giao an ki 2 CKTKN

Mùa xuân hiện tại: -Nghệ thuật so sánh, đối lập tương phản, nhân hóa, câu hỏi tu từ, tả cảnh ngụ tình - Thời gian tuần hoàn, mùa xuân trở lại, vẫn hoa đào, vẫn phố xưa; -Cuộc đời đã thay

- Sơ giản về phong trào Thơ mới.

- Chiều sâu tư tưởng yêu nước thầm kín của lớp thế hệ tri thức Tây học chán ghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự do

- Hình tượng nghệ thuật độc đáo, có nhiều ý nghĩa của bài thơ Nhớ Rừng.

2 Kĩ năng.

- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn.

- Đọc diễn cảm tác phẩm thơ hện đại viết theo bút pháp lãng mạn.

- Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm.

3 Thái độ:

Giáo dục môi trường cho học sinh thông qua liên hệ môi trường của chúa sơn lâm

B./Tiến trình lên lớp.

1/Ổn định lớp.

2/Kiểm tra bài cũ.

GV kiểm tra vở soạn của học sinh

3/Bài mới

Hoạt động 1: Giới thiệu bài.

Có thể nói Thế Lữ là nhà thơ đầu tiên trong phong trào thơ mới, ông đã góp phần đặt nền móng cho phong trào thơ mới Bài thơ “ Nhớ rừng” của ông một thời vang dội Hôm nay các em tìm hiểu về bài thơ đó của ông

Hoạt động của thầy và trò Nội dung.

Hoạt động 2 Giới thiệu chung

Học sinh đọc chú thích

?Cho biết vài nét về tác giả và bài thơ?

GV:Nhờ rừng là một trong những sáng tác theo bút pháp

lãng mạn có vị trí rất quan trọng trong sự nghiệp sáng tác

của Thế Lữ nói riêng và của phong trào thơ mới nói chung

I/Giới thiệu:

1/Tác giả.Thế Lữ 1989) là một trong những nhà thơ lớp đầu tiên của phong trào Thơ mới

(1907 Thơ mới : một phong trào thơ có tính chất lãng mạng của tri thức trẻ từ năm 1932 đến

Tuần Tiết

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Có thể nói bài thơ ra đời góp phần khẳng định chổ đứng

vững chắc và sự toàn thắng của phong trào thơ mới trên văn

đàn, đánh dấu một bước ngoặt lớn của thi ca Việt nam

Hoạt động 2.Tìm hiểu văn bản.

GV:Đọc chậm rãi, thể hiện tâm trạng buồn chán hờn căm

của con hổ khi bị nhốt trong vườn bách thú

-GV đọc mẫu sau đó gọi học sinh đọc tiếp GV nhận xét

cách đọc của học sinh

?Cho biết bố cục của văn bản.?

-Bài thơ chia 5 đoạn trong đó đoạn 1và đoạn 4 đều nói về

hình ảnh con hổ ở trong vườn bách thú

-Đoạn 2-3 nói lên cảnh núi rừng hùng vĩ nơi con hổ một

thời tung hoành hóng hách trong đó đoạn 2 nói về thưcï tại

nơi rừng núi hoang sơ

-Đoạn 3 nói về cảnh mộng tưởng về dĩ vãng

-Đoạn 5 nói về nỗi khao khát của con hổ về giấc mộng ngàn

của nó

?Em hãy chỉ ra cái mới của bài thơ này so với các bài thơ

đường luật mà em đã học?

-Bài thơ mỗi dòng 8 chữ, không quy định số câu lượng chữ

trong đoạn Cách ngắt nhịp tự do, khi ngắn, khi dài, khi

nhanh, khi chậm.Vần không cố định, giọng thơ ào ạt phóng

khoáng.Có thể nói đây là sự sáng tạo của thơ mới dựa trên

cơ sở thơ 8 chữ (hay hát nói)truyền thống

Bài thơ chia 5 đoạn nhưng trong đó có nhiều đoạn cùng nói

về một nội dung do đó chúng ta phân tích theo nội dung

*Hs đọc đoạn 1.

?Cho biết đoạn 1 nói lên nội dung gì?

Tâm trạng của con hổ khi bị nhốt trong vườn bách thú

?Tìm những câu thơ nói lên tâm trạng của con hổ?

-Gậm một khối căm hờn trong cũi sắt…qua

?Em hiểu khối căm hờn ở đây là như thế nào?

-Đóù là cảm xúc hờn căm kết đọng trong tâm hồn đè nặng

nhức nhối không cách nào giải thoát

?Các từ nằm dài cho ta biết gì?

-Thể hiện sự chán ngán tuyệt vọng bất lực của nó

?Tại sao hổ lại có tâm trạng đó ?

-Vì phải nhốt trong cũi sắt chật chội, tù hãm, thời gian lại

kéo dài ,nó không được tự do hành động?Trong những

nguyên nhân khiến cho tâm trạng của con hổ uất hận, chán

ngán thì nguyên nhân nào biến thành khối căm hờn của nó?

Tại sao?

-Nỗi nhục biến thành trò chơi lạ mắt cho lũ người ngạo mạn

ngẩn ngơ nhín nó.Vì hổ là chúa tể sơn lâm, vốn cả loài vật

khiếp sợ và ngay cả loài người cũng phải kinh hoàng

nó.Vậy mà giờ đây nó phải bất lực nằm dài trong cũi sắt để

làm trò cho người đến xem

II/Tìm hiểu văn bản.

1/ Đọc 2/Phân tích:

a Hình tượng con hổ:

- Được khắc họa trong hoàn cảnh bị giam cầm trong vườn bách thú, nhớ rừng, tiếc nuối những tháng ngày huy hoàng sống giữa đại ngàn hùng vĩ:

- Thể hiện khát vọng hướng về cái đẹp tự nhiên- một đặc điểm thường thấy trong thơ ca lãng mạn

?Tâm trạng của con hổ về cuộc sống hiện tại của nó như thế

nào?

Học sinh đọc đoạn 4.

?Cho biết đoạn 4 nói gì?

-Cảnh vườn bách thú hiện ra qua cái nhìn của con hổ thật

đáng khinh, đáng ghét Tất cả chỉ là đơn điệu, nhàm tẻ Vì

đây là cảnh do con người tự tạo, sửa sang tỉa tót, nên tất cả

tầm thường giả dối, chứ không phải của thế giới tự nhiên, bí

hiểm, đó là thực tại của xã hội đương thời được cảm nhận

bằng tâm hồn lãng mạn Tản Đà chán ngán tuyệt vọng cao

độ đối với cảnh vườn bách thú chính là thái độ của tác giả

đối với xã hội ấy

?Em có nhận xét gì về nghệ thuật sử dụng trong hai đoạn

thơ trên của tác giả?

?Qua đó em thấy tâm trạng của con hổ về cuộc sống hiện

tại của nó như thế nào?

GV:Các em đã thấy được tâm trạng của con hổ trong đoạn

thơ trên là tâm trạng uất hận, chán ghét trước cuộc sống

hiện tại và thấy được niềm khao khát tự do mãnh liệt của

con hổ Hình ảnh chúa sơn lâm trong chốn giang sơn hùng

vĩ hiện lên ra sao các em sẽ tìm hiểu qua tiết sau

2/Kiểm tra bài cũ.

?Đọc thuộc lòng đoạn 1 và 4 cho biết tâm trạng của con hổ ở hai đoạn này là gì?

-Học sinh đọc thuộc lòng hai đoạn thơ trong sách giáo khoa và trả lời nội dung phần 1 tiết

73 được 10 đ

3/Bài mới

Hoạt động 1: Giới thiệu bài.

Tiết trước các em thấy được tâm trạng con hổkhi bị nhốt trong vườn bách thú là tâm trạng u uất, tuyệt vọng.Vậy khi nó sống trong chốn giang sơn hùng vĩ thì con hổ hiện lên như thế

Tuần Tiết

Ngày soạn:

Ngày dạy:

nào?Tâm trạng của nó có gì khác khi bị nhốt ở vườn bách thú các em sẽ tìm hiểu qua những đoạn thơ còn lại.

Hoạt động của thầy và trò Nội dung.

Hoạt động2 Tìm hiểu văn bản(tt)

Cảnh con hổ trong chốn sơn lâm hùng vĩ.

-Học sinh đọc đoạn 2-3.

?Cho biết nội dung khái quát của hai đoạn này?

-Miêu tả cảnh sơn lâm hùng vĩ và hình ảnh con hổ vị chúa tể

sơn sơn lâm ngự trị trong vương quốc bao la rộng lớn của nó

Giáo dục môi trường : Môi trường của chúa sơn lâm

?Cho biết cảnh sơn lâm được gợi tả qua chi tiết nào?

-Có cảnh sơn lâm bóng cả cây già

-Có tiếng gió gào ngàn có giọng nguồn hét núi…

?Em có nhận xét gì về cách dùng từ trong những câu thơ ấy?

-Sử dụng điệp từ “với”kết hợp với các động từ mạnh thể

hiện sự tăng cấp ,kết hợp với so sánh, nhân hóa

?Nêu tác dụng của bút pháp nghệ thuật ấy?

-Gợi tả được sức sống mãnh liệt của núi rừng đại ngàn cái gì

cũng lớn lao phi thường:bóng cả, cây già, gió gào ngàn,

giọng nguồn hét núi,thét khúc trường ca dữ dội Đó là cảnh

núi non hùng vĩ, bao la bạt ngàn, bí hiểm, cái gì cũng có

?Qua đó em có nhận xét gì về cảnh sơn lâm?->ý

?Trước cảnh núi rừng hùng vĩ con hổ hiện lên như thế nào?

Bước chân lên dõng dạc đường hoàng

Ta Lượn tấm thân như sóng cuộn nhịp nhàng

?Trong cái nền tảng của thiên nhiên rộng lớn con hổ hiện

lên như thế nào?

-Con hổ hiện lên thật oai phong lẫm liệt, , khi rừng thiêng

tấy lên khúc trường ca dữ dội thí con hổ cũng bước chân lên

với tư thế dõng dạc đường hoàng Với những câu thơ sống

động, diễn tả chính xác vẻ đẹp vừa uy nghi, vừa mềm mại,

uyển chuyển của chúa sơn lâm

?Qua đó hình ảnh chúa sơn lâm mang vẻ đẹp như thế

nào?->ý 1

*Học sinh đọc đoạn 3.

?Cho biết đoạn 3 nói lên điều gì?

-Tả cảnh núi rừng nơi hổ sống một thời oanh liệt

?Cảnh rừng ở đây là cảnh như thế nào?

-Những đêm vàng bên bờ suối

-Những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn

-Những buổi bình minh cây xanh nắng gội

-Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng

-Những buổi chiều lênh láng máu sau rừng

GV: Có thể nói đoạn 3 là một bức tranh lộng lẫy giữa cảnh

núi rừng con hổ sống một thời oanh liệt ấy có 4 cảnh, cảnh

nào cũng có núi rừng hùng vĩ và ở mỗi cảnh con hổ hiện lên

với dáng vẻ tầm vóc khác nhau

b Lời tâm sự củc thế hệ trí thức những năm 1930.

- Khát khao tự do chán ghét cuộc sống thực tại tầm thường tù túng;

- Biểu lộ lòng yêu nước thầm kín của người dân mất nước

-Trong cành “những đêm vàng bên bờ suối”thì con hổ hiện

lên hết sức lãng mạn, mang tâm hồncủa một nhà thi sĩ ”ta

say mồi đứng uống ánh trăng tan”

-Trong cảnh “những ngày mưa…ngàn “ con hổ hiện lên

mang dáng vẻ của một bậc đế vương thật uy nghi lộng

lẫy ”Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới”

-Trong cảnh bình minh tiếng chim ca giấc ngủ của vị chúa

tể sơn lâm thì hổ hiện lên như một nhà hiền triết thâm trầm

-Trong cảnh chiều lênh láng máu sau rừng con hổ đợi cho

ánh mặt trời tắt đi để nó chiếm lấy phần bí mật trong vũ trụ

thì con hổ lại hiện lên tư thế lẫm liệt của vị chúa tể sơn lâm

?Trong đoạn thơ trên tác giả sử dụng nghệ thuật gì?

-Sử dụng điệp từ và câu cảm thán, câu hỏi tu từ

?Vậy trong đoạn thơ trên đại từ" ta”được lặp lại nhiều lần

có tác dụng gì?

-Thể hiện khí phách ngang tàng, làm chủ

-Tạo nhạc điệu rắn rỏi hùng tráng

? Trong đoạn điệp từ “đâu” kết hợp với câu cảm thán “than

ôi … đâu” có ý nghĩa gì ?

-Nhấn mạnh và bộc lộ trực tiếp nỗi tiếc nuối cuộc sống

độc lập tự do của chính mình

?Qua đó hình ảnh chúa sơn lâm mang vẻ đẹp như thế

nào?->ý 1

Học sinh thảo luận

Đến đây ta thấy được 2 cảnh tượng được miêu tả trái ngược

nhau ?.Hãy chỉ ra tính chất đối lập ở 2 cảnh này ?

Học sinh thảo luận giáo viên treo bảng phụ

-Cảnh sơn lâm ><Cảnh vườn bách thú

-Cuộc sống chân thật phóng túng >< Cuộc sống tầm thường

giả dối

? Sự đối lập này có tác dụng gì?

->Diễn tả sự căm ghét cuộc sống tầm thường giả dối, nói lên

sự khát vọng tự do của con hổ

Giáo viên chốt ý :Tâm trạng con hổ trong bài thơ chính là

tâm trạng của tác gia Tác giả mượn lời con hổ để nói lên

tâm sự của mình Đó là tâm trạng chung của người dân Việt

nam trong cảnh nước mất nhà tan khi đó

Phân tích đoạn 5.

Học sinh đọc đoạn 5

?Em hãy cho biết nội dung đoạn 5 nói gì ?

-Nỗi khao khát giấc mộng ngàn của con hổ

? Em hiểu giống hầm ở đây là gì ? Hùng vĩ là như thế nào ?

-Thường lớn lao mạnh mẽ, nói về cảnh vật

?Ngự trị là gì ?

-Giữ một vị trí cao nhất nó thường chi phối mọi cái

khác (thường nói về vua chúa)

? Con hổ xác định cuộc sống của nó hiện nay ra sao ?

“Ta đương theo giấc mộng ngàn …ngươi”Đây là giấc

mộng của hổ đã từng ngự trị nhưng đó chỉ là trong mộng

tưởng vì thực tế hổ đang bị nhốt trong củi sắt

?Câu thơ “hỡi oai linh …ta ơi “nói lên điều gì ?

-Bộc lộ trực tiếp nỗi tiếc nhớ cuộc sống chân thật tự do thật

mãnh liệt nhưng đau xót vì bất lực

Hoạt động3 : Tổng kết, luyện tập.

Học sinh thảo luận (5 phút)

Trong bài thơ có sử dụng nhiều hình ảnh mang ý nghĩa biểu

tượng.Hãy tìm dẫn chứng cụ thể?

