cổ truyền

Tuần 31 Ngày soạn: 30/3/2013 Tiết: 117 Ngày giảng: 1/4/2013

HDĐT: QUAN ÂM THỊ KÍNH

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Sơ giản về chèo cổ

- Giá trị nội dung và những đặc điểm nghệ thuật tiêu biểu của vở chèo Quan Âm Thị

Kính.

- Nội dung ý nghĩa và một vài đặc điểm nghệ thuật của đoạn trích Nỗi oan hại chồng.

2 Kĩ năng

- Đọc diễn cảm kịch bản chèo theo kiểu phân vai

- Phân tích mâu thuẫn, nhân vật và ngôn ngữ thể hiện trong một trích đoạn chèo

3 Thái độ

HS có thái độ cảm thông thương xót cho số phận của người phụ nữ trong xã hội xưa và trân trọng phẩm chất cao đẹp của họ; lên án sự bất công

II Chuẩn bị

- Giáo viên: tài liệu tham khảo, tranh minh họa, bảng phụ

- Học sinh: soạn bài, tìm, hiểu về hình thức biểu diễn của chèo cổ

III Phương pháp

- Phân tích, bình, nêu vấn đề, trao đổi đàm thoại.

IV Các bước lên lớp

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ

? Trình bày những yếu tố nghệ thuật được sử dụng trong bài Ca Huế trên sông Hương? Qua đó cho biết ý nghĩa của văn bản?

3 Bài mới

GV cho học sinh quan sát tranh-> giới thiệu bài: nghệ thuật sân khấu dân gian cổ truyền

VN rất phong phú và độc đáo: chèo, tuồng, rối, rối nước Trong đó vở chèo cổ Quan Âm Thị

Kính lấy sự tích từ tryuện cổ tích về đức Quan Thế Âm Bồ Tát, là một trong những vở tiêu biểu

nhất, được phổ biến rộng rãi khắp cả nước

Hoạt động của thầy và trò Nội dung chính

*HĐ 1: HD tìm hiểu chung

H: Dựa vào phần chú thích, trình bày khái niệm

và đặc điểm của chèo cổ?

- Chèo là loại hình kịch hát, múa dân gian, kể

chuyện, diễn tích bằng hình thức sân khấu

- Nguồn gốc: chèo nảy sinh và được phổ biến

rộng rãi ở Bắc Bộ

- Đặc điểm: bắt nguồn từ truyện cổ tích và truyện

Nôm

- Hình thức biểu diễn: thường biểu diễn ở sân

đình, diễn trên chiếu, xung quanh là người xem

- Nhân vật: hai hệ thống: chính diện và phản

diện

- Xung đột: hai lực lượng mâu thuẫn, đối lập

(nhân vật chính)

I Tìm hiểu chung

1 Thế nào là chèo cổ?

2 Tác phẩm và vị trí của đoạn trích

H: Em hiểu gì về tác phẩm chèo Quan Âm Thị

Kính?

- Vở chèo mang tích phật (Tích Quan Âm).

H: Đoạn trích nằm ở phần nào của vở chèo?

H: Vì sao đoạn trích có tên "Nỗi oan hại chồng"?

Vì nội dung kể là người vợ không định hại

chồng, nhưng bị mẹ chồng buộc cho tội hại

chồng, đành chịu nỗi oan này

- GV hướng dẫn đọc theo phân vai

- HS đọc đoạn trích

- Theo dõi chú thích * SGK

*HĐ 2: HD tìm hiểu đoạn trích

H: Đoạn trích có mấy nhân vật? Những nhân vật

đó thuộc các vai nào trong chèo cổ? (5 nhân vật)

- Thị Kính: vai nữ chính.

- Sùng Bà: vai mụ ác.

- Thiện Sĩ: vai thư sinh.

- Sùng Ông, Mãng Ông: vai lão nhưng tính cách

khác nhau.

