Giáo án Văn 9 kỳ 1

GV:Phong cách đó không phải là trời cho, không phải tự nhiên mà có đợc .Nó có đợc là do sự học tập và rèn luyện không ngừng trong suốt cuộc đời hoạt động CM đầy gian truân của Ngời GV:Vố

*Kiểm tra bài cũ:

GV kiểm tra vở soạn bài của HS.

* Bài mới:

Tiết 1:

Giới thiệu bài: Hồ Chí Minh không

những là nhà yêu nớc, nhà cách mạng vĩ

đại mà còn là danh nhân văn hóa thế

giới Vẻ đẹp văn hóa chính là nét nổi bật

trong phong cách Hồ Chí Minh Vậy vẻ

đẹp văn hoá của phong cách Hồ Chí

Minh là gì? Đoạn trích mà chúng ta tìm

hiểu sẽ phần nào lời câu hỏi đó

G/v hớng dẫn h/sinh đọc:

G/v đọc đoạn đầu

H/sinh đọc đoạn tiếp đến hết bài

G/v gọi học sinh giải nghĩa các từ:

Phong cách ? Siêu phàm? Hiền triết ? Danh

nho

Giải thích thêm:

I giới thiệu chung:

- Trích từ bài viết: “Phong cách Hồ Chí Minh, cái vĩ đại gắn với cái giản dị” trong

“Hồ Chí Minh và văn hóa Việt Nam” của

Bất giác: một cách tự nhiên, ngẫu nhiên

Nêu ý chính của mỗi phần?

? Em thấy tác giả có vai trò gì trong văn

(H/sinh đọc lại đoạn 1.)

?Theo dõi đoạn văn và tìm trong đó

những câu văn tác giả sử dụng khái quát

phong cách văn hóa HCM?

GV:Phong cách đó không phải là trời

cho, không phải tự nhiên mà có đợc Nó

có đợc là do sự học tập và rèn luyện

không ngừng trong suốt cuộc đời hoạt

động CM đầy gian truân của Ngời

GV:Vốn tri thức văn hóa của Chủ tịch

Hồ Chí Minh hết sức sâu rộng: ít có vị

lãnh tụ nào lại am hiểu nhiều về các dân

tộc và nhân dân thế giới, văn hóa thế

giới sâu sắc nh Bác Hồ Cách viết so

sánh bao quát để khẳng định giá trị của

nhận định

? Làm thế nào Ngời có đợc vốn văn hóa

ấy? Ngời đã học tập và rèn luyện ntn?

GV: Ngôn ngữ là công cụ giao tiếp bậc

nhất để tìm hiểu &giao lu văn hoá với

3 Ph ơng thức biểu đạt:

- Phơng thức biểu đạt: thuyết minh + lậpluận

4 Bố cục: 3 phần.

- Phần 1: Từ đầu đến ““ hiện đại’’: Con

đờng hình thành phong cách văn hoá HồChí Minh

-"Một phong cách rất Việt Nam, một lốisống rất bình dị , rất Việt nam, rất phơng

Đông ,nhng đồng thời rất mới , rất hiện

đại "

Cách so sánh bao quát để khẳng định vốn tri thức văn hoá của Chủ tịch Hồ Chí Minh hết sức sâu rộng

- Trên con đờng hoạt động cách mạng,Bác đi nhiều, tiếp xúc với văn hoá nhiều

2

các dân tộc trên thế giới

Chuyển:Nhng đi nhiều, tiếp xúc nhiều,

biết nhiều ngoại ngữ đó mới chỉ là ĐK

cần song cha đủ để mở mang hiểu biết,

? Cách tiếp xúc văn hóa nh thế đã cho

thấy vẻ đẹp nào trong phong cách Hồ

Chí Minh?

?Em hiểu ntn về" sự nhào nặn " của hai

nguồn văn hoá quốc tế và dân tộc ở

Bác ?

Đó là sự đan xen, kết hợp, bổ sung,

sáng tạo hài hoà hai nguồn văn hoá

nhân loại và dân tộc ,truyền thống và

hiện đại phơng Đông và phơng Tây

trong tri thức văn hoá HCM.Văn hoá

của Bác mang đậm bản sắc dân tộc

? Tác giả đã bình luận gì về những biểu

hiện văn hóa đó của Bác?

“Nhng điều kỳ lạ là “ hiện đại“.

? Theo em điều kỳ lạ nhất trong phong

cách Hồ Chí Minh là gì?

nớc, nhiều dân tộc, nhiều vùng khác nhautrên thế giới :Châu Phi, châu á, châuMĩ Anh ,Pháp

- Nắm vững phơng tiện giao tiếp là ngônngữ :nói và viết thạo nhiều thứ tiếng nớcngoài: Pháp, Anh, Hoa, Nga (Ngời đãtừng làm thơ bằng chữ Hán ,viết văn bằngtiếng Pháp )

-Học hỏi trong công việc, trong lao động,học hỏi nghiêm túc.(đến đâu Ngời cũng

cũng học hỏi, tìm hiểu văn hoá, nghệthuật đến mức khá uyên thâm)

- Tiếp thu có định hớng, chọn lọc, vừa tiếpthu tinh hoa vừa phê phán cái tiêu cực -Trên nền tảng văn hoá dân tộc mà tiếpthu những ảnh hởng quốc tế (tất cả những

ảnh hởng quốc tế đã đợc nhào nặn với cáigốc văn hoá dân tộc không gì lay chuyển

có xu hớng loại trừ nhau Yếu tố này trội

3

? Để làm rõ đặc điểm phong cách văn

hóa Hồ Chí Minh, tác giả đã sử dụng

những phơng pháp thuyết minh nào?

? Các phơng pháp thuyết minh này đem

lại hiệu quả gì cho phần đầubài viết?

? Ngoài sử dụng các phơng pháp thuyết

minh, tác giả còn sử dụng các phơng

pháp biểu đạt nào?

GV: Nh vậy, ở đoạn văn này, t/g đã nêu

lên tầm sâu rộng trong vốn tri thức văn

hoá của HCM và quá trình tiếp thu văn

hoá nhân loại của Ngời bằng cách gợi

mở, dẫn dắt vấn đề rất tự nhiên và hiệu

quả Đó chính là công của tác giả Lê

Anh Trà

Tiết 2

* Bài cũ: Vẻ đẹp trong phong cách

văn hoá của Bác đợc biểu hiện nh thế

nào?

* Bài mới: Phân tích (tiếp)

(Học sinh đọc đoạn 2.)

? Tác giả đã thuyết minh phong cách

sinh hoạt của Bác Hồ trên những khía

cạnh nào? Mỗi khía cạnh đó có những

biểu hiện cụ thể nào?

GV: Đó là nơi ở , nơi làm việc ,là trang

phục, t trang ,là bữa ăn hàng ngày của Hồ

Chí Minh -Một vị Chủ tịch nớc, một vị

lãnh tụ tối cao

lên sẽ lấn át yếu tố kia Sự kết hợp hài hoàcủa các yếu tố mang nhiều nét đối lập ấytrong một phong cách quả là kì diệu, chỉ

có thể thực hiện đợc bởi một yếu tố vợtlên trên tất cả : đó là bản lĩnh, ý chí củamột chiến sĩ cộng sản, là tình cảm CM đ-

ợc nung nấu bởi lòng yêu nớc, thơng dânvô bờ bến và tinh thần sẵn sàng quênmình vì sự nghiệp chung

-So sánh-Liệt kê

=>Đảm bảo tính khách quan cho nội dung

đợc trình bày Khơi gợi ở ngời đọc cảmxúc tự hào , tin tởng

- Kết hợp, đan xen giữa những lời kể là lờibình luận “Có thể nói “ Hồ Chí Minh“, Quả nh

“ “ trong cổ tích“.

=> Đó là nhờ thiên tài, nhờ Bác đã dàycông học tập và rèn luyện không ngừngtrong suốt bao nhiêu năm, suốt đời hoạt

động cách mạng đầy gian truân

b,

Vẻ đẹp trong phong cách sống và làm việc của Bác.