*Hình ảnh con hổ trong bài là biểu tượng của một người anh

hùng chiến bại mang tâm sự u uất

*Hình ảnh núi rừng trong dòng hồi ức là biểu tượng của

cuộc sống tự do hào hùng

*Hình ảnh vườn bách thú và rừng suối nhân tạo là biểu

tượng cho hiện tại tù túng,giả dối, tầm thường

Giáo viên :Tâm trạng của hổ chính là tâm trạng tác giả và

một số thanh niên yêu nước, họ chán chường với cuộc sống

hiện tại mất tự do, họ khao khát tự do mặc dù chưa định

được hướng đi nhưng đó cũng là một thái độ đáng trân trọng

?Em có nhận xét gì về giọng điệu bài thơ ?

-Trữ tình, cảm thán

? Phương thức biểu đạt chính là gì ?

-Biểu đạt gián tiếp

?Cho biết một số biện pháp nghệ thuật sử dụng trong bài

thơ?

?Cho biết nội dung chính của bài thơ là gì?

III/Tổng kết.

1 Nghệ thuật.

- Sử dụng bút pháp lãng mạn với nhiều biện pháp nghệ thuật như nhân hóa, đối lập, phóng đại,

sử dụng từ ngữ gợi hình giàu sức biểu cảm.

- Xây dựng hình tượng nghệ thuật có nhiều tầng

ý nghĩa.

-Có âm điệu thơ biến hóa qua mỗi đoạn thơ như thống nhất ở giọng điệu dữ dội, bi tráng trong toàn bộ tác phẩm.

2 Nội dung.

Mượn lời con hổ trong vườn bách thú, tác giả kín đáo bộc lộ tình cảm yêu nước, niềm khát khao thoát khỏi kiếp đời

nô lệ

4/Củng cố:

?Ý nào nói đúng nhất tâm tư của tác giả gửi gắm trong bài thơ nhớ rừng?

a.Niềm khao khát tự do mãnh liệt

b.Niềm căm phẫn cuộc sống tầm thường giả dối

c.Lòng yêu nước kín đáo của tác giả

d.Cả 3 ý trên

?Trong bài thơ vừa có nhạc lại vừa cóhọa,hãy tìm một số dẫn chứng tiêu biểu cho chất nhạc

và chất họa trong bài thơ?

5/Hướng dẫn về nhà

-HS học thuộc lòng đoạn 2- 3- 5.Soạn bài câu nghi vấn

- Bảng nhóm

Rút kinh nghiệm

CÂU NGHI VẤN.

A Mục tiêu cần đạt:

:1 Kiến thức.

- Đặc điểm hình thức của câu nghi vấn.

- Chức năng chính của câu nghi vấn.

2 Kĩ năng.

- Nhận biết và hiểu được tác dụng câu nghi vấn trong văn bản cụ thể.

- Phân biệt câu nghi vấn với một số kiểu câu dễ lẫn

B/Tiến trình trên lớp :

1 Ổn định

2 Kiểm tra bài cũ (kiểm tra bài soạn )

3/Bài mới

Hoạt động 1 Giới thiệu bài mới.

Các em hãy cho biết câu chia theo mục đích nói gồm những loại câu nào?

Câu nghi vấn là một trong những kiểu câu được cấu tạo do chia theo mục đích nói.Kiểu câu này có đặc điểm gì các em sẽ tìm hiểu qua tiết học hôm nay

Hoạt động của GV và HS Nội dung.

Hoạt động 2 : Tìm hiểu đặc điểm và chức năng của câu nghi

vấn

GV: Trong giao tiếp khi người ta chưa biết hay còn hoài nghi

vấn đề gì đó yêu cầu người khác trả lời Vậy nhìn vào ví dụ

hãy cho biết những câu nào là câu nghi vấn ?

*Câu nghi vấn:

-Sáng ngày người ta đấm u có đau lắm không? -Thế làm sao

mà u cứ khóc mãi mà không ăn khoai?

-Hay là u thương chúng con đói quá?

? Làm thế nào để nhận biết được điều đó ?

-Về hình thức có dấu hiệu đặc trưng như có dùng từ nghi vấn:

có…không, làm sao, hay (là) từ nối chỉ quan hệ lựa chọn

-Về hình thức cuối câu dùng dấu chấm hỏi

?Những câu nghi vấn trên dùng để làm gì?

-Về nội dung: dùng để hỏi và hỏi một cách trực tiếp yêu cầu

người nghe phải trả lời

Qua ví dụ trên các em hãy vận dụng sự hiểu biết để làm bài tập

sau

Học sinh làm bài tập nhanh

GV treo đồ dùng lên bảng để học sinh làm bài tập

Cho biết những câu sau câu nào là câu nghi vấn?

I Bài học :

1, Đặc điểm hình thức của câu nghi vấn

- Có dùng từ nghi vấn {ai, gì, nào }hoặc dùng từ hay nối các vế chỉ quan hệ lựa chọn -Khi viết câu nghi vấn cuối câu dùng dấu chấm hỏi VD: Mình đọc hay tôi đọc?

a.Sao u lại về không thế?

b.Mình đọc hay tôi đọc?

c.Anh không biết tôi cố gắng như thế nào đâu

d.Người nào chăm chỉ học tập người ấy sẽ tiến bộ

*Câu c –d không phải là câu nghi vấn

GV:Như vậy ta không chỉ dựa vào hình thức để xác định câu

nghi vấn mà ta còn dựa vào nội dung Có những câu chứa từ

nghi vấn như câu c,d nhưng không phải là câu nghi vấn mà

đây là câu trần thuật.Vì mục đích của hai câu này không nhằm

mục đích hỏi mà là trình bày lại sự việc gì đó, nên đây là câu

trần thuật

?Qua đó hãy cho biết câu nghi vấn có đặc điểm và chức năng

gì ?=>ý

Giáo dục kĩ năng sống:

GV nêu tình huống: Khi muốn biết một vấn đề nào đó, chúng

ta thường sử dụng loại câu gì Cho ví dụ

TL: Câu nghi vấn Ví dụ: Bạn có hiểu bài không?

Hoạt động 2:Hướng dẫn luyện tập

Học sinh đọc bài 1,2 và nêu yêu cầu Học sinh tự làm sau đó

GV gọi học sinh lên bảng sửa Giáo viên nhận xét cho điểm

II Luyện tập Bài 1.những câu nghi vấn:

a.Chị khất tiền sưu đến chiều

mai phải không?

b.Tại sao con người lại phải

Bài 2.

-Căn cứ vào từ hay để xác định câu nghi vấn

-Trong trường hợp này

câu nghi vấn nên từ hay không thay bằng từ hoặc

được.Vì nếu thay câu sẽ sai ngữ pháp, hoặc biến thành kiểu câu khác

4/Củng cố:

Câu sau có phải là câu nghi vấn không?

-Ai ơi chớ bỏ ruộng hoang

Bao nhiêu tấc đất tấc vàng bấy nhiêu.(ca dao)

?Cho một ví dụ về câu nghi vấn

5/Hướng dẫn v ề nhà

-Học sinh học thuộc bài và làm bài tập còn lại

- Tìm các câu nghi vấn trong các văn bản đã học, phân tích tác dụng

- Liên hệ thực tế trong giao tiếp hằng ngày

-Chuẩn bị bài: Ông đồ Bảng nhóm

Rút kinh nghiệm

TỔ DUYỆT

Hình thức

Nội dung

Đề nghị

Ngày tháng năm 2011 Tổ trưởng Nguyễn Thị Hương

ÔNG ĐỒ

A Mục tiêu cần đạt 1 Kiến thức - Sự thay đổi trong đời sống xã hội và sự tiếc nuối của nhà thơ đối với những giá trị có văn hóa cổ truyền của dân tộc đang dẩn bị mai một - Lối viết bình dị mà gợi cảm của nhà thơ trong bài thơ 2 Kĩ năng. - Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn - Đọc diễn cảm tác phẩm - Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm B.Tiến trình lên lớp. 1/Ổn định lớp 2/Kiểm tra bài cũ. a Nêu đặc điểm hình thức của câu nghi vấn Cho ví dụ b Trình bày chức năng chính của câu nghi vấn BT Trong đoạn trích sau đây, những câu nào là câu nghi vấn ? Chúng có được dùng để hỏi không ? Ba con, sao con không nhận ? - Sao con biết là không phải ? → Dùng để hỏi 3/Bài mới Hoạt động 1 Giới thiệu bài mới. Trước đây cứ mỗi độ xuân về mọi nhà đua nhau mua những câu đối tết treo trong nhà cầu chúc một năm mới an khang thịnh vượng, còn bây giờ thì sao? Nét đẹp văn hóa ấy có còn lưu giữ đến ngày nay không? Để trả lời cho câu hỏi ấy các em sẽ tìm hiểu nội dung bài học hôm nay Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung Hoạt động 2 Giới thiệu chung Học sinh đọc phần chú thích I Gi ớ i thi ệ u 1/Tác giả Tuần Tiết

Ngày soạn:

Ngày dạy:

?Cho biết vài nét về tác giả?

-Học sinh nhìn vào chú thích trả lời ngắn gọn về tác giả

?Em cho biết vài nét chính về bài thơ?

Hoạt động 3 Tìm hiểu văn bản

GV:hướng dẫn học sinh đọc chậm rãi ,ngắt nhịp 2/3 giọng vui

phấn khởi ở khổ 1-2 Giọng chậm buồn ở khổ 3-4 Khổ 5 thể hiện

sự bâng khuâng nuối tiếc

-Giáo viên đọc mẫu sau đó gọi 2học sinh đọc lại

Bài thơ sáng tác theo thể thơ gì?

Hãy giới thiệu đôi nét về thể thơ năm chữ?

Kể tên một số bài thơ năm chữ đã học

Đêm nay Bác không ngủ( Minh Huệ)

Tiếng gà trưa ( Xuân Quỳnh)

?Cho biết bố cục của bài?

*Bố cục 2 phần

-Đoạn 1 hai khổ đầu

Hình ảnh mùa xuân năm xưa

-Đoạn 2.khổ 3,4,5

Hình ảnh mùa xuân hiện tại

-Học sinh tìm hiểu chú thích 1, 2, 3, 4, 5, 6.trong sách giáo khoa

phân tích hai khổ đầu.

*GV chiếu 2 khổ thơ đầu lên bảng

Học sinh đọc lại 2 khổ đầu

? Cho biết hai câu đầu nói gì?

Giới thiệu ông đồ xuất hiện vào ngày tết

?Ông xuất hiện với việc làm gì?

-Bày mực tàu, giấy đỏ để viết câu đối bán

?Tác giả sử dụng nghệ thuật gì?

-Liệt kê

?Mọi người nhận xét gì qua câu đối của ông?

-Ông có tài viết câu đối rất đẹp

Tác giả sử dụng nghệ thuật gì qua cách nhận xét đó?

-Nghệ thuật so sánh

?Em thử hình dung về nét chữ của ông qua cách so sánh đó?

-Nét chữ mềm mại bay bổng mang vẽ đẹp phóng khoáng bay

bổng, sinh động

?Nét chữ đó tạo nên vị trí như thế nào trong con mắt người đọc?

-Ông được mọi người quý trọng và mến mộ hơn

?Qua đó em có thể thấy được ông đồ đã từng có cuộc sống như thế

nào?

?Qua những lời thơ tái hiện lại cuộc sống của ông đồ em thấy thái

độ của tác giả như thế nào khi viết ra những dòng thơ này?

-Quý trọng ông,quý trọng một nếp sống văn hóa của dân tộc, mến

- Thơ ông mang nặng lòng thương người và niềm hoài cổ

2/ Tác phẩm:

Ông Đồ là bài thơ

tiêu biểu nhất trong

sự nghiệp sáng tác của Vũ Đình Liên

II Tìm hiểu văn bản

1 Đọc:

2 Phân tích

a Mùa xuân năm xưa:

Sử dụng liệt kê, miêu tả, so sánhKhung cảnh mùa xuân tươi tắn, sinh động với sắc hoa đào nở, không khí tưng bừng, náo nhiệt

Trong đó ông đồ trở thành một hình ảnh không thể thiếu, làm nên nét đẹp văn hóa truyền thống dân tộc được mọi người mến mộ

-

-Nỗi buồn của ông thời vắng khách.

?Tác giả sử dụng nghệ thuật gì để nói lên điều đó?

-Đối, so sánh, nhân hóa, câu hỏi tu từ, vịnh cảnh ngụ tình

?Em hãy phân tích cái hay của những câu thơ trên?

-Ông đồ vẫn xuất hiện nhưng không còn ai để ý đến ông nữa,họ

không còn trọng dụng chữ nho nên không ai thuê ông viết.Những

trang giấy bày ra để viết trở nên ế ẩm, hứng những lá vàng rơi,

khiến giấy trở nên buồn tủi Mực mài sẵn trong nghiên để viết

nhưng vì không ai thuê viết nên khô lại khiến mực cũng sầu, cũng

tủi, những hạt mưa rơi lất phất của ngày xuân vậy mà sao ảm đạm

quá.Tác giả đã thành công ở nghệ thuật vịnh cảnh ngụ tình, tả cảnh

nhưng chính là để bộc lộ tâm trạng của nhân vật Khi người đang

được trọng dụng thì cảnh rộn ràng, màu sắc tươi vui, rực rỡ và

không khí ồn ào náo nhiệt Nhưng khi ông đồ thất thế thì nỗi buồn

tủi trong lòng ông lan sang cảnh vật kể cả những thứ tưởng chừng

như vô tri vô giác cũng mang đầy tâm trạng Đây chính là nghệ

thuật nhân hóa được sử dụng tài tình nhuần nhuyễn và sáng tạo

góp phần làm nên giá trị nghệ thuật đặc sắc cho bài thơ

?Đến đây em có thể nhận xét gì về ông đồ ở hai khổ thơ này?

-Ông đồ ờ đây hoàn toàn đối lập với hai khổ thơ trên Có thể nói

hình ảnh ông đồ thời vàng son của ông đã hết, đã bị lãng quên

?Qua đó gợi cho em suy nghĩ gì về ông đồ?

-Buồn thương cho ông và cả lớp người như ông

?Từ đó em rút ra nội dung gì qua hai khổ thơ này?->ý 2

.Phân tích khổ thơ cuối.

*GV chiếu khổ 5 lên bảng.

Học sinh đọc khổ cuối

?Ở khổ cuối hình ảnh nào lặp lại?

-Hình ảnh hoa đào và ông đồ

?Em có nhận xét gì về hai hình ảnh này trong khổ đầu và ở khổ

này?

-Đều xuất hiện vào mùa xuân

- Ở khổ đầu ông xuất hiện thường xuyên.Còn ở khổ cuối ông

không xuất hiện nữa

?Tác giả sử dụng nghệ thuật gì ở khổ thơ này?

-Sử dụng phép lặp và câu hỏi tu từ

?Nêu tác dụng của bút pháp nghệ thuật ấy?

-Bài thơ khép lại bằng lời tự vấn, diễn tà niềm tiếc nuối khắc khoải

của nhà thơ Hình ảnh nhà thơ thảng thốt khi nhận ra rằng ông đồ

vắng bóng bên hè phố mỗi khi tết đến không đã để lại khoảng

trống không gì bù đắp được Bâng khuâng nuối tiếc, ngậm ngùi xót

xa.Câu hỏi tu từ cuối bài thơ như một lời tự vấn hỏi mà không cần

trả lời Chỉ gieo vào lòng người đọc một cảm xúc buồn thương

man mác dành cho ông đo, hay cũng chính là dành cho những nét

đẹp văn hóa của dân tộc giờ đã bị đẩy lùi vào dĩ vãng xa xôi

Hoạt động 4 Tổng kết, luyện tập

Học sinh thảo luận.