- HS theo dõi phần đầu đoạn trích

H: Khung cảnh trong đoạn trích là khung cảnh ở

đâu? Trong khung cảnh ấy nổi bật lên là hình ảnh

của ai?

- Vợ ngồi khâu, chồng đọc sách.

H: Khung cảnh ấy gợi lên không khí gia đình như

thế nào?

H: Tìm những chi tiết biểu hiện lời nói và cử chỉ

của Thị Kính đối với Thiện Sĩ ?

- Cử chỉ: dọn kỉ, ngồi quạt cho chồng; thấy

chồng có sợi dâu mọc ngược: lo lắng, cầm dao

khâu toan xén đi.

- Lời nói: "Râu một chiếc làm sao trồi ra thiếp

sao an".

H: Qua những cử chỉ và lời nói của Thị Kính đối

với Thiện Sĩ, em có nhẫn xét gì về nàng với tư

cách là một người vợ?

GVB: Nhưng chính chi tiết có vẻ ngẫu nhiên mà

lại rất có lí, Thị Kính lo lắng, băn khoăn vì sợi

râu mọc ngược trên cằm Thiện Sĩ sẽ dẫn đến cử

chỉ vô tình mà bất cẩn của nàng khơi nguồn và

mở đầu cho mâu thuẫn xung đột đầu tiên của vở

chèo

H: Sự việc Thị Kính cắt râu chồng đã bị mẹ

chồng Thị Kính khép vào tội gì?

H: Trước lời buộc tội của Sùng bà, Thị Kính có

thái độ như thế nào?(Chỉ biết kêu oan)

H: Em hãy cho biết Thị Kính đã kêu oan mấy

lần? Kêu oan với những ai?

- Quan Âm Thị Kính là một vở chèo nổi

tiếng

- Đoạn trích Nỗi oan hại chồng thuộc

phần thứ nhất của vở chèo

3 Đọc, tóm tắt

4 Từ khó (SGK)

II Tìm hiểu trích đoạn “ Nỗi oan hại chồng”

1 Nhân vật Thị Kính

* Trước khi mắc oan.

- Gia đình ấm cúng, hạnh phúc

- Là người vợ yêu thương chồng, dịu dàng, ân cần

*Khi bị oan.

- Bị khép vào tội giết chồng

- Chỉ biết kêu oan, càng kêu nỗi oan càng dày

- Giời ơi! Mẹ ơi, oan cho con lắm, mẹ ơi (lần thứ

nhất với mẹ chồng)

- Oan cho con lắm mẹ ơi! (Lần hai vẫn với mẹ

chồng)

- Oan cho thiếp lắm chàng ơi! (Lần 3 kờu oan với

chồng)

- Mẹ xột tỡnh cho con, oan con lắm mẹ ơi! (Lần 4

với mẹ chồng)

- Lần cuối cựng kờu oan hướng về người cha,

được Móng ụng cảm thụng nhưng cũng thể hiện

sự đau khổ và bất lực

H: Em hóy hỡnh dung thõn phận Thị Kớnh trong

cảnh ngộ này? Qua đú ta thấy Thị Kớnh là người

như thế nào?

H: Kết cục của nỗi oan là gỡ?

? Tại sao trước khi rời khỏi nhà Sựng bà Thị

Kớnh lại ngắm nhỡn "từ cỏi kỉ đến giỏ sỏch, thỳng

khõu, rồi cầm chiếc ỏo đang khõu dở"?

- Là bằng chứng của tỡnh vợ chồng thủy chung,

hiền dịu Nhưng giờ đõy, tất cả đó bị coi như là

dấu vết của sự thất tiết Một sự đảo lộn trắng đen

thật đột ngột, ghờ gớm khụng thể ngờ

H: Qua cử chỉ và ngụn ngữ nhõn vật em hóy hỡnh

dung tõm trạng của Thị Kớnh trước khi bước chõn

ra khỏi nhà Sựng bà ?