- Nơi ở và nơi làm việc: ngôi nhà sàn nhỏ

bằng gỗ, chỉ vẻn vẹn có vài phòng tiếpkhách, họp Bộ Chính trị, làm việc vàngủ.đồ đạc mộc mạc, đơn sơ

-Trang phục:hết sức giản dị:quần áo bà ba

nâu,chiếc áo trấn thủ, đôi dép lốp

-T trang ít ỏi: chiếc va va li con với bộ

quần áo, vài vật kỷ niệm …”

4

?Tất cả những biểu hiện đó đợc tác giả Lê

Anh Trà kể bằng giọng văn ntn? Thông qua

những P 2 thuyết minh nào?Tác dụng?

? Từ đó, vẻ đẹp nào trong cách sống của

Bác đợc làm sáng tỏ ?

?Em có thuộc những bài thơ, câu chuyện

nào để thuyết minh cho cách sống bình

dị, trong sáng của Ngời?

( H/sinh theo dõi SGK: “Và Ngời … thể

xác”.)

?Cho biếtnếu ở phần trên t/g dùng P 2liệt

kê thì ở phần này tác giả giới thiệu lối

sống của Bác bằng P 2 nào ?

(P 2 so sánh ,đối chiếu, liên tởng chính

xác)

? P 2 đó thuyết minh đó mang lại hiệu

quả nh thế nào cho đoạn văn?

(Cuộc sống gắn với thú quê đạm bạc

mà thanh cao)

HS đọc đoạn cuối

?Em hiểu thế nào là cách sống không tự

thần thánh hoá, khác đời, hơn đời?

(Thảo luận nhóm )

? Và tác giả khẳng định rằng lối sống

ăn uống đạm bạc - Cá kho, rau luộc, da

ghém, cà muối, cháo hoa.(Nhữngmón ănbình dị, quen thuộc gần gũi với mọi ngờidân Việt Nam, những món ăn giản dị thânthơng, đậm hơng sắc quê nhà

=> Ngôn ngữ giản dị, cách nói dân dã vớinhững từ chỉ số lợng ít ỏi, từ ngữ câu văngợi hình xen kẽ lời nhận xét, so sánh ý nhịcùng với phép liệt kê các biểu hiện cụthể, xác thực trong đời sống của Bác,tácgiả đã dẫn dắt ngời đọc vào thăm nơi ănchốn ở của HCM nh vào một bảo tàng vừabình dị , vừa thiêng liêng

=>Phong cách sống bình dị, trong sángvàvô cùng cao đẹp ,lối sống rất dân tộc,rấtViệt Nam trong phong cách HCM

- " Bác Hồ đó chiếc áo nâu giản dị Màu quê hơng bền bỉ, đậm đà"

- Nhớ ông cụ mắt sáng ngời

áo nâu túi vải đẹp tơi lạ thờng

- Bác để tình thơng cho chúng con Một đời thanh bạch chẳng vàng son Mong manh áo vải hồn muôn trợng Hơn tợng đồng phơi những lối mòn.

- Còn đôi dép cũ mòn quai gót Bác vẫn thờng đi giữa thế gian

c

ý nghĩa phong cách Hồ Chí Minh

- Không xem mình nằm ngoài nhân loại

nh các thánh nhân siêu phàm

5

của Bác có khả năng đem lại hạnh phúc

thanh cao cho tâm hồn và thể xác Theo

phẩm chất cao quý của phong cách Hồ

Chí Minh, ngời viết đã dùng những biện

pháp nghệ thuật nào?

? Tóm lại, ta có thể tóm tắt những vẻ đẹp

của phong cách Hồ Chí Minh ntn ?

- Không tự đề cao mình bởi sự khác mọingời, hơn mọi ngời

- Đạm bạc chứ không phải khắc khổ,"

đạm" đi với "thanh" Sự bình dị gắn vớithanh cao, trong sạch Tâm hồn khôngphải chịu đựng những toan tính, vụ lợi =>Tâm hồn đợc thanh cao, hạnh phúc

- Sống thanh bạch, giản dị, thể xác khôngphải gánh chịu ham muốn, bệnh tật => thểxác đợc thanh cao, hạnh phúc Cách sốnggiản dị, đạm bạc của Chủ tịch Hồ Chí Minhvô cùng thanh cao, sang trọng

- Là vẻ đẹp vốn có, tự nhiên, gần gũi,không xa lạ với mọi ngời, mọi ngời đều cóthể học tập

- Đây thực sự là một cách sống có vănhóa, đã trở thành một quan niệm thẩmmỹ: Cái đẹp là sự giản dị, tự nhiên

Vốn văn hoá sâu sắc,kết hợp dân tộc vớihiện đại , cách sống bình dị trong sáng, đó

là những nội dung trong phong cách HồChí Minh Phong cách ấy vừa mang vẻ

đẹp của trí tuệ , vừa mang vẻ đẹp của đạo

đức

6.Tổng kết:

* NT:

- Kết hợp giữa kể chuyện và phân tích,bình luận

- Chọn lọc những chi tiết tiêu biểu

- So sánh với các bậc danh nho xa, đối lậpgiữa các phẩm chất, khái niệm:Vĩ nhân

mà giản dị gần gũi,am hiểu mọi nền vănhoá nhân loại mà hết sức dân tộc, hết sứcVNam

1 Văn bản đã bồi đắp thêm tình cảm nào của chúng ta đối với Bác Hồ?

Quý trọng, yêu mến, tự hào, biết ơn, noi gơng

2.Trình bày những câu chuyện về lối sống giản dị mà cao đẹp của Chủ tịch HCM mà em đã su tầm

V h ớng dẫn về nhà :

- Học thuộc lòng một đoạn văn mà em thích

- Hãy phát biểu cảm nghĩ của em về phong cách sống giản dị của Bác Hồ

- Chuẩn bị tiếp theo: soạn bài “Đấu tranh cho một thế giới hòa bình”.

* Rút kinh nghiệm bài dạy:

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

Ngày soạn 18/8/2009 Tiết 3 : Các phơng châm hội thoại A/ Mục tiêu bài học: Giúp h/sinh: - Nắm đợc nội dung phơng châm về lợng và phơng châm về chất - Biết vận dụng những phơng châm này trong giao tiếp B/Chuẩn bị : Bảng phụ có hai đoạn đối thoại ở mục (1),(2) phần I C/ Tiến trình bài dạy: * ổ n định lớp: * Kiểm tra bài cũ: Thế nào là vai hội thoại ? * Bài mới:

7

* Giới thiệu bài: Trong giao tiếp có những quy định tuy không đợc nói ra thành

lời nhng những ngời tham gia vào giao tiếp cần tuân thủ, nếu không thì dù câu nóikhông mắc lỗi gì về ngữ âm, từ vựng và ngữ pháp, giao tiếp cũng sẽ không thành công.Những quy định đó đợc thể hiện qua các phơng châm hội thoại

(H/sinh đọc VD 1.)

? Khi An hỏi “học bơi ở đâu” mà Ba trả

lời “ở dới nớc”, câu trả lời có đáp ứng

điều mà An muốn biết không?

? Vậy, muốn giúp cho ngời nghe hiểu thì

ngời nói cần chú ý điều gì

(H/sinh đọc truyện “Lợn cới, áo mới”)

? Vì sao câu chuyện lại gây cời

? Lẽ ra anh có “lợn cới” và anh có “áo

mới” phải hỏi và trả lời thế nào để ngời

nghe đủ biết đợc điều cần hỏi và cần trả

- Các câu sau đây có đáp ứng phơng châm

về lợng không ? Vì sao ? Hãy chữa lại các

điểm học bơi) chứ không phaỉ An hỏi Babơi là gì

- Cần nói đúng nội dung, đúng với yêucầu của giao tiếp

- Vì cách hỏi đáp của 2 nhân vật trongtruyện Các nhân vật nói nhiều hơn những

-Trong giao tiếp, không nên nói nhiều hơnnhững gì cần nói

a- Nó đá bóng bằng chân

b- Nó nhìn tôi bằng đôi mắt

Các câu cha đáp ứng phơng châm về ợng vì nói ít hơn những gì mà giao tiếp

? H/sinh đọc câu chuyện cời.

? Truyện cời này phê phán điều gì? Nh

vậy, trong giao tiếp có điêù gì cần tránh?