Tìm và phân tích những hình ảnh có ý nghĩa biểu tượng trong

bài thơ?

b Mùa xuân hiện tại:

-Nghệ thuật so sánh, đối lập tương phản, nhân hóa, câu hỏi tu từ, tả cảnh ngụ tình

- Thời gian tuần hoàn, mùa xuân trở lại, vẫn hoa đào, vẫn phố xưa;

-Cuộc đời đã thay đổi, ông đồ đã vắng bóng;

- Tác giả đồng cảm với nỗi lòng tê tái của ông đồ, tiếc thương cho một thời đại văn hóa đã đi qua

Sự mai một những giá trị truyền thống

là vấn đề của đời sống hiện đại được phản ánh trong những lời thơ tự nhiên và đầy cảm xúc

III/Tổng kết.

1/Nghệ thuật

Học sinh tự do thảo luận sau đó giáo viên khái quát:

-Hính ảnh hoa đào nở:biểu tượng cho mùa xuân đồng thời cũng

mang ý nghĩa biểu tượng cho sự vận động của thời gian

-Mực tàu, giấy đỏ:biểu tượng cho cái nghiệp của ông (viết chữ,viết

câu đối thuê)

-Ông đồ :biểu tượng cho lớp nhà nho hết thời

?Em hãy nhắc lại những biện pháp nghệ thuật sử dụng trong bài?

?Thông qua đó tác giả nói lên nội dung gì?

- Viết theo thể thơ ngũ ngôn hiện đại

- Xây dựng những hình ảnh đối lập

- Kết hợp giữa biểu cảm với kể, tả

- Lựa chọn lời thơ gợi cảm xúc

2/N

ộ i dung

Khắc họa hình ảnh ông đồ, nhà thơ thể hiện nỗi tiếc nuối cho những văn hóa cổ truyền của dân tộc đang bị tàn phai

4/Củng cố:

1.Dòng nào nói đúng nhất tình cảm của tác giả gởi gắm trong

hai câu cuối bài thơ “Ông đồ” ?

A Lo lắng trước sự phai tàn của các nét văn hoá truyền thống.

B Cảm thương và ngậm ngùi trước cảnh cũ người xưa.

C Ân hận vì đã thờ ơ với tình cảnh đáng thương của ông đồ

D Buồn bã vì không được gặp lại ông đồ

2 Hình ảnh nào trong khổ thơ đầu lặp lại ở khổ thơ cuối của bài thơ?

A Ông đồ.

B Mực tàu.

C Hoa đào

D Giấy đỏ

Trong bài tác giả sử dụng thành công các câu hỏi tu từ đúng hay sai?Hãy chỉ ra các câu hỏi

tu từ đó?

5/Hướng dẫn về nhà

Đọc kĩ, nhớ được một số đoạn trong bài thơ, tìm hiểu sâu hơn một vài chi tiết biểu cảm trong bài thơ

Học thuộc lòng bài thơ

Tìm đọc một số bài viết hoặc sưu tầm một số tranh ảnh về văn hóa truyền thống

Soạn bài :”Quê hương

Tìm hiểu tiểu sử tác giả Tế Hanh

Chuẩn bị bảng nhóm

Rút kinh nghiệm

QUÊ HƯƠNG

Tế Hanh Tuần Tiết

Ngày soạn:

Ngày dạy:

2/Kiểm tra bài cũ.

?Đọc thuộc lòng khổ 1 và 2 của bài thơ “Ông đồ” Cho biết nội dung chính của 2 khổ thơ nói gì?

Trả lời:Đọc đúng 2 khổ thơ trong SGKvà cho biết nội dung la: mùa xuân năm xưa 5đ)

+Soạn văn 5đ ,tổng điểm 10

GV gọi 2 em trả lời câu hỏi này

3/Bài mới

Hoạt động 1 Giới thiệu bài mới.

Khi xa quê hương có mgười nhớ về kĩ niệm tuổi thơ của tuổi học trò Có người lại nhớ giếng nước, cây đa, sân đình…còn nhà thơ Tế Hanh khi xa quê ông nhớ những gì về quê hương của ông, các em sẽ tìm hiểu điều đó qua bài thơ “quê hương” mà ông sáng tác khi xa quê

Hoạt động của thầy và trò Nộidung Hoạt động 2 Giới thiệu chung

Học sinh đọc chú thích

?Cho biết vài nét về tác giả?

?Cho biết vài nét về bài thơ?

*GV Quê hương là đề tài sáng tác thơ của Tế HanhCái làng

chài ven biển có dòng sông bao quanh này luôn trở đi trở lại

trong nhiều bài thơ của ông Ngay từ những sáng tác đầu tay,

hồn thơ lãng mạn của ông đã gắn bó thiết tha với làng quê, sau

này thơ Tế Hanh mở rộng đề tài, nhưngđược biết đến nhiều nhất

vẫn là những bài viết về quê hương miền biển thân yêu của ông

Trong thời kì đất nước bị chia căt(1954-1975)mảng thơ thành

công nhất của Tế Hanh là mảng viết về quê hương miền nam

đau thương đau thương anh dũng khi đó Có thể nói Tế Hanh là

nhà thơ của quê hương mà bài quê hương là sáng tác đầu tay của

tác giả

Hoạt động 3 Tìm hiểu văn bản

Chú ý đọc đúng nhịp điệu của câu thơ 8 chữ3/2/3 hoặc 3/5 với

giọng thơ nhẹ nhàng, trìu mến

-GV đọc mẫu sau đó gọi một HS đọc, GV nhận xét cách đọc của

đã có rất nhiều thành tựu

- Tình yêu quê hương tha thiết là điểm nổi bật trong thơ Tế Hanh

*Phần 1: 20 câu đầu Giới thiệu cảnh làng quê của tác giả.

Cảnh làng quê làm nghề chài lưới của tác giả

*Phần 2 4 câu cuối.->Tình cảm của tác giả đối với quê hương

?em có nhận xét gì về thể thơ? Có gì khác về nhịp điệu, vần so

với các bài thơ Đường luật đã học?

-Thể thơ 8 chữ gồm nhiều khổ thơ Đây là thể thơ phổ biến của

phong trào thơ mới

-Nhịp điệu 3/2 hoặc 3/3/5

-Vần chân là vần liền tính từ câu thơ thứ 2

-Học sinh đọc chú thích trong SGK

Hướng dẫn phân tích hai câu đầu.

GV chiếu hai câu thơ đầu lên bảng

HS đọc lại hai câu thơ trên và cho biết hai câu đầu nói gì?

-Giới thiệu làng quê của tác giả

?Làng quê của tác giả có gì đặc biệt?

GV hai câu đầu rất bình dị tự nhiên, tác giả giới thiệu chung về

làng quê của mình Chỉ hai câu thơ ngắn gọn, tác giả giới thiệu

đầy đủ về làng quê của mình: nghề nghiệp,vị trí, địa thế Đó là

một làng quê rộng lớn với nghề chài lưới gắn bó với biển

khơi.Đó là một nơi có địa thế xung quanh nước bao vây như hòn

đảo nhỏ Đó là nơi có vị trí cách biển nữa ngày sông

?Vậy qua đó em có nhận xét gì về làng quê của tác giả?->ý 1

Phân tích 6 câu tiếp.

GV chiếu 6 câu thơ lên bảng

?6 câu tiếp miêu ta điều gì?

-Cảnh dân làng bơi thuyền ra khơi đánh cá

?Cảnh dân làng bơi thuyền ra khơi đánh cá được miêu tả như thế

nào?

-“Khi trời trong gió nhẹ sớm mai hồng… gió”

?Đoàn thuyền đánh cá ra khơi trong thời điểm như thế nào?

?Tại sao khi ra khơi người dân lại chọn thời điểm đó

-Hình ảnh con thuyền và người dân làng chài ra khơi được miêu

tả trong buổi sớm mai hồng, gió nhe, với bầu trời cao lồng lộng,

trong trẻo, nhuốm ánh nắng bình minh, trên đó nổi bật hình ảnh

con thuyền băng mình ra khơi Có thể nói đây là thời điểm rất

thuận lợi cho việc ra khơi, báo hiệu thời tiết rất tốt, cho việc ra

khơi sẽ thu hoạch được nhiều kết quả thắng lợi

?Ở trong cảnh này hình ảnh nào đáng chú ý nhất?

-Hình ảnh con thuyền và hình ảnh cánh buồm

?Hình ảnh con thuyền được miêu tả như thế nào?

“Chiếc thuyền im bến mỏi …giang”

?Tác giả sử dụng nghệ thuật gì khi miêu tả chiếc thuyền?

-Sử dung nghệ thuật so sánh với động từ mạnh

?Nêu tác dụng của bút pháp nghệ thuật ấy?

GV tác giả so sánh chiếc thuyền ra khơi đánh cá với con tuấn

mã-một con ngựa đẹp, khỏe mạnh và phi rất nhanh Kết hợp các

động từ mạnh chỉ hoạt động “phăng”," vượt”, là tác giả muốn ca

ngợi vẻ đẹp dũng mãnh của con thuyền khi lướt sóng ra khơi

Chúng ta có thể hình dung được con thuyền ra khơi đánh cá thật

II Tìm hiểu văn bản

là khỏe mạnh, hăng hái, băng băng lướt sóng ra khơi như lao

vào trận chiến

?Hình ảnh cánh buồm miêu tả như thế nào?

-“Cánh buồm trương to như mảnh hồn làng….gió”

?Tác giả dùng nghệ thuật gì để đặc tả cánh buồm?

-So sánh ,nhân hóa

*HS thảo luận

?Em có nhận xét gì về hình ảnh so sánh của tác giả ở hai câu

thơ này?

-HS tự do thảo luận sau đó GV khái quát

GV : Hai câu thơ miêu tả cánh buồm căng lên rất đẹp Một vẻ

đẹp lãng mạn, sự so sánh rất độc đáo, bất ngờ Tác giả so sánh

giữa một cái cụ thể là cánh buồm với một cái trừu tượng là

mảnh hồn làng So sánh giữa một cái vô hạn và cái hữu hạn

Hình ảnh cánh buồm trắêng căng gió biển khơi quen thuộc bỗng

trở nên lớn lao thiêng liêng và thơ mộng Tế Hanh như nhận ra

đó chính là biểu tượng của linh hồn làng chài Nhà thơ vừa vẽ ra

chính xác cái hình, vừa cảm nhận được cái hồn của sự vật Cánh

buồm giương to căng phồng bay lướt trên sông rồi đổ ào ra biển,

cánh buồm giương to ngang dọc giữa biển khơi bát ngát đó là

mảnh hồn làng chài khỏe mạnh, vô tư đầy căng sức sống Đây

chính là hình ảnh sáng tạo của tác giả Thật không còn câu thơ

nào có thể miêu tả hay hơn thế nữa

?Qua phân tích em hãy cho biết cảnh dân làng bơi thuyền ra

khơi đánh cá như thế nào?->ý 2

Phân tích 8 câu thơ tiếp

GV chiếu 8 câu thơ tiếp lên bảng

?8 câu tiếp miêu tả điều gì?

-Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về

?Cảnh đoàn thuyền và người dân đánh cá trở về bến miêu tả

bằng mấy chi tiết đó là những chi tiết nào?

-Dân chài lưới tấp nập đón ghe về

-Cá trên thuyền thân bạc trắng

-Hình ảnh người đi biển về da đen rám nắng

-Con thuyền sau chuyến đi biển trở về nằm nghỉ ngơi trên bến

đỗ

?Không khí trên bến khi đoàn thuyền đánh cá trở về được tái

hiện như thế nào?

-4 câu đầu như là một bức tranh lao động náo nhiệt , đầy ắp

niềm vui, từ những chiếc ghe đầy cá , những con cá tươi ngon

thật là thích mắêt, cả từ lời cảm tạ chân thành trời đất đã sóng

yên, biển lặng để người dân trở về với cá đầy ghe và thật an

toàn

-Người dân chài sau một ngày làm việctrở về đã được bình an

và thu được nhiều thắng lợi, không khí trên bến thật là náo nhiệt

,hình ảnh người dân đón người thân trở về thật tấp nập Đây là

giây phút sôi động nhất Vì sao vậy?Vì khi người thân ra đi

đánh cá, người thân của họ ở nhà trong nỗi lo âu đợi chờ, vì biển

giàu có nhưng cũng nhiều tai họa, vì thế người dân chài trở về

- Miêu tả cuộc sống lao động vất vả và niềm hạnh phúc bình dị của người dân làng biển qua các chi tiết miêu tả đoàn thuyền đánh cá ra khơi; đoàn thuyền đánh

cá trở về; bến cá, con thuyền nằm nghỉ sau chuyến đi biển

an toàn họ không quên cất lên lời cảm tạ trời đất”nhờ ơn

….trắng”

*HS thảo luận

?Tại sao câu thơ ùthứ 3 lại đặt trong dấu ngoặc kép?

HS tự do thảo luận sau đó gọi HS trả lời ý kiến của từng nhóm

( Tác giả trích nguyên văn lời cảm tạ trời đất của người dân chài

khi đoàn thuyền trở về thắng lợi, an toàn.)

?HÌnh ảnh con thuyền và người dân chài khi trở về miêu tả như

thế nào?

-4 câu thơ tiếp miêu tả cảnh con thuyền và người dân chài sau

một chuyến ra khơi trở về

-Câu đầu miêu tả dân chài làn da ngăm rám nắng là tả thực làm

nổi bật nét riêng của màu da dân biển Câu tiếp theo”Cả thân

hình nồng thở vị xa xăm”là sự sáng tạo độc đáo của tác giả Thể

hiện người lao động làng chài, những đứa con biển khơi, nước

da ngăm nhuộm nắng, nhuộm gió trong những chuyến đi biển

xa, thân hình vạm vỡ thấm đượm vị mặn mòi của biển, nồng tỏa

vị xa xăm của biển khơi Hình ảnh người dân chìa vừa miêu tả

chân thực, vừa lãng mạn và trở nên có tầm vóc phi thường

?Em có nhận xét gì về người dân làng chài qua chi tiết này?->ý

*HS thảo luận

?Từ đó em cảm nhận được vẻ đẹp nào trong tâm hồn tác giả?

HS tự do thảo luận GV chốt ý

- Tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, lắng nghe được cả sự sống âm

thầm trong những sự vật của quê hương

.Phân tích 4 câu cuối.

*GV chiếu 4 câu cuối lên bảng.HS đọc lại

?Cho biết nội dung khái quát của đoạn?

?Khi xa quê hương tác giả nhớ những gì ở quê nhà?

-Biển(màu nước xanh)

-Cá (cá bạc)

-Thuyền( rẽ sóng chạy ra khơi)

-Cánh buồm.(chiếc buồm vôi)

-Mùi vị của biển

?Từ những chi tiết trên em hiểu cuộc sống trên quê nhà như thế

nào?