*GV bỡnh: Lời bộc bạch của nhõn vật gợi lờn rất

rừ hỡnh ảnh một con người bơ vơ trước cỏi vụ

định của cuộc đời, đang nhớ lại những hồi ức,

những nỗi đau và đang đứng trước một cuộc lựa

chọn, giằng xộ: đi đõu? về đõu?

H: Sau khi bị oan, Thị Kính có hành động gì?

*GV liờn hệ so sỏnh tới một số nhõn vật cú bản

lĩnh kiờn cường như Cụ Tấm, Cỳc hoa mà Thị

Kớnh khụng cú

=> Dấu vết triết lớ đạo phật là ở đú: (Tu là cừi

phỳc, tỡnh là dõy oan, trần gian là bể khổ.)

H: Theo em cú cỏch nào tốt hơn để giải thoỏt

những người như Thị Kớnh khỏi đau thương

khụng?

- HS theo dừi văn bản GV phỏt phiếu học tập

cho HS thảo luận nhúm(5p):

H: Hóy liệt kờ những hành động và ngụn ngữ của

Sựng bà đối với Thị kớnh? Nhận xột ngụn ngữ và

hành động của Sựng bà đối với Thị kớnh?

- HS thảo luận và bỏo cỏo bằng bảng

phụ GVKL trờn bảng phụ

H: Vỡ sao Sựng bà khụng thốm đếm xỉa đến lời

kờu oan thảm thiết của con dõu mà cứ một mực

-> oan ức, đơn độc

* Sau khi bị oan

- Hạnh phỳc tan vỡ, bị đuổi ra khỏi nhà chồng

- Tõm trạng đau đớn trước sự đời ngang trỏi, đảo điờn bỗng dội lờn đầu nàng

- Thị Kớnh giả trai lựa chọn tu hành

- Phản ỏnh số phận bế tắc, khụng lối thoỏt của người phụ nữ trong xó hội xưa

2 Nhõn vật Sựng bà

- Hành động tàn nhẫn thụ bạo

- Lời lẽ đay nghiến, mắng nhiếc, xỉ vả

lấn át, vu hãm và nhất quyết đuổi Thị kính đi?

- Đúng là mẹ chồng thần nanh mỏ đỏ cả vú lấp

miệng em

- Mụ đuổi Thị Kính vì lí do khác: nàng là con

dâu không môn đăng hộ đối

H: Qua đây cho ta thấy Sùng bà là người như thế

nào?

H: Mâu thuẫn giữa Thị Kính và Sùng bà có đơn

thuần chỉ là mâu thuẫn giữa mẹ chồng - nàng dâu

k?

- Thị Kính và Sùng Bà:

+ Hình thức: mẹ chồng >< nàng dâu

+ Bản chất: kẻ thống trị >< kẻ bị trị

H: Hai nhân vật này đại diện cho loại người nào

trong xã hội?

- Thị Kính: người phụ nữ lao động, người dân

thường

- Sùng Bà: tầng lớp đại chủ phong kiến

*HĐ 3: HD tổng kết

H: Tác phẩm được xây dựng dựa trên những yếu

tố nghệ thuật đặc trưng nào?

H: Tác phẩm có ý nghĩa ntn?

- HS trả lời

- GV chốt kiến thức

-> Là người độc địa, tàn nhẫn và bất nhân

3 Bản chất của mâu thuẫn

- Mâu thuẫn giữa Sùng bà và Thị Kính thực chất là mâu thuẫn giữa người trên – kẻ dưới, người giàu – kẻ nghèo, mâu thuẫn giai cấp xã hội trong mâu thuẫn gia đình

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Xây dựng tình huống kịch tự nhiên

- Xây dựng nhân vật chủ yếu qua ngôn ngữ, cử chỉ, hành động

2 Ý nghĩa văn bản

Đoạn trích góp phần tái hiện chân thực mâu thuẫn giai cấp, thân phận người phụ nữ qua mối quan hệ hôn nhân ngày xưa

4 Củng cố

H: Qua vở chèo em hiểu gì về số phận của người phụ nữ trong xã hội cũ?