? Nếu không biết chắc một tuần nữa lớp

sẽ tổ chức cắm trại thì em có thông báo

điều đó “Tuần sau lớp em sẽ tổ chức cắm

trại” với các bạn cùng lớp không

(Không)

? Nếu không biết chắc vì sao bạn mình

nghỉ học thì em có trả lời với thầy cô là

Bài tập 1 h/sinh lên bảng làm bài tập

Những câu đợc đa ra đều mắc mộtloại lỗi: sử dụng từ ngữ trùng lặp, thêm từngữ mà không thêm một phần nội dungnào

a- Câu này thừa cụm từ “nuôi ở nhà” bởi

vì từ “gia súc” đã hàm chứa nghĩa là thú

nuôi trong nhà

9

Bài tập 2 GV hớng dẫn học sinh làm.

a- Nói có sách , mách có chứng

b- Nói dối

c- Nói mò

d-Nói nhăng ,nói cuội

=> Các câu trên đều có liên quan đến

ph-ơng châm hội thoại về chất

GV hớng dẫn học sinh làm bài tập 4.

b- Tất cả các loài chim đều có 2 cánh, vì thế

“có hai cánh” là cụm từ thừa

ời nói có ý thức tôn trọng phơng châm vềchất Trong nhiều trờng hợp vì một lí donào đó ngời nói muốn đa ra một nhận

định hay truyền đạt một thông tin nhngcha có bằng chứng chắc chắn, xác thực

để đảm bảo tuân thủ phơng châm về chấtngời nói phải dùng những cách nói bằngcác từ ngữ chêm xen nh vậy nhằm báocho ngời nghe biết là tính xác thực củanhận định hay của thông tin

b các từ ngữ : nh tôi đã trình bày, nh mọingời đã biết… sử dụng trong trờng hợp ngờinói có ý thức tôn trọng phơng châm về lợngnghĩa là không nhắc lại những điều đã đợctrình bày

Bài tập 5 (Gọi h/sinh giải thích các thành ngữ)

- Ăn đơm nói đặt: vu khống, đặt điều, bịa chuyện cho ngời khác

- Ăn ốc nói mò : nói không có căn cứ

- Ăn không nói có: vu khống, bịa đặt

- Cãi chày cãi cối: cố tranh cãi nhng không có lý lẽ gì cả

- Khua môi múa mép: nói năng ba hoa,khoác lác, khoa trơng

- Nói dơi nói chuột : nói lăng nhăng, linh tinh, không xác thực

10

- Hứa hơu hứa vợn : hứa để đợc lòng rồi không thực hiện lời hứa.

Tất cả những thành ngữ trên đều chỉ những cách nói, nội dung nói không tuân thủ phơng châm về chất Các thành ngữ này chỉ những điều tối kỵ - Trong giao tiếp cần tránh

* Rút kinh nghiệm bài dạy:

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

Ngày soạn 19/8/2009 Tiết 4 : Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh A/ Mục tiêu bài học: Giúp h/sinh: - Hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh làm cho văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn; - Biết cách sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh B/ Chuẩn bị :

11

- Bảng phụ tóm tắt về khái niệm, mụcđích, các phơng pháp thuyết minh

C/ Tiến trình bài dạy:

* ổ n định lớp:

* Kiểm tra bài cũ:

* Bài mới:

* Giới thiệu bài: Trong chơng trình Ngữ văn lớp 8, các em đã đợc học văn bản

thuyết minh Lên lớp 9 các em lại tiếp tục với những yêu cầu cao hơn Nội dung đó làgì ? Bài học hôm nay sẽ giúp các em tìm hiểu kĩ hơn

? Đặc điểm ấy có dễ dàng thuyết minh

bằng cách đo đếm, liệt kê không ?Vì sao?

=> Không dễ TM vì đối tợng TM rất trừu

tợng (giống nh trí tuệ, tình cảm tâm

hồn)

I tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh:

1 Ôn tập văn bản thuyết minh:

- Văn bản thuyết minh là kiểu văn bảnthông dụng trong mọi lĩnh vực đời sốngnhằm cung cấp tri thức (kiến thức) kháchquan về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân,

… của các hiện tợng và sự vật trong tựnhiên, xã hội bằng phơng thức trình bày,giới thiệu, giải thích

- Mục đích của văn bản thuyết minh: cungcấp tri thức (hiểu biết) khách quan vềnhững sự vật, hiện tợng, vấn đề … đợcchọn làm đối tợng để thuyết minh

- Các phơng pháp TM: định nghĩa, giảithích, nêu ví dụ, liệt kê, dùng số liệu,phân tích, phân loại, so sánh, …

2 Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật:

a Ví dụ: Văn bản: Hạ Long - Đá và ớc"

n Nội dung VB: Thuyết minh về “sự kỳlạ"vô tận của Hạ Long do đá và nớc tạonên vẻ đẹp hấp dẫn kì diệu của Hạ Long

12

*Ngoài việc TM về đối tợng, còn phải

?Nếu chỉ dùng P2 liệt kê : Hạ Long có

nhiều nớc, nhiều đảo ,nhiều hang động

-thì đã nêu đợc" sự kì lạ"của Hạ Long cha

?Tác giả hiểu sự kì lạ đó là gì ? Hãy gạch

dới câu văn nêu khái quát "sự kì lạ "của

Hạ Long ?

? Để giới thiệu sinh động, cụ thể, chi tiết

sự kì lạ của Hạ Long, ngoài những phơng

pháp thuyết minh đã học, tác giả còn sử

dụng những biện pháp nghệ thuật nào ?

Hãy chỉ rõ?

? Các biện pháp nghệ thuật đó có tác

dụng gì với VB thuyết minh này?

? Muốn cho văn bản thuyết minh sinh

-Nhân hoá: Gọi các đảo đá: "Thập loạichúng sinh", "thế giới ngời", "bọn ngờibằng đá hối hả trở về"

- Tởng tợng, liên tởng: Tởng tợng nhữngcuộc dạo chơi (Toàn bài dùng 9 chữ "cóthể")

=>Giới thiệu vịnh Hạ Long không chỉ là

đá và nớc mà còn là một thế giới sống cóhồn bài viết trở nên sinh động hấp dẫngiống nh một bài thơ văn xuôi mời gọi dukhách đến với Hạ Long

b/Ghi nhớ :(SGK)

Ii luyện tập:

Bài tập 1 (H/sinh đọc truyện, trả lời câu hỏi.)

a) Bài văn có tính chất thuyết minh vì đã cung cấp cho ngời đọc những tri thứckhách quan về loài ruồi

- Tính chất ấy thể hiện ở các chi tiết giới thiệu loài ruồi rất có hệ thống : nhữngtính chất chung về họ, giống loài, các tập tính sinh sống, sinh sản, đặc điểm cơ thể nhằm cung cấp các kiến thức chung đáng tin cậy về loài ruồi, thức tỉnh ý thức giữ gìn

+Liệt kê:mắt ,chân

+Số liệu : 6 triệu vi khuẩn, 28 triệu vi khuẩn, 19 tỉ con ruồi b) Bài thuyết minh này có một số nét đặc biệt nh: - Về hình thức: giống nh văn bản tờng thuật một phiên tòa - Về cấu trúc: giống nh biên bản một cuộc tranh luận về mặt pháp lý - Về nội dung: giống nh một câu chuyện kể về loài ruồi * Tác giả đã sử dụng biện pháp NT nh: kể chuyện, miêu tả, ẩn dụ, nhân hoá … c) - Các biện pháp nghệ thuật ở đây có tác dụng: làm cho văn bản trở nên sinh động, hấp dẫn, thú vị - Nhờ các biện pháp nghệ thuật mà văn bản gây hứng thú cho ngời đọc và làm nổi bật nội dung cần thuyết minh Bài tập 2 (H/sinh đọc văn bản - thảo luận nhóm - đại diện trình bày.) Đoạn văn này nhằm nói về tập tính của chim cú dới dạng một ngộ nhận (định kiến) thời thơ ấu, sau lớn lên đi học mới có dịp nhận thức lại sự nhầm lẫn cũ Biện pháp nghệ thuật ở đây chính là lấy ngộ nhận hồi nhỏ làm đầu mối câu chuyện iii h ớng dẫn về nhà : - Học thuộc bài - Hoàn thành bài tập vào vở - Chuẩn bị ở nhà: mỗi tổ thuyết minh một đồ dùng trong bài “Luyện tập” * Rút kinh nghiệm bài dạy: ………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

14

Ngày soạn 21/8/2009

Tiết 5 :

luyện tập sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

trong văn bản thuyết minh A/ Mục tiêu bài học:

Giúp h/sinh:

Biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh

B/ Tiến trình bài dạy:

* ổ n định lớp:

* Kiểm tra bài cũ:

- Muốn viết văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn cần chú ý điều gì ?