-Rất đẹp giàu

*HS thảo luận

?Các em có nhận xét gì về nỗi nhớ của tác giả?

HS thảo luận 5’ sau đó gọi HS trả lời.GV khái quát

Người ta đi xa có thể nhớ về làng quê của họ, như cây đa, giếng

nước, sân đình, hay những buổi chăn trâu bắêt bướm….Còn Tế

Hanh thì khác ,khi xa quê ông nhớ hình ảnh con thuyền, buồm,

màu nước và đặc biệt ông nhớ mùi mặn nồng của biển Đó

chính là mùi mặn nồng đặc trưng của quê hương lao động của

ông Cái hương vị riêng đầy quyến rũ đối với người con yêu quý

quê hương mình Phải có một tâm hồn yêu quê hương, gắn bó

với quê hương tha thiết mới có được nỗi nhớ cụ thể đến như vậy

b/Nỗi lòng của tác giả khôn nguôi về quê hương

-Sử dụng hình ảnh đặc trưng Câu thơ cảm thán

-Nỗi nhớ rất cụ thể, chân thành da diết.-Tác giả luôn gắn bó với quê hương cho dù

xa cách

III/Tổng kết.

1 Nghệ thuật.

- Sáng tạo nên những hình ảnh thơ mộng của cuộc sống lao động

?Qua đó em có nhận xét gì về nỗi nhớ của tác gỉ?->ý 3.

Hoạt động 4 Tổng kết, luyện tập

HS đọc lại toàn bộ bài thơ

?Bài thơ dùng phương thức biểu đạt chính nào?

-Bài thơ dùng phương thức biểu cảm nhưng phần lớn dùng

câu văn miêu tả

?Nét đặc sắc về nghệ thuật là gì?

-Sử dụng hình ảnh thơ sáng tạo Bài thơ hình ảnh khá phong

phụ, có nhiều hình ảnh khá chi tiết

- Tạo liên tưởng

so sánh độc đáo, lời thơ bay bổng đầy cảm xúc

-Sử dụng thể thơ

8 chữ hiện đại có những sáng tạo mới

mẻ, phóng khoáng

2 Nộ i dung

Bài thơ là bày tỏ của tác giả về một tình yêu tha thiết đối với quê hương làng biển

IV/Luyện tập.

-Học thuộc và tập đọc diễn cảm bài thơ

4/Củng cố:

Tế Hanh so sánh cánh buồm với hình ảnh nào?

a.Con tuấn mã b.Mảnh hồn làng c.Dân làng d.Quê hương

?Hai câu thơ”chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm…vỏ”sử dụng biện pháp tu từ gì?

a.So sánh; b Ẩn dụ; c.Nhân hóa; d.Hoán dụ

2/Kiểm tra bải cũ.

?Câu nghi vấn là loại câu như thế nào?Cho ví dụ

TL:Khái niệm SGK trả lời đúng 5đ+ ví dụ đúng 5đ=10đ

?Câu nghi vấn có chức năng gì? Cho ví dụ

TL: ý 2 tiết 75.+ví dụ đúng + làm bài tập đủ 10 đ

3/Bài mới

Hoạt động 1 Giới thiệu bài mới.

Ở tiết trước các em đã tìm hiểu đặc điểm hình thức và chức năng chính của câu là dùng để hỏi Tiết học hôm nay các em tìm hiểu tiếp về câu nghi vấn xem ngoài chức năng dùng để hỏi thì câu nghi vấn còn có những chức năng gì khác

Tuần Tiết

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Hoạt động của GV và HS Nội dung.

Hoạt động 2.Tìm hiểu chức năng câu nghi vấn.

GV chiếu các ví dụ a- b- c- d- e trang 21 lên bảng cho HS

quan sát

?Trong những ví dụ trên câu nào là câu nghi vấn?

a.Những người muôn năm cũ – hồn ở đâu bây giờ?

b.Mày định nói cho cha mày nghe đấy à?

c.Có biết không? Lính đâu?

d.Cả câu

e.Con gái tôi vẽ đấy ư?Chả lẽ lại đúng là nó, cái con mèo hay

lục lọi ấy!

?Những câu nghi vấn trên có dùng để hỏi không?

?Vậy câu nghi vấn ở ví dụ a dùng với chức năng gì?

*GV: như vậy những câu trên đều là câu nghi vấn.Em có

nhận xét gì về đặc điểm hình thức của các câu trên?

-Có dùng từ nghi vấn,kết thúc câu có dấu chấm hỏi.Tuy

nhiên có trường hợp câu nghi vấn không dùng để hỏi thì kết

thúc câu có thể dùng dấu chấm ,hay chấm than, chấm lửng

?Những câu nghi vấn ở trên có gì khác câu nghi vấn mà

*HS thảo luận làm bài tâp nhóm

Cho biết chức năng chính của những câu nghi vấn sau?

a.Anh có thể cho tôi xem mấy giờ rồi được không?

b.Bạn bảo như thế có khổ không?

c.Ông tưởng mày chết đêm qua còn sống đấy à?

d.Nếu không bán con thì lấy tiền đâu nộp sưu ?

eMày cãi à ? Mày dám cãi một bà nhất phẩm phu nhân à?

g Sao lại có một ngày đẹp trời như thế nhỉ?

TL:a.Cầu khiến; b-khẳng định; c-khẳng định; d-Phủ định e-

đe dọa g-bộc lộ cảm xúc

*HS thảo luận:

Đặt 2 câu nghi vấn không dùng để hỏi mà :

-Yêu cầu người bạn kể lại nội dung bộ phim vừa trình chiếu

-Bộc lộ cảm xúc trước số phận của một nhân vật văn học

HS thảo luận 5’ sau đó các nhóm trình bày kết quả thảo luận

b/Trong đoạn thơ chỉ có câu “Than ôi thời oanh liệt nay còn đâu !”là không phải câu nghi vấn

->Phủ định, bộc lộ cảm xúc

c/Sao ta không ngắm sự biệt li…rơi?

->Cầu khiến, bộc lộ cảm xúc

d/Ôi, nếu thế …bóng bay?->Phủ định, bộc lộ cảm xúc

Bài 2.Những câu nghi vấn.a.Sao cụ lo xa quá thế? Tội gì… lại?Aên mãi …liệu.(phủ định)

b.Cả đàn bò…làm sao?(bộc lộ sự băn khoăn,lo ngại)

c.Ai dám bảo…tử?

(Khẳng định)d.Thằng bé…khóc?

(hỏi)Bài 4.Trong nhiều trường hợp giao tiếp, những câu như thế dùng để chào.Người nghe không nhất thiết phải trả lời, mà

có thể đáp lại bằng câu chào khác có thể là câu nghi vấn

GV gợi ý: Bạn có thể kể lại nội dung bộ phim"Dòng đời” cho

mình nghe có được không?

-Sao cuộc đời lão Hạc lại khổ đau đến thế?

-Số phận của chị Dậu sao gặp nhiều gian truân đến thế?

Hoạt động 3.Hướng dẫn luyện tập.

HS đọc bài tập 1- 2- 4 và nêu yêu cầu cụ thể ,GV gợi ý để HS

làm bài tại lớp

Bài 1.Xác định câu nghi vấn

Bài 2.Xác định câu nghi vấn và đặc điểm hình thức cho biết

câu nghi vấn đó

4/Củng cố:

?Câu nghi vấn sau dùng để làm gì?

1/Cụ tưởng tôi sung sướng hơn chăng?

a.Phủ định; b.Khẳng định ;c.Hỏi ; d.Đe dọa

2/Sao không vào tôi chơi?

a.Hỏi ; b.Khẳng định c;Phủ định d.Cầu khiến

5/Hướng dẫn về nhà

Học sinh học ghi nhớ và làm lại bài 3

Tìm những câu nghi vấn trong các văn bản đã học, cho biết chức năng của chúng, phân tích tác dụng

Soạn bài Khi con tu hú Tìm hiểu về nhà thơ Tố Hữu

Rút kinh nghiệm:

- Những hiểu biết bước đầu về tác giả Tố Hữu

- Nghệ thuật khắc họa hình ảnh ( thiên nhiên, cái đẹp của cuộc đời tự do

- Niềm khao khát cuộc sống tự do, lí tưởng cách mạng của tác giả

?Đọc thuộc lòng những câu thơ miêu tả đoàn thuyền ra khơi đánh cá và cho biết nội dung đoạn thơ đó?

Trả lời.Hai khổ thơ đầu.+nội dung phần 1 tiết 77.+Soạn văn đủ =10đ

?Đọc thuộc lòng những câu thơ miêu tả đoàn thuyền đánh cá lúc trở về?và cho biết nội dung đoạn thơ đó?

Trả lời.Khổ 3-4 Nội dung ý 2 tiết 77+soạn văn =10đ

3/Bài mới

Hoạt động 1 Giới thiệu bài mới.

Tố Hữu là nhà thơ cách mạng tiên phong là người có công đóng góp to lớn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc Con đường thơ của ông luôn đồng hành với con đường cách mạng.Ngay từ buổi đầu sáng tác, thơ ông đã soi sáng lí tưởng cách mạng thể hiện một tâm hồn nồng nhiệt say sưa và tràn đầy lãng mạn làm nên phong cách thơ riêng biệt, phong cách của nhà thơ chiến sĩ Tố Hữu Bài thơ mà hôm nay các em học là một trong những bài thơ ông sáng tác ở trong tù Bị cách biệt với cuộc sống tự do, người chiến sĩ trẻ ấy đã gửi gắm vào bài thơ một tình yêu cuộc sống cũng như tâm trạng u uất, khát khao tự do cháy bỏng

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung.

Hoạt động 2 Giới thiệu chung

HS đọc chú thích

?Cho biết vài nét về tác giả?

?Em hiểu gì về bài thơ?

Hoạt động 3 Tìm hiểu văn bản.

GV hướng dẫn cách đọc Chú ý nhấn giọng ở 4 câu cuối

?Cho biết bố cục bài thơ?

-Bố cục:hai phần

*Phần 1: 6câu thơ đầu

*Phần 2: 4 câu cuối

nhan đề bài thơ.

?Em hiểu nhan đề bài thơ như thế nào?

-Nhan đề bài thơ chỉ là một mệnh đề phụ,một câu nói nữa

chừng Qua bài thơ có thể hiểu khi con tu hú gọi bầy ,là khi mùa

hè đến ,người tù cách mạng cảm thấy ngột ngạt, ở trong tù, khao

khát tự do cháy bỏng cuộc sống ở bên ngoài.Tên bài thơ gợi mở

được cảm xúc của toàn bài

Phân tích 6 câu thơ đầu.

*GV chiếu 6 câu đầu lên bảng,Hs đọc lại

?Cảnh vào hè được khơi nguồn từ hình ảnh nào?

-Tiếng chim tu hú

GV: Cảnh vào hè khơi nguồn bằng tiếng chim tu hú thật náo nức,

báo hiệu mùa hè đã đến.Tiếng chim như một âm thanh dự báo

thời tiết

?Qua âm thanh đó gợi lên trong trí tưởng tượng cùa người tù một

khung cảnh mùa hè như thế nào?

-Từ tiếng chim tu hú, trong trí tưởng tượng của người tù cách

mạng một khung cảnh mùa hè hiện ra thật quyến rũ, đầy sức

sống Đó là tiếng ve ngân, trong vườn râm mát, là cánh đồng lúa

chiêm đang ngã vàng, trái cây đang độ ngọt dần, bầu trời cao rộng

với cánh diều chao lượn, với ánh nắng hồng trải đầy sân đầy

- Được giác ngộ trong phong trào học sing sinh viên Với nguồn cảm hứng là lí tưởng Cách Mạng, Tố Hữu trở thành lá cờ đầu của Cách Mạng Việt Nam

2/Bài thơ.

-Bài thơ được sáng tác khi tác giả bị bắt ở nhà lao Thừa Phủ(1939) ở Huế, được in trong tập

Từ ấy- tập thơ đầu tiên của Tố Hữu

II Tìm hiểu văn bản

1 Đọc:

2 Phân tích

a Khi con tu hú thể hiện cảm nhận của

nhà thơ về hai thế giới đối lập: cái đẹp, tự do

và cái ác, tù ngục

b Khi con tu hú

là thời khắc của mùa

hè tràn đầy sức sống Ở

hương vị Đó là một cuộc sống khoáng đạt, tự do, đang trải ra

trước mắt

?Qua đó em cảm nhận được sự sống trên quê hương tác giả như

thế nào?

-Sự sống đang sinh sôi nảy nở, đầy đặn, ngọt ngào, một vẻ đẹp

tươi tắn , lộng lẫy, thanh bình

GV: Có thể nói bằng những hình ảnh thơ rất sống động ,tác giả vẽ

ra trước mắt chúng ta một khung cảnh vào hè thật rộng ràng, náo

nức, đầy nhựa sống.Tất cả bắt nguồn từ tiếng chim tu hú gọi

bầy.Trong cảm nhận của tác giả khung cảnh vào hè hiện ra thật kì

diệu,vừa rộn rã trong âm thanh, vừa rực rỡ màu sắc, vừa ngọt

ngào của hương vị trái cây đang độ chín dần, Vừa khoáng đạt tự

do(đôi con diều sáo lộn nhào tầng không)

Điều đáng nói ở đây là bài thơ sáng tác trong tù ,như vậy toàn bộ

bức tranh thiên nhiên được miêu tả là sản phẩm của trí tưởng

tượng phong phú và sự cảm thông mãnh liệt tinh tế của một tâm

hồn trẻ trung, yêu đời, nhạy cảm đang bị mất tự do

*HS thảo luận

?Tác giả cảm nhận được sự sống của mùa hè từ trong xà lim qua

đó em hiểu gì về tác giả?

-HS tự do thảo luận, sau đó GV khái quát

-Tác giả là người yêu cuộc sống tự do nồng nàn, nhạy cảm với

mọi biến động của cuộc đời, một tâm hồn trẻ trung, yêu đời, nhạy

cảm đang bị mất tự do, khao khát tự do

Phân tích 4 câu thơ cuối.

GV chiếu 4 câu thơ tiếp lên bảng HS quan sát

?4 câu cuối nói lên điều gì?

-Tâm trạng và cảm xúc của tác giả

?Tìm những từ ngữ miêu tả tâm trạng của người tù?

-Muốn đạp tan phòng, ngột làm sao, chết uất thôi

?Em có nhận xét gì về cách dùng từ của tác giả?

-Sử dụng động từ mạnh, kết hợp từ biểu cảm :ôi, hè ôi, thôi ,làm

sao

?Nhịp điệu các câu như thế nào?

-Cách ngắt nhịp bất thường, thay đổi Câu 8 nhịp 6/2, câu 9 nhịp

3/3

?Sự thay đổi nhịp này có tác dụng gì?

-Nhịp điệu 6/2; 3/3 gợi cảm giác nhói lên bực bội đến điên người

?Giọng điệu của khổ thơ này ra sao?

-Giọng cảm thán, kết hơp từ ngữ cảm thán

?Nghệ thuật sử dụng động từ mạnh, kết hợp giọng điệu cảm thán,

nhịp điệu thay đổi có tác dụng gì?

