Văn 7 tuần 29

Bài 26.* Kết quả cần đạt: Giúp học sinh 1, Kiến thức: Nắm đợc nội dung phê phán hiện thực của tác phẩm “ sống chết mặc bay”, tấm lòng nhân đạo của tác giả Phạm Duy Tốn và những thành c

Trang 1

Bài 26.

* Kết quả cần đạt: Giúp học sinh

1, Kiến thức: Nắm đợc nội dung phê phán hiện thực của tác phẩm “ sống chết mặc

bay”, tấm lòng nhân đạo của tác giả Phạm Duy Tốn và những thành công về mặt nghệ thuật của tác giả

-Bớc đầu nắm đợc cách làm một bài văn lập luận giải thích

-Biết vận dụng những hiểu biết chung về cách làm bài văn giải thích vào việc giải thích một vấn đề xã hội , văn học gần gũi, đơn giản

2, Kĩ năng: Tiếp tục rèn kĩ năng tìm hiểu truyện ngắn, kĩ năng tập làm van giải thích.

3, Thái độ: Học sinh đợc bồi dỡng về lòng căm thù bọn quan lại cờng hào trong xã hội

cũ- xã hội thực dân nửa phong kiến

Ngày soạn :13 / 3 / 2010

Ngày dạy : 7A : / 3 / 2010

7B: / 3 / 2010

Tiết 105 Văn bản:

sống chết mặc bay

(Phạm Duy Tốn)

A, Mục tiêu bài học: Giúp học sinh :

- Kiến thức: Nắm đợc nội dung phê phán hiện thực của tác phẩm “ sống chết mặc bay”, tấm

lòng nhân đạo của tác giả Phạm Duy Tốn và những thành công về mặt nghệ thuật của tác giả

- Kĩ năng: Tiếp tục rèn kĩ năng tìm hiểu truyện ngắn.

- Thái độ: Học sinh đợc bồi dỡng về lòng căm thù bọn quan lại cờng hào trong xã hội cũ- xã

hội thực dân nửa phong kiến

B, Chuẩn bị:

- Giáo viên : Bảng phụ, tranh ảnh liên quan đến nội dung bài học

- Học sinh : Soạn bài

C- Tiến trỡnh tổ chức cỏc hoạt động dạy học:

1- Ổn định tổ chức: : 7A:……… ………

7B:……… ………

2, Kiểm tra bài cũ:

- Hãy chỉ ra sự khác nhau giữa văn bản nghị luận và văn bản tự sự- trữ tình

3, Tổ chức dạy và học bài mới

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

Học sinh theo dõi phần chú thích * (79)

H:Trình bày những hiểu biết của em về tác

giả Phạm Duy Tốn?

H:Em hãy cho biết vị trí của truyện ngắn “

Sống chết mặc bay” trong nền văn học hiện đại Việt

Nam?

I,Giới thiệu tác giả- tác phẩm:

1,Tác giả:

SGK(79) 2,Tác phẩm:

- Là bông hoa đầu mùa của

Trang 2

-Giáo viên bổ sung theo SGV giúp học sinh

phân biệt giữa tiểu thuyết và truyện ngắn

Giáo viên nêu yêu cầu đọc, đọc mầu từ đầu

-> hỏng mất

-Gọi 2 học sinh lần lợt đọc hết văn bản

Giáo viên nhận xét kết quả đọc bài của học

sinh

-Giáo viên hớng dãn học sinh tìm hiểu một số

từ khó theo phần chú thích SGK (79)

H:Truyện kể về sự việc gì?Nhân vật chính

của sự kiện ấy là ai?

-Vỡ đê

-Nhân vật chính là quan phụ mẫu

H:Sự kiện và nhân vật ấy đợc tổ chức trong

một cốt truyện nh thế nào? Em hãy tóm tắt lại nội

dung truyện?

