Qua nhiều năm được phụ trách giảng dạy môn Âm nhạc bản thân tôi nhận thấy rằng học sinh trường tôi còn lúng túng chưa phân biệt được từng cách gõ đệm theo tiết tấu, theo nhịp, theo phách
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
I Bối cảnh của đề tài.
Qua nhiều năm được phụ trách giảng dạy môn Âm nhạc bản thân tôi nhận thấy rằng học sinh trường tôi còn lúng túng chưa phân biệt được từng cách gõ đệm theo tiết tấu, theo nhịp, theo phách khác nhau như thế nào trong một bài hát Chính
vì điều đó mà các em hát và sử dụng cách gõ đệm còn tuỳ tiện lúc nhanh, lúc chậm dẫn đến việc hát sai giai điệu của bài hát
Từ những trăn trở trên bản thân tôi luôn tìm tòi , nghiên cứu, tìm ra cách giảng dạy học sinh nắm vững cách gõ đệm theo tiết tấu, gõ theo nhịp, gõ theo phách trong bất
cứ bài hát nào " Vài biện pháp giúp học sinh Tiểu học nắm vững cách gõ đệm theo tiết tấu, theo nhịp, theo phách khi hát" Đó là những kinh nghiệm nhỏ mà tôi
đã tích lũy được qua thực tế giảng dạy Âm nhạc cho học sinh tiểu học trong những năm qua để góp phần mang lại hiệu quả cao trong mỗi giờ lên lớp
II Lí do chọn đề tài.
Qua thực tế giảng dạy, khi giáo viên giới thiệu các kiểu gõ đệm theo tiết tấu, gõ theo nhịp, gõ theo phách thì các em hiểu rất mơ hồ bởi vì những từ đó rất trừu tượng với lứa tuổi của học sinh tiểu học Vì thế học sinh rất e ngại khi đứng hát trước đám đông, do sợ mình hát sai, sợ các bạn chê cười Do vậy làm giảm đi phần nào khả năng biểu hiện năng lực học tập âm nhạc của các em
Từ những thực tế trên, tôi đã tiến hành nghiên cứu biện pháp Rèn kỹ năng hát kết hợp với gõ đệm cho học sinh tiểu học khi hát từ khối 1 đến khối 3 của
trường tiểu học số II Phúc Than, bắt đầu từ giữa năm học 2010-2011
III Phạm vi và đối tượng nghiên cứu.
- Rèn kỹ năng hát kết hợp với gõ đệm cho học sinh tiểu học từ khối 1 đến khối 3
- Học sinh lớp1 đến lớp 3
IV Mục đích nghiên cứu.
- Trong quá trình giảng dạy Tôi thấy khả năng hát kết hợp với gõ đệm theo bài hát của các em còn chưa tốt Các em chưa biết gõ đệm làm sao cho đúng giai
Trang 2- Vì vậy tôi nghiên cứu để tìm ra mọi biện pháp để giáo dục học sinh có hiệu quả Giúp các em có khả năng gõ đệm đúng với giai điệu của bài hát đã học
+ Học sinh có kĩ năng gõ đệm tốt
+ Từ đó các em sẽ thêm yêu thích môn học
+ Phát triển năng khiếu nhạc cho các em
V Điểm mới trong kết quả nghiên cứu.
- Giúp cho việc dạy âm nhạc không đơn điệu, cũng không gò bó bắt ép các
em phải hoàn thiện theo lệnh của thầy mà giúp các em tự thể hiện qua quá trình nhận thức và năng khiếu riêng của các em
- Gõ đệm cho bài hát giúp các em hiểu sâu hơn về nhịp phách, tính chất của
số chỉ nhịp của bài hát
PHẦN NỘI DUNG
I Cơ sở lí luận.