-Tác giả diễn tả khá thành công nỗi đau khổ, sự uất ức đến tột độ

và cảm giác ngột ngạt của người tù bị giam cầm giữa 4 bốn bức

tường lạnh lẽo, đen tối Đồng thời qua đó chúng ta cũng cảm nhận

được sực khát vọng muốn thoát khỏi cảnh tù đày để trở về với

cuộc sống tự do, của người chiến sĩ cách mạng

?Ở khổ thơ cuối hình ảnh nào được nhắc lại

-Tiếng chim tu hú

thời điểm đó, trí tưởng tượng của tac giả gọi

về những âm thanh, màu sắc, hương vị và cảm nhận về không gian và cuộc sống tự

do Đặc biệt sự sống tự nhiên trong bài thơ còn

có ý nghĩa là sự sống trong cuộc đời tự do

c/ Khi con tu hú

còn là thời khắc hiện thực phũ phàng trong

tù ngục bị giam cầm, xiềng xích Tác giả bày

tỏ tâm trạng bực bội, muốn phá tung xiềng xích, thể hiện niềm khao khát tự do của người chiến sĩ cách mạng trong hoàn cảnh

bị tù đày đang hướng tới cuộc đời tự do

III/Tổng kết.

1 Nghệ thuật.

- Viết theo thể thơ lục bát, giàu nhạc điệu, mượt mà, uyển chuyển

- Lựa chọn lởi thơ đầy ấn tượng biểu lộ cảm xúc khi thiết tha, khi lại sôi nỏi mạnh mẽ

- Sử dụng các biện pháp tu từ điệp ngữ,

*HS thảo luận.

?Tiếng chim tu hú ở cuối bài có gì khác tiếng chim tu hú ở phần

đầu bài thơ?

HS thảo luận sau đó học sinh trả lời

GV tiếng chim tu hú ở câu thơ đầu là tiếng chim gọi hè đầy náo

nức, rộn ràng, đưa chúng ta vào cảnh mùa hè với bầu trời tự do

Còn tiếng chim tu hú ở câu cuối là tiếng gọi của khát vọng tự do

da diết và cháy bỏng

?Vậy tâm trạng của người tù cách mạng thể hiện như thế nào?->ý

Hoạt động 4 Tổng kết, luyện tập

?Bài thơ sáng tác theo thể thơ gì ? nêu tác dụng của thể thô ấy?

-Thơ lục bát có tác dụng chiếm ưu thế diễn tả cảm xúc tha thiết

nồng cháy ,tạo giàu nhịp điệu, giúp ta dễ đọc, dễ thuộc, dễ nhớ

?Em hãy nhắc lại các biện pháp nghệ thuật sử dụng trong bài?

-Nghệ thuật tương phản, giữa một bên là cảnh thiên nhiên tươi

sáng,dạt dào sức sống, một bên là tâm trạng dằn vặt u uất ,đaukhổ

của người tù

-Nghệ thuật kết cấu đầu cuối tương xứng.Tạo nên giá trị nghệ

thuật cao, gây ám ảnh day dứt người đọc

-Sử dụng động từ mạnh, kết hợp giọng cảm thán->tâm trạng u uất

dằn vặt -> diễn tả khát vọng tự do của người tù

?Qua phân tích bài thơ em rút ra được nội dung gì?

liệt kê…vừa tạo nên tính thống nhất về chủ

đề của văn bản, vừa cảm nhận về sự đối lập giữa niềm khát khao sự sống đích thực, đầy ý nghĩa với hiện tại buồn chán của tác giả vì bị giam hãm trong nhà tù thực dân

2 N

ộ i dung

Bài thơ thể hiện lòng yêu đời, yêu lí tưởng của người chiến

sĩ cộng sản trẻ tuổi trong hoàn cảnh tù ngục

IV/Luyện tập.

Đọc diễn cảm bài thơ

4/Củng cố:

Ý nào nói đúng nhất hoàn cảnh sáng tác bài thơ?

a.Khi tác giả mới bị thự dân Pháp bắt giam tại nhà lao Thừa Phủ

b.Khi tác giả mới giác ngộ lí tưởng cách mạng

c.Khi tác giả vượt ngục trở về với cách mạng

?Hình ảnh nào xuất hiện trong bài thơ hai lần

a.Lúa chiêm b.Trời xanh c.Con tu hú d Nắng đào

5Hướng dẫn về nhà

HS học thuộc lòng bài thơ Soạn bài “Câu nghi vấn”

Rút kinh nghiệm.

- Sự đa dạng về đối tượng được giới thiệu về bài văn thuyết minh

- Đặc điểm, cách làm bài văn thuyết minh

Tuần Tiết

Ngày soạn:

Ngày dạy:

- Mục đích, yêu cầu, cách quan sát và cách làm một bài văn thuyết minh về một phương pháp (cách làm ).

2 Kĩ năng

- Quan sát đối tượng cần thuyết minh: một phương pháp( cách làm)

-Tạo lập được một văn bản thuyết minh theo yêu cầu: biết viết một bài văn thuyết minh về một cách thức, phương pháp, cách làm có độ dài 300 chữ

BTiến trình lên lớp.

1/Ổn định.

2/Kiểm tra bài cũ:

?Khi viết đoạn văn thuyết minh ta làm thế nào?

TL: ý 1 +2 tiết 76.8đ+ 2đsoạn bài=10đ

3/Bài mới

Hoạt động 1 Giới thiệu bài mới.

Trong văn bản thuyết minh ,ngoài việc thuyết minh về một đồ dùng quen thuộc, hay một động vật, một loài cây…các em còn làm quen với cách thuyết minh về một phương pháp cụ thể như cách làm một đồ chơi, cách nấu một món ăn…Vậy thuyết minh về phương pháp có

gì khác với cách làm bài văn thuyết minh mà chúng ta đã học

Hoạt động của GV và HS: Nội dung

Hoạt động 2 Giới thiệu một phương pháp(cách làm).

GV chiếu ví dụ a lên bảng HS quan sát

?Văn bản thuyết minh trên hướng dẫn đồ chơi gì?

?Trong các phần của văn bản thuyết minh về một phương pháp chủ

yếu là những phần nào?Vì sao?

GV:như vậy khi thuyết minh về một phương pháp, muốn làm được

thứ gì thì cần phải có nguyên liệu, cách làm và yêu cầu thành phẩm,

tức là chất lượng của sản phẩm làm ra

?Nêu vai trò của từng phần?

-Nguyên liệu không thể thiếu vì nó giới thiệu đầy đủ các nguyên

liệu.Nếu không có nguyên liệu thì sẽ không có điều kiện để tiến

hành chế biến sản phẩm

-Cách làm là bước quan trong nhất vì nội dung phần này giới thiệu

đầy đủ về cách làm, người đọc cứ theo đó mà làm

-Yêu cầu thành phẩm, yêu cầu tỉ lệ các bộ phận hình dáng, chất

lượng sản phẩm, phần này rất cần giúp người làm sửa chữa sản

phẩm

Học sinh tìm hiểu ví dụ b.

GV chiếu ví dụ lên bảng

?Bài văn thuyết minh về vấn đề gì?

?Bài có mấy phần chủ yếu?

*HS thảo luận:

?Các phần ở ví dụ này có gì khác với các phần ở ví dụ a?

HS thảo luận sau đó GV khái quát

-Phần nguyên liệu ngoài nguyên liệu còn có định lượng bao nhiêu

tùy theo số bát người ăn

-Cách làm:đặc biệt phải chú ý đến trình tự trước sau, và thời gian

của mỗi bước.( không được tùy tiện thay đổi, sản phẩm sẽ kém chất

lượng)

-Phần yêu cầu thành phẩm chú ý 3 mặt :trạng thái, màu sắc ,mùi vị

?Tại sao lại có sự khác nhau ấy?

I/Bài học:

1/Giới thiệu một phương pháp(cách làm).

-Văn bản 1:Cách làm đồ chơi em bé bằng quả khô

-Văn bản 2.Cách nấu canh rau ngót với thịt nạc

*Mỗi văn bản gồm

3 phần:nguyên liệu, cách làm, yêu cầu thành phẩm

2.Ghi nhớ.

-Khi giới thiệu một phương pháp (cách làm )nào người viết phải tìm hiểu, nắm chắc phương pháp đó

-Khi thuyết minh, cần trình bày rõ điều kiện, cách thức trình

tự …làm ra sản phẩm và chất lượng sản phẩm

-Lời văn cần ngắn gọn, rõ ràng

II/Luyện tập

Học sinh chọn một

-Đây là thuyết minh cách làm một món ăn, nhất định nên khác cách

làm một đồ chơi

?Ở hai ví dụ trên có điểm nào chung vì sao? Phần nào quan trọng

nhất?

-Muốn làm cái gì cũng phải có nguyên liệu, cách làm ,yêu cầu

thành phẩm Trong đó cách làm là quan trọng nhất Cần chú ý cái

nào làm trước, cái nào làm sau

?Em có nhận xét gì về lời văn ở hai ví dụ trên?

-Ngắên gọn, chính xác

?Vậy khi muốn giới thiệu một phương pháp thì người viết phải thế

nào?->ý1

?Nêu những yêu cầu khi thuyết minh một phương pháp?->ý 2

?Em có nhận xét gì về lời văn? ->ý 3

Hoạt động 3.Hướng dẫn luyện tập

Học sinh lực chọn một trò chơi quen thuộc rồi làm dàn ý Bố cục

đảm bảo 3 phần :Mở bài, thân bài, kết bài

trò chơi hay đồ chơi sau đó làm dàn bài thuyết minh về cách làm, cách chơi.Yêu cầu trình bày rõ ràng, ngắn gọn

*Phải nêu được bố cục 3 phần

-Thân bài nêu được các mục:số người chơi, dụng cụ; cách chơi; yêu cầu đối với trò chơi

-Sưu tầm bài văn thuy ết minh về một phương pháp(cách làm)

-Lập dàn bài văn thuy ết minh về một phương pháp(cách làm) để tạo nên một sản phẩm cụ thể

Trả lời câu hỏi ở bài Tức cảnh Pác Bó

Bảng nhóm

Rút kinh nghiệm.

- Phân tích được những chi tiết nghệ tiêu biểu trong tác phẩm.

3 Thái độ:

Giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh: Lối sống giản dị, phong thái ung dung tự tại, tinh thần lạc quan và bản lĩnh người chiến sĩ cách mạng Hồ Chí Minh trong thời gian ở chiến khu Việt Bắc

B/Tiến trình lên lớp:

1/Ổn định

2/Kiểm tra bài cũ:

?Đọc thuộc lòng 6 câu đầu bài thơ “Khi con tu hú” và cho biết nội dung nói gì? Bài thơ sáng tác trong hoàn cảnh nào?

*Trả lời:HS trả lời đủ 6 câu, nói được nội dung 6 câu thơ đầu tác giả gợi lên khung cảnh mùa hè thật rộn ràng bởi âm thanh, màu sắc của thiên nhiên, cảnh vật đầy sức sống.Bài thơ sáng tác trong hoàn cảnh lao tù khi tác giả bị giam tại nhà lao Thừa Phủ ở Huế.(7đ+3đ soạn bài mới)=10đ

Hoạt động 1 Giới thiệu bài mới.

Sau 30 năm bôn ba hoạt động tìm đường cứu nước, tháng 2 -1941, Bác đã bí mật về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam Người sống và làm việc ở hang Pác Bó trong điều

kiện hết sức gian khổ Bài thơ Tức cảnh Pác Bó Bác đã ghi lại cuộc sống hàng ngày của

Bác khi làm việc ở đây.Vậy Bác sống và làm việc cụ thể ra sao các em sẽ tìm hiểu nội dung bài thơ

Hoạt động của GV và HS: Nội dung Hoạt động 2 Giới thiệu chung

*HS đọc chú thích

?Cho biết vài nét về tác giả?

Tháng 2-1941 Bác về nước và trực tiếp lãnh đạo cách mạng.Người

sống ở hang Pác Bó gần biên giới Việt Trung trong điều kiện hết sức

gian khổ.Tại đây,Người đã lập ra mặt trận Việt Minh và dấy lên cao

trào cách mạng đưa đến thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm

1945.Trong thời gian này, Người viết một số bài thơ trữ tình theo thể

thơ thất ngôn tứ tuyệt có giá trị đặc biệt về nội dung và nghệ thuật

?Cho biết vài nét về bài thơ?

GV:Cùng với bài thơ Cảnh khuya, Nguyên tiêu, mà chúng ta đã

học.Tức cảnh Pác Bó là bài thơ tứ tuyệt sáng tác trong thời gian này

Nhưng bài thơ Tức cảnh Pác Bó Bác sáng tác trong hoàn cảnh khác

với bài cảnh khuya và nguyên tiêu Đây là lúc Bác hoạt động bí mật

trong điều kiện thiếu thốn đủ thứ, thiếu ăn ,thiếu phương tiện làm việc

Bác bị sốt liên miên, những khi mưa to gió lớn rắn rết chui cả vào chỗ

nằm Có buổi sáng Bác thức dậy thấy một con rắn rất lớn nằm bên

cạnh Người… Bác sốt rét luôn Nhưng Bác rất vui-cái vui của người

đem ánh sáng cách mạng về để giải phóng cho dân tộc.”gây dựng một

sơn hà”.Bác vui vì nhiều năm sống phải xa nước nay được trở về sống

trên mãnh đất Tổ quốc…

Hoạt động 2.Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản:

-Đọc chậm rãi, tự nhiên, thoải mái

-Đọc ngắt nhịp đúng, giọng điệu thoải mái, thể hiện tâm trạng sảng

khoái.Câu cuối nhấn mạnh 3 từ cuối

cảm nhận chung về bài thơ.

*GV chiếu cả bài thơ lên bảng cho HS quan sát

?Bài thơ sáng tác theo thể thơ gì?

I/ Giới thiệu:

1/Tác giả:

Hồ Chí Minh ( 1890-1969 )

là nhà văn, nhà thơ, nhà chiến sĩ Cách Mạng, anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới

2/Bài thơ:

- Bài thơ được sáng tác trong thời gian Bác sống và làm việc trong hang Pác Bó 2 – 1941

II Tìm hiểu văn bản

1 Đọc:

2 Phân tích

* Hiện thực cuộc sống của Bác Hồ

-Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt

?Cảm nhận chung của em về bài thơ như thế nào ?về nhịp điệu ?cảm

giác như thế nào?

-Giọng điệu thoải mái,pha chút đùa vui, hóm hỉnh, một lời tâm sự dí

dỏm

-Cảm giác vui sướng trước thiên nhiên, trước cuộc sống gian khổ

nhưng rất lạc quan

Tìm hiểu cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác

*GV chiếu 3 câu thơ đầu lên bảng

*GV cho HS tìm hiểu câu khai đề

?Em có nhận xét gì về câu thơ thứ nhất?

-Sử dụng phép đối:Đối về thời gian(sáng /tối);đối về không

gian(hang/bờ suối);đối về hành động(ra/vào)

-Nhịp 4/3 có dấu phẩy tách 2 vế?Nêu tác dụng của bút pháp nghệ thuật

ấy?