-Cốt truyện : gồm có 3 phần chính:

+Cảnh đê sắp vỡ

+Cảnh trên đê và cảnh trong đình trớc khi đê

vỡ

+Cảnh đê vỡ

-Truyện kể về dân phu chống lũ lụt trong

hoàn cảnh vô cùng cấp bách và vất vả ,mệt nhọc

Trong khi đó bọn quan lại giữ trọng trách hộ đê chỉ

lo ăn chơi cờ bạc không chú ý gì tới việc đê sắp vỡ

Đê vỡ bao của cải và tính mạng của nhân dân bị đe

dọa, bị nhấn chìm , tình cảnh thật là thảm sầu

Nh-ng quan vẫn điềm nhiên đánh bài và vui sớNh-ng hả hê

vì mình thắng ván bài to

H:Văn bản có bố cục mấy phần? Phần nào là

phần chính? Vì sao?

-Phần kể, ta cảnh trên đê và cảnh trong đình

trớc khi đê vỡ là phần chính vì dung lợng dài nhất

văn bản, làn nổi bật nhân vật quan phụ mẫu

truyện Việt Nam trong những năm

20 của thế kỉ XX

-Bố cục: 3 phần

II,Phân tích:

Trang 3

-Học sinh theo dõi lại phần đầu văn bản

H:Cảnh nhân dân hộ đê chống lũ lụt đợc

miêu tả ở đâu? trong hoàn cảnh thời gian và không

gian nào?

-Địa điểm: Khúc sông làng X phủ X…núng

thế, …thẩm lậu

-Thời gian: Gần một giờ đêm

-Không gian: Trời ma tầm tã, nớc sông Nhị

Hà lên to

H:Em hiểu “ núng thế” là gì? “ thẩm lậu” là

gì?

H:Các chi tiết trên gợi cảnh tợng nh thế nào?

Đêm tối, ma to không ngớt, nớc sông dâng

nhanh có nguy cơ làm vỡ đê-> tạo tình huống có

vấn đề( đê sắp vỡ) để thắt nút truyện tạo sự hấp dẫn

cho những sự việc đợc kể tiếp theo

H:Cảnh nhân dân hộ đê đợc miêu tả trong

đoạn văn nào?

-Học sinh đọc từ “ dân phu hàng trăm nghìn

con ngời…-> Khúc đê này hỏng mất”

H:Cảnh hộ đê đợc ghi lại bằng những chi tiết

hình ảnh và âm thanh điển hình nào?

-Hình ảnh: Kẻ thì thuổng… ớt thớt nh chuột l

lột

-Âm thanh:Trông đánh liên thanh, ốc thổi vô

hồi, tiếng ngời xao xác gọi nhau…

H:Ngôn ngữ miêu tả có gì đặc sắc?

-Nhiều từ láy tợng hình ( bì bõm, lớt thớt,

xao xác, tầm tã, cuồn cuộn)

-Kết hợp ngôn ngữ biểu cảm ( than ôi, lo

thay, nguy thay)

H:Tác giả còn sử dụng nghệ thuật gì trong

đoạn văn này?

1,Cảnh nhân dân hộ đê chống lụt:

Trang 4

-Liệt kê, đối lập

H:Với ngôn ngữ biểu cảm , sử dụng nhiều từ

láy tợng hình và biện pháp tu từ liệt kê đối tác giả

đã làm nổi bật đợc cảnh nhân dân hộ đê chống lụt

nh thế nào?

H:Tên sông đợc nói cụ thể nhng tên lang tên

phủ đợc ghi bằng kí hiệu(X) Điều đó thể hiện dụng

ý gì của tác giả?

-Tác giả muốn bạn đọc hiểu câu chuyện này

không chỉ xảy ra ở một nơi mà có thể là phổ biến ở

nhiều nơi nớc ta

- Hối hả, chen chúc , vất vả, mệt nhọc có phần hoảng loạn ,bất lực trớc thiên nhiên

4, Củng cố:

Giáo viên giảng: Đặt trong nội dung truyện “ sống chết mặc bay” đoạn văn miêu tả quang cảnh hộ đê trớc khi đê vỡ có vai trò dựng lại cảnh nhân dân chống chọi với nớc đê để cứu đê, tạo điểm thắt nút cho câu chuyện , đồng thời chuẩn bị cho sự xuất hiện cảnh tợng trái ngợc khác diễn ra ở trong đình…

5, Hớng dẫn học ở nhà:

-Học bài Soạn tiếp cảnh “quan hộ đê”

D, Tự rút kinh nghiệm giờ dạy:

………

.