5 Hướng dẫn tự học ở nhà

- Học ghi nhớ và nội dung phân tích; làm bài tập

- Chuẩn bị bài: Tìm hiểu chung về văn bản hành chính.

V Rút kinh nghiệm

Tuần 31 Ngày soạn: 30/3/2013 Tiết: 119 Ngày giảng: 4/4/2013

TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BẢN HÀNH CHÍNH

I Mục tiêu

1 Kiến thức

Đặc điểm của văn bản hành chính: hoàn cảnh, mục đích, nội dung, yêu cầu và các loại văn bản hành chính thường gặp trong cuộc sống thực tiễn

2 Kĩ năng

- Nhận biết các loại văn bản hành chính thường gặp trong đời sống

- Viết được văn bản hành chính đúng quy định

3 Thái độ

- Có ý thức tìm hiểu, học tập để viết một văn bản hành chính đúng

II Chuẩn bị

- Giáo viên: giáo án, văn bản mẫu

- Học sinh: soạn bài

III Phương pháp: Phân tích, đàm thoại, gợi mở

IV Các bước lên lớp

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ:

? Nêu các bước làm một bài văn giải thích?

3 Bài mới

Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta thường phải sử dụng các loại văn bàn hành chính

để thông báo hay trình bày một nội dung nào đó Vậy để biết về cách viết 1 văn bản hành chính và những đặc điểm của nó, chúng ta cùng tìm hiểu bài học ngày hôm nay

Hoạt động của thầy và trò Nội dung chính

*HĐ1: HD tìm hiểu thế nào là vb

hành chính.

- Học sinh đọc 3 văn bản trong SGK

H: Khi nào phải viết thông báo, đề

nghị báo cáo?

H: Mỗi văn bản trên nhằm mục đích gì

H: Điểm gì giống và khác nhau?

* Đặc điểm:

- Đặc điểm chung: có tính khuôn mẫu

(Trình bày theo một số mục nhất định)

- Khác: mục đích, nội dung, yêu cầu

*GV mở rộng đặc điểm chung của ba

I.Thế nào là văn bản hành chính

1 Xét các vb ( SGK/ 107)

2 Nhận xét

* Tình huống viết

- Thông báo: Cấp trên truyền đạt vấn đề xuốn cấp dưới, hoặc nhiều người biết nhằm phổ biến thông tin

- Đề nghị: Nhằm đề xuất một ý kiến, nguyện vọng chính đáng của tập thể hoặc cá nhân tới các cơ quan và người có quyền hạn để giải quyết

- Báo cáo: Cấp dưới báo cáo vấn đề lên cấp cao hơn nhằm tổng kết những gì làm được cho cấp trên biết

* Mục đích

- Thông báo: phố biến thông tin thường kèm theo hướng dẫn và yêu cầu

- Đề nghị: trình bày nguyện vọng thường kèm theo lời cảm ơn

- Báo cáo: tập hợp công việc đã làm được để cấp trên biết, thường dùng số liệu %

văn bản.

Ba văn bản trên gọi là văn bản hành

chính (VBHC)

H: Em hiểu thế nào là văn bản hành

chính?

- Học sinh trả lời Gv chốt ý

H: Văn bản hành chính, truyện, thơ có

điểm gì khác nhau?

- Truyện thơ: văn bản nghệ thuật, từ

ngữ trau chuốt, sử dụng biện pháp

nghệ thuật, đa nghĩa, biểu tượng, biểu

cảm

- Văn bản hành chính nói chung: tính

khuôn mẫu, từ ngữ giản dị, rõ nghĩa,

không có biện pháp nghệ thuật và yếu

tố biểu cảm (đơn có lời cảm ơn ->

khuôn mẫu)