GV: Câu thơ là sự khái quát của một nhịp sống đã trở thành nề nếp rất

chủ động Cách ngắt nhịp 4/3 đã tạo thành thế đối:sáng ra/ tối vào Nếp

sống ở đây chủ động mà đàng hoàng Đàng hoàng vì ban ngày Bác làm

việc bình thường, tối mới trở về hang để ngủ.Với Bác còn gì thú vị hơn

hàng ngày được làm việc bên bờ suối làm việc với thiên nhiên, tối trở

về nhà (nhà vẫn là hang,núi) để nghỉ ngơi và lắng nghe tiếng suối mà

có lần ta bắt gặp trong thơ Bác “tiếng suối trong như tiếng hát xa”

Đó là cuộc sống bí mật mà vẫn giữ được quy cũ, nề nếp Đặc biệt là

tâm trạng thoải mái hòa quyện với nhịp sống núi rừng, với hang với

núi

*HS đọc câu 2

?HS đọc câu 2 và cho biết em có nhận xét gì về câu thơ thứ 2 này?

-Chính sự cân đối ở câu thơ thứ nhất đã làm nền cho câu thơ thứ 2 xuất

hiện”cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng”

-Nhịp 4/3 là nhịp thông thường của thể thơ tứ tuyệt nhưng ở câu thơ

này nhịp thơ thay đổi thành nhịp 2/2 tạo thành một sự đều đặn cùng

với 2 thanh trắc liền nhau ở nhịp 3 càng khẳng định thêm điều đo Câu

thơ toát lên một sự yên tâm về cuộc sống vật chất của Bác

Câu thơ vẫn tiếp tục mạch cảm xúc của câu 1 có thêm chút đùa vui,

lương thực ở đây thật đầy đủ, đến dư thừa, cháo bẹ, rau măng luôn có

sẵn, lương thực hàng ngày là thế, gạo, thịt, cá rất ít

?Giọng thơ có gì đặc biệt?

-Vui đùa, hóm hỉnh

?Qua đó em thấy cảnh sinh hoạt của Bác như thế nào?->ý

?Qua đó giúp em hiểu Bác là người như thế nào?->ý 3

*HS tìm hiểu câu thơ thứ 3

?Câu thơ thứ 3 nêu lên điều gì?

-Công việc của Bác ở hang chặt hẹp và tối, ban ngày Bác ra bờ suối

bên tảng đá làm việc

?Câu thơ sử dụng nghệ thuật như thế nào?

-Đối ý :điều kiện làm việc tạm bợ, phương tiện làm việc thô sơ nhưng

nội dung công việc rất lớn lao

-Đối thanh

-Sử dụng từ láy

ở Pác Bó:

- Nhiều gian khổ, thiếu thốn

- Sự nghiệp lớn

dịch sử Đảng đòi

hỏi phải có niềm tin vững chắc, không thể lay chuyển

- Hình ảnh nhân vật trữ tình hiện lên giữa thiên nhiên Pác Bó mang vẻ đẹp của người chiến sĩ cách mạng với phong thái ung dung tự tại

GV hai câu đầu nói về chuyện ăn, ở thong dong bao nhiêu thì câu thơ

thứ 3 nói về chuyện làm việc vất vả bấy nhiêu Không có bàn, người

chiến sĩ cách mạng phải dùng đá làm bàn, lại là “bàn đá chông

chênh”.Rõ ràng với từ láy chông chênh, Bác đã lột tả được điều kiện

làm việc rất khó khăn Công việc lại càng khó khăn hơn, đòi hỏi người

chiến sĩ cách mạng phải cố gắng hết sức không ngừng Ba tiếng cuối

câu toàn thanh trắc thể hiện sự vất vả nhưng khỏe khoắn,kiên quyết

Như vậy đối với Bác lúc này, công việc cách mạng là cần thiết nhất,

phải vượt lên trên tất cả những khó khăn

?Trong hoàn cảnh đó tâm trạng của Bác ra sao?

-Ung dung thoải mái

?Qua đó em thấy cảnh sinh hoạt của Bác như thế nào? Qua đó giúp em

hiểu Bác là người như thế nào?->ý

* GD tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.

Lồi sống giản dị phong thái ung dung tự tại,tinh thần lạc quan và

bản lĩnh người chiến sĩ Cách Mạng Hồ Chí Minh trong thời gian ở

chiến khu Việt Bắc.

Tìm hiểu cảm nhận của Bác trong bài thơ.

*HS đọc câu cuối

?Câu thơ thứ 4 em chú ý từ ngữ nào ?vì sao?

-Từ sang vì đây là ý nghĩa quan trọng nhất của bài thơ.

?Em hiểu cái sang ở trong bài thơ này là gì?

-Sang là sang trọng giàu có Sang ở đây là giàu có về tinh thần của

cuộc đời làm cách mạng, lấy lí tưởng cứu nước làm lẽ sống không nề

hà khó khăn gian nan không bị chi phối bởi khó khăn đó Ở đây cái

sang còn là sự sang trọng giàu có của một người luôn tìm thấy sự hòa

hợp tự tin, thư thái với thiên nhiên, đất nước

?Giọng thơ như thế nào?

- Giọng thơ sảng khoái

GV: Ba câu đầu của bài thơ nói về việc ăn, ở, và làm việc Câu thơ thứ

4 là một lời đánh giá làm ta bất ngơ Và bằng phép loại suy ta có thể

khẳng định việc ăn, ở không phải là sang mà chỉ có việc làm cách

mạng (dịch sử Đảng) là sang nhất vì nó mang lại cơm no áo ấm và

hạnh phúc cho toàn dân Giọng thơ sảng khoái, ngân vang nhờ sử dụng

hai thanh bằng ở cuối câu rõ ràng cái sang của Bác- của người cách

mạng không phải ở điều kiện ăn ơ, sinh hoạt mà chính là tri thức cách

mạng để giải phóng đất nước đem lại sự giàu sang cho dân tộc.Ý nghĩa

của bài thơ thật là lớn lao

?Niềm vui trước cái sang của một cuộc sống đầy gian khổ cho ta hiểu

thêm vẻ đẹp nào trong cách sống của Bác?->ý

Hoạt động 4 Tổng kết, luyện tập

*HS thảo luận:

?Bác cóniềm vui mà người xưa gọi là thú lâm tuyền Giữa Bác và

người xưa có điểm gì giống và khác nhau?

-Giữa Bác và người xưa cùng giống nhau là rất yêu thiên nhiên

-Khác nhau:Người xưa tìm đến thiên nhiên là cảm thấy bất lực trước

thực tế xã hội, muốn “lánh đục về trong”, tự an ủi bằng lối sống “an

bần lạc đạo” Quên đi nỗi đau không được giúp nước ,giúp đời.Tuy đó

IIITổng kết: 1.

Nghệ thuật

- Có tính chất ngắn gọn, hàm xúc

- Vừa có đặc điểm ổ điển, truyển thống, vứa có tính chất mới mẻ hiện đại

- Có lời thơ bình dị pha giọng đùa vui, hóm hỉnh

- Tạo được tứ thơ độc đáo, bất ngờ thú vị mà sâu sắc

2 N ộ i dung

Bài thơ thể hiện cốt cách tinh thần Hồ Chí Minh luôn tràn

là lối sống thanh cao khí tiết nhưng không thể không gọi là tiêu cực

Còn Bác sống hòa hợp với thiên nhiên nhưng vẫn giữ nguyên cốt cách

chiến sĩ Bác sống ở chốn lâm tuyền, bằng lòng với cuộc sống đạm bạc

nơi đầu nguồn để đem ánh sáng cách mạng cứu dân cứu nước

*HS thảo luận tiếp

?Tại sao nói bài thơ”Tức cảnh Pác Bó “là bài thơ tứ tuyệt bình dị?

HSTL sau đó GV khái quát

-Về từ ngữ Bác sử dụng rất ít từ Hán Việt, đa số là các từ thuần Việt

nên cụ thể dễ hiểu

-Về nội dung, phản ánh cuộc sống bình thường, không cầu kì của Bác

đầy niềm lạc quan, tin tưởng vào sự nghiệp Cách Mạng

4/Củng cố:

?Dòng nào nói đúng nhất giọng điệu chung của bài thơ?

a.Giọng thiết tha trừu mến

b.Giọng vui đùa ,dí dỏm

c.Giọng buồn thương phiền muộn

d.Giọng nghiêm trang ,chừng mực

?Nhận định nào nói đúng nhất về con người Bác trong bài thơ?

a.Bình tĩnh và tự chủ trong mọi hoàn cảnh

b.Ung dung lạc quan, trước cuộc sống cách mạng đầy gian khổ

c.Yêu nước, thương dân , sẵn sàng cống hiến cả cuộc đời mình cho Tổ Quốc

5Hướng dẫn về nhà

HS học thuộc lòng bài thơ

Trả lời câu hỏi bài “câu cầu khiến”

Bảng nhóm

Rút kinh nghiệm.

Đề nghị Ngày tháng năm

-Học sinh hiểu rõ đặc điểm hình thức của câu cầu khiến

-Phân biệt câu cầu khiến với các kiểu câu khác

-Nắm vững chức năng của câu cầu khiến, biết sử dụng câu cầu khiến trong tình huống giao tiếp

2/Kiểm tra bài cũ.

?Nêu những chức năng khác của câu nghi vấn?Cho ví dụ câu nghi vấn có chức năng khẳng định?

TL: ý 1 tiết 79.=3đ +ví dụ 5đ +soạn bài 2đ= 10đ

VD: bạn tưởng tôi không có tiền sao?

-ý khẳng định :tôi có tiền

?Cho biết các câu nghi vấn sau có chức năng gì?

a.Sao không vào tôi chơi?

b.Cụ tưởng tôi sung sướng hơn chăng?

?Anh có thích đọc Tam quốc không?

TL:a-cầu khiến b/phủ định c/hỏi

Trả lời các câu đúng +soạn bài đủ =10đ

3/Giới thiệu bài

Khi cô vào lớp ,cô thấy các em vẫn còn ồn, cô nói:”các em im lặng nào!”Và khi cô gọi bạn lên trả lời xong cô nói: em về chỗ đi!Vậây những câu cô vừa nêu trên đây là kiểu câu gì?

Và có đặc điểm như thế nào chúng ta sẽ tìm hiểu nội dung bài học hôm nay

4/Họat động dạy và học.

Hoạt động của GV và HS: Nội dung.

Hoạt động 1.Tìm hiểu đặc điểm và chức năng

của câu cầu khiến.

GV chiếu ví dụ 1 trang 30 lên bảng.HS quan sát

?Dựa vào kiến thức mà các em đã học ở lớp dưới

về kiểu câu này,vậy em nào cho cô biết trong

những ví dụ trên có câu nào là câu cầu khiến?

a/Thôi đừng lo lắng

Cứ về đi

b/ Đi thôi con

?Vậy đặc điểm hình thức nào cho ta biết đó là

những câu cầu khiến?

-Về hình thức các câu trên có từ cầu khiến như:đi

-Khi viết câu cầu khiến thường kết thúc bằng dấu chấm than, nhưng khi ý cầu khiến không được nhấn mạnh thì kết thúc bằng dấu chấm

-Chủ ngữ trong các câu trên

đều chỉ người đối thoại (hay người tiếp nhận câu nói) hoặc một nhóm người trong đó có người đối thoại nhưng có đặc

cầu khiến với ý ra lệnh,yêu cầu, đây là câu cầu

khiến

-Câu a đọc câu" mở cửa” không có ngữ điệu vì

đây là câu trả lời.Đây là câu trần thuật

=>GV:như vậy ngoài các từ ngữ để nhận biết câu

cầu khiến còn có ngữ điệu cầu khiến

*HSTL bài tập 3

So sánh hình thức và ý nghĩa hai câu cầu khiến

sau?

a.Hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột!

b.Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ

xót ruột

GV: Trong câu a vắêng chủ ngữ còn câu b có chủ

ngư,ngôi thứ hai số ít Nhờ có chủ ngữ trong câu

b mà ý cầu khiến nhẹ hơn ,thể hiện rõ hơn tình

cảm của người nói đối với người nghe

?Cuối câu cầu khiến có dấu gì?

-Cuối câu có dấu chấm than Nhưng khi ý cầu

khiến không được nhấn mạnh thì kết thúc câu

dùng dấu chấm.(ví dụ câu a.)

?Câu cầu khiến dùng để làm gì?

-Yêu cầu ,khuyên bảo, ra lệnh, đề nghị

?Qua đó em hiểu thế nào về câu cầu khiến?->ý1

*HS làm bài tập nhóm

?Những câu sau câu nào là câu cầu khiến?Cho

biết chức năng của các câu cầu khiến đó?

?Qua đó em hãy cho biết một số chức năng của

câu cầu khiến?

Hoạt động 2.Hướng dẫn làm bài tập thảo luận.

*HS thảo luận

Trong các trường hợp sau

a.Đốt nén hương thơm mát dạ người

Hãy về vui chút mẹ Tơm ơi!( Tố Hữu)

b/Hãy còn nóng lắm đấy nhé! Em đừng mó vào

mà bỏng thì khốn.( Ngô Tất Tố)

?Câu nào là câu cầu khiến?

?Phân biệt sự khác nhau giữa từ hãy trong câu “

Hãy về vui chút mẹ Tơm ơi!” và câu :hãy còn

nóng lắm đấy nhé!

HSTL sau đó GV chốt ý

-Câu cầu khiến:

+Hãy về vui chút mẹ Tơm ơi!

+Em đừng mó vào mà bỏng thì khốn!

điểm khác nhau

+Ở a vắng chủ ngữ.Chủ ngữ

đó chắc chắn chỉ người đối thoại,nhưng phải dựa vào chủ ngữ ở những câu trước người đọc mới biết chủ ngữ là ai+b –chủ ngữ là ông giáo, ngôi thứ 2 số ít

+c-chủ ngữ là chúng ta ,ngôi thứ nhất số nhiều

*có thể thêm bớt hay thay đổi hình thức chủ ngữ ở những câu trên -Ví dụ khi thay đổi có câu

ý nghĩa câu không thay đổi, nhưng có câu thay đổi

- ví dụ :ôâng giáo hút trước đi.Nếu bỏ chủ ngữ thì câu sẽ còn là:“hút trước đi.” ý nghĩa cầu khiến mạnh hơn nhưng câu nói kém lịch sự hơn

-Từ Hãy trong câu “hãy về vui chút mẹ Tơm ơi !

là từ có ý nghĩa cầu khiến.Từ hãy trong câu Hãy

còn nóng lắm đấy nhé ! là từ mang ý nghĩa tồn

tại, đồng nghĩa với từ đang Nên câu này là câu

trần thuật chứ không phải là câu cầu khiến

Hoạt động 3.Hướng dẫn luyện tập.

GV cho HS làm bài tập thực hành

Bài 1 Cho biết đặc điểm hình thức nhận biết câu

cầu khiến

Bài 2.Xác định câu cầu khiến

Bài 4.Dế Choắt nói với Dế Mèn nhằm mục đích

gì?

5/Kiểm tra đánh giá.