- Kiểm tra phần chuẩn bị bài ở nhà

* Bài mới:

I yêu cầu về nội dung, hình thức:

- Về nội dung: Văn bản thuyết minh phải nêu đợc công dụng, cấu tạo, chủng loại, lịch

Đề 1: Giới thiệu về chiếc nón.

(Tổ 1 lên trình bày phần chuẩn bị của tổ mình – Các tổ khác nhận xét, góp ý)

c Kết bài:

Cảm nghĩ chung về chiếc nón trong đời sống hiện tại

Đề 2: Giới thiệu về cái quạt (Tổ 2).

Đề 3: Giới thiệu về cái bút (Tổ 3).

2 Viết từng phần.

a Viết đoạn mở bài:

(Cần chú ý đa biện pháp nghệ thuật vào)

VD1: Chiếc nón trắng Việt Nam không phải chỉ dùng để che ma che nắng mà

dờng nh nó còn là một phần không thể thiếu để góp phần làm nên vẻ đẹp duyên dángcho ngời phụ nữ Việt Nam Chiếc nón trắng từng đi vào câu ca dao “Qua đình ngả nón trông đình - Đình bao nhiêu ngói thơng mình bấy nhiêu” Vì sao chiếc nón trắng lại đ-

ợc ngời Việt Nam nói chung, phụ nữ Việt Nam nói riêng yêu quý và trân trọng nhvậy ? Xin mời các bạn hãy cùng tôi tìm hiểu về lịch sử, cấu tạo và công dụng của chiếcnón trắng nhé

VD2: Chiếc nón có từ bao giờ? Mỗi lần thấy bà, thấy mẹ đội nón, tôi cứ bâng

khuâng về câu hỏi ấy

VD3 : "Anh gửi cho em chiếc nón bài thơ xứ Nghệ

Mang hình bóng quê hơng, gửi vào đây trăm nhớ nghìn thơng

Hình ảnh chiếc nón nhỏ bé xinh xắn đá trở nên quen thuộc với mỗi ngời dân Việt Nam

và bạn bè thế giới khi đặt chân đến xứ sở này

b Viết đoạn thân bài:

* Lịch sử chiếc nón:

-Nón Việt Nam có lịch sử rất lâu đời

-Hình ảnh chiếc nón đã đợc chạm khắc trên trống đồng Ngọc Lũ, trên thạp đồng

Đào Thịnh vào khoảng 2500-3000 năm về trớc

-Từ xa xa, nón đã hiện diện trong ĐS thờng ngày của ngời VN, trong cuộc chiếntranh giữ nớc

*Cấu tạo và quy trình làm nón:

- Sau đó đến bớc dựng khuôn, xếp vành, lợp lá và chằm nón Lá xếp phải đềutay,thật khít để khi giơ nón lên soi trong nắng không có chỗtha, chỗ dày

- Công đoạn khó nhất để tạo ra dợc một chiếc nón là công đoạn khâu nón (chằmnón) Ngời ta khâu nón bằng sợi chỉ cớc trong suốt, sao cho ngời thợ phải thật kiên trì ,khéo léo và tỉ mỉ vì chỉ cần sơ sẩy một chút là lá nón bị nhăn và rách

16

- Khâu xong, ngời thợ phải hơ nón bằng hơi diêm để nón trở nên trắng và không bị mốc

- Cuối cùng, là quệt một lớp dầu mỏng lên nón giúp cho chiếc nón vừa sáng bóng vừa bền đẹp

*Giá trị kinh tế, văn hoá, nghệ thuật của chiếc nón:

- Trên đất nớc ta hiện nay có rất nhiều làng truyền thống với nghề làm nón: làng Chuông(Thanh Oai- Hà Tây), làng nón Phú Cam (Huế), nón Tây Hồ (Hà Nội), làng nón Thổ Ngoạ (Quảng Bình) Từ những làng nghề này, chiếc nón trắng đã toả đi khắp nơi trên đất nớc, đặc biệt là chiếc nón đã có mặt tại thị trờng các nớc: Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc và nhiều nớc châu Âu đem lại nguồn thu nhập ổn định cho những

ng-ời thợ làm nón

- Hơn tất cả, chiếc nón lá Việt Nam là một phần cuộc sống của ngời VN Đó là ngời bạn thuỷ chung của những con ngời lao động một nắng hai sơng Trong nghệ thuật, tiết mục múa nón của các cô gái với chiếc áo dài duyên dáng thể hiện tính dịu dàng, mềm mại và kín đáo của những phụ nữ VN Chiếc nón lá chính là biểu tợng của VN và

là đồ vật truyền thống phổ biến trên mọi miền đất nớc

………

c Kết bài: - "Quê hơng là cầu tre nhỏ Mẹ về nón lá nghiêng che Quê hơng là đêm trăng tỏ Hoa cau rụng trắng ngoài thềm" Trên con đờng phát triển, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc, ĐS vật chất và tinh thần ND ta ngày một phát triển hơn, sang trọng hơn nhng những câu hát, bài ca về hình ảnh quê hơng với chiếc nón bình dị vẫn là sợi nhớ, sợi thơng giăng mắc trong hồn ngời man mác và bâng khuâng có bao giờ vơi

* GV nhạn xét tiết học: tinh thần chuẩn bị bài, cách sử dụng biện pháp nghệ thuật, hiệu quả của nó iii h ớng dẫn về nhà : - Hoàn thiện phần thân bài vào vở (Chú ý sử dụng các biện pháp nghệ thuật khi thuyết minh) - Chuẩn bị bài tiếp theo * Rút kinh nghiệm bài dạy: ………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

17

- Hiểu đợc nội dung vấn đề đặt ra trong văn bản: Nguy cơ chiến tranh hạt nhân

đang đe dọa toàn bộ sự sống trên trái đất; nhiệm vụ cấp bách của toàn thể nhân loại làngăn chặn nguy cơ đó, là đấu tranh cho một thế giới hòa bình

- Thấy đợc nghệ thuật nghị luận của tác giả: chứng cứ cụ thể xác thực, cách sosánh rõ ràng, giàu sức thuyết phục, lập luận chặt chẽ

1 Vốn tri thức văn hóa của Bác Hồ có đợc từ đâu ?

A Ghé lại nhiều hải cảng, thăm nhiều nớc trên thế giới, trên những con tàu vợttrùng dơng

B Nhờ Bác biết nhiều tiếng nớc ngoài

C Nhờ đến đâu Bác cũng học hỏi, tìm hiểu văn hóa, nghệ thuật đến mức kháuyên thâm

D Chịu ảnh hởng của tất cả các nền văn hóa, tiếp thu cái hay, phê phán cái giởcủa chúng

2 Phong cách Hồ Chí Minh là gì ?

A Nhân cách rất Việt Nam

B Lối sống rất Việt Nam

C Gốc văn hóa dân tộc vô cùng vững chắc

D Rất phơng Đông đồng thời rất mới, rất hiện đại

3 Vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh là gì ?

* Giới thiệu bài: Những ngày đầu tháng 8/1945 chỉ bằng 2 quả bom nguyên tử

đầu tiên ném xuống 2 thành phố Hi-rô-xi-ma và Na-ga-xa-ki, đế quốc Mỹ đã làm 2triệu ngời Nhật Bản thiệt mạng và còn di họa đến bây giờ Thế kỷ XX, thế giới phátminh ra nguyên tử hạt nhân, đồng thời cũng phát minh ra những vũ khí hủy diệt, giếtngời hàng loạt khủng khiếp Từ đó đến nay và cả trong tơng lai nguy cơ một cuộc chiếntranh hạt nhân tiêu diệt cả thế giới luôn luôn tiềm ẩn và đe dọa nhân loại Đấu tranh vìmột thế giới hòa bình luôn là một trong những nhiệm vụ vẻ vang nhng cũng khó khănnhất của nhân dân các nớc Hôm nay chúng ta nghe tiếng nói của một nhà văn nổitiếng Nam Mĩ (Cô-lôm-bi-a) giải thởng Nô ben văn học, tác giả của những tiểu thuyếthiện thực huyền ảo lừng danh: Ga-bri-en Gác-xi-a Mác-két

19

Tiết 1

? Dựa vào phần chú thích em hãy

giới thiệu vài nét chính về tác giả?