………

Ngày soạn :13 / 3 / 2010

Ngày dạy : 7A : / 3 / 2010

7B: / 3 / 2010

Tiết 105 Văn bản:

sống chết mặc bay

(Phạm Duy Tốn)

1, Kiến thức: Nắm đợc bức tranh hiện thực về cảnh ăn chơi hởng lạc của kẻ cầm quyền

- quan có trách nhiệm hộ đê

Nắm đợc nghệ thuật tơng phản trong đoạn truyện và giá trị của nó

2, Kĩ năng: Tiếp tục rèn kĩ năng phân tích truyện.

3, Thái độ: Học sinh có thái độ đồng cảm với sự lên án gay gắt kín đáo của tác giả dối

với những kẻ cầm quyền thờ ơ, vô trách nhiệm trớc tính mạng của nhân dân

Trang 5

B,Chuẩn bị:

-Giáo viên : Bảng phụ, tranh minh họa trong SGK

-Học sinh : Soạn bài

1- Ổn định tổ chức: : 7A:……… ………

7B:……… ………

-Trình bày những hiểu biết của em về tác giả Phạm Duy Tốn Kể tóm tắt nội dung truyện “ Sống chết mặc bay”

-Cảnh nhân dân hộ đê đợc miêu tả nh thế nào? Tại sao tác giả lại chỉ nói “ khúc đê làng X phủ X” mà không viết hắn khúc đê đó ở đâu?

-Học sinh theo dõi SGK

H:Tác giả đã dùng những chi tiết nào về chân

dung, đồ vật để dựng hình ảnh quan phủ?

-Uy nghi chễm chệ ngồi, tay trai tựa gối xếp,

chân phải duỗi thẳng ra, để cho tên ngời nhà quỳ ở dới

đất mà gãi

-Bát yến hấp đờng phèn , tráp đồi mồi, trong

ngăn bạc đầy những trầuvàng…

H:Các chi tiết đó tạo hình ảnh một tên quan phụ

mẫu nh thế nào?

-Béo tốt , nhàn nhã thích hởng lạc, hách dịch

H: Hình ảnh quan phụ mẫu nhàn nhã trái ngợc

với hình ảnh nào ngoài đê? Điều ấy có ý nghĩa gì?

-Ma gió ầm ầm , dân phu rối rít…trăm họ đang

vất vả lấm láp, gội gió tắm ma, nh đàn sâu lũ kiến trên

đê

->là rõ tính cách của quan phủ và tình cảnh thảm

sầu của nhân dân, góp phần làm rõ ý nghĩa phê phán

của truyện

Giáo viên : Theo dõi tiếp đoạn văn kể chuyện

quan phủ đánh tổ tôm, và cho biết:

H:Quan phủ có những cử chỉ và lời nói nào?

-Lời nói: Tiếng thầy đề hỏi : “ bẩm bốc” tiếng

quan lớn truyền “ ừ”

-Có ngời khẽ nói: “bẩm! dễ có khi đê vỡ”Ngài

cau mặt gắt rằng “ mặc kệ”

II,Phân tích:

1,Cảnh nhân dân hộ đê 2Cảnh quan hộ đê:

-Nhàn nhã

Trang 6

H;trong khi miêu tả và kể chuyện này, tác giả sử

dụng nghệ thuật gì? tác giả có những lời bình luận và

biểu cảm nào?

-Nghệ thuật tơng phản

Các lời bình luận:

-Này này đê vỡ mặc ai…nhiều đờng thú vị

-Than ôi…cứ nh đồng bào huyết mạch

H:Những lời bình luận ấy kết hợp với nghệ thuật

tơng phản đã làm rõ đợc điều gì?