?Dòng nào nói đúng nhất dấu hiệu nhận biết câu cầu khiến?

a.Sử dụng từ cầu khiến

b.Sử dụng ngữ điệu cầu khiến

c.Thường kết thúc câu bằng dấu chấm than

d.Tất cả các trường hợp trên

?Gạch chân câu cầu khiến trong ví dụ sau

-Con chịu khó một chút mà!Chóng ngoan!Đây mợ cho con hai hào đây!(Nguyên Hồng-Mợ du)

6/Hướng dẫn dặn dò.

-HS học thuộc ghi nhớ và làm bài tập 1-2-4-5/32

D/Rút kinh nghiệm.

Ngày soạn Ngày dạy:

Tuần 21.

Tiết 83 THUYẾT MINH VỀ MỘT DANH LAM THẮÊNG CẢNH.

AMục tiêu

-Giúp HS ôn lại khái niệm về văn bản thuyết minh

-Giúp HS nắm chắc cách làm bài văn thuyết minh về một danh lam thắng cảnh

B/Chuẩn bị.

1/GV: chuẩn bị một số đoạn văn thuyết minh về danh lam thắng cảnh

2/HS: Soạn bài trả lời các câu hỏi trong SGK

C.Tiến trình lên lớp.

1/Ổn định

2/Kiểm tra bài cũ.

?Em hãy cho biết thuyết minh về một phương pháp ta làm thế nào?Nêu yêu cầu của thuyết minh về một phương pháp?

TL: Ghi nhớ SGK trang 26.HS trả lời đúng được 5đ +Soạn bài đủ = 10đ

3/Giới thiệu bài mới.

Có thể nói văn bản thuyết minh là loại văn bản có tính thực dụng Đối tượng thuyết minh

vô cùng phong phú Khi chúng ta đi tham quan một danh lam thắng cảnh nào đó nếu muốn thuyết minh lại cho người khác nghe thì ta làm thế nào?Vậy bài học hôm nay cô sẽ giúp các

em tìm hiểu về cách thuyết minh về một danh lam thắng cảnh

4/Hoạt động dạy và học.

Hoạt động dạy và học Nội dung.

Hoạt động 1.Hướng dẫn tìm hiểu ví dụ SGK

GV chiếu bài văn về hồ Hoàn Kiếm và Đền Ngọc Sơn

lên bảng cho Hs quan sát

?Bài văn thuyết minh về đối tượng nào?

?Hai đối tượng này có quan hệ với nhau như thế nào?

-Gầngũi gắn bó với nhau.Đền Ngọc Sơn tọa lạc trên Hồ

Hoàn Kiếm

?Qua bài viết này giúp em hiểu gì về hai đối tượng trên?

-Hồ Hoàn kiếm giúp ta biết được nguồn gốc của , và sự

tích tên gọi của hồ

-Đền Ngọc Sơn giúp ta biết được nguồn gốc ,và sơ lược

quá trình xây dựng và cấu trúc của Đền

?Muốn có những tri thức ấy người viết phải làm gì ?

-Để thuyết minh tốt về danh lam thăng cảnh ,người viết

cần trang bị kiến thức sâu rộng về địa lí , lịch sử ,văn

hóa…có liên quan đến đối tượng.Bởi vậy muốn có tri

thức phải đọc sách báo ,tài liệu có liên quan ,thu thập ,

nghiên cứu,ghi chép…

?Bài viết được trình bày theo bố cục như thế nào?

-Bài viết có bố cục 3 phần

-Từ đầu đến->Thủy quân-> Giới thiệu Hồ Hoàn Kiếm

-Đoạn 2.Tiếp …Hà nội.-> Giới thiệu Đền Ngọc Sơn

-Đoạn 3 Còn lại.->Giới thiệu bờ hồ

?Bài này có thiếu sót gì về bố cục không?

-Bài thiếu mở bài và kết luận

?Phần thân bài có còn thiếu sót gì cần bổ sung không?

-GV tuy bố cục 3 phần nhưng đây không phải là bố cục

của bài văn thuyết minh gồm mở bài ,thân bài ,kết bài

như chúng ta đã học.Ví vậy cần bổ sung phần mở bài và

kết bài

+Phần mở bài giới thiệu khách quan có cái nhìn bao quát

về danh lam thắêng cảnh Hồ Hoàn Kiếm và Đền Ngọc

Sơn

-Phần kết luận:nêu ý nghĩa lịch sử của thắêng cảnh ,bài

học về giữ gìn về tôn tạo thắng cảnh

-Phần thân bài nên bổ sung và sắp xếp lại một cách khoa

học hơn,Chẳng hạn về vị trí của hồ, diện tích ,độ sâu qua

các mùa,cầu Thê Húc nói kĩ hơn về Tháp Rùa,về Hồ

Gươm, quang cảnh đường phố quanh hồ…

?Vậy qua ví dụ trên em hãy cho biết khi thuyết minh về

một danh lam thắng cảnh thì người viết phải thế nào?->ý

-Bài viết cần có bố cục 3 phần:mở bài, thân bài, kết bài.-Nội dung bài viết cần kết hợp với miêu tả, bình luận

-Lời văn phải chính xác và biểu cảm

2/Thân bài:

a/Giới thiệu Hồ Hoàn Kiếm

*Nguồn gốc :Xuất hiện nhiều thế kỉ nay

-Trước kia hồ có tên là Lục Thủy, đến thế kỉ XV có tên là

Hồ Hoàn Kiếm

*Vị trí:Nằm giữa thủ đô Hà nội

b/Giới thiệu Đền Ngọc Sơn:

*Nguồn gốc:Theo truyền thuyết thời Lê Thánh Tông thì nơi này là gò Tháp Rùa, là nơi vua ngồi câu cá

-Đến đời Vĩnh Hựu ,chúa Trịnh lập cung Khánh Thụy ở đảo Ngọc làm nơi hóng gió ngày hè và có tên là chùa Ngọc Sơn

*Vị trí :Nằm trên Hồ Hoàn

Ngọc Sơn bằng quan sát được không?Vì sao?

-HS tự do thảo luận Sau đó GV khái quát:

*Đối với loại bài thuyết minh này ngoài những điểm

giống các bài thuyết minh khác như :quan sát ,tìm hiểu ,

sử dụng các phương pháp thuyết minh còn có một số

điểm khác biệt quan trọng là: người làm văn bản thuyết

minh cần có sự hiểu biết về lịch sử ,những điều không

thể quan sát trực tiếp được mà chỉ có thể quan sát bằng

học tập ,nghiên cứu Do đó HS thuyết minh bằng quan

sát , miêu tả trực quan, kết hợp với hiểu biết

Hoạt động 2.Hướng dẫn luyện tập.

Bài 1.Lập lại bố cục bài giới thiệu về Hồ Hoàn Kiếm và

3/Kết bài:

-Đền Ngọc Sơn và Hồ hoàn Kiếm luôn là danh lam thắng cảnh có ý nghĩa lịch sử to lớn của dân tộc VN

-Chúng ta cần giữ gìn và phát huy

5/Kiểm tra đánh giá.

?Dòng nào nói đúng nhất về yêu cầu củalời văn trong văn bản thuyết minh về một danh lam thắng cảnh?

a.Có tính chính xác, và biểu cảm b.Có tính hình tượng c Có tính hàm súc

?Làm thế nào để có kiến thức về một danh lam thắng cảnh?

a/Trực tiếp tham quan danh lam thắng cảnh đó

b/Tra cứu tài liệu,sách vở về danh lam thắêng cảnh đó

c/Học hỏi những người có hiểu biết về đối tượng

-giúp học sinh ôn lại khái niệm về văn bản thuyết minh

-HS nắm chắc cách làm văn bản thuyết minh

2/kiểm tra bài cũ.

?Khi thuyết minh về một danh lam thắng cảnh, người thuyết minh cần phải làm gì?

TL: Ghi nhớ SGK ,trả lời đầy đủ + soạn bài đủ =10đ

3/Giới thiệu bài.

Trong văn bản thuyết minh các em đã học thuyết minh về đồ dùng,thuyết minh về động vật ,loài hoa hay thuyết minh về thể loại văn học, hay một danh lam thắng cảnh.Để giúp các em nắm kĩ hơn về thể loại này ,hôm nay các em sẽ ôn tập lại toàn bộ lí thuyết về thể loại văn thuyết minh

4/Hoạt động dạy và học.

Hoạt động của GV và HS: Nội dung.

Hoạt động 1.Ôn lại lí thuyết.

?Văn bản thuyết minh có vai trò và tác dụng như thế nào

trong đời sống?

-Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong

mọi lĩnh vực của đời sống nhằm cung cấp đặc điểm ,tính

chất của các hiện tượng trong tự nhiên, xã hội bằng

phương pháp trình bày, giới thiệu, giải thích

?Văn bản thuyết minh có những tính chất gì khác với văn

bản tự sự, miêu tả,biểu cảm?

-Mọi tri thức trong văn bản thuyết minh đòi hỏi phải

chính xác,rõ ràng

?Muốn làm tốt bài văn thuyết minh người viết cần chuẩn

bị những gì? Bài văn thuyết minh cần làm nổi bật điều gì?

-Muốn làm tốt bài văn thuyết minh người viết cần phải có

tri thức về đối tượng thuyết minh Muốn vây người viết

phải quan sát, tham quan, nghiên cứu, tích lũy tri thức…

-Bài văn thuyết minh cần làm nổi bật đặc điểm cơ bản của

đối tượng thuyết minh

?Trong bài văn có cần các yếu tố miêu ta, tự sự, biểu cảm

không?liều lượng như thế nào?

-Đối với thuyết minh về danh lam thắng cảnh có cần yếu

tố miêu tả để tái hiện lại hình ảnh

-Đối với thuyết minh về danh lam thắng cảnh hay di tích

lịch sử có sử dụng phương thức tự sự (kể những câu

chuyện) để gắn với lai lịch của địa danh, hay còn gọi là

dẫn ra tri thức để minh họa

-Sử dụng phương thức biểu cảm (bày tỏ thái độ của người

thuyết minh đối với đối tượng) hay dùng lời lẽ để giải

thích (nêu khái niệm), những lời bình luận…sự phối hợp

giữa các phương thức trên sẽ làm cho bài văn thuyết minh

hấp dẫn hơn

?Những phương pháp thuyết minh nào được chú trọng

trong văn bản thuyết minh?

-Có thể sử dụng hầu hết các phương pháp thuyết minh

VD: khi thuyết minh về danh lam thắng cảnh: phương

pháp nêu định nghĩa, phương pháp liệt kê, phương pháp

dùng số liệu, so sánh đối chiếu, phân loại, phân tích

?Bố cục bài văn thuyết minh như thế nào?Nêu vai trò nội

dung của từng phần.?

Hoạt động 2.Hướng dẫn luyện tập.

Bài 1.Có 4 đề bài trong sgk học sinh lựa chọn một đề và

lập dàn ý sau đó viết mở bài và kết bài

Bài 2 Viết mở bài và kết bài cho các đề trong SGK

GV cho HS lựa chọn viết sau đó gọi HS lên bảng viết lấy

tự nhiên, xã hội bằng phương pháp trình bày, giới thiệu, giải thích

2/Đặc điểm,tính chất:

-Mọi tri thức trong văn bản thuyết minh đòi hỏi phải chính xác, rõ ràng, khách quan

-Bài văn thuyết minh cần làm nổi bật đặc điểm cơ bản của đối

3/Các phương pháp.

-Có thể sử dụng hầu hết các phương pháp thuyết minh

4/Bố cục của văn bản thuyết minh.

a.Mở bài Giới thiệu khái quát

Bài 2

Viết mở bài và kết bài cho đề bài thuyết minh về một giống vật nuôi

5/Kiểm tra đánh giá.

Nối cột A và cột B sao cho đúng

3.Văn bản thuyết minh có những tính chất

nào? c.Là văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực của đời sống.4.Văn bản thuyết minh sử dụng những

phương pháp cơ bản nào? d.Nhằm cung cấp tri thức về các hiện tượng trong đời sống tự nhiên và xã hội.TL: 1-d; 2-c; 3-a; 4-b

6/Hướng dẫn dặn dò.

-HS ôn lại lí thuyết về văn thuyết minh.Làm các bài tập còn lại

-Soạn bài “Ngắm trăng”và “ đi đường

D/Rút kinh nghiệm.

Tổ trưởng duyệt BGH duyệt:

Giúp HS cảm nhận được tình yêu thiên nhiên của Bác, dù trong hoàn cảnh ngục tù Bác vẫn

mở rộng tâm hồn tìm đến giao hòa với ánh trăng ngoài trời

-HS thấy được sức hấp dẫn nghệ thuật của bài thơ

-Giúp HS cảm nhận được ý nghĩa của bài thơ Đi đường Từ việc đi đường gian lao nói lên

đường đời cách mạng

-HS cảm nhận được sức truyền cảm của bài thơ

B.Chuẩn bị:

1/GV:Soạn bài,tìm đọc tập thơ” nhật kí trong tù.”

2/HS Soạn bài và chuẩn bị bảng nhóm

C.Tiến trình lên lớp.

1/Ổn định

2/Kiểm tra bài cũ:

?Đọc thuộc lòng bài thơ tức cảnh Pác Bó và cho biết bài thơ sáng tác trong hoàn cảnh nào?nội dung bài thơ nói gì?

TL:Đọc nguyên bản =5đ,trả lời được bài thơ sáng tác trong thời kì Bác hoạt động bí mật ở hang Pác Bó và nội dung bài thơ nói lên phong thái ung dung của Bác trong những ngày hoạt động gian khổ ở Pác Bó=5đ cộng 10đ

3/Giới thiệu bài.

Có thể nói thiên nhiên là nguồn cảm hứng trong cuộc đời làm thơ của nhiều tác giả.Bác Hồ của chúng ta cũng vậy.Bác rất yêu thiên nhiên,mặc dù trong hoàn cảnh tù ngục,Bác vẫn thả tâm hồn ra ngoài song sắt của nhà tù để làm bạn với trăng.Tình cảm của Bác đối với trăng như thế nào? Và tình cảm của trăng đối với Bác ra sao chúng ta đi vào tìm hiểu nội dung bài thơ “ngắm trăng “mà Bác đã sáng tác trong nhà tù Tưởng Giới Thạch

4/Hoạt động dạy và học:

Hoạt động của GV và HS Nội dung.

Hoạt động 1.Tìm hiểu tác giả, tác phẩm.

HS đọc chú thích

?Em hãy cho biết vài nét về tác giả?

?Cho biết hoàn cảnh sáng tác bài thơ?

Hoạt động 2.Hướng dẫn đọc hiểu văn bản.

-Chú ý đọc chính xác phần phiên âm chữ Hán Đọc giọng thích hợp

vớicảm xúc ở câu 2 và nhịp, chữ đăng ,đối ở 2 câu sau

-Tìm hiểu phần giải nghĩa chữ Hán và phần dịch nghĩa bài thơ

-Chú ý câu thơ thứ 2.Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào?

Câu thơ dịch:Cảnh đẹp đêm nay khó hửng hờ” đã làm mất đi cái xốn

xang bối rối của tâm hồn nghệ sĩ nhạy cảm trước vẻ đẹp thiên nhiên

của Bác Hồ.Dịch là khó hửng hờ thì lại cho thấy nhân vật trữ tình quá

bình thản ,có phần hửng hờ chứ không rung cảm mạnh mẽ như trong

câu thơ chữ Hán

Hoạt động 3.Hướng dẫn phân tích hai câu thơ đầu.