? Trình bày hiểu biết của em về

chính trị, KH địa chất, với nhiều

thuật ngữ, tên gọi các loại vũ khí …

nên khi đọc cần chú ý đọc chính

xác, rõ ràng với giọng dứt khoát,

đanh thép Chú ý các từ phiên âm,các

từ viết tắt, các con số, các thuật ngữ

làm rõ từng luận cứ của tác giả

- G/v đọc : Đầu "sống tốt đẹp hơn"

2 học sinh đọc tiếp

- G/v cho học sinh giải nghĩa các từ:

Dịch hạch, FAO, kỉ địa chất, thanh

Cô Đợc nhận giải thởng Nô ben về văn học năm1982

2 Tác phẩm:

Trích từ tham luận tại hội nghị nguyên thủquốc gia 6 nớc( ấn Độ, Mê hi cô, Thụy Điển,

ác-hen-ti-na, Hy lạp, Tan-da-ni-a) bàn vềviệc chống chiến tranh hạt nhân, bảo vệ hòabình thế giới

-VB nhật dụng - nghị luận chính trị xã hội

chiến tranh hạt nhân đang đe doạ trái đất

2 -Tiếp ““xuất phát của nó.”: Chứng lí cho

sự nguy hiểm và phi lí của chiến tranh hạtnhân

3 -Còn lại: Nhiệm vụ của chúng ta và đề nghị

20

Học sinh đọc đọan 1.

? Nhận xét về cách mở đầu của tác

giả?

GV: Và trong câu trả lời của mình t/g

đã chỉ rõ nguy cơ chiến tranh hạt

nhân đe doạ loài ngời và toàn bộ sự

nghĩa ntn với ngời đọc,ngời nghe ?

? Theo em, cách đa lí lẽ và chứng cớ

trong đoạn văn bản này có gì đặc

biệt?

? Cùng với lí lẽ và chứng cớ, để lập

luận, t/g còn sử dụng NT so sánh

nhằm gây ấn tợng mạnh Hãy chỉ

rõ ?(cái chết và sự huỷ hoại có thể

xảy ra bất cứ lúc nào )

? Em hiểu ntn về" Thanh gơm

* Lí lẽ:

- Chiến tranh hạt nhân là sự tàn phá hủy diệt

- Phát minh hạt nhân quyết định sự sống còncủa thế giới

=>Sắc bén

* Chứng cớ:

- Ngày 08/08/1986 hơn 50.000 đầu đạn hạtnhân đã đợc bố trí khắp hành tinh

- Tất cả mọi ngời, mỗi ngời đang ngồi trênmột thùng 4 tấn thuốc nổ

- Tất cả chỗ đó nổ tung lên sẽ làm biến mấtmọi dấu vết của sự sống trên trái đất

->Xác thực, khoa học

=> Nâng cao nhận thức cho mọi ngời vềnguy cơ chiến tranh hạt nhân và sự huỷ diệtkhủng khiếp của chiến tranh hạt nhân

-So sánh :Chiến tranh hạt nhân với điển tích

Hi Lạp : Thanh gơm Đa-mô-clét và dịch hạch

=> có sức ám ảnh mạnh mẽ

-Lặp từ và lặp cấu trúc ngữ pháp => có tácdụng nhấn mạnh

=>Lí lẽ kết hợp với chứng cớ cùng với NT sosánh đã tác động vào nhận thức của ngời đọc

về sức mạnh ghê gớm của vũ khí hạt nhân,khơi gợi sự đồng tình với tác giả, làm cho tấtcả những ngời đang sống và yêu quý sự sốngkhông thể thờ ơ

Lí lẽ và chứng cớ đều dựa trên sự tính toán

21

?Những điều đó khiến đoạn văn mở

đầu có sức tác động nh thế nào đến

ngời đọc, ngời nghe?

? Qua các phơng tiện thông tin đại

chúng (đài, báo), em có thêm chứng

cớ nào về nguy cơ chiến tranh hạt

nhân vẫn đe dọa cuộc sống trái đất

- Thử bom nguyên tử, lò phản ứng

hạt nhân, tên lửa đạn đạo trên thế

giới, …

Tiết 2.

* Kiểm tra bài cũ: Trình bày hiểu

biết của em về tác giả và xuất xứ VB

"Đấu tranh cho một thế giới hoà

bình"?Nêu luận điểm và hệ thống

luận cứ của VB?

* Bài mới: Phân tích (tiếp)

? Để làm rõ luận cứ này tác giả đã đa

(Học sinh thảo luận nhóm – trình

bày) Giáo viên khái quát lại bằng

- Cách vào đề trực tiếp và bằng những chứng

cứ rất xác thực đã thu hút ngời đọc và gây ấntợng mạnh mẽ về tính chất hệ trọng của vấn

đề đang đợc nói tới

b,Sự tốn kém và phi lí trong cuộc chạy đua

vũ trang hạt nhân :

Hàng loạt dẫn chứng thuộc các lĩnh vực: xãhội, y tế, tiếp tế thực phẩm, giáo dục

- Cách đa dẫn chứng toàn diện, cụ thể, đángtin cậy trên nhiều lĩnh vực(y tế,lơng thực, giáodục) bằng những con số biết nói

- Dùng so sánh đối lập: Một bên chi phí nhằmtạo ra sức mạnh hủy diệt tơng đơng với mộtbên dùng chi phí đó để cứu hàng trăm triệutrẻ em nghèo khổ, hàng tỷ ngời đợc phòngbệnh, hàng trăm triệu ngời thiếu dinh dỡng

- Nghệ thuật lập luận của tác giả ở đoạn này

22

? Cách lập luận của tác giả ở đây có

gì đặc biệt ?

? Tác dụng của cách lập luận này?

? Đoạn văn này gợi cho em cảm nghĩ

(Học sinh đọc đoạn :"Một nhà tiểu

thuyết điểm xuất phát của nó" )

? Phần văn bản này có 3 đoạn văn,

mỗi đoạn đều nói đến 2 chữ trái đất

Em đọc đợc cảm nghĩ của tác giả khi

liên tục nhắc lại danh từ trái đất

trong phần này

? Theo tác giả, trái đất chỉ là một cái

làng nhỏ trong vũ trụ, nhng lại là nơi

độc nhất có phép màu của sự sống

trong hệ mặt trời

Em hiểu nh thế nào về ý nghĩ ấy ?

(Học sinh thảo luận nhóm)

GV: Trong vũ trụ, trái đất chỉ là một

hành tinh nhỏ, nhng là hành tinh duy

thật đơn giản mà có sức thuyết phục cao- Ngời

đọc ngạc nhiên, bất ngờ trớc những sự thậthiển nhiên mà rất phi lí

=> Làm nổi bật sự tốn kém ghê gớm của cuộcchạy đua chiến tranh hạt nhân

ớc nghèo

- Cần loại bỏ chiến tranh hạt nhân vì cuộcsống hòa bình hạnh phúc trên thế giới này

Chiến tranh hạt nhân là hành động cực kì phi lí:

- Trái đất là thứ thiêng liêng cao quý hơn cả,

đáng đợc chúng ta yêu quý trân trọng Không

đợc xâm phạm, hủy hoại trái đất

23

nhất có sự sống.

- Khoa học vũ trụ cha khám phá đợc

sự sống ở nơi nào khác, ngoài trái

đất

- Đó là sự thiêng liêng, kì diệu của

trái đất nhỏ bé của chúng ta

? Quá trình sống trên trái đất đã đợc

tác giả hình dung nh thế nào?

