Giáo án văn 7 chuẩn

mẹ của En-ri-cô - Là ngời mẹ hết lòng thơng yêu con, lặng lẽ âm thâm chịu đựng gian khổ hi sinh vì con-> Ngời mẹ ở đây thật cao cả, lớn lao - HS thảo luận theo nhóm nhỏ => Vì bố gợi lại

- Tích hợp với phân môn tiếng việt: Từ Hán Việt, từ ghép, từ láy.

- Rèn các kỹ năng sử dụng từ ghép , bớc đầu biét cách liên kết khi xây dựngvăn bản viết

B Chuẩn bị của giáo viên:

- Đọc và soạn bài kỹ

C Kiểm tra sự chuẩn bị sách vở cho bộ môn ngữ văn:

D Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học:

+) HĐI: 5': Kiểm tra bài cũ

? Gọi h/s giải nghĩa 1 số từ

? Trong số những từ này, từ nào là

+) HĐIV:

? Từ văn bản đã đọc, hãy nêu đại ý

của bài văn bằng vài câu ngắn

gọn? (Bài văn viết cài gì, của ai)

- Là những bài viết có nội dung gần gũi

- Viết về các di tích lịch sử, các danh lamthắng cảnh và thiên nhiên, môi trờng

I Đọc - Tìm hiểu chung

1 Đọc: chậm rải, tình cảm tha thiết, có khi

giọng xa vắng, hơi buồn

- GV đọc - 2-> 3 em đọc đến hết (gọi h/snhận xét cách đọc)

2 Giải nghĩa từ khó:

- Nhạy cảm: Cảm nhận nhanh và tinhbắng

- Háo hức: t/c vui vẻ, phấn chấn

- Bận tâm: Có điều phải suy nghĩ, lo lắng

- Can đảm: (từ HV), T2 mạnh mẽ, khôngsự

3 Bố cục, thể loại:

- Bài văn viết về tâm trạng của ngời mẹtrong đêm không ngủ trớc ngày khai trờng

đầu tiên của con

- Nhân vật chính: ngời mẹ, đứa con

- Thể loại: Bút ký - biểu cảm(văn bản rất ít sự việc , ít chi tiết, chủ yếu làtâm trạng của ngời mẹ)

- Bố cục: 2 đoạn+ Đoạn 1: Từ đầu "bớc vào": Nỗi lòngtâm trạngc ủa ngời mẹ

+ Đoạn 2: Còn lạiSuy nghĩ của ngời mẹ

? Trong đêm trớc ngày khai trờng

tâm trạng của ngời mẹ và đứa con

nh thế nào? Điều đó biểu hiện ở

những chi tiết nào?

? Theo em, tại sao ngời mẹ lại

không ngủ đợc?

? Qua những chi tiết đó, em cảm

nhận đợc tình cảm của mẹ đối với

con nh thế nào?

? Để diễn tả tình cảm đó, tác giả đã

sử dụng một loạt từ láy - đó là

những từ nào? phân tích tác dụng

của việc sử dụng các từ láy?

? Trong bài văn, có phải ngời mẹ

đang trực tiếp nói với con không?

?Theo em, ngời mẹ đang tâm sự

? Kết thúc bài văn - ngời mẹ nói

" "thế giới kỳ diệu mà ngời mẹ

muốn nói ở đây là thế giới gì?

? Thử phát hiện xem trong bài có

từ nào không phải là danh từ riêng

mà viết hoa? Vì sao?

- GV lần lợt cho HS lần lợt làm 2

BT SGK t9

II Tìm hiểu văn bản:

1 Nỗi lòng của ng ời mẹ:

- Con: ngủ ngon, thanh thản, nhẹ nhàng, vôt

- mẹ: không ngủ đợc

Mẹ buông mùng, ém góc cẩn thận Khôngtập trung đợc vào việc gì cả, mẹ nhìn conngủ, xem lại những thứ đã chuẩn bị -> lêngiờng, trằn trọc

-> vì mẹ thấy hồi hộp, lo lắng cho con, vì

mẹ xúc động, nao nao nghĩ về ngày khai ờng năm xa của mình, nhớ lại những ấn t-ợng tuổi thiếu thời đi học của mẹ

tr Tình cảm yêu thơng con, lo cho con, tất cảcho con, vì con

- Rạo rực, bâng khuâng, xao xuyến, nônnao, hồi hộp, chơi vơi

-> Tác dụng: diễn tả tâm trậng bồnchồn mẹ

-> Trong bài, ngời mẹ không trực tiếp nóivới con hoặc với ai cả Ngời mẹ nhìn conngủ nh tâm sự với con nhng thực ra là đangnói với chính mình, đang tự ôn lại những kỷniệm của mình và đang suy nghĩ - ngời mẹsuy nghĩ gì?

2 Suy nghĩ của ng ời mẹ:

- Nghĩ về ngày hội khai trờng

- Nghĩ về tầm quan trọng của nhà trờng, củagiáo dục

-> Lời dạy của Bác Hồ: Vì lợi ích

=> Giáo dục là quốc sách, là hàng đầu

- Câu: "Ai cũng biết rằng sau này"

- Đó là một thế giời mà nhà trờng đã manglại cho các em những gì về tri thức về tìnhcảm: tình bạn bè, tình thầy trò Đó là mộtthế giời sẽ nâng cánh cho chúng bay cao,bay xa

- Từ: Lớp 1-> Thể hiện sự trân trọng, quý mến, yêu th-

ơng của mọi ngời đối với lớp măng non đấtnớc

- HS đọc ghi nhớ T9III Luyện tập:

BT1: HS lý giải vì saoBT2: Viết đoạn văn về một kỷ niệm đáng

nhớ nhất trong ngày khai trờng.

* Dặn dò:

- Đọc và soạn: Mẹ tôi

* Rút kinh nghiệm :

lý, có tình cảm ngời cha

- Thấy đợc nghệ thuật biểu hiện thái độ, tình cảm và tâm trạng gián tiếp quamột bức th Ngôi kể thứ nhất, xng "tôi" - nhân vật kể

- Tiếp tục tích hợp nh trang 1

B Chuẩn bị của thầy - trò:

- Đọc và soạn bài kỹ

- HS đọc và trả lời câu hỏi cuối bài

C Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh:

- Xem vở soạn bài của một số em

D Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học:

+ Kiểm tra bài cũ

1 Bài học sâu sắc nhất mà em rút ra đợc từ bài Cổng trờng mở ra là gì?

+) HĐ1: Giới thiệu bài

Trong cuộc đời của mỗi chúng

ta, ngời mẹ có một vị trí và ý nghĩa

hết sức lớn lao, thiêng liêng và cao

cả Nhng không phải khi nào chúng

ta cũng ý thức hết đợc điều đó Chỉ

đến khi mắc những lỗi lầm, ta mới

nhận ra tất cả Bài văn Mẹ tôi trích

trong "Những tấm lòng cao cả" sẽ

? Tại sao nội dung văn bản là một

bức th ngời bố gửi cho con nhng

nhan đề lại lấy "Mẹ tôi"

? Qua bài văn, em thấy thái độ của

ngời bố đối với En-ri-cô nh thế nào?

? Lý do gì đã khiến ông có thái độ

ấy?

? Qua những lời le của ngời bố viết

cho con, em hiểu mẹ của En-ri-cô là

ngời nh thế nào?

?Theo các em, điều gì đã khiến

En-ri-cô xúc động vô cùng khi đọc th

của bố?

? Theo em, tại sao ngời bố không

trực tiếp nói với En-ri-cô mà lại viết

th?

Qua bài văn này, em hiểu ngời cha

muốn giáo dục con cái điều gì?

? GV cho H/S lần lợt làm BT1,2

chuyện dới dạng nhật ký, ghi chép tâm tình và

sự việc riêng t -> Nhật ký, tự sự, viết th

-> Giới thiệu vắn tắt nguyên nhân và mục đíchngời bố viết th cho con trai (vì chú bé đã nóihỗn với mẹ để cảnh cáo phê phán thái độ )

- Vì nhan đề ấy là của chính tác giả đắth cho

đoạn trích (mỗi chuyện nhỏ có một nhan đề)

- Nếu đọc kỹ sẽ thấy, tuy bà mẹ không xuấthiện trực tiếp trong câu chuyện nhng đó lại làtiêu điểm mà các nhân vật và các chi tiết hớngtới để làm sáng tỏ

- Qua bức th ngời đọc thấy hiện lên hình ợng 1 ngời mẹ cao cả, lớn lao

t Không để ngời mẹ xuất hiện trực tiếp , tácgiả sẽ bộc lộ thái độ, tình cảm quý trọng củangời bố đối với mẹ, mới dễ dàng nói một cách

tế nhị, sâu sắc những gian khổ hi sinh mà

ng-ời mẹ đã âm thầm

-> Qua cái nhìn của ngời bố ta thấy đợc hình

ảnh và phẩm chất của ngời mẹ Điểm nhìn ấylàm tăng tính khách quan cho sự việc và đối t-ợng -> thể hiện đợc thái độ và tình cảm củangời kể