-Tính cách bất nhân của quan phủ

-Gián tiếp phản ánh tình cảnh thê thảm của nhân

dân

-Bộc lộ thái độ mỉa mai phê phán của tác giả

H: Theo dõi đoạn văn kể chuyện đê vỡ và cho

biết:

H:Hình thức ngôn ngữ và nghệ thuật nổi bật ở

đoạn văn là gì?

-Ngôn ngữ đối thoại Nghệ thuật tơng phản đối

lập

H:Những câu đối thoại nào thể hiện rõ tính cách

của quan phụ mẫu?

-Đê vỡ rồi! đê vỡ rồi, thời ông cách cổ chúng

mày, thời ông bỏ tù chúng mày

-Giục thầy đề “ thầy bốc cha”?

-ù ! thông tôm , chi chi nẩy! điếu mày!

Giáo viên giảng bổ sung: giữa lúc quan vui sớng

vì ù ván bài to thì khắp mọi nơi…lúa má ngập hết Kẻ

sống không có chỗ ở…kể sao cho xiết

H:Cách dùng ngôn ngữ đối thoại kết hợp với

miêu tả, biểu cảm và hình ảnh tơng phản ở đây có tác

dụng gì?

-Khắc họa tính cách tàn nhẫn, vô lơng tâm của

quan phụ mẫu

-Tố cáo bọn quan lại có quyền lực thờ ơ vô trách

nhiệm với tính mạng con ngời

H:Nghệ thuật chính đợc tác giả sử dụng trong

đoạn văn kể chuyện về quan phủ đi hộ đê là nghẹ thuật

gì?

-Bất nhân

-Thờ ơ, vô trách nhiệm với công việc , với tính mạng con ng-ời

Trang 7

-Nghệ thuật đối lập, tơng phản

H:Cùng với nghệ thuật ấy trong khi kể chuyện tác

giả còn kết hợp yếu tố kể với những yếu tố nào?

-Kể+ tả+ biểu cảm

H:Qua đó đoạn văn đã làm rõ đợc tính cách của

quan phụ mẫu đợc giao trọng trách hộ đê nh thế nào?

H:Đồng thời thể hiện đợc tình cảm gì của tác giả?

-Tình cảm xót thơng, đồng cảm với nhân dân của

tác giả

Giáo viên khái quát về nghệ thuật, về giá trị hiện

thực và giá trị nhân đạo của tác phẩm giúp học sinh hình

thành ghi nhớ

-Gọi 2 học sinh đọc ghi nhớ( SGK_83)

Học sinh đọc yêu cầu của bài tập

H:Truyện “ sống chết mặc bay” sử dụng các hình

thức ngôn ngữ nào?

*Ghi nhớ: SGK(83)

III,Luyện tập:

1,Các hình thức ngôn ngữ

đ-ợc sử dụng trong tuyện “ sống chết mặc bay”:

-Ngôn ngữ đối thoại -Ngôn ngữ độc thoại

-Ngôn ngữ kể kết hợp với tả

và biểu cảm

4, Củng cố:

H:Nêu giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo của tác phẩm?

-Giá trị hiện thực: Phản ánh cuộc sống ăn chơi hởng lạc vô trách nhiệm của kẻ cầm quyền và cuộc sống cơ cực thê thảm của ngời dân trong xã hội cũ

-Giá trị nhân đạo: Lên án kẻ cầm quyền thờ ơ vô trách nhiệm vơíi cuộc sống của dân thờng Cảm thơng thân phận ngời dân bị rẻ rúng

-Học thuộc ghi nhớ

-Đọc trớc bài “ cách làm bài văn lập luận giải thích”

………

.

………

Trang 8

Ngày soạn :13 / 3 / 2010

Ngày dạy : 7A : / 3 / 2010

7B: / 3 / 2010

Tiết 107 cách lam bai văn lập luận giải thích

1,Kiến thức: Nắm đợc cách thức cụ thể trong việc làm một bài văn lập luận giải thích.