- Việc dạy gõ đệm cho bài hát, có vai trò rất quan trọng của nhiệm vụ dạy môn âm nhạc Do vậy chúng ta phải dạy học thế nào cho hiệu quả để học sinh không nhàn chán học âm nhạc
- Do vậy dạy học sinh biết gõ đệm nhịp phách cho đúng sẽ giúp cho các em
có khối kiến thức vững chắc về môn âm nhạc
- Lí do mà các em gõ đệm còn chưa chuẩn là do sự bất đồng về ngôn ngữ, các em chưa thạo tiếng phổ thông và còn mải chơi Chưa chú ý theo lệnh của thầy Khi được gọi đệm cho bài hát thì nhút nhát không tự tin, dẫn đến gõ đệm chưa chuẩn
- Vậy để các em học tập được tốt hơn và tiếp cận kịp thời và tiếp cận kịp thời với nền giáo dục hiện nay Mỗi giáo viên cần phải cố gắng nhiều hơn nữa Đó
là tìm hiểu về đối tượng, đình hoàn cảnh để có hướng giáo dục các em Cụ thể cần nghiên cứu tham khảo tài liệu để lựa chọn phương pháp giảng dạy phù hợp với đối tượng học sinh nhằm nâng cao chất lượng học tập
II Thực trạng của vấn đề.
Khi các em hát được lời ca và giai điệu của bài, để giúp cho việc luyện tập củng cố, khắc sâu bài học giáo viên phải giúp các em vừa hát ,vừa gõ đệm nhạc cụ
Trang 3để tạo sự sinh động của bài hát và giúp các em giữ được nhịp độ của bài mà không
bị cuốn nhanh
Việc sử dụng các nhạc cụ để gõ đệm theo khi hát làm cho bài hát sinh động, gây hứng thú và tránh được sự nhàm chán đơn điệu của tiết học
Thông thường, có 3 cách gõ đệm để luyện tập củng cố bài hát đó là:
+ Hát gõ đệm theo nhịp.
+ Hát gõ đệm theo phách.
+ Hát gõ đệm theo tiết tấu Tuy nhiên tuỳ theo từng bài hát cụ thể mà vận dụng
cho phù hợp
III Các biện pháp trong kết quả tiến hành giải quyết vấn đề.
Ví dụ: Bài " Quê hương tươi đẹp" dân ca Nùng.
Trước khi dạy hát cho học sinh giáo viên cho các em đọc lời ca theo tiết tấu 1-2 lần Sau đó giáo viên dạy cho học sinh hát rồi hướng dẫn các em các cách
gõ đệm, với bài này thì giáo viên sử dụng cách gõ đệm theo phách và gõ đệm theo tiết tấu đã được viết sẵn vào bảng phụ trên khuông nhạc chia làm 2 cách gõ đệm khác nhau
*Gõ theo tiết tấu:
*Gõ đệm theo phách:
Mỗi nốt trên khuông nhạc giáo viên đã đánh dấu x tương ứng với từ được gõ trong ô nhịp Giáo viên chỉ định cho học sinh là gõ vào những tiếng ở bài hát trên chứ không giải thích là vì sao Vì nếu giải thích thì học sinh sẽ không hiểu gì mà
x x x x x x x
x x x x
Trang 4còn làm cho các em lúng túng hơn Sau đó giáo viên yêu cầu học sinh nhận xét về hai cách gõ của câu hát trên, bài trên
Giáo viên nêu cách gõ đệm theo tiết tấu là gõ đệm vào từng từ (tiếng) trong câu hát, còn gõ phách là gõ vào phần mạnh của phách tương ứng với 1 nốt đen, hoặc hai nốt móc đơn
Để phân biệt hai cách gõ trên giáo viên chia lớp thành hai nhóm, mỗi nhóm thực hiện gõ một cách, khi đã được gõ và được nghe các em sẽ nhận biết được điểm khác của hai cách gõ trên Giáo viên nêu khái niệm về nhịp phách
Mỗi nhịp có trường độ tương đương nốt trắng, mỗi nhịp chia làm 2 phách, mỗi phách bằng một nốt đen hoặc hai nốt móc đơn…
Ví dụ: Bài hát : "Gà gáy" lớp 3, dân ca Cống, lời mới nhạc sĩ Huy Trân Để các em hát và gõ đúng nhịp, đúng phách, đúng tiết tấu thì trước tiên để cho học sinh xác định : Nếu gõ phách thì biết phân chia phách (đánh phách) Nếu chọn gõ nhịp đánh dấu nhịp sẽ rơi vào từ nào, còn tiết tấu thì chỉ cần đánh dấu vào các từ (tiếng) chứ không đánh dấu vào dấu lặng đen