? Những con số chỉ thời gian đó cho

em hiểu gì về sự sống trên trái đất?

? Từ đó em hiểu gì về lời bình luận

của tác giả: "Trong thời đại … xuất

phát của nó."(Thảo luận nhóm)

? Từ đó ta có nhận thức nh thế nào về

tính chất phản tiến hóa, phản tự

nhiên của chiến tranh hạt nhân

GV: Nếu nổ ra, nó sẽ đẩy lùi sự tiến

hóa trở về điểm xuất phát ban đầu,

tiêu hủy mọi thành quả của quá trình

tiến hóa của sự sống trong tự nhiên.

(Học sinh đọc đoạn cuối.)

dẫn dắt ngời đọc đến sự lo âu mang

tính bi quan mà hớng tới một thái độ

-380 triệu năm con bớm mới bay đợc

- 180 triệu năm bông hồng mới nở-Trải qua bốn kỉ địa chất con ngời mới hát đ-

ợc …

- Phải lâu dài lắm mới có đợc sự sống trêntrái đất này Mọi vẻ đẹp trên thế giới nàykhông phải một sớm một chiều mà có đợc

- Đa ra những chứng cứ từ khoa học địa chất

và cổ sinh học về nguồn gốc và sự tiến hóatrên trái đất

- Kết hợp lối biện luận tơng phản với các hình

ảnh sinh động

- Chiến tranh hạt nhân là hành động cực kìphi lí, ngu ngốc, man rợ, đáng xấu hổ, là đingợc lại lí trí

d, Nhiệm vụ đấu tranh ngăn chặn chiến tranh hạt nhân :(Thông điệp của tác giả)

- Đó là tiếng nói của công luận thế giới chốngchiến tranh

- Là tiếng nói yêu chuộng hòa bình trên trái

đất của nhân dân thế giới

=>Kêu gọi mọi ngời đoàn kết, xiết chặt độingũ đấu tranh vì một TG hoà bình, phản đối,ngăn chặn chạy đua vũ trang, tàng tích vũ khíhạt nhân

- Thông điệp về một cuộc sống đã từng tồn tạitrên trái đất

24

điệp ấy có ý nghĩa ntn?

GV: Đây chính là luận cứ kết bài và

Vô cùng yêu chuộng cuộc sống trên

trái đất hòa bình.)

? Nên hiểu ý tởng này của nhà văn

muốn nhấn mạnh điều gì?

? Những thông điệp nào đợc gửi tới

chúng ta từ văn bản “Đấu tranh cho

- Nhân loại cần giữ gìn kí ức của mình, lịch

sử sẽ lên án những thế lực hiếu chiến đẩy

nhân loại vào thảm họa hạt nhân

5 Tổng kết:

* Ghi nhớ: SGK

- Luận điểm đúng đắn, hệ thống luận chứngrành mạch, đầy sức thuyết phục, cách so sánhbằng nhiều dẫn chứng toàn diện và tập trung,lời văn đầy nhiệt tình

Iii luyện tập:

1 Theo em vì sao văn bản này lại đợc đặt tên là “Đấu tranh cho một thế giới hòa bình“.

(Học sinh thảo luận nhóm - đại diện trình bày.)

- Nội dung văn bản hớng tới một thế giới hòa bình

2 Phát biểu cảm nghĩ của em sau khi học VB

iv h ớng dẫn về nhà :

- Học bài

- Chuẩn bị bài tiếp theo “ Tuyên bố thế giới về sống còn – của trẻ em”

- Chuẩn bị bài tiếp theo

* Rút kinh nghiệm bài dạy:

các phơng châm hội thoại (tiếp)

A/ Mục tiêu bài học:

Giúp h/sinh:

- Nắm đợc nội dung phơng châm quan hệ, phơng châm cách thức và phơngchâm lịch sự

- Biết vận dụng những phơng châm này trong giao tiếp

B/ Tiến trình bài dạy:

? Thành ngữ" Ông nói gà, bà nói

vịt."dùng để chỉ tình huống hội thoại

nh thế nào?

? Thử tởng tợng điều gì sẽ xảy ra nếu

xuất hiện những tình huống hội thoại

truyện ngắn của ông ấy

? Có thể hiểu câu "Tôi đồng ý ông

ấy" theo mấy cách (2 cách).

C1: Nếu "ông ấy" bổ nghĩa cho "nhận

định" thì hiểu là: Tôi đồng ý với những

nhận định của ông ấy về truyện ngắn

C2: Nếu "ông ấy" bổ nghĩa cho "truyện

ngắn" thì hiểu là: Tôi đồng ý với những

nhận định về truyện ngắn của ông ấy

=>Ngời nghe không hiểu hoặc hiểu sai lạc ýcủa ngời nói Ngời nghe bị ức chế ,không cóthiện cảm với ngời nói

=>Trong giao tiếp, nói năng phải ngắn gọn,

rõ ràng, rành mạch tạo đợc m.q.hệ tốt vớingời đối thoại

- Tôi đồng ý với những nhận định của ông

ấy về truyện ngắn

- Tôi đồng ý với những nhận định vềtruyện ngắn mà ông ấy sáng tác

27

? Để ngời nghe không hiểu lầm phải

* Học sinh đọc truyện"Ngời ăn xin"

? Vì sao ngời ăn xin và cậu bé trong

truyện đều cảm thấy mình đã nhận đợc

từ ngời kia một cái gì đó?

Cả hai tuy đều không có của cải, tiền

bạc gì nhng đều nhận đợc tình cảm mà

ngời kia dành cho mình, đặc biệt là tình

cảm của cậu bé đối với ông lão ăn xin

Đối với một ngời ở hoàn cảnh bần

cùng, cậu không hề tỏ ra khinh miệt, xa

lánh mà vẫn có thái độ và lời nói hết

sức chân thành, thể hiện sự tôn trọng và

quan tâm đến ngời khác

? Có thể rút ra bài học gì từ truyện này?

? Khi giao tiếp cần chú ý điều gì ?

( Học sinh đọc ghi nhớ.)

* Không vì một lý do nào đó đặc biệt thìkhông nên nói những câu mơ hồ mà ngờinghe có thể hiểu theo nhiều cách

- Bài học: Khi giao tiếp cần tôn trọng ngời

đối thoại, không phân biệt sang hèn, giàu nghèo

-3 Kết luận:

* Ghi nhớ: SGK

IV luyện tập:

Bài tập 1 (h/sinh lên bảng làm.)

Qua những câu ca dao, tục ngữ đó cha ông khuyên dạy chúng ta:

- Suy nghĩ, lựa chọn ngôn ngữ khi giao tiếp

- Có thái độ tôn trọng, lịch sự với ngời đối thoại

* Một số câu ca dao, tục ngữ có ND tơng tự:

- Chó ba quanh mới nằm, ngời ba năm mới nói

- Chim khôn kêu tiếng rảnh rang

Ngời khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe

- Vàng thì thử lửa, thử than

Chuông kêu thử tiếng, ngời ngoan thử lời

28

- Chẳng đợc miếng thịt, miếng xôi

Cũng đợc lời nói cho nguôi tấm lòng

Bài tập 2 :

Phép tu từ từ vựng có liên quan trực tiếp với phơng châm lịch sự là phép nóigiảm, nói tránh

VD: Bạn hát cũng không đến nỗi nào

Bài tập 3 : (Học sinh đứng tại chỗ làm.)

c- Nói móc

Các từ ngữ trên chỉ những cách nói liên quan đến phơng châm lịch sự (a); (b);(c); (d) và phơng châm cách thức (e)

Bài tập 4 (h/sinh thảo luận nhóm - đại diện trình bày.)

a- Khi ngời nói chuẩn bị hỏi về một vấn đề không đúng vào đề tài mà hai ngời

đang trao đổi, tránh để ngời nghe hiểu là mình không tuân thủ phơng châm quan hệ,ngời nói dùng cách diễn đạt trên

b- Trong giao tiếp, đôi khi vì một lý do nào đó, ngời nói phải nói một điều màngời đó nghĩ là sẽ làm tổn thơng thể diện của ngời đối thoại Để giảm nhẹ ảnh hởng,tức là xuất phát từ việc chú ý tuân thủ phơng châm lịch sự, ngời nói dùng những cáchdiễn đạt trên

c- Những cách nói này báo hiệu cho ngời đối thoại biết là ngời đó đã không tuânthủ phơng châm lịch sự và phải chấm dứt sự không tuân thủ đó