- Thái độ ngời bố: buồn bã, tức giận điều đóthể hiện rõ qua lời lẽ ông rất trân trọng vợmình (mẹ của En-ri-cô)

- Là ngời mẹ hết lòng thơng yêu con, lặng lẽ

âm thâm chịu đựng gian khổ hi sinh vì con-> Ngời mẹ ở đây thật cao cả, lớn lao

- HS thảo luận theo nhóm nhỏ

=> Vì bố gợi lại những kỷ niệm giữa mẹ vàEn-ri-cô và vì thái độ kiên quyết, nghiêm khắccủa bố cùng với những lời nói rất chân tình vàsâu sắc

-> đó chính là tình cảm trân trọng của bố dànhcho mẹ -> En-ri-cô xúc động

- Vì những tình cảm sâu sắc thờng tế nhị vàkín đáo nhiều khi không nói trực tiếp đợc Hơnnữa, viết th tức là chỉ nói riêng cho ngời mắclỗi biết, vừa giữ đợc sự tế nhị kín đáo vừakhông làm ngời mắc lỗi mất lòng tự trọng

Đây cũng là bài học về cách ứng xử trong gia

đình, ở trờng và ngoài xã hội

-> con cái phải yêu thơng, kính trọng mẹ, thấy

đợc vai trò lớn lao của ngời mẹ-> ghi nhớ: SGK t12 (2 em đọc)

trang 12 III Luyện tập:

1 Chọn một đoạn trong th của bố có nộidung thể hiện ý nghĩa vô cùng lớn lao của ng-

ời mẹ đối với con

2 Gọi vài em kể lại một sự việc em lỡ gây rakhiến bố mẹ phiền lòng

* Dặn dò: làm BT 1,2

- Xem trớc bài từ ghép

* Rút kinh nghiệm :

- Hiểu đợc nghĩa của các loại từ ghép

B Chuẩn bị của thầy - trò:

- GV: Chuẩn bị kỹ bài giảng, bảng phụ - giải các bài tập phần luyện tập

- HS: Ôn lại từ ghép đã học ở lớp 6

C Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học:

+) HĐ1: Kiểm tra kiến thức cũ

(Lớp 6)

? Nhắc lại định nghĩa về từ ghép?

+) HĐ2: Giới thiệu bài: tiết này

chúng ta sẽ tìm hiểu về cấu tạo và

nghĩa của các loại từ ghép

+) HĐ3: Tìm hiểu các loại từ ghép

và cấu tạo của nó

- 1 em đọc bài tập 1 T13

? Tếng nào là tiếng chính?

? Tiếng nào là tiếng phụ bổ sung ý

nghĩa cho tiếng chính?

? Em có nhận xét gì về vị trí của

các tiếng trong những từ ấy?

- Một em đọc BT2 T14

? Tiếng nào là tiếng chính, tiếng

nào là tiếng phụ trong hai từ ghép:

Quần áo, trầm bỏng

? Từ phần tích trên chúng ta rút ra

- Là từ phức đợc tạo ra bằng cách ghép cáctiếng có quan hệ với nhau về nghĩa

I Các loại từ ghép :

1 Ví dụ:

Cho từ ghép: Bà ngoại Thơm phức

- Tiếng chính: Bà, thơm

- Tiếng phụ: ngoại, phức

-> Trật tự: Tiếng chính đứng trớc , Tiếng phụ

đứng sau

=> ghép chính phụ

- Từ ghép: quần áo Trầm bổng

=> Không phân ra đợc tiếng chính, tiếng phụ,các tiếng bình đẳng về mặt ngữ pháp

kết luận gì về các loại từ ghép và

cấu tạo của nó?

+)HĐ4: Tìm hiểu nghĩa của từ

ghép

- Gọi học sinh trả lời BT1, 2 T14

? SS nghĩa của từ bà ngoại với

nghĩa của từ bà? Nghĩa của từ

thơm phức với nghĩa của từ thơm

? SS nghĩa của từ quần áo với

nghĩa của mỗi tiếng: áo, quần

Nghĩa của từ trầm bổng với nghĩa

- Từ ghép đẳng lập có các tiếng bình đẳng vềngữ pháp (không phân ra tiếng chính tiếngphụ)

2 Ghi nhớ 1: SGK

II Nghĩa của từ ghép:

- Nghĩa của từ ghép bà ngoại hẹp hơn nghĩacủa từ bà (tiếng chính) nghĩa của từ thơm phứchẹp hơn nghĩa của từ thơm

- Quần áo: quần và áo nói chung

- áo, quần: chỉ từng loại nhỏ cụ thể

- Trầm bỏng: âm thanh lúc trầm bổng

- Trầm: Thấp; bổng cao

=> Từ ghép chính phụ có tính chất phân nghĩa.nghĩa của từ ghép C-P hẹp hơn nghĩa của tiếngchính

Từ ghép đẳng lập có t/c hợp nghĩa Nghĩa của

từ ghép đẳng lập khái quát hơn nghĩa của cáctiếng tạo nên nó -> ghi nhớ 2; SGK

III Luyện tập+ BT1:

Bút: Bút chì Ma: Ma phùn Thớc: Thớc kẻ Làm: làm quen+ BT3:

Điền thêm tiếng để tạo từ ghép đẳng lậpNúi: Núi sông; Núi đồi

Mặt: Mặt mũi, mặt màyHọc: học hỏi, học tậpHam: Ham thích, ham mê+ BT4: không thể nóimột cuốn sách vở vì:sách, vở là những sự vật tồn tại dới dạng cáthể, có thể đếm đợc Còn sách, vở -> từ ghép

đẳng lập có ý nghĩa khái quát, tổng hợp nênkhông thể đếm đợc

+BT5: a Không phải vì: Hoa hồng là tên gọimột loại hoa nh hoa cúc, hoa lan có nhiềuhoa màu hồng mà không gọi là hoa hồng nhhóa giấy, hoa lay ơn, hoa mời giờ

b Nói nh em nam là đúng vì áo dài là tên gọimột loại áo nh áo sơ mi, áo vét pở đây ý nói

áo dài ly ngắn so với chiều cao của chị Nam.c.Không phải vì cà chua là tên 1 loại cà nh càpháo, cà bát Nói quả cà chua này ngọt quávẫn đợc vì khi ăn sống ta vẫn có thể cảm nhận

đợc vị chua, ngọt

d Không phỉ vì cá chép, cá trê có loại có màuvàng nhng vẫn không đợc gọi là cá vàng

- Cá vàng là loại cá có vây to, đuôi lớn xòerộng, thân màu vàng

+BT6: Mẫu: Mát tay: chỉ nhng ngời có kinhnghiệm hoặc chuyện môn giỏi

VD: - Chị ấy nuôi lợn thật mát tay

- Ngời bác sĩ ấy mát tay lắm

Mát: trái nghĩa với nóngTay: chỉ một bộ phận của cơ thể ngời

+ BT7: Theo mẫu:

-> Từ ghép C-P có 2 hoặc nhiều tiếng trong đó

có một tiếng chính và 1 hoặc nhiều tiếng phụ

bổ sung nghĩa cho tiếng chính

- Cần vận dụng những kiến thức đã học để bớc đầu xây dựng đợc những vănbản có tính liên kết

B Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học:

* ổn định tổ chức: ( Nắm sĩ số)

* Kiểm tra kiến thức cũ:

? Hãy nhắc lại khái niệm văn bản?

- Văn bản là chuỗi nói miệng hay bài viết có chủ đề thống nhất, có liên kết mạch lạc,vận dụng phơng thức biểu đạt phù hợp để thực hiện mục đích giao tiếp

* Giới thiệu bài:

Qua khái niệm văn bản, chúng ta phần nào hiểu đợc tính chất quan trọng của văn bản

là tính liên kết Chúng ta sẽ không thể hiểu 1 cách cụ thể về văn bản nếu nh văn bản

đó không có sự liên kết và chúng ta cũng khó có thể tạo lập đợc văn bản tốt nếu chúng

ta không hiểu kỷ tính chất quan trọng của văn bản là liên kết Vậy: Liên kết là gì? đểvăn bản có tính liên kết thì ngời nói, ngời viết phải làm gì

Tìm hiểu tính liên kết

- GV đọc đoạn văn - HS đọc lại, yêu cầu

HS nhận xét từng câu văn

? Có câu văn nào sai ngữ pháp không?

? Có câu nào mơ hồ về ý nghĩa không?

? Nếu là En-ri-cô, em có thể hiểu đợc điều

ngời bố muốn nói không? Vì sao?

GV: Nh vậy, cả En-ri-cô và chúng ta đều

hiểu ý của ngời bố trong đoạn văn là vì lý

? Đoạn văn có mấy câu? So với văn bản

Cổng trờng mở ra thì câu 2 thiếu cụm từ

nào? Câu 3 chép sai từ nào?