Giáo viên cho học sinh nêu về 3 cách gõ với câu hát 1
*Gõ đệm theo nhịp 2:
*Gõ đệm theo phách:
*Gõ đệm theo tiết tấu
x x x x
x x x x xx x x
Trang 5Giáo viên yêu cầu học sinh nêu xong và thực hành gõ đệm bằng thanh phách hoặc song loan Trước tiên giáo viên cho học sinh đọc lời ca và gõ đệm theo một lượt đến hết bài Sau khi đã quen giáo viên yêu cầu các em hát và gõ đệm theo lời
ca Thực hiện như vậy sẽ tạo cho các em gõ tốt hơn, ít bị lỗi nhịp, phách
Khi học sinh đã phân biệt được từng cách gõ với bài hát trên, để củng cố kĩ năng gõ đệm giáo viên tổ chức trò chơi thi đua trong các nhóm Bằng cách giáo viên chia lớp thành 3 nhóm mỗi nhóm chịu trách nhiệm một cách gõ Hát theo kiểu nối tiếp đến câu hát nào ở nhóm đó sẽ có cách gõ riêng về nhịp, tiết tấu hay phách Nhằm tạo một không khí sôi động khi các em hát và tạo điều kiện cho học sinh nắm vững giai điệu của bài hơn
Với bài hát viết ở nhịp 3/4 hoặc 3/8 thì giáo viên chọn cho học sinh cách gõ theo phách là phù hợp thông qua 2 cách gõ sau để giữ vững phách
Ví dụ : bài "Cùng múa hát dưới trăng"
+ Giáo viên luyện cho học sinh cách gõ thứ nhất
Giáo viên giải thích: Đây là bài hát được viết ở nhịp 3/8 nên mỗi phách được tính bằng một nốt móc đơn Tiếng “ Mặt” là phách lấy đà ta không gõ
Tiếng "trăng" hai tay vỗ vào nhau ở phách 1, tiếng "tròn", 'nhô" hai tay vỗ
nhẹ lên mặt bàn ở phách 2 và 3 cứ như vậy cho đến hết bài
+ Cách gõ thứ 2 :
Hai học sinh ngồi gần nhau quay mặt vào nhau hát và gõ phách 1 hai tay mình tự vỗ vào nhau, phách 2 và 3 hai tay của hai bạn sẽ chạm vào nhau (giáo viên
Trang 6làm mẫu một lần) sau đó học sinh hát và vỗ phách đến hết bài, thực hiện đều đặn như vậy sẽ giữ vững được cao độ, trường độ bài hát và không bị hát sai giai điệu
Với cách dạy không rập khuôn máy móc thầy hát, trò hát theo một cách cứng nhắc sẽ tạo cho mỗi học sinh có một cách thức học tập cơ bản về các cách gõ đệm cho giai điệu bài Vì nếu các em biết cách xác định từng cách gõ thì các em sẽ hát đúng giai điệu của bài hát đó là điểm cơ bản để tất cả học sinh "nhớ bài" tốt hơn Tuỳ vào từng nội dung bài và trình độ của học sinh mà giáo viên lựa chọn các cách gõ đệm khác nhau sao cho đảm bảo được tất cả học sinh trong lớp đều nắm được cách gõ đệm Không phải bài hát nào cũng có tiết tấu đơn giản và giống nhau
và còn có những bài hát viết ở dạng đảo phách trong ô nhịp
Ví dụ : bài "Tập tầm vông" ở lớp 1 Có đảo phách chỗ tiếng “vó, tay”.
Những bài hát có sử dụng đảo phách thuộc loại bài khó Nếu giáo viên không tập cho học sinh tính tự lập xác định nhịp phách thì học sinh sẽ gõ sai phách và
không hát đúng được giai điệu bài Gặp những bài khó các em lúng túng chắc chắn
sẽ hát sai
Vì vậy để dạy cho học sinh nắm chắc được tiết tấu, nhịp, phách trong bài hát, giáo viên phải tạo cho học sinh tư thế chủ động, hướng dẫn học sinh biết cách xác định nhịp, phách trong bài
Để khích lệ các em trong học tập và tạo điều kiện cho các em chứng minh khả năng cảm nhận của mình, sau khi nắm được cơ bản giai điệu của bài hát giáo viên phải tổ chức cho các em thể hiện theo các hình thức đơn ca, song ca hoặc tốp
ca ở giai đoạn này việc động viên, khuyến khích các em là hết sức quan trọng cho
dù các em có thể chưa thực hiện được bài hát một cách chính xác và tốt nhất
IV Hiệu quả của Sáng kiến kinh nghiệm.