Bài tập 5 (Hớng dẫn về nhà)

-Nói băm nói bổ: nói bốp chát, xỉa xói, thô bạo (phơng châm lịch sự)

- Nói nh đấm vào tai: nói mạnh, trái ý ngời khác, khó tiếp thu (phơng châm lịchsự)

- Điều nặng tiếng nhẹ: nói trách móc, chì chiết (phơng châm lịch sự)

- Nửa úp nửa mở: nói mập mờ, ỡm ờ, không nói ra hết ý (phơng châm cáchthức)

- Mồm loa mép dải: lắm lời, đanh đá, nói át ngời khác (phơng châm lịch sự)

- Đánh trống lảng: lảng ra, né tránh không muốn tham dự một việc nào đó,không muốn đề cập đến một vấn đề nào đó mà ngời đối thoại đang trao đổi (phơngchâm quan hệ)

- Nói nh dùi đục chấm mắm cáy: nói không khéo, thô tục, thiếu tế nhị (phơngchâm lịch sự)

V h ớng dẫn về nhà :

29

- Học thuộc bài.

- Làm bài tập vào vở

- Chuẩn bị bài tiếp theo

* Rút kinh nghiệm bài dạy:

sử dụng yếu tố miêu tả

trong văn bản thuyết minh A/ Mục tiêu bài học:

Giúp h/sinh:

Củng cố kiến thức về VB thuyết minh

Hiểu đợc văn bản thuyết minh có khi phải kết hợp với yếu tố miêu tả thì văn bản mớihay

b / t iến trình bài dạy:

30

* ổ n định lớp:

* Kiểm tra bài cũ:

? Sử dụng các yếu tố nghệ thuật trong văn bản thuyết minh nh thế nào ?

Bài mới:

- Học sinh đọc văn bản.

* Nhan đề của văn bản có ý

nghĩa gì?

? Tìm những câu trong bài

thuyết minh về đặc điểm tiêu

biểu của cây chuối?

- Hầu nh ở nông thôn cháu lũ

- Ngời phụ nữ nào hoa quả

- Quả chuối hấp dẫn

- Mỗi cây chuối chuối chín

? Chỉ ra những câu văn có yếu

tố miêu tả về cây chuối và cho

biết tác dụng của yếu tố miêu

? Theo yêu cầu của văn bản

thuyết minh, bài này có thể bổ

sung những gì?

? Em hãy cho biết thêm công

dụng của thân cây chuối, lá

chuối, nõn chuối, bắp chuối

I tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh:

1 Tìm hiểu văn bản:

"Cây chuối trong đời sống Việt Nam."

* Nhan đề của văn bản nhấn mạnh:

- Vai trò của cây chuối đối với đời sống vật chất vàtinh thần của ngời Việt Nam từ xa tới nay

- Thái độ của con ngời trong việc nuôi trồng, chămsóc và sử dụng có hiệu quả các giá trị của câychuối

- Cây chuối thân mềm, toả ra vòm lá xanh, mát rợi,

-Chuối a nớc, phát triển nhanh

- Chuối là thức ăn thông dụng từ thân đến lá, từ hoa

- Thân cây chuối có thể thái

dụng của chuối?

? Để bài thuyết minh sinh động

ngoài việc sử dụng các yếu tố NT

- Tàu chuối gồm các cuống lá và lá

- Nõn chuối :xanh non

- Hoa chuối: màu hồng tía, có nhiều lớp bẹ ,

- Gốc có củ và rễ

Có thể miêu tả:

- Thân tròn, mát rợi,mọng nớc

- Tàu lá xanh rờn

- Củ chuối có thể gọt vỏ để thấy một màu trắng

-Nõn chuối tây có thể ăn sống rất mát

-Lá chuối tơi có thể dùng để gói bánh chng bánhnếp

-Lá chuối khô có thể dùng để lót ổ trong mùa đông,gói hàng, gói bánh gai

-Củ chuối gọt vỏ, thái thành sợi nhỏ luộc bỏ nớcchát sau đó có thể xào với thịt ếch, nấu với cá chạch

- Thân cây chuối có hình dáng thẳng, tròn nh một cái cột trụ, gồm nhiều lớp bẹ,mọng nớc gợi ra cảm giác mát mẻ, dễ chịu.

- Lá chuối tơi xanh rờn cong cong dới ánh trăng, thỉnh thoảng lại vẫy lên phầnphật nh mời gọi ai đó trong đêm khuya thanh vắng

- Lá chuối khô lót ổ nằm vừa mềm mại, vừa thoang thoảng mùi thơm dân dã cứ

Chỉ ra yếu tố miêu tả trong đoạn văn:

-Tách là loại chén uống nớc của Tây, nó có tai

- Chuẩn bị cho tiết luyện tập: trang 28-SGK

* Rút kinh nghiệm bài dạy:

Ngày soạn 26/8/2009

Tiết 10 :

Luyện tập sử dụng yếu tố miêu tả

trong văn bản thuyết minh A/ Mục tiêu bài học:

Giúp h/sinh: Rèn luyện kỹ năng sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết

minh

b/ t iến trình bài dạy:

* ổ n định lớp:

* Kiểm tra bài cũ:

- Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh có tác dụng gì ?

- Làm BT 4 - SGK

* Bài mới:

? Phạm vi của đề bài?

? Đề yêu cầu trình bày vấn đề gì?

? Với vấn đề trên, cần trình bày những

- Con trâu là sức kéo chủ yếu

- Con trâu là tài sản lớn nhất

- Con trâu trong lễ hội, đình đám truyềnthống

- Con trâu đối với tuổi thơ

- Con trâu đối với việc cung cấp thực phẩm

và chế biến đồ mỹ nghệ

3 Lập dàn ý:

34

? Phần thân bài cần phát triển những ý

nào?

? Phần kết bài có nội dung nh thế nào?

* Giáo viên : Xây dựng đoạn mở bài

vừa có nội dung thuyết minh vừa có

yếu tố miêu tả con trâu ở làng quê Việt

Nam

? Nội dung cần thuyết minh trong mở

bài là gì?

? Yếu tố miêu tả cần sử dụng là gì?

*G/v: Thuyết minh trâu cày, bừa ruộng,

kéo xe, chở lúa, trục lúa

(Học sinh viết, giáo viên gọi trình bày,

sửa chữa, bổ sung.)

* G/v: cảnh chăn trâu, con trâu ung

dung gặm cỏ là một hình ảnh đẹp của

cuộc sống thanh bình ở làng quê Việt

Nam Hình ảnh những con trâu cần cù

- Con trâu trong lễ hội, đình đám: lễ hội

đâm trâu ở Tây Nguyên, lễ hội chọi trâu ở

ii viết bài:

1 Viết đoạn mở bài:

- VD: "Con trâu là đầu cơ nghiệp"

Bao đời nay, hình ảnh con trâu lầm lũi kéocày trên đồng ruộng là hình ảnh rất quenthuộc, gần gũi đối với ngời nông dân ViệtNam.Vì thế,con trâu đã trở thành ngời bạntâm tình của ngời nông dân:

Trâu ơi ta bảo trâu nàyTrâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta Cấy cày vốn nghiệp nông gia

Ta đây, trâu đấy ai mà quản công

2 Viết đoạn thân bài:

- Giới thiệu con trâu trong việc làm ruộng

- Con trâu với tuổi thơ ở nông thôn

VD : Chiều chiều, khi một ngày lao động

đã tạm ngừng, con trâu đợc tháo cày và

đủng đỉnh bớc trên đờng làng, miệng luôn"nhai trầu "bỏm bẻm Khi ấy, cái dáng đikhoan thai chậm rãi của con trâu khiến cho

35

(Học sinh viết, giáo viên gọi trình bày,

sửa chữa, bổ sung.)

? Cần miêu tả hình ảnh gì?

? Kết thúc cần nêu ý gì?