*HĐ 2: HD luyện tập

- HS nêu yêu cầu bài tập và thảo luận

nhóm (4p) Đại diện báo cáo kết quả

GV nhận xét KL

3 Kết luận

- VBHC là loại vb được dùng trong giao dịch

hành chính, đóng vai trò qtrọng trong hđ giao tiếp xã hội VB này thường dùng để truyền đạt nội dung, trình bày những yêu cầu hoặc ghi lại những sự việc có tính chất hành chính – công

vụ nhằm giải quyết các mối quan hệ giữa cá nhân với cá nhân, giữa tập thể với tập thể, giữa

cá nhân với tập thể

- VBHC thường gặp: đơn từ, báo cáo, đề nghị,

biên bản, thông báo, chỉ thị, bản kiểm điểm

- Đặc điểm VBHC: có tính khuôn mẫu, được sắp xếp, trình bày theo một số mục nhất định

- Ngôn ngữ: giản dị, dễ hiểu, đơn nghĩa

II Luyện tập

1 Bài tập 1 Tình huống viết văn bản hành chính và tên văn bản tương ứng

1.Thông báo

2 Báo cáo

3 Đơn xin nghỉ học

4 Đề nghị

2 Bài tập bổ sung: Sưu tầm một số văn bản hành chính

- Biên bản xảy ra tai nạn

- Thông báo môn thi TN THCS

- Đơn xin chuyển trường

- Báo cáo tổng kết công tác đội TNTP

- Văn bản hướng dẫn ôn thi tốt nghiệp

4 Củng cố

H: Văn bản hành chính là gì? Đặc điểm của văn bản hành chính

5 Hướng dẫn tự học ở nhà

- Học lại nội dung bài

- Chuẩn bị bài: Văn bản đề nghị.

V Rút kinh nghiệm

Tuần 31 Ngày soạn: 30/3/2013 Tiết: 120 Ngày giảng: 4/4/2013

Văn bản đề nghị

I Mục tiờu

1 Kiến thức

Đặc điểm của văn bản đề nghị: hoàn cảnh, mục đớch, yờu cầu, nội dung và cỏch làm loại văn bản này

2 Kĩ năng

- Nhận biết văn bản đề nghị

- Biết cỏch viết văn bản đề nghị đỳng quy cỏch

- Nhận ra được những sai sút thường gặp khi viết văn bản đề nghị

*Tớch hợp GD kĩ năng sống:

- Suy nghĩ, phờ phỏn sỏng tạo: phõn tớch, bỡnh luận và đưa ra ý kiến cỏ nhõn về tầm quan trọng

của văn bản đề nghị

- Giao tiếp, ứng xử với người khỏc hiệu quả

3 Thỏi độ

- Cú ý thức tỡm hiểu cỏc mẫu VB đề nghị để trau dồi kiến thức về văn bản đề nghị

II Chuẩn bị

- GV: bảng phụ ghi văn bản mẫu

- HS: viết một văn bản đề nghị

III Phương phỏp: Phõn tớch, đàm thoại.

IV Cỏc bước lờn lớp

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ

H: Văn bản hành chớnh là gỡ? Văn bản hành chớnh cú những loại nào?

3 Bài mới

Hoạt động của thầy và trũ Nội dung chớnh

*HĐ1: Tỡm hiểu đặc điểm của văn bản đề

nghị.

- Hs đọc cỏc văn bản đề nghị.

H: Em hóy cho biết giấy đề nghị được viết

nhằm mục đớch gỡ?

H: Khi viết cần chỳ ý những yờu cầu gỡ về hỡnh

thức và nội dung?

? Học sinh quan sỏt cỏc tỡnh huống trong

SGK/125, cho biết tỡnh huống nào phải viết

giấy đề nghị?

- Cỏc tỡnh huống viết giấy đề nghị:

(a) và (c) Tỡnh huống b viết bản tường trỡnh,

tỡnh huống d viết bản kiểm điểm

H: Thế nào là văn bản đề nghị?