x x x x x x xx x x xx
Trang 7Trên đây là một số ví dụ mà tôi đã áp dựng với các: "cách gõ đệm theo bài hát" dạy ở trong các tiết học của khối 1, 2, 3 Bằng cách lồng ghép vào trong các tiết học không giống nhau có thể áp dụng ở tiết ôn tập hay học bài mới Từ những kết quả thực tế khi vận dụng và phối hợp với các động tác phụ họa Qua đó tôi nhận thấy các em học tập đạt kết quả cao hơn và yêu thích môn học hơn kết hợp vận động phụ họa giúp học sinh nhanh nhẹn, tự tin khi biểu diễn các bài hát khắc sâu được nội dung của bài Với phương châm học mà vui, vui mà học Chất lượng môn học nâng lên rõ rệt Việc làm cụ thể đó đã cho tôi những kết quả khả quan
PHẦN KẾT LUẬN
I Những bài học kinh nghiệm.
- Qua quá trình nghiên cứu bản thân tôi có một số kinh nghiệm như sau:
- Khi dạy đọc điều quan trọng hàng đầu là dạy cho học sinh hát chính xác, hiểu sâu về giai điệu, nhịp phách, tiết tấu sau đó mới đi đến hướng dẫn phụ hoạ
- Dạy gõ đêm theo nhịp phách, tiết tấu thì trước hết người giáo viên phải có chuyên môn vững chắc về nhạc lý cơ bản môn âm nhạc
- Không nóng nảy, phải từng bước hướng dẫn học sinh gõ đệm, an ủi kịp thời khi học sinh tiến bộ
II Ý nghĩa của đề tài.
- Nhằm nâng cao hiểu quả giảng dạy của giáo viên đối với khả năng tiếp thu tri thức âm nhạc của học sinh Giúp người thầy có định hướng, có cơ sở để áp dụng theo kế hoạch mà mình nghiên cứu, mình đưa ra, đồng thời luôn chỉnh sửa và bổ sung theo đề tài đó
III Khả năng áp dụng triển khai.
- Những vấn đề tôi đưa ra trên đây là thiết thực đối với cách dạy học của tôi Với mục đích giúp cho dạy cho học sinh kĩ năng gõ đệm theo bài hát cho đúng, hứng thú trong việc dạy - học âm nhạc của giáo viên và học sinh tốt hơn tôi mạnh giạn đưa ra ý kiến của mình Rất mong được sự đóng góp của các đồng nghiệp để
đề tài của tôi được hoàn thiện hơn, và có thể áp dựng triển khai vào quá trình giảng dạy ở phạm vi rộng hơn
Trang 8- Qua sự tìm tòi của bản thân và qua thực tế giảng dạy, áp dựng vào phương pháp này vào giờ tập đọc các em tự giác chủ động chiếm lĩnh tri thức dưới sự hướng dẫn của giáo viên Các em đã có kỹ năng vận động tốt hơn do hát chuẩn nhịp phách của bài hát, tự tin hơn trong tiết học môn Âm nhạc và điều quan trọng nhất là trong khi giảng dạy tôi nhận thức nét phấn khởi, hứng thú học tập của học sinh
IV Những kiến nghị.
1 Đối với giáo viên.
Tiếp tục bồi dưỡng nghiệp vụ về phương pháp môn Âm nhạc, ở cấp tiểu học
Trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp trường bạn để nâng cao chất lượng dạy môn Âm nhạc
2 Đối với phòng giáo dục.
Tiếp tục tổ chức thực hiện công tác bồi dưỡng phương pháp dạy học môn
Âm nhạc bằng nhiều hình thức khác nhau Nhằm nâng cao chất lượng học của học sinh
Phúc Than, ngày 10 tháng 01 năm 2011
Người viết
Đç Thị Khánh Thơ
Trang 9TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Nhạc lý căn bản – NXB âm nhạc
2 Thiết kế bài giảng âm nhạc 1 – 2 - 3 – 4 - 5
3 Luật giáo dục Tiểu học.
4 Tạp chí Thế Giới Trong Ta
5 Kiến thức âm nhạc phổ thông – NXB âm nhạc
Trang 10MỤC LỤC
10 III Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề. 3