-Biết đợc những điều cần lu ý và những lỗi cần tránh trong lúc làm bài

2,Kĩ năng: Tiếp tục rèn kĩ năng tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn ý, phát triển dàn ý thành bài

văn, đoạn văm

3,Thái độ: Học sinh có ý thức tìm hiểu, giải thích các vấn đề của cuộc sống của văn

học

B,Chuẩn bị:

-Giáo viên :Bảng phụ, phiếu học tập

-Học sinh : Chuẩn bị bài theo hớng dẫn SGK

1- Ổn định tổ chức: : 7A:……… ………

7B:……… ………

Khi nào thì xuất hiện nhu cầu giải thích? Giải thích trong văn nghị luận là gì? Ngời ta thờng giả thích bằng những cách nào?

-Giáo viên chép đề lên bảng-> yêu cầu

học sinh đọc lại đề

-Giáo viên hớng dẫn học sinh tìm hiểu

đề, tìm ý thông qua các câu hỏi sau:

H:Đề bài đặt ra yêu cầu gì?

-Giải thích câu tục ngữ “ đi một ngày

đàng học một sàng khôn”

H:Ngời làm bài có cần giải thích : Tại

sao đi một ngày đàng học một sàng khôn

không? vì sao?

-Có Vì cần để ngời đọc hiểu hết nghĩa

hiện có( nghĩa đen” và nghĩa hàm ẩn “ nghĩa

bóng” của câu tục ngữ

H:Làm thế nào để hiểu đợc ý nghĩa

đầy đủ, chính xác của câu tục ngữ?

-Hỏi ngời hiểu biết hơn, đọc sách báo,

tra từ điểm, tự mình suy nghĩ thấu đáo thêm

*Đề bài: Nhân dân ta có câu tục

ngữ: “ Đi một ngày đàng học một sàng khôn” Hãy giải thích nội dung câu tục ngữ đó

1,Tìm hiểu đề, tìm ý:

SGK(84)

Trang 9

H:Từ những ý tìm hiểu trên em rút ra

kết luận gì về tìm hiểu đề, tìm ý cho một bài

văn lập luận giải thích?

H:Bài văn LLGT gồm có mấy phần?

Phần mở bài cần giới thiệu đợc những gì?

-Học sinh đọc các đoạn văn phần mở

bài( SGK_85)

H:các đoạn văn mở bài này có mấy

phần? đó là những phần nào?

-Dẫn đắt vấn đề

-Nêu vấn đề cần giải thích

H:Trong phần thân bài ngời viết cần

đặt ra và trả lời những câu hỏi nào?

?

-Học sinh đọc các đoạn văn phần thân

bài.( SGK-85,86)

H:Các đoạn văn phần thân bài liên kết

với phần mở bài thông qua từ ngữ nào?

H:Ngoài ra các đoạn văn phần thân bài

phải có mối quan hệ nh thế nào với phần mở

bài? vì sao?

-Các đoạn văn phần thân bài phải phù

hợp với phần mở bài Vì bài văn là một thể

thống nhất

-Học sinh đọc đoạn văn kết bài trong

SGK

H:Phần kết bài cần khái quát đợc

những gì?

-Khẳng định ý nghĩa, tầm quan trọng

của vấn đề đợc giải thích

-Rút ra bài học cho bản thân

H:Từ đó em hãy rút ra dàn ý chung của

một bài nghị luận giải thích

-Giáo viên tổ chức cho học sinh viết

bài theo nhóm:

+Nhóm1:Viết mở bài

+nhóm 2,3: Viết thân bài

+Nhóm 4: Viết kết bài

2, Lập dàn ý của bài nghị luận giải thích:

*Mở bài:

*Phần thân bài:

+ Đi một ngày là đi đâu?

Một sàng khôn là gì?

Vì sao đi một ngày đàng học một samhg khôn

+ Đi nh thế nào

Học nh thế nào?

*Kết bài:

+Khẳng định ý nghĩa, tầm quan trọng của vấn đề đợc giải thích

+Rút ra bài học cho bản thân

3,Viết bài:

Trang 10

-Đại diện từng nhóm trả lời, giáo viên

nhận xét bổ sung

H:Sau khi viết bài xong em cần đọc lại

bài để làm gì?