? Việc chép sai và thiếu ấykhiến cho đoạn

-> Không hiểu đợc điều ngời bố muốnnói vì: giữa các câu cha có sự gắn bó,cha có sự liên kết, ý giữa các câu rờirạc

=> Nếu chỉ có các câu văn chỉ viết

=> Liên kết là một trong những tínhchất quan trọng của văn bản vì nhờ nó

mà văn abrn trở nên có ý nghĩa và dễhiểu (ý 1 ghi nhớ)

2 Ph ơng tiện liên kết trong văn bản.-> Liên kết trong văn bản trớc hết là sựliên kết về phơng diện nội dung ýnghĩa

- Đoạn văn có 3 câu

- Câu 2 thiếu cụm từ "còn bây giờ"

- Câu 3 chép sai từ con -> đứa trẻ

-> Khiến cho đoạn văn rời rạc, khóhiểu

-> là từ ngữ làm phơng tiện để liên kếtcác câu trong đoạn: cụm từ còn bâygiờ nối với cụm từ một ngày kia Từ

GV: Nh vậy, bên cạnh sự liên kết về nội

dung ý nghĩa, văn bản còn cần phải có sự

liên kết về phơng diện hình thức ngôn ngữ

? Để văn bản có tính liên kết thì ngời nói,

ngời viết phải làm gì?

? Yêu cầu HS đọc đoạn văn -> sắp

sự liênkết về phơng diện hình thứcngôn ngữ

=>Phải làm cho nội dung các câu, các

đoạn thống nhất và gắn bó chặt chẽ vớinhau, đồng thời phải biết kết nối cáccâu các đoạn bằng phơng tiện ngônngữ (từ, câu) thích hợp (ý 2 của ghinhớ)

III Bài tập:

BT1:

- Thứ tự hợp lý: 1-4-2-5-3BT2: Về hình thức Ng2- thì nhiều câu

đó có vẻ liên kết nhng về mặt ý nghĩathì các câu cha có sự liên kết bởichung không cùng nói về một nộidung (Không có 1 cái dây t tởng nốiliền các ý)

BT3: Điền từ thích hợp:

Bà - bà - cháu - bà - bà - cháu - thế làBT4-5: GV gợi ý -> HS làm

- Thế nào là liên kết trong văn bản ?

- Để câu văn cótính liên kết ta phảilàm gì?

- Nghiên cứu bài mới để tiết sau học

* Rút kinh nghiệm :

- Thấy đợc cái hay của truyện là ở cách kể rất chân thật, cảm động.

B Chuẩn bị:

- Đọc- nghiên cứu tài liệu - soạn

- Tích hợp với từ ghép, với văn bản biểu cảm

C Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học:

*ổn định tổ chức:

* Kiểm tra bài cũ:

? Điều gì để lại trong em sâu sắc nhất khi học văn bản: Mẹ tôi

* Bài mới

-GV,HS đọc bài - tóm tắt

? Truyện viết về ai? Về việc gì? Ai là

nhân vật chính

- Truyện đợc kể theo ngôi thứ mấy?

Việc lựa chọn ngôi kể này có tác

dụng gì?

? Truyện viết về cuộc chia tay của 2

anh em sao lại lấy tên là cuộc chia

tay của những con búp bê

? Tên truyện có liên quan gì đến ý

nghĩa của truyện

? Hãy tìm những chi tiết trong truyện

để thấy hai anh em rất mực gần

gũi, yêu thơng nhau?

? Khi buộc phải chia, thái độ của 2

- Giải nghĩa một số từ:

+ Ráo hoảnh: Không có chút nớc mắt nào.+ Dao díp: 1 loại dao nhỏ bỏ túi

+ Vỏ trang: Trạng bị để chiến đấu

- Viết về cuộc chia tay của 2 anh em Thành

+ Nhan đề truyện:

(-HS thảo luận nhóm)

- Búp bê vốn là đồ chơi của tuổi nhỏ -> gợilên thế giới trẻ thơ với sự trong sáng, ngâythơ vô t, nó không hề có tội tình gì mà phảichịu cảnh chia tay nhau

-> Tên truyện gợi ra một tình huống khiếnngời đọc phải suy nghĩ: Nguyên nhân của

sự chia tay đó là sự ly hôn của bố mẹ, củangời lớn đã làm cho gia đình tan vỡ -> concái phải chịu khổ đau=> Đây chính là ý đồ

t tởng mà tác giả muốn nói đến

+ Tìm hiểu vầ tình cảm của 2 anh emThành - Thủy

- Thủy mang kim chỉ ra tận sân

- Thành: Chiều nào cũng đi đón em

- Thành - Thủy nhờng nhau đồ chơi

- Không muốn chia -> nhờng nhau

? Chi tiết nào khiến cho cô giáo bàng

hoàng? Chi tiết nào làm em xúc động

nhất?

? Tại sao khi dắt em ra khỏi cổng

tr-ờng, tâm trạng Thành lại thấy bàng

kể này có tác dụng gì trong việc làm

nổi rõ ND, t tởng của truyện

? Văn bản đã đa ngời đọc đến vấn đề

+ Thủy chia tay với lớp học:

- Cảm động

- Thủy không đợc đi học nữa -> Thủy phải

đi bán hàng -> làm cho ngời đọc phải suynghĩ vì ai mà Thủy bỏ học

- Bàng hoàng vi mình quá đau khổ mà mọingời vẫn bình thờng-> diễn biến tâm lý đợcmiêu tả chính xác làm tăng nỗi buồn sâuthẳm, trạng thái thất vọng chơ vơ của nhânvật trong truyện

+ Cảnh chia tay của 2 anh em

+ Nghệ thuật kể: - Vào thẳng vấn đề

- Hồi tởng lại kỷ niệm

- Xen với miêu tả tâm trạng,miêu tả tâm lý nhân vật (nhân vật xng tôi:Thành, kết hợp với miêu tả cảnh vật xungquanh)

- Lời kể chân thành, giản dị phù hợp vớitâm trạng nhân vật nên có sức truyền cảm

- Hãy biết bảo vệ tổ ấm gia đình bới nó vôcùng quý gia, vô cùng quan trọng Đừngphá vỡ nó bởi nh vậy sẽ làm ảnh hởng đếnnhững đứa trẻ ngây thơ, vô t

* Ghi nhớ: 2 em đọcIII Luyện tập:

- Cho HS đọc thêm

- HD học: Nắm nội dung truyện - học thuộc

*ghi nhớ:

Soạn: Ca dao dân caChuẩn bị: Bố cục trong văn bản

* Rút kinh nghiệm :

Ngày soạn : 04/9/2010

Ngày dạy : 06/9/2010

Tiết 7: bố cục trong văn bản

A Mục tiêu cần đạt:

- Giúp học sinh hiểu rõ khái niệm về bố cục và các phần của bố cục trong văn bản

B Chuẩn bị: - Đọc kỹ bài - soạn chu đáo - tích hợp với các văn bản đợc học

C Tiến trình tổ chức dạy học:

* ổn định tổ chức:

* Kiểm tra bài cũ:

?Nêu vai trò của liên kết trong văn bản?Để văn bản có tính liên kết thì ngời nói ngờiviết phải làm gì?

-Yêu cầu trả lời đợc:

- Liên kết là một trong những tính chất quan trọng của văn bản vì nhờ nó mà vănbản trở nên có ý nghĩa và dễ hiểu

- Phải làm cho nội dung các câu, các đoạn thống nhất và gắn bó chặt chẽ với nhau,

đồng thời phải biết kết nối các câu các đoạn bằng phơng tiện ngôn ngữ (từ, câu) thíchhợp

* Bài mới: GV giới thiệu bài

- Nội dung đơn xin gia nhập đội TNTP Quốc hiệu

-> Không thể tùy thích muốn ghi nội dungnào trớc cũng đợc mà phải sắp xếp nội dungcác phần theo một trình tự hợp lý

2 Những yêu cầu về bố cục trong văn bản:

- Giống: các ý đầy đủ

- Khác: bố cục của nguyên bản có 3 phầncòn của văn bản chí có 2 phần Các ý trong

đó thờng có bố cục nh thế nào? Nêu

nhiệm vụ của từng phần

nguyên bản liên kết mạch lạc còn các ý ở vănbản lộn xộn -> bố cục không hợp lý nên vănbản tối nghĩa, khó hiểu các ý không sắp xếptheo đúng trình tự thời gian, sự việc-> vănbản vô lý

+ Mở bài: - Giới thiệu một con ếch sốngtrong một cái giếng (không gian hẹp)-> ếchthấy bầu trời nhỏ bé -> nghĩ mình là chúa.+ Thân bài:có 1 sự việc khách quan: Năm ấytrời ma, nớc giếng giềnh lên -> ếch trôi rangoài -> hoàn cảnh sống đổi thay nhngếch vẫn suy nghĩ và h/đ theo thói quen: đi lạingênh ngang kêu

+ Kết bài: ếch phải trả giá cho sự ngạo mạnvô lối của mình -> bị một con trâu giẫm bẹp.-> Nội dung giữa 3 phần liên kết chặt chẽ,cùng hớng về nội dung t tởng và thể hiện bàihọc đắt giá của truyện cho những kẻ ngu dốt,ngạo mạn

=> Nội dung các phần các đoạn trong vănbản phải thống nhất chặt chẽ với nhau, đồngthời giữa chúng phải có sự phân biệt rạch ròi.Trình tự xếp đặt các phần, các đoạn trongvăn bản phải giúp ngời đọc, ngời viết dễdàng đạt đợc mục đích giao tiếp

của sự việc câu chuyện

- Tả chi tiết đối tợng

- Mở bài: Không chỉ đơn thuần là sự thôngbáo đề tài của văn bản mà còn phải cố gắnglàm cho ngời đọc, ngời nghe có thể đi vào đềtài đó 1 cách dễ dàng, tự nhiên và ít nhiềuhình dung đợc các bớc của bài

- Cũng nh vậy, kết bài không chỉ có nhiệm

vụ nêu cảm tởng, cảm nghĩ mà phải làm chovăn bản để lại ấn tợng tốt đẹp, có nh thế bố

Tuy nhiên, có phải cứ chia văn bản

cục mới đạt tới yêu cầu về sự hợp lý

=> Rõ ràng, bố cục 3 phần có khả năng giúpvăn bản trở nên mạch lạc, hợp lý

III/ Luyện tập:

Bài tập 1,2: Học sinh làm Bài tập 3: Bố cục của bản báo cáo cha thậtrành mạch và hợp lý Các điểm 1,2,3 ở thânbài mới chỉ kể lại việc học tốt chứ cha phải

là trình bày khái niệm học tốt Điểm 4 lạikhông phải nói về học tập

- Thủ tục chào mừng hội nghị

- Tự giới thiệu về bản thân

- Lần lợt nêu từng khái niện học tập -> Nêu rõ nhờ rút ra các khái niệm -> Việchọc tập của em đã có tiến bộ

- Nói lên nguyện vọng muốn đợc nghe các ýkiến trao đổi góp ý cho bản báo cáo

- Chúc hội nghị thành công

- Vì sao khi xây dựng văn bản cần quan tâm

đến bố cục ? Có những yêu cầu nào của bốcục trong văn bản ?

- Nghiên cứu bài mới để tiết sau học

* Rút kinh nghiệm :

- Chú ý đến sự mạch lạc trong các bài tập làm văn

B Chuẩn bị: - Giáo viên: Soạn bài

- Tích hợp với từ Hán Việt

C Tiến trình tổ chức dạy học: * ổn định tổ chức:

* Kiểm tra bài cũ: Nhắc lại khái niệm về bố cục?

* Yêu cầu trả lời đợc : - Văn bản không thể viết một cách tuỳ tiện mà phải có bố cục

rõ ràng Bố cục là sự bố trí, sắp xếp các phần , các đoạn theo một trình tự , một hệthống rành mạch ,hợp lý

nhau, đó là những sự việc nào?

? Toàn bộ những sự việc trong

văn bản xoay quanh sự việc

chính nào?

? Sự chia tay của hai đứa trẻ và

những con búp bê đóng vai trò

gì trong truyện?

? Hai anh em Thành và Thủy

có vai trò gì trong truyện?

- Học sinh thảo luận câu c

? Hãy cho biết trong các đoạn

ấy đợc nối với nhau theo mối

liên hệ nào trong các mối liên

hệ ở SGK?

x2: mạng lới

- Mạch lạc là 1 mạng lới về ý nhấn nối liền cácphần, các đoạn, các ý tứ của văn bản trong vănthơ nó còn đợc gọi là mạch văn, mạch thơ:

- Giáo viên đọc 3 tính chất ở SGK T31a

=> Mạch lạc trong văn bản có cả 3 tính chất nên

ở điểm 1a - T31

-> Hoàn toàn chính xác, đúng

- Gọi 1-2 em đọclại định nghĩa 1b

II Các điều kiện để một văn bản có tính mạchlạc:

- Cuộc chia tay của hai đứa trẻ và hai con búp bê

-Sự chia tay và những con búp bê

Tất cả các sự việc, các bộ phận trong truyện đềuliên quan đến vấn đề chủ yếu đau đớn và thiếttha đó

=> Đó có thể xem là mạch lạc của văn bản

=> Trả lời: các đoạn ấy đợc nối với nhau khôngnhững chỉ theo mối liên hệ về tác giả một vănbản vẫn có thể mạch lạc khi các đoạn trong đóliên hệ với nhau về không gian, về tâm lý, về ýnghĩa Miễn là sự liên hệ ấy hợp lý, tự nhiên

=> Một văn bản có tính mạch lac là văn bản:

- Có các phần, các đoạn, các câu trong văn bản

đều nói về một đề tài biểu hiện một chủ dềxuyên suốt

- Các phần, các đọan, các câu trong văn bản đợctiếp nối theo một trình tự rõ ràng, hợp lý nhằm

- Cho học sinh đọc điểm 2 và

của đoạn văn Tô Hoài?

- 1 em đọc yêu cầu bài tập 2

? Trong truyện "Cuộc chia tay

của những con búp bê".Tác giả

không thuật lại tỉ mỉ nguyên

nhân dẫn đến sự chia tay của 2

ngời lớn Theo em nh vậy làm

Bt1b: Tìm hiểu tính mạch lạc của văn bản "Lãonông và các con"

-> Bài thơ ngụ ngôn nói và kể về nhiều sự việcnhng các sự việc đó đều hớng vào chủ đề xuyênsuốt đề cao lao động, lao động chính là vàng BT2b: Đọan văn của Tô Hoài chủ đề xuyên suốtcác phần, Các câu của văn bản là : Sắc vằng trrùphú đầm ấm của làng quê vào ngày mùa giữamùa đông

- Trình tự các phần các đoạn, câu trong văn bản

Hai câu cuối là NX cảm xúc về màu vàng

=> Trình tự với 3 phần nhất quán, rõ ràng làmcho mạch văn thông suốt, mạch lạc

BT 2:

- ý tứ chủ đạo của câu chuyện xoay quanh cuộcchia tay của hai đứa trẻ và hai con búp bê Tácgiả không thuật lại tỉ mỉ nguyên nhân dẫn đến sựchia tay của 2 ngời lớn -> nh vậy vẫn không làmcho văn bản thiếu mạch lạc

-> Vì nếu thuật lại tỉ mỉ nguyên nhân của 2 ngờilớn sẽ làm cho ý tứ chủ đạo bị phân tán, khôngtập trung và do đó làm mất sự mạch lạc củachuyện

- Một văn bản có tính mạch lạc là văn bản nh thếnào?

- Nghiên cứu bài mới để tiết sau học

* Rút kinh nghiệm :

Ngày soạn : 06/9/2010

? Bài ca dao là lời của ai? Nói với

ai? Bằng hình thức nào? Vì sao tác

? Bà mẹ nói về điều gì nữa?

? Ngời mẹ nhắc nhở con nh thế nào?

1 Khái niệm về ca dao dân ca:

- HS đọc chú thích sao T35

- GV: dân ca là những sáng tác kết hợp vớilời nhạc

-Ca dao là những bài thơ đợc quần chúngnhân dân sáng tác

- Một số bài ca dao là phần lời của bài cadao

-> Ca dao là những bài thơ dân gian mẫumực về tính chân thực, hồn nhiên về sức gợicảm và kỹ năng lu truyền Ca dao có nhữngnét riêng về thể thơ, kết cấu, hình ảnh, ngônngữ

2 Đọc và giải nghĩa từ:

+ Đọc: nhẹ nhàng, tha thiết

- GV đọc - HS đọc+ Từ khó: SGK

3 Tìm hiểu bài ca dao:

+ Bài 1:

- Lời mẹ nói với con

- Lời ru -> dễ đi sâu vào lòng ngời, vào tìnhcảm con ngời

- Công lao to lớn của cha mẹ

- Hình ảnh so sánh: nh núi

nh nớc biển đông-> Khẳng định công lao trời biển của chamẹ

- Nỗi vất vả khó nhọc của cha mẹ khi nuôinấng con cái

- Chín chữ: chín việc vất vả khó nhọc gồm:sinh - cúc - phủ - súc - trởng - dục - cố -

? Ghi lòng là từ ghép C-P có nghĩa là

gì?

? ở đây tác giả sử dụng thể thơ là gì?

? Tìm thêm những bài ca dao nói về

công lao cha mẹ

Bài thơ là lời của ai? Nói với ai?

? Qua câu thơ tâm trạng của cô gái

? Cách nói trong bài có gì khác?

? Bài ca dao có nội dung gì?

-> Ghi lòng: Khắc sâu trong lòng những

điều đó để sống cho có hiếu với cha mẹ

- Thơ lục bát - truyền thống -> dễ nhớ, dễthuộc

- Sử dụng cách nói truyền thống: Công cha,nghĩa mẹ

- Thời gian: Chiều chiều - gợi buồn nhớ

- Không gian: Ngõ sau: vắng vẻ, yên lặng.-Nhân vật: cô đơn im lặng -> nh tợng-> Thơng và thông cảm với ngời phụ nữngày xa

+ Bài 3:

- Cháu

- Nỗi nhớ ông bà

- Hình ảnh so sánh với số lợng lớn: Nuộclạt trên mái nhà

-> Tình cảm trân trọng, yêu kính ông bà, tổtiên

-> Cách nói chân tình, biểu hiện tình cảmchân thành, tha thiết

- Biết giữ gìn đạo lý của dân tộc

-Soạn bài: Những câu hát về tình yêu quê

h-ơng đất nớc con ngời

* Rút kinh nghiệm :

- Thể hiện lời khuyên nhủ, bày tỏ tình cảm, lòng biết ơn, hiếu thảo đối với cha mẹ,

ông bà, hòa thuận với anh em trong gia đình

- mới trọn đạo lý làm ngời, làm con, làm cháu

- Biết giữ gìn đạo lý của dân tộc

- Hát để trao đổi tâm tình, tìm bạn để thử tài

- Hát khi hội hè, đình đám hay vào những

? Với những bài ca dao này thờng có

mấy phần?

? Nội dung những lời hỏi, đáp của

cháng trai và cô gái trong bài là gì?

? Xa kia, những chàng trai, cô gái

hầu nh họ chỉ sống tronglàng, sau

lũy tre làng? Sao họ lại đố hỏi nhau

về muôn dặm nh vậy?

? Nét tài tình của ngời bình dân đợc

thể hiện qua bài ca dao nh thế nào?

- 1 em đọc? Bài ca dao giới thiệu

cảnh trí ở đâu? Dựa vào chi tiết nào

mà em nhận ra?

? Tại sao tác giả lại sử dụng cụm

từ"Rủ nhau: ở đầu bài?

? Cuối bài thơ là 1 câu hỏi? Câu hỏi

đó gợi cho em suy nghĩ gì?

- Họ khao khát đợc mở rộng tầm hiểu biết,muốn tầm nhìn thoát ra ngoài lũy tre làng đểhiểu về tình yêu, về non sông, đất nớc

- Họ hiểu rõ những địa danh của đất nớc, chỉ

ra đợc nét đặc trng của từng nơi và mỗi câuthơ đã gói ghém đợc đặc điểm tiêu biểu củatừng địa danh đó

- Cụ thể: Thành HN có vẻ đẹp 5 cửa ô

* Sông lục đầu có vẻ đẹp của 6 dòng sốnghợp lại và còn giúp ta gợi nhớ đến chiếnthắng vạn kếp của Trần Hừng Đạo

* Núi Tản có vẻ đẹp của huyền thoại STTT

* Đền sông ở T.Hóa thờ bà chúa Liễu Hạnh

-> đây là cụm từ hay xuất hiện trong ca dao,qua cụm từ này ta nh nghe đợc tiếng nói tìnhcảm của ngời xa, tình cảm thân thiết, hòa

đồng, vui vẻ giữa mọi ngời với nhau

VD: Rủ nhau xuống bể

Rủ nhau lên núi

-> Nhắc chúng ta nhớ về những ngời đã tạonên những công trình kiến trúc tuyệt đẹp đó-> Tự hào về tài năng của ngời xa, về cảnhtrí của non sông, về con ngời Việt Nam, vềtâm hồn trí tuệ, cũng nh khát vọng cao đẹpcủa họ

- HS thảo luận - nêu ý kiến

? Hai dòng đầu của bài thơ có nét gì

? Những câu hát về tình yêu quê

h-ơng, đất nớc, con ngời hay nhắc đến

những gì?

? Đằng sau những lời hỏi, đáp lời

mời, lời nhắn gửi những câu hát

- Lời của cô gái đứng giữa cánh đồng lúa

- Đó là cảm giác về một cái gì đầy sức sống,

đẹp cái đẹp của thiên nhiên, tơi tắn tinhkhôi

- Cách dùng hình ảnh rất độc đáo Ngọnnắng hồng ban mai - một hình ảnh cha hềgặp trong 1 câu ca dao nào

* Tổng kết:

-> Nhắc đến tên núi, tên sông, tên vùng đấtvới những nét đặc sắc về hình thể, cảnh trí,lịch sử, văn hóa của từng địa danh

-> Tình yêu và lòng tự hào đối với con ngời,quê hơng, đất nớc

Ngày soạn : 11/9/2010

Ngày dạy : 13/9/2010

Tiết 11: Từ láy

A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh

- Nắm đợc cấu tạo của 2 loại từ láy, từ láy toàn bộ và từ láy bộ phận Hiểu đợccơ chế tạo nghĩa của các từ láy tiếng việt

- Biết vận dụng những hiểu biết về cấu tạo và cơ chế tạo nghĩa của từ láy để sửdụng tốt về từ láy

B Tiến trình tổ chức dạy học:

* ổn định tổ chức:

* Kiểm tra bài cũ: Nhắc lại gnhĩa của từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập Cho vídụ?

- Từ ghép C-P có tiếng chính và tiếng phụ bổ sung nghĩa cho tiếng chính Tiếng chính

đứng trớc, tiếng phụ đứng sau

- Từ ghép đẳng lập có các tiếng bình đẳng về ngữ pháp (không phân ra tiếng chínhtiếng phụ)

* Bài mới:

- GV ghi ví dụ lên bảng phụ, gọi

1-2 em đọc - chỉ ra các từ láy

? Các từ: đăm đăm, mếu máo,

liêu xiêu có đặc điểm âm thanh gì

giống nhau, khác nhau?

? Em hãy cho 1 vài ví dụ?

? Nghĩa của các từ: ha hả, oa oa,

tích tắc, gâu gâu đợc tạo thành do

đặc điểm gì về âm thanh?

? Các từ láy trong mỗi nhóm sau

đây có điểm gì chung về âm

thanh và về nghĩa

? So sánh nghĩa của các từ láy:

Mềm mại, đo đỏ với nghĩa của

I Các loại từ láy:

1 Ví dụ :

+ Từ láy

- Đăm đăm: giống nhau hoàn toàn

- Mếu máo: phụ âm đầu giống nhau

- Liêu xiêu: bộ phận vần nh nhau

2 Kết luận

- Có hai loại từ láy: Láy toàn bộ , láy bộ phận

- ở từ láy toàn bộ, các cặp lặp lại nhau hoàntoàn

- ở từ láy bộ phận, giữa các tiếng có sự giốngnhau về phụ âm đầu hoặc vần

-> Nói bần bật, thăm thẳm -> tạo sự hài hòa về

âm thanh (tiếng đứng trớc đã đợc biến đổithanh điệu, hoặc phụ âm cuối)

* L u ý: Trong từ láy hoàn toàn có một số trờnghợp tiếng đứng trớc biến đổi thanh điệu hoặcphụ âm cuối để tạo sự hài hòa về âm thanh.VD: đỏ đỏ -> đo đỏ, tím tím, -> tim tím, chếchchếch -> chênh chếch

II Nghĩa của từ láy:

1 Ví dụ :

+ Từ láy: ha hả, oa oa, tích tắc, gâu gâu -> đợc tạo thành do đặc điểm mô phỏng âmthanh (từ láy tợng thanh)

+ Nhóm a: lí nhí, li ti, ti hí

+ Nhóm b: Nhấp nhô, phập phồng, bập bềnh

=> Nhóm a: đợc hình thành trên cơ sở miêu tảnhững âm thanh, hình khối, độ mở của sự vật

có tính chất chung: nhỏ bé, (lí nhí: tiếng nóinhỏ, ti hí: mắt mở nhỏ)

=> Nhóm b: miêu tả ý nghĩa của sự vật theomô hình: khi phồng, khi xẹp, khi nổi, khi chìm

- Mềm mại, đo đỏ -> giảm nhẹ so với mềm, đỏ

- Xấu xa, bực bội đợc nhấn mạnh hơn so vớixấu, bực

2 Kết luận:

- Nghĩa của từ láy đợc tạo thành nhờ đặc điểm

? Điền các từ láy vào trớc và sau

các tiếng gốc để tạo từ láy?

? đặc câu với mỗi từ:

? Hỏi để học sinh suy nghĩa, thảo

luận theo nhóm nhỏ?

? Học sinh thảo luận: Tìm hiểu x'

của các tiếng: chiền, nê, rớt, hành

và từ đó suy ra cấu tạo của các từ

* Ghi nhớ: ( SGK)III Luyện tập:

Bài tập 1:

-Từ láy toàn bộ : Bần bật , thăm thẳm , rónrén , thiêm thiếp

- Từ láy bộ phận : Nức nở , tức tởi ,lặng lẽ , ríuran

-> Các từ đợc nêu đều là từ ghép, chúng có sựtrùng hợp ngẫu nhiên về phụ âm đầu

+ B6:

=> Chiền trong chùa chiền có x' : chùa

Nê "no nê" có x' : đủ, đầy Rớt "rơi rớt" có x' : rơi Hành "học hành" có x': TH, làm

=> Các từ trên đều là từ ghép

- Có mấy loại từ láy ?

- Nghĩa của từ láy?

-Hớng dẫn học ở nhà

- Nghiên cứu bài mới để tiết sau học

* Rút kinh nghiệm :

* Kiểm tra bài cũ:

? Nêu điều kiện để một văn bản có mạch lạc ?

- GV giới thiệu bài

Chúng ta đã đợc học về liên kết, bố cục và mạch lạc trong văn bản Ngôn ngữkiến thức và kỹ năng ấy đã giúp chúng ta hiểu biết về văn bản - ngoài ra nó còn giúpchúng ta trong việc tạo lập một văn bản (làm văn có phơng pháp có hiệu quả)

Thực ra, việc tạo lập một văn bản là một việc mà chúng ta đã làm lâu nay, kể từkhi có em đợc học tập làm văn, chứ không phải sau tiết học này chúng ta mới biết tạolập văn bản

Tuy nhiên lâu nay chúng ta còn làm theo thói quen, làm một cách tự phát ->Bài học hôm nay sẽ giúp các em biết tạo lập văn bản theo 1 quy trình cụ thể vậy quátrình đó nh thế nào?

? Khi nào chúng ta có nhu cầu tạo lập

? Vậy: Muốn giao tiếp có hiệu quả,

hay nói cách khác: muốn tạo lập một

- 1 em đọc yêu cầu bài tập 1

- Gọi học sinh trả lời:

? Việc xây dựng bố cục có ảnh hởng

thế nào đến kết quả bài làm ?

? Việc kiểm tra,sửa chữa lại bài viết

4 b ớc + B1: Phải định hớng chính xác:

- Viết cho ai? (đối tợng)

- Viết để làm gì? (mục đích)

- Viết về cái gì? (Nội dung)

- Viết nh thế nào? (phơng pháp) -> Lựa chọn cách xng hô, cách dùng từ ngữ

- Không đợc

+ B2: Lập dàn ý:

- Tìm ý và sắp xếp các ý theo 1 trình tự, 1 bốcục rành mạch, hợp lý, thể hiện rõ định h-ớng

+ B3: Diễn đạt các ý đã ghi trong bố cục

thành câu, đoạn chính xác, trong sáng cómạch lạc và liên kết chặt chẽ

GV: - Một sản phẩm (xe đạp, xe máy ) saukhi đã lắp ráp xong trớc khi đa ra sử dụngbao giờ cũng qua khâu kiểm định (kiểm trachất lợng)

- 1 nhà văn nhà thơ sau khi viết xong tácphẩm -> đọc lại bản thảo sữa chữa -> in,xuất bản

- 1 bức th viết xong đọc lại -> gửi đi

- Làm xong một bài văn, trớc khinộp chúng ta phải đọc lại -> để kiểm trasữa chữa những sai sót, bổ sung những thiếuhụt

+ B4: Kiểm tra văn bản xem đã đạt yêu cầu

hay cha, có sữa chữa gì không

=> Kiểm tra là khâu cuối cùng rất quantrọng vì trong khi xây dựng văn bản khótránh khỏi những sai sót Trong kinh tế gọi làkhâu nghiệm thu sản phẩm, văn bản cũng cóthể coi là sản phẩm của ngời

c Lập dàn bài khi viết , diễn đạt ý chặt chẽ,mạch lạc hơn, ít thiếu sót hơn , giúp ngời

đọc, ngời nghe hiểu văn bản dễ dàng hơn

d Việc kiểm tra lại có tác dụng: giúp chúng

có tác dụng nh thế nào?

? BT này yêu cầu gì? HS

? Dàn bài có bắt buộc phải viết thành

những câu trọn vẹn , đúng ngữ pháp

không?

? Phải làm thế nào để có thể phân biệt

đợc mục lớn và mục nhỏ? Biết đợc

các mục ấy đã đầy đủ cha và đã đợc

để giúp các bạn khác học tốt hơn

b bạn đã xác định không đúng đối tợng giaotiếp - bản báo cáo này đợc trình bày với HSchứ không phải với thầy cô giáo

3 BT3:

a Dàn bài là một cái sờn (đề; cơng) để ngờilàm bài dựa vào đó mà tạo lập văn bản chứcha phải là bản thân văn bản -> dàn bài cần

đợc viết rõ ý nhng càng ngắn rọn càng tốt.lời lẽ không nhất thiết là những câu văn hoànchỉnh, đúng ND

b Các phần, các mục lớn nhỏ trong dàn bàicần đợc một thể theo 1 hệ thống ký hiệu chặtchẽ

- Phần lớn nhất trong bài đợc ký hiệu bằngchữ số la mã, các ý nhỏ lần lợt đợc ký hiệubằng số thờng, chữ cái thờng, gạch ngang

đầu dòng

- Các phần mục, ý ngang nhau phải viếtthẳng hàng với nhau - các ý nhỏ hơn nên viếtthụt vào so với ý lớn

4 BT4: HD làm ở nhà.

- Ghi đề: HS làm ở nhà: Bài viết số 1

- Để tạo nên một văn bản ngời tạo lập vănbản cần phải lần lợt thực hiện những bớcnào?

- Nghiên cứu bài mới để tiết sau học

III- Tiến trình dạy học:

1 Ghi đề: Miêu tả chân dung ngời bạn em

2 Yêu cầu:

- Xác định đợc đối tợng tả: Chân dung bạn

- Quan sát, lựa chọn đặc sắc, ấn tợng

- Đảm bảo bố cục ba phần

+ Mở bài: Nêu những nét khái quát về bạn: Tên , lí do, ấn tợng gì?

+Thân bài: - Tả chi tiết ngoại hình: Hành động, cử chỉ, lời nói.(Tả nét tiêu biểu, chân dung, diện mạo bên ngoài: Tóc, mặt, da, chân tay, tiếng nói, nụ cời)

Ngày soạn: 11/9/2010

Ngày dạy: 17/9/2010

A - Mục tiêu cần đạt: Giúp HS

- Nắm đợc nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu (hình ảnh, ngônngữ) của những bài ca về chủ đề than thân và chủ đề châm biếm

- Thuộc những bài ca dao trong hai văn bản

B : Chuẩn bị

- GV hớng dẫn HS soạn bài , thiết kế bài dạy , chuẩn bị các phơng tiện dạy học cần thiết

- HS : Soạn bài theo yêu cầu của SGK và những huớng dẫn của GV

C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học

* ổn định tổ chức :( Nắm sĩ số)

* Kiểm tra bài cũ:

? Đọc thuộc những bài ca dao về tình yêu quê hơng đất nớc?

? Những câu hát trên thể hiện điều gì?

-Tình yêu và lòng tự hào đối với con ngời, quê hơng, đất nớc

GV: ở bài ca dao 1 "Thân cò" đợc nói tới tợng trng

cho ai trong xã hội xa? Con cò sống trong hoàn

cảnh nh thế nào?

HS: Ngời nông dân - sống trong hoàn cảnh lận đận, vất

vả

GV: Trong ca dao ngời lao động thờng mợn hình ảnh

con cò để diễn tả cuộc đời và thân phận của mình

Theo em vì sao vậy? Có thuộc bài ca dao nào nh

vậy không?

HS: + Từ xa xa hình ảnh con cò đã gắn liền với cảnh

đồng quê hơng bởi đây là loài chim kiếm ăn trên

II - Tìm hiểu văn bản

Bài 1:

- Cuộc đời lận đận vất vả của con cò

hoạt động của giáo viên - học sinh Kiến thức cần đạt

đồng ruộng Mà ngời nông dân, công việc, cuộc

sống của họ cũng gắn bó với ruộng đồng → có sự

gần gũi với ngời lao động

+ Hình ảnh cò cặm cụi, chăm chỉ kiếm ăn trên

ruộng đồng có nhiều đặc điểm giống cuộc đời,

phẩm chất của ngời lao động

GV: Nếu HS không đọc đợc thì GV có thể đọc minh

họa

- Cái cò lặn lội bờ sông

Gánh gạo đa chồng tiếng khóc nỉ non

- Cái cò mà đi ăn đêm

GVH: Mợn hình ảnh cò nói về ngời lao động Nghệ

thuật gì đợc sử dụng?

HS: Nghệ thuật ẩn dụ.

GVH: Ngoài nghệ thuật ẩn dụ, nỗi vất vả lận đận của

ngời nông dân (thân cò) còn đợc thể hiện qua

những hình ảnh từ ngữ đối lập Hãy chỉ ra những

hình ảnh đó?

GV: Em thử hình dung cuộc sống mà ngời lao động

phải chịu đựng qua những hình ành đối lập đó?

+ Hình ảnh ẩn dụ: Thân cò

→ ngời lao động

+ Hình ảnh, từ ngữ đối lập.Nớc non >< một mình

Lên thác >< xuống

ghềnh

Ao cạn >< bể đầy Thác ghềnh >< thân còvất vả, gian nan >< nhỏ

bé, yếu đuối;

-> Kiếm sống của cò luôn gặp khó khăn , ngang trái

GVH: Ngoài nội dung than thân, câu hỏi cuối bài: "Ai

làm "? còn ẩn chứa nội dung nào khác?

HS: Lời tố cáo gián tiếp chế độ phong kiến áp bức bất

công

GV: Hóa ra bao ngang trái, gieo neo bao vất vả cực

nhọc lúc "ao cạn" khi "bể đầy" mà ngời lao động

phải chịu đựng đó chính là xã hội bất công ấy tạo

nên và còn bao nỗi khổ nữa đợc nói đến trong bài

2

+ Câu hỏi: ẩn chứa sự phản kháng, lời tố cáo

+ Điệp từ: cho → ân hởng, xót xa, ai oán

GV: Bài 2 là lời của ai?

Bài 2 là lời ngời lao động thơng cho thân phận của

GVH: Em hiểu cụm từ thơng thay nh thế nào? ý nghĩa

của sự lặp?

HS: - Là tiếng than biểu hiện sự thơng cảm, xót xa ở

mức độ cao

- Từ thơng thay đợc lặp lại 4 lần: Nhấn mạnh mối

thơng cảm xót xa cho cuộc đời cay đắng của ngời

lao động Hơn nữa nó minh chứng cho nỗi khổ

d-ờng nh chồng chất, nhiều bề của họ

GV: Nỗi khổ của ngời nông dân đợc thể hiện qua

những hình ảnh cụ thể nào? Nghệ thuật gì đợc sử

dụng?

+ Điệp từ → sự thơng cảm, xót xa

-Nỗi khổ đợc thể hiện qua những hình ảnh ẩn dụ: Con tằm, con kiến, con hạc, con cuốc

hoạt động của giáo viên - học sinh Kiến thức cần đạt HS: GV: Em hiểu những nỗi khổ nào đợc nói tới qua

những hình ảnh ẩn dụ đó? (HS nêu cụ thể từng

GVH: Có bạn nào biết những bài ca dao than thân đợc

bắt đầu bằng hai chữ "Thân em"?

(Việc lặp lại mô típ nh vậy và mang tính hệ thống

là một trong những đặc trng của ca dao)

GVH: Những bài ca dao ấy thờng nói về ai? Về điều

gì? và thờng giống nhau nh thế nào về nghệ

thuật?

HS: - Những bài ca dao thuộc chủ đề than thân mở

đầu bằng "thân em" thờng nói về thân phận, nỗi

khổ đau của ngời phụ nữ trong xã hội cũ Nỗi khổ

lớn nhất là số phận bị phụ thuộc, không đợc

quyền quyết định

- Thân em nh giếng giữa đàngNgời thanh rửa mặt, ngời phàm rửa chân

- Thân em nh hạt ma sa

- Thân em nh tấm lụa đào

- Điểm giống về nghệ thuật

+ Mở đầu bằng cụm "Thân em" → chỉ thân phận

tội nghiệp đắng cay, gợi sự đồng cảm sâu sắc

+ Sử dụng hình ảnh so sánh miêu tả chi tiết cụ thể

thân phận và nỗi khổ của ngời lao động

GV: Vậy chúng ta sẽ cùng phân tích bài 3 để thấy rõ

điều đó

GVH: Bài 3 cũng nằm trong mô típ nh vừa nói, phản

ánh thân phận ngời phụ nữ trong xã hội phong

kiến Song hình ảnh so sánh ở bài ca này có gì

đặc biệt? Tác dụng của nó?

? Gợi ý câu hỏi: Từ "bần" tên trái cây, gợi nghĩ đến

điều gì?

Gv: - Tên gọi của trái cây - "bần" song dễ gợi

liên tởng đến thân phận nghèo khó Ca dao dân ca

Nam Bộ thờng nhắc đến (trái) bần, mù u, sầu

riêng nh sự gợi nghĩ đến cuộc đời, thân phận đau

khổ đắng cay - phản ánh tính địa phơng trong ca

dao)

? Câu 2 đã cụ thể nỗi khổ của ngời phụ nữ nh thế

nào?

- Câu thứ 2 của bài nói rõ hơn nỗi khổ mà ngời phụ

nữ phải chịu đựng: Đó là phận chìm nổi, lênh đênh vô

định trong xã hội phong kiến giống nh trái bần bé mọn

- Bài 3

- Thân phận ngời phụ nữ trong xã hội phong kiến

- Cách thể hiện:

+ Hình ảnh so sánh:

→ Sự nghèo khó

→ Số phận lênh đênh

hoạt động của giáo viên - học sinh Kiến thức cần đạt

bị "gió dập sóng dồn" xô đẩy, quăng quật trên sông

n-ớc mênh mông không biết nơi bến bờ nào dừng lại:

"Tấp vào đâu"

GVH: Qua bài ca dao con thấy cuộc đời ngời phụ nữ

trong xã hội phong kiến nh thế nào? Hình thức

câu hỏi của bài ca dao có ẩn chứa ý phản kháng

không? Vì sao?

HS: suy nghĩ, trả lời theo ý kiến riêng.

GV: hớng dẫn HS đọc và ghi nhớ SGK * Ghi nhớ SGK

III - Luyện tập GV: hớng dẫn HS trả lời câu hỏi 1 phần luyện

+ Ngoài nội dung than thân còn có ý phản kháng

- Đặc điểm chung về nghệ thuật:

+ Thể thơ lục bát, âm điệu thơng cảm

+ Hình ảnh so sánh ẩn dụ truyền thống

+ Có hình thức câu hỏi tu từ

và những cụm từ đặc trng sử dụng nhiều: thơng thay, thân

em, lên thác xuống ghềnh

* Rút kinh nghiệm :

B Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học: * ổn định tổ chức:

* Kiểm tra bài cũ: - Đọc thuộc lòng, diễn cảm 3 bài ca dao ?

- Phân tích ND - NT của các bài ca dao đó

+ Cả ba bài đều diễn tả cuộc đời, thân phận đau khổ của ngời lao động trong xã hội

cũ Ngoài nội dung than thân còn có ý phản kháng

Đặc điểm chung về nghệ thuật:

+ Thể thơ lục bát, âm điệu thơng cảm, hình ảnh so sánh ẩn dụ truyền thống

+ Có hình thức câu hỏi tu từ và những cụm từ đặc trng

* Bài mới:

I/ Đọc - Tìm hiểu chung:

GV: hớng dẫn giọng đọc: Hài hớc, dí

dỏm

+ HS đọc chú thích

- Gọi 1 -2 HS đọc bài 1

? Bài ca dao giới thiệu về ai?

? Ngời chú đợc giới thiệu nh thế nào?

? Tại sao ngời chú lại ớc nh vậy ?

? Từ những cái hay và những điều ớc

của ngời chú -> Ngời chú ở đây là

ng-ời nh thế nào?

? Ngời lao động bình dân xa sáng tác

bài này nhằm mục đích gì?

? Tại sao mở đầu bài ca dao tác giả lại

viết về cái cò? Hai câu mở đầu bài ca

dao có ý nghĩa gì?

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật,

giọng điệu của bài ca dao?

- HS đọc

? Bài ca dao nhại lời của ai nói với ai?

? Em có nhận xét gì về lời của thầy

Có 2 điều ớc:

+ Ngày ma: Không đi làm + Đêm thừa trống canh: đêm dài ra để ngủ

đợc nhiều: nghiện ngủ, tài ngủ

=> Là ngời hay ăn, nhác làm -> loại ngờinày nơi nào cũng có, thời đại nào cũng có,cần phê phán

-> Chế nhiễu và châm biếm những kẻ lờibiếng

- Cái cò lặn lội bờ ao : cách nói vừa để bắtvần cho bài ca dao, vừa nói về việc làmlụng vất vả của ngời nông dân lao động đểlấy cớ mà châm biếm, đã kích kẻ lời biếng

- Hình thức nói ngợc (hay: giỏi nhng lạigiỏi rợu chè, giỏi ngủ ) để giểu cợt, châmbiếm

- NT đối lập: Cô yếm đào: những cô gái trẻ

đẹp với chú tôi: ngời có nhiều tật xấu

- Giọng điệu giểu cợt, châm biếm, mỉa mai-> Tiếng cời đã kích rất nhẹ nhàng nhngcũng rất sâu cay của ngời bình dân

2 Bài 2:

- Lời ngời thầy bói nói với ngời đi xem bói

- Thầy bói đã phán những chuyện hệ trọng

về số phận của ngời xem bói:

Giàu - nghèo, cha - mẹ, chồng - con

- Thầy phán theo kiểu nói dựa nớc đôi, thầynói những điều hiển nhiên mài ai cũng biết.->Phê phán, châm biếm những kẻ hànhnghề mê tín lừa bịp, dối nát, lợi dụng lòngtin của ngời khác để kiếm tiền

- Còn phê phán những ngời mê tín, ít hiểubiết, tin vào sự bói toán phản khoa học -> Đến nay, bài ca dao vẫn còn ý thời sự

3 Bài 3:

có nội dung tơng tự?

? Bài ca dao kể chuyện gì?

? Sử dụng nghệ thuật gì? tác dụng ?

? Đối tợng đã kích trong bài là ai ?

? Cậu cai là ngời nh thế nào?

? Tác giả dân gian đã khéo su tầm

? Tóm lại: 4 bài ca dao trên có nét đặc

sắc gì về nghệ thuật? Biểu hiện nhân

+ Chim ri: dân làng + Chào mào: kèn, trống+ Chim chích: Thầy mỏ

- Hoàn toàn không phù hợp với đám ma,cuộc đánh chén, chia chác vui vẽ diễn ratrong mất mát, tang tóc của gia đình ngờichết Cái chết thơng tâm của con cò đã trởthành dịp cho cuộc đánh chén, chia chác,

+ Cậu cai: Đối tợng đã kích

- Hay khoe của, phô trơng, trai lơ

- Bất tài, vô dụng, thân phận thảm hại NT: > < giữa cái dáng vẽ bên ngoài với thựcchất bên trong

-> Vẽ nên một bớc tranh biếm họa về cậucai để hạ bệ, để cời cợt, mĩa mai với thái độkhinh bỉ, coi thờng, pha chút thơng hại củangời dân với cậu cai

* 4 bài ca dao đã thể hiện khá tập trung nét

đặc sắc của nghệ thuật dân gian Việt Namqua các hình ảnh ẩn dụ, tợng trng, nói ngợc,phóng đại

-> Phơi bày các sự mâu thuẩn, phê phán,thói h tật xấu của những hạng ngời và sựviệc đáng cời trong xã hội

*Ghi nhớIII/ Luyện tập:

Bài tập 1,2 SGK - GV gợi ý -> HS trả lời

- Học thuộc - nắm vững nội dung , nghệthuật của bốn bài

- Soạn bài mới để tiết sau học

* Rút kinh nghiệm :

B Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học:

* Kiểm tra bài cũ: - Kiểm tra 10' (từ láy)

- Giải nghĩa các từ láy có âm i:

* Bài mới: ( Giới thiẹu bài )

- Gọi học sinh đọc 4 bài tập SGK trg

54

? Từ nó ở đoạn văn a trỏ ai?

? Từ nó ở đoạn văn b trỏ con vật gì?

? Từ thế ở BT c trỏ sự việc gì?

? Nhờ đâu mà em hiểu đợc nghĩa của

từ nó, từ thế trong đoạn văn này ?

? Từ ai trong bài ca dao dùng để làm

gì?

? Gọi những từ nó, thế, ai ở trên là đại

từ - vậy em hiểu đại từ là gì?

? Xét các ví dụ trên xem các đại từ ấy

giữ vai trò ngữ pháp gì trong câu?

? Đại từ có vai trò ngữ pháp nh thế nào

* L u ý:

- Đại từ không làm tên gọi của sự vật, hoạt

động tính chất, số lợng mà chỉ dùng để trỏhoặc hỏi

- Đại từ có tác dụng thay thế cho danh từ,

động từ, tính từ, số từ đợc nói đến trongphát ngôn Đại từ thay thế cho loại nào thì

có vai trò cú pháp giống nh loại từ đó II/ Các loại đại từ : 2 loại

Đại từ để trỏ và Đại từ để hỏi

HS đọc bài tập 1

Ngôi 1: Số ít: Tao, tôi, ta, mình

Số nhiều: chúng tôi, chúng ta,

Ngôi 2: Số ít: mày, bạn

Số nhiều: chúng màyNgôi 3: Số ít: nó, hắn, y

Số nhiều: chúng nó

* Củng cố - H ớng dẫn:

Ngời, sự vật Ngời, sự vật

Số lợng Số lợng Tính chất, sự việc ; Tính chất, sự việcIII/ Luyện tập:

1a, HS điền vào bảng ở SGK 1b, - Mình (1) -> ngôi thứ nhất

- Mình (2,3) -> ngôi thứ hai

2, Anh dắt em vào thăm cõi Bác xa

3, - ai; sao; bao nhiêu?

- Hoa hát hay đến nổi ai cũng phải khen

- Biết làm sao bây giờ?

- Có bao nhiêu bạn thì có bấy nhiêu tínhcách khác nhau

4,5: HS làm ở nhà

*, HD học: - Nắm nội dung bài học

- Nghiên cứu bài: Từ Hán Việt

* Rút kinh nghiệm :

* Kiểm tra bài cũ:

? Nhắc lại các bớc của quá trình tạo lập 1 văn bản

? Em cần viết một bức th để tham gia cuộc thi viết th cho

liên minh bu chính quốc tế UPU tổ chức với đề bài! Th cho

một ngời bạn để bạn hiểu về đất nớc mình

GV: hớng dẫn HS chuẩn bị đề bài SGK/ ở nhà theo các

- Viết cho ai? Viết cho bạn

- Viết để làm gì? Để bạn hiểu về đất nớc mình

I - Thực hành trên lớp - các b ớc

- Kiểm tra lại các bớc làm bài

- Từng nhóm chuẩn bịlên trình bày

- Các nhóm khác nhận xét

- GV kết luận

II - Thực hành viết bài

- Viết cái gì? Truyền thống lịch sử

3 - Phong tục, bản sắc văn hóa.

+ Tết Nguyên Đán, Tết Trung thu

+ Những lễ hội

GV: hớng dẫn HS chuẩn bị: - Sau đó trình bày trớc lớp.

Hoàn chỉnh thành bài mẫu

Rút kinh nghiệm :

- Tự hào với ý chí độc lập, khí phách hào hùng của dân tộc ta

- Bớc đầu nhận diện đợc hai thể thơ đờng luật

B Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học:

* ổn định tổ chức:

- Sỉ số: vắng

* Kiểm tra bài cũ:

? Đọc thuộc lòng, diễn cảm " Những câu hát về chủ đề châm biếm" ? Phân tích nộidung, nghệ thuật của các bài ca dao đó?

* 4 bài ca dao đã thể hiện khá tập trung nét đặc sắc của nghệ thuật dân gian Việt Namqua các hình ảnh ẩn dụ, tợng trng, nói ngợc, phóng đại

-> Phơi bày các sự mâu thuẩn, phê phán, thói h tật xấu của những hạng ngời và sựviệc đáng cời trong xã hội

* Bài mới: Giáo viên dẫn dắt vào hai bài thơ đợc học

? Nêu nội dung chủ yếu của bài

thơ? -> Nội dung bài thơ gồm 2 ý

? Đọc 2 câu thơ đầu - nêu nội dung

của 2 câu thơ này?

? ý của 2 câu thơ nh thế nào?

? Hỏi thêm vì sao tác giả dùng chữ

Đế mà không dùng chữ Vơng?

? Đọc 2 câu cuối và cho biết nội

dung của 2 câu thơ này?

? Câu 3 tác giả sử dụng kiểu câu gì?

nội dung gì nữa?

? Bài thơ trên thiên về hiểu ý (bày

tỏ ý kiến) vậy nội dung biểu ý đó

d-ợc thể hiện theo 1 bố cục nh thế

* Bài: Nam quốc Sơn hà

- Thất ngôn tứ tuyệt đờng luật (viết bằng chữhán)

-> 4 câu, mối câu 7 chữ, chữ cuối câu 1, 2, 4hiệp vần

- Lời tuyên bố chủ quyền của đất nớc vàkhẳng định không một thế lực nào có thểxâm phạm đợc

a, Khẳng định: Nớc Nam là của ngời Nam

- Sông núi nớc Nam ở Vằng vặc sách trời chia xứ sở -> ý của 2 câu thơ gắn kết với nhau

- Câu 1: Khẳng định chủ quyền

- Câu 2: Lý giải góp phần làm sáng tỏ thêm ý

đợc khẳng định -> điều đó đã trở thành chân

lý không gì có thể thay đổi đợc

-> Đặt nớc Nam ngang hàng với vị trí của

n-ớc trung Hoa chứ không còn ý nghĩa ; lệthuộc nh nớc Trung Hoa từng quan niệm

b Kẻ thù sẽ chuốc lấy thất bại khi xâm phạm

đến lãnh thổ

- Câu nghi vấn

-> Ngạc nhiên, căm giận trớc hành động xâmlợc trái với đạo lý, trái với lẻ phải của kẻ thù -> Sẽ chuốc lấy thất bại

-> Quyết tâm bảo vệ chủ quyền của đất nớccủa nhân dân ta

- Nội dung biểu ý theo kiểu nghị luận, trựctiếp nêu rõ ý tởng bảo vệ độc lập kiên quyếtchống giặc ngoại xâm, các ý gắn kết vớinhau rất chặt chẻ câu sau lý giải để góp phầnlàm sáng tỏ thêm ý của câu trớc

? Ngoài biểu ý, bài thơ SNNN có

? Bài thơ có thể coi là bản tuyên

ngôn đầu tiên của đất nớc ta Vậy

nội dung tuyên ngôn là gì?

- 1 HS đọc ở SGK

- 1 em đọc bài thơ

- Bài thơ đợc sáng tác theo thể thơ

gì?

? Nội dung của bài thơ là gì ?

? Để nêu nổi bật tác giả đã chọn

những chiến công nào? Vì sao?

? Em có nhận xét gì về cách trình

bày các chiến công ở đây? NT đợc