- Giỏo viờn cho học sinh ghi nhớ 1 theo SGK

* HĐ2: HD cỏch làm văn bản đề nghị

- Học sinh đọc kỹ 2 văn bản đề nghị trờn,

và thảo luận nhúm (5p): GD kĩ năng sống:

KN suy nghĩ, trỡnh bày

I - Đặc điểm của văn bản đề nghị

1 Bài tập (SGK)

2 Nhận xột

- Mục đớch: Đề đạt nguyện vọng chớnh đỏng của cỏ nhõn hay một tập thể tới cỏc

cỏ nhõn hoặc tổ chức cú thẩm quyền để giải quyết

- Nội dung: Nội dung khụng nhất thiết phải trỡnh bày đầy đủ nhưng cần chỳ ý cỏc mục: Ai đề nghị? Đề nghị ai? Đề nghị điều gỡ?

- Hỡnh thức: Trang trọng, ngắn gọn, sỏng sủa, đỳng mực

3 Kết luận: ghi nhớ 1/sgk

II - Cỏch làm văn bản đề nghị.

1 Tỡm hiểu cỏch làm văn bản đề nghị

Các mục trong văn bản đề nghị được trình bày

theo thứ tự nào?

- Đại diện nhóm báo cáo kết quả, GV nhận xét

và KL

H: Hai văn bản trên có điểm gì giống và khác

nhau?

- Giống: trình bày các mục theo thứ tự

- Khác: nội dung cụ thể: lí do, sự việc, nguyện

vọng cần đề nghị

H: Những phần nào là quan trọng trong cả hai

văn bản đề nghị?

H: Em hãy rút ra cách làm một văn bản đề

nghị

- GV treo bảng phụ

- GV lưu ý HS cách trình bày một văn bản đề

nghị

- HS đọc ghi nhớ GV chốt kiến thức cơ bản

*HĐ 3: Hướng dẫn luyện tập

- HS nêu yêu cầu bài tập và thảo luận nhóm

(5p) GD kĩ năng sống : KN suy nghĩ, sáng

tạo, giao tiếp

- Đại diện báo cáo kết quả GVKL

- GV đưa ra một văn bản đè nghị có điểm chưa

đúng

- Yêu cầu HS tìm và chỉ ra chỗ sai -> Nêu

hướng sửa chữa

- Ai đề nghị? (Tên người (tổ chức) đề nghị)

- Đề nghị ai? (Nơi nhận đề nghị)

- Đề nghị điều gì? (Nội dung cần để nghị)

2 Dàn mục một văn bản đề nghị

*Các mục:

- Quốc hiệu, tiêu ngữ

- Địa điểm, ngày tháng năm

- Tên văn bản

- Nơi nhận

- Người tổ chức đề nghị

- Nội dung đề nghị

- Chữ kí, họ tên người đề nghị

*Lưu ý

- Tên văn bản cần viết in hoa, khổ chữ to

- Trình bày: sáng sủa, cân đối

- Cần chú các mục: tên người (tổ chức) đề nghị, nơi nhận và nội dung đề nghị

3 Ghi nhớ (SGK/126)

III Luyện tập

Bài tập 1:

- Tình huống a là viết đơn, tình huống b là viết đề nghị

- Điểm giống nhau và khác nhau giữa lí do viết đơn và lí do viết đề nghị:

+ Giống nhau ở chỗ cả hai đều là những nhu cầu và nguyện vọng chính đáng

+ Khác nhau ở chỗ một bên là nguyện vọng của một cá nhân, còn một bên là nhu cầu của một tập thể Lí do trong đơn thường ngắn gọn, lí do trong đề nghị thường phải giải thích cụ thể để người (tổ chức) có thẩm quyền giải quyết

Bài tập2:Không theo mẫu, dàidòng, không đúng nội dung trọng tâm của văn đề nghị

4 Củng cố

? Viết văn bản đề nghị cần đáp ứng đủ các yêu cầu nào?

5 Hướng dẫn về nhà

- Học nội dung ghi nhớ và làm bài tập còn lại

- Ôn tập các tác phẩm văn học

V Rút kinh nghiệm