H:Làm bài văn nghị luận giải thích cần

phải thực hiện qua những bớc nào? Em hãy

nêu dàn bài của bài nghị luận giải thích?

H:Lời văn trong bài nghị luận giải

thích phải nh thế nào?

-2 học sinh đọc ghi nhớ

-Giáo viên treo bảng phụ có ghi đề bài

-Giáo viên hớng dẫn học sinh tìm hiểu

đề

H:Để viết đợc bài văn giải thích về vấn

đề này em cần đặt ra và trả lời những câu hỏi

nh thế nào?

-Học sinh thảo luận trả lời

-Giáo viên nhận xét bổ sung

4,Đọc lại bài và sửa lỗi( nếu có)

*Ghi nhớ: SGK(86)

II,Luyện tập:

*Đề bài: Giải thích câu tục ngữ “

tốt gỗ hơn tốt nớc sơn” Dàn ý:

-Tốt gỗ là gì?

-Tốt nớc sơn là gì?

-Vì sao tốt gỗ hơn tốt nớc sơn? -Làm thế nào tốt gỗ và tốt cả nớc sơn

4, Củng cố:

-Học sinh đọc lại ghi nhớ

Học thuộc ghi nhớ Lập dàn ý các đề luyện tập ở tiết 108

………

.

………

Ngày soạn :13 / 3 / 2010

Ngày dạy : 7A : / 3 / 2010

7B: / 3 / 2010

Tiết 108 Luyện tập lập luận giải thích

(viết bài tập làm văn số 6 ở nhà)

1,Kiến thức: Củng cố cách làm bài văn lập luận giải thích.

Trang 11

-Biết vận dụng những kiến thức đã học vào làm một bài văn giải thích cho một nhận

định, một ý kiến, một vấn đề quen thuộc đối với đời sống của các em

2,Kĩ năng: Tiếp tục hình thành và rèn kĩ năng viết văn nghị luận giải thích.

3,Thái độ: Học sinh có ý thức vận dụng kiến thức để làm bài , nộp bài đầy đủ.

B,Chuẩn bị:

-Giáo viên : Bảng phụ

-Học sinh : Lập dàn ý đề bài trong SGL

1- Ổn định tổ chức: : 7A:……… ………

7B:……… ………

Trình bày cách làm bài văn lập luận giải thích?

-Học sinh đọc đề bài

H:Em hãy nêu lại các bớc làm bài

văn nghị luận giải thích?

H:Em hãy xác định dạng đề và nội

dung cần giải thích của đề bài trên?

H:Phần mở bài gồm mấy nội dung?

Em dự định dẫn dắt vào vấn đề nghị luận

nh thế nào?

H:Trong nội dung của vấn đề cần

giải thích em thấy có những từ ngữ nào

cần giải thích?

-Đèn là gì?

-Sách là ngọn đèn sáng bất diệt

nghĩa là thế nào?

*Đề bài: Một nhà văn có nói Sách là “

ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con ngời ”

Hãy giải thích nội dung câu nói đó!

1,Tìm hiểu đề, tìm ý:

-Dạng đề: Giải thích một ý kiến

-Nội dung:Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuuệ con ngời

2,Dàn bài:

a,Mở bài:

-Dẫn dắt vấn đề:Chúng ta ngày nay biết

đợc những thành tựu nổi bật của nền văn minh nhân loại là nhờ có sách

-Nêu vấn đề cần giải thích: Chính vì vậy một nhà văn nói: “Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con ngời”

b,Thân bài:

*Giải thích ý nghĩa của câu nói:

-Đèn là gì?-Đèn là vật cháy chiếu sáng, trong đêm tối đèn soi rõ mọi vật xung quanh

-Sách là ngọn đèn sáng bất diệt tức là sách là ngọn đèn đợc thắp lên từ trí tuệ con ngời ,soi đờng đa con ngời ra khỏi chốn tối tăm của sự không hiểu biết

*Giải thích cơ sở chân lý của câu nói:

Định dạng
Số trang	14
Dung lượng	98,5 KB