(Học sinh viết, giáo viên gọi trình bày,

sửa chữa, bổ sung.)

ngời ta có cảm giác không khí của làng quêViệt Nam sao mà thanh bình và thân quenquá đỗi!

-Con trâu không chỉ kéo cày, kéo xe, trụclúa mà còn là một trong những vật tế thầntrong lễ hội đâm trâu ở Tây Nguyên; là

"nhân vật"chính trong lễ hội chọi trâu ở ĐồSơn

Không có ai sinh ra và lớn lên ở các làngquê Việt Nam mà lại không có tuổi thơ gắn

bó với con trâu Thuở nhỏ đa cơm cho cha

đi cày, mải mê ngắm nhìn con trâu đợc thảlỏng đang say sa gặm cỏ một cách ngonlành Lớn lên một chút, nghễu nghện cờitrên lng trâu trong những buổi chiều đi chăntrâu trở về Cỡi trâu ra đồng, cỡi trâu lộixuống sông, cỡi trâu thả diều Thú vị biếtbao! Con trâu hiền lành ,ngoan ngoãn đã đểlại trong kí ức tuổi thơ của mỗi con ngờibao nhiêu kỉ niệm ngọt ngào!

3 Viết đoạn kết bài:

iii h ớng dẫn về nhà :

- Làm hoàn thành bài văn vào vở

- Chuẩn bị viết bài thuyết minh 90 phút

* Rút kinh nghiệm bài dạy:

* Kiểm tra bài cũ:

? Trình bày khái quát hệ thống luận điểm, luận cứ của "Đấu tranh cho một TGhoà bình"

Thông điệp mà tác giả Macket gửi gắm trong VB là gì?

* Bài mới:

* Giới thiệu bài:

Trẻ em Việt Nam cũng nh trẻ em trên thế giới hiện nay đang đứng trớc nhữngthuận lợi to lớn về sự chăm sóc, nuôi dỡng, giáo dục nhng đồng thời cũng đang gặpnhững thách thức, những cản trở không nhỏ ảnh hởng xấu đến tơng lai phát triển của

các em Một phần bản " Tuyên bố thế giới trẻ em." đợc trình bày tại cuộc họp ở Liên

hợp quốc (Mĩ) cách đây 16 năm (1990) đã nói lên tầm quan trọng của vấn đề này

Tiết 1

?Dựa vào phần "chú thích" hãy trình bày

những nét khái quát về xuất xứ của VB?

? Căn cứ vào VB cho biết nó thuộc kiểu

VB nào? Phơng thức biểu đạt của văn

I Giới thiệu chung:

- Trích "Tuyên bố của hội nghị cấp cao thế giới về trẻ em" họp tại trụ sở Liên hợp

quốc (Mĩ) ngày 30/9/1990; in trong "ViệtNam và các văn kiện quốc tế về quyền trẻem"

-VB này chỉ là phần đầu của bản tuyên bố-VB nhật dụng-nghị luận chính trị xã hội

? Nêu nội dung của từng phần?

(Học sinh đọc thầm 2 đoạn đầu.)

? Nêu nội dung và ý nghĩa của 2 đoạn

vừa đọc

- Đọan 1 làm nhiệm vụ mở đầu, nêu

vấn đề, giới thiệu mục đích và nhiệm

vụ của hội nghị cấp cao thế giới

- Đoạn 2: khái quát những đặc điểm,

yêu cầu của trẻ em, khẳng định quyền

đợc sống, đợc phát triển trong hòa bình,

hạnh phúc Đó cũng chính là nguyên

nhân, là mục đích của vấn đề Làm thế

nào để đạt đợc điều ấy

? Mở đầu bản tuyên bố đã thể hiện cách

nhìn nh thế nào về đặc điểm tâm sinh lí

trẻ em, về quyền sống của trẻ em?

- Cơ hội: Những điều kiện thuận lợi để thực

hiện nhiệm vụ quan trọng

- Nhiệm vụ: những nhiệm vụ cụ thể

4 Phân tích:

a, Lí do của bản tuyên bố:

- Đặc điểm tâm sinh lý trẻ em: trong trắng,hiểu biết, ham hoạt động và đầy ớc vọngnhng dễ bị tổn thơng và còn phụ thuộc

- Quyền sống của trẻ em:

+ Phải đợc sống trong vui tơi thanh bình,

- Quyền sống của trẻ em là vấn đề quan

trọng và cấp thiết trong thế giới hiện

? Mở đầu bản tuyên bố đã thể hiện cách

nhìn nh thế nào về đặc điểm tâm sinh lí

trẻ em, về quyền sống của trẻ em?

* Bài mới: Phân tích tiếp.

* Học sinh đọc thầm

? Tuyên bố cho rằng trong thực tế, trẻ

em phải chịu bao nhiêu nỗi bất hạnh

Dựa theo các mục 4, 5, 6 em hãy khái

quát những nỗi bất hạnh mà trẻ em thế

giới phải chịu đựng?

? Em có nhận xét gì về cách trình bày ở

đoạn văn này?

? Tác dụng của cách trình bày đó?

? Theo hiểu biết của em, nỗi bất hạnh

nào là lớn nhất đối với trẻ em?

- Muốn có tơng lai, trẻ em thế giới phải đợcbình đẳng, không phân biệt và chúng phải

đợc giúp đỡ về mọi mặt

=> Đó là cách nhìn đầy tin yêu và tráchnhiệm đối với tơng lai của thế giới, đối vớitrẻ em

- Nêu vấn đề: gọn và rõ, có tính chất khẳng

- Chịu đựng những thảm họa của đói nghèo,khủng hoảng kinh tế, của tình trạng vô gia

c, dịch bệnh, mù chữ, môi trờng xuống cấp

- Nhiều trẻ em chết mỗi ngày do suy dinhdỡng và bệnh tật

* NT: Lý lẽ đơn giản, chứng cứ xác thực,trình bày theo hệ thống các mục

-> Làm nổi bật nỗi bất hạnh của trẻ em

39

? Từ đó em hiểu tổ chức Liên hợp quốc

đã có thái độ nh thế nào trớc những nỗi

bất hạnh của trẻ em trên thế giới?

(Học sinh đọc.)

? Hãy tóm tắt lại các điều kiện thuận

lợi cơ bản để cộng đồng quốc tế hiện

nay có thể đẩy mạnh việc chăm sóc,

bảo vệ trẻ em?

? Những cơ hội ấy xuất hiện ở Việt

Nam nh thế nào để nớc ta có thể tham

gia tích cực vào việc thực hiện tuyên bố

về quyền trẻ em?

(Thảo luận nhóm.)

? Em hãy đọc thầm và cho biết nội

dung của phần này

- Loại bỏ chiến tranh, bạo lực

- Xóa đói nghèo,

- Thách thức: là những khó khăn trớc mắtcần phải ý thức để vợt qua

- Các nhà lãnh đạo chính trị là những ngời ởcơng vị lãnh đạo các quốc gia

- Các nhà lãnh đạo của các nớc tại Liên hợpquốc đặt quyết tâm vợt qua những khó khăntrong sự nghiệp vì trẻ em

=> Nhận thức rõ thực trạng đau khổ trongcuộc sống của trẻ em trên thế giới

- Quyết tâm giúp các em vợt qua những nỗibất hạnh này

c, Cơ hội:

- Sự liên kết lại của các quốc gia cùng ýthức cao của cộng đồng quốc tế trên lĩnhvực này Đã có công ớc về quyền trẻ emlàm cơ sở tạo ra một cơ hội mới

- Sự hợp tác và đoàn kết quốc tế ngày càng

có hiệu quả cụ thể trên nhiều lĩnh vực,phong trào giải trừ quân bị đợc đẩy mạnhtạo điều kiện cho một số tài nguyên to lớn

có thể đợc chuyển sang phục vụ các mụctiêu kinh tế, tăng cờng phúc lợi xã hội

- Nớc ta có đủ phơng tiện và kiến thức(thông tin, y tế, trờng học, ) để bảo vệsinh mệnh của trẻ em

- Trẻ em nớc ta đợc chăm sóc và tôn trọng(các lớp học mầm non, phổ cập tiểu học trên phạm vi cả nớc, bệnh viện nhi, nhà văn hóa thiếu nhi, các chiến dịch tiêm phòng bệnh, )

40