*GV chiếu hai câu đầu lên bảng

?Câu thơ thứ nhất nói gì?

“Ngục trung vô tửu diệc vô hoa”

?Em hãy cho biết nghĩa của các từ Hán Việt trên đây có nghĩa là gì?

?Câu thơ sử dụng nghệ thuật gì?Nêu tác dụng của bút pháp nghệ thuật

ấy?

-Từ không được nhắc lại trong một câu thơ nhằm khẳng định ,nhấn

mạnh ý được nói đến đó là :trong tù không có rượu và hoa

GV: câu thơ đầu là một thực trạng.”Trong tù không rượu cũng không

hoa”.Bác nhận xét rất tự nhiên,trong tù làm gì có rượu, có hoa.Chỉ có

muỗi rệp ,bẩn thỉu, tù túng.Bác biết rõ điều này nhưng không phải

ngẫu nhiên Bác nêu ra nhận xét ấy.Mặc dù thiếu thốn nhưng giọng

thơ vẫn bình thản

*Thi nhân ngày xưa gặp trăng đep thường đem rượu uống trước hoa

để thưởng thức trăng,có rượu và hoa thì việc thưởng thức trăng mới

được mĩ mãn, mười phần thú vị.Nói chung ngưới ta có thể ngắm trăng

khi thảnh thơi,tâm hồn thư thái.Nhưng ở đây Bác ngắm trăng trong

một hoàn cảnh đặc biệt:trong tù ngục.Bậc tao nhân thưởng trăng đó

đang bị tù ngục vô cùng cực khổ Điều kiện sinh hoạt trong nhà tù vô

cùng tàn bạo,dã man Tù nhân phải sống một cuộc sống khác loài

người,thì làm sao phù hợp với việc ngắm trăng?làm sao có rượu và

I/Giới thiệu.

1/Tác giả:

-Tháng 8-1942 Hồ Chí Minh từ Pác Bóbí mật sang Trung Quốc tranh thủ sự viện trợ quốc

tế cho cách mạng thì bị chính quyền địa phương bắêt giữ

2/Bài thơ:

-Cả hai bài thơ trích trong “nhật kí trong tù”., trong thời gian Bác bị giam ở nhà

tù Tưởng Giới Thạch ở Quảng Tây Trung Quốc

-Tập thơ viết bằng chữ hán gồm 133 bài có tựa đề là “ ngục trung thư”

II/Đọc hiểu văn bản.

III/Phân tích:

A/Ngắm trăng 1/Hai câu đầu.

-Sử dụng câu hỏi tu từ,điệp ngữ

-Tâm hồn rung động mãnh liệt của người tù trước cảnh thiên nhiên đẹp dù

hoa để thưởng thức trăng?Câu thơ đầu cho thấy trước cảnh đêm trăng

đẹp Bác bỗng khao khát được ngắm trăng một cách trọn vẹn nhưng

thật đáng tiếc lại không có rượu và hoa Điều đó cho thấy một tâm

hồn tự do, vẫn ung dung,vẫn thèm muốn được tận hưởng cảnh đêm

trăng đẹp

*HS đọc câu 2

“Đối thử lương tiêu nại nhược hà”

?Em hãy dịch nghĩa câu thơ trên như thế nào?

-Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào?

GV:Đây là câu nghi vấn nhưng dịch thơ lại dịch thành câu trần thuật

?Câu nghi vấn trên dùng để hỏi hay bộc lộ cảm xúc?

-Vừa dùng để hỏi( tác giả tự hỏi mình)

-Vừa dùng để bộc lộ cảm xúc tâm hồn của tác giả trước cảnh đẹp của

thiên nhiên

?Nếu như câu nghi vấn”đối thử lương tiêu nại nhược hà?”là câu nghi

vấn để bày tỏ cảm xúc của người viết, thì cảm xúc đó là gì?

-Trạng thái xao xuyến của tâm hồn không cầm lòng được trước vẻ

đẹp khó hửng hờ của tạo hóa về đêm

GV:Câu thơ thứ 2 như trên đã nói có cái xốn xang rất nghệ sĩ của Hồ

Chí Minh trước đêm trăng đẹp.Vì trong tù làm gì có cuộc ngắm trăng

thực sự vì vậy mà càng bứt rứt, bối rối Người chiến sĩ cách mạng lão

luyện ấy vẫn là một con người yêu thiên nhiên một cách say mê và

hồn nhiên, đã rung động mãnh liệt trước cảnh đêm trăng đẹp dù đang

là thân tù

?Vậy nội dung của hai câu thơ đầu là gì?->ý

Hoạt động 4.Hướng dẫn phân tích 2 câu thơ sau.

*GV chiếu hai câu thơ lên bảng

HS đọc hai câu thơ bằng chữ Hán

?Hai câu cuối nói lên điều gì?

-Người hướng ra ngoài cửa sổ ngắm trăng sáng

Từ ngoài khe cửa trăng theo khe cửa vào ngắm nhà thơ

->Thể hiện mối quan hệ giữa Người và trăng

?Hai câu trên sử dụng nghệ thuật gì?

-Đối ,nhân hóa

GV:Thì ra vì hoàn cảnh khác thường nên cách ngắm trăng trong tù

cũng khác thường Người tù lúc này muốn ngắêm trăng phải hướng ra

ngoài cửa sổ , còn trăng muốn ngắm nhà thơ phải theo vào qua khe

cửa so Như vậy người và trăng đều có một sự vận động Người vận

động hướng ra ngoài cửa sổ và ngắm trăng, còn trăng vận động qua

khe cửa sổ và ngắm nhìn nhà thơ Hai sự vận động này đều là sự vượt

ngục về tinh thần và khi đã vượt ngục thì trăng và người đều là người

tự do để đến với nhau Điều băn khoăn đến đây đã được Bác giải

quyết thỏa đáng Hai câu thơ sử dụng nghệ thuật đối và nhân hóa thật

là tài tình, làm cho trăng và người trở nên gần gũi, thân thiết gắn bó

với nhau trở thành tri âm tri kỉ từ lâu Cả hai cùng hành động như

nhau, cùng vượt qua song sắt nhà tù tìm đến với nhau Hai câu thơ

cho thấy sức mạnh tinh thần kì diệu của Bác ,bên này là nhà tù đen

tối, là hiện thực tàn bạo,còn ngoài kia là ánh trăng thơ mộng của bầu

trời tự do Ở hai thế giới đối cực đó là cửa sắt của nhà tù Nhưng với

trong hoàn cảnh tù đày

2/Hai câu cuối.

-Sử dụng nghệ thuật đối, nhân hóa

-Sự giao hòa thắm thiết giữa trăng và người, trở thành đôi bạn tri âm, tri kỉ.-Tình yêu thiên nhiên, phong thái ung dung, thể hiện bản lĩnh phi thường của Bác vừa là chiến sĩ vừa là nghệ sĩ

cuộc ngắm trăng này thì song sắt nhà tù hồn tồn bất lực trước đơi

bạn tri âm tri kỉ ấy Cĩ thể nĩi, song sắt nhà tù chỉ cĩ thể giam giữ

được thể xác của người tù chứ sao cĩ thể giam hãm được tinh thần

người chiến sĩ cách mạng

*Học sinh thảo luận

?Hình ảnh song sắt nhà tù đứng giữa người tù- nhà thơ và ánh trăng

bè bạn cĩ ý nghĩa gì?

HS tự do thảo luận sau đĩ GV chốt ý

GV: Hình ảnh song sắt nhà tù vừa cĩ nghĩa đen vừa cĩ nghĩa bĩng

tượng trưng cho sức mạnh tàn bạo của nhà thơ, vẫn bất lực trước tâm

hồn tự do của người chiến sĩ cách mạng

?Hai câu thơ cuối cĩ ý nghĩa gì?

-Cho thấy sức mạnh tinh thần, song sắt nhà tù trở nên vơ nghĩa trước

đơi bạn tri âm, tri kỉ

Hoạt động 5, Tổng kết.

*HS thảo luận

Bài thơ nĩi lên cuộc ngắm trăng trong hồn cảnh khơng bình

thường ,nhưng lại thuộc về nhu cầu rất bình thường của Bác đĩ là gì?

-Được giao hịa với thiên nhiên, khát khao vươn tới cái đẹp

*HSTL.Qua bài thơ em cĩ thể rút ra được bài học gì cho bản thân?

GV: cĩ thể rút ra nhiều bài học qua bài thơ,tuy nhiên cĩ thể rút ra

những bài học theo gợi ý sau:

-Chủ động trong mọi hồn cảnh để làm chủ hồn cảnh

-Nắm vững quy luật và làm theo quy luật để giành thắng lợi

-Yêu thiên nhiên, yêu cái đẹp chân chính

?Nhắc lại những biện pháp nghệ thuật sử dụng trong bài thơ?

?Cho biết nội dung được nĩi trong bài thơ là gì?

GV:Bài thơ thể hiện tình cảm thiênnhiên đặc biệt, sâu sắc mạnh mẽ

biểu hiện một tâm hồn nghệ sĩ của Bác vừa cho thấy sức mạnh tinh

thần to lớn của người chiến sĩ vĩ đại đĩ Cĩ thể nĩi đằng sau những

câu thơ rất thơ đĩ lại là một tinh thần thép,mà biểu hiện ở đây là sự tự

do nội tại, phong thái ung dung, vượt lên hẳn tàn bạo của ngục tù Bài

thơ là minh chứng cho “thân thể ở trong lao –tinh thần ở ngồi lao”mà

Bác đã viết trong bài mở đầu tập thơ “nhật lí trong tù”

Hoạt động 6.Hướng dẫn đọc hiểu văn bản.

GV cho học sinh đọc và tìm hiểu chú thích

GV chiếu tồn bộ bài thơ phần phiên âm cho học sinh đọc sau đĩ cho

học sinh tìm hiểu nghĩa của bài

Hoạt động 2.Hướng dẫn phân tích.

?Câu 1 chú ý điều gì?

-Chú ý từ tẩu lộ được lặp lại.

?Cho biết tác dụng của phép lặp ấy?

-Câu thơ nĩi lên đi đường thật khĩ khăn gian lao vất vả

Là câu khai đề mở ra chủ đề của cả bài thơ Nỗi gian lao của người đi

đường khơng phải ai cũng phải cảm nhận được, chỉ cĩ những người

nào đã từng trải qua mới thấu hiểu và thấm thía được

*GV chiếu câu 2 lên bảng

?Câu 2 nĩi lên nội dung gì?

-Giới thiệu việc đi đường khĩ khăn như thế nào.Vừa đi hết dãy núi

IV/Tổng kết.

1.Nghệ thuật:

-Thể thơ tứ tuyệt giản dị,hàm súc Kết hợp các biện pháp đối, nhân hĩa

2.Nội dung:

Bài thơ nĩi lên tình yêu thiên nhiên, phong thái ung dung của BaÙc trong hồn cảnh tù ngục

B/Đi đường.

1/Khai

-Sử dụng phụ từ.-Nỗi gian lao vất vả của người đi đường

2./ Thừa

- Điệp ngữ

-Khĩ khăn chồng chất khĩ khăn, gian lao liên tiếp gian lao

3/ Chuyển

-Giọng thơ mạnh mẽ

-Chặng đường gian

này đã lại gặp ngay dãy núi khác, gian lao dường như bất tận Câu thơ

là sự suy ngẫm về nỗi gian lao triền miên của việc đi đường núi cũng

như của con đường cách mạng, con đường đời Câu thơ có hai lớp

nghĩa

*GV chiếu câu 3 lên bảng

?Câu 3 nói lên điều gì?

-Câu 3 là câu chuyển thường có vị trí riêng, nổi bật, hình tượng ý thơ

ở câu này nhiều khi vút lên bất ngờ làm chuyển cả mạch thơ.Nếu 2

câu đầu nói lên nỗi gian lao của người đi đường thì câu 3 mạch thơ đã

chuyển khác Mọi gian lao đã kết thúc, lùi về phía sau, người đi

đường lên đến đỉnh cao nhất, là lúc gian lao nhất nhưng đồng thời

cũng là lúc mọi khó khăn vừa kết thúc Người đi đường đứng trên

đỉnh cao nhất tha hồ thưởng ngoạn núi non hùng vĩ bao la trải ra trước

mắt

*GV chiếu câu 4 lên bảng

?Đọc câu 4 và chobiết câu thơ tả vị trí nào của người đi đường

-Tả người đi đường bị đày đọa đến kiệt sức, tưởng như tuyệt vọng

,người đi đường cực khổ cũng trở thành người du khách ung dung say

đắm ngắm phong cảnh đẹp

HSTL

?Con đường gian lao gian khổ trong bài thơ gợi cho em suy nghĩ gì?

-Là hình ảnh người chiến sĩ đứng trên đỉnh cao vòi vọi của chiến

thắng, biết bao gian khổ hi sinh “thu vào tầm mắt muôn trùng nước

non”Câu thơ diễn tả niềm vui sướng đặc biệt, bất ngờ Đây là phần

thưởng quý giá cho người đi đường Câu thơ gợi ra hoàn cảnh con

người đứng trên đỉnh cao thắng lợi với tư thế làm chủ thế giới

Hoạt động 3.Hướng dẫn tổng kết.

?Cho biết bài thơ sáng tác theo thể thơ gì?

?Cho biết nội dung bài thơ?

lao đã kết thúc, người đi đường đã đến đích

4/ Hợp

-Hình ảnh con người đứng trên đỉnh cao giành thắng lợi với tư thế làm chủ Đó là phần thưởng quý giá dành cho người đi đường qua bao nhiêu gian lao

III/Tổng kết.

-Bài thơ tứ tuyệt có hai lớp nghĩa, ngôn ngữ bình dị mà ý cô đọng, lời lẽ chặt chẽ chứa đựng tư tưởng sâu xa Từ việc đi đường núi gian lao, vất vả đã gợi ra chân bài học Vượt qua gian lao vất vả

sẽ thu được thắng lợi vẻ vang

5/Kiểm tra đánh giá.

?Tập thơ nhật kí trong tù Bác sáng tác trong thời gian nào?

a.Trong thời kì Bác hoạt động cách mạng ở Pháp

b.Trong hoàn cảnh Bác bị giam trong nhà tù Tưởng Giới Thạch ở Quảng Tây Trung Quốc.c.Trong thời kì Bác hoạt động ở Việt Bắc lãnh đạo cuộc kháng chiến cách mạng

?Dòng nào nói đúng nhất tâm trạng của Bác trước cảnh đẹp của trăng?

a.Xốn xang ,bối rối b.Mừng rỡ,niềm nở C.Giận giữ bất bình

?Từ trùng san lặp lại mấy lần trong bài thơ?

a.Hai lần b.ba lần c.bốn lần d.không lặp lại

?Câu thơ nào trong bài diễn tả rõ nhất sự trải dài bất tận của những dãy núi trên chặng đường đầy gian khổ thử thách

a.Câu 1 b.Câu 2 c.câu 3 d.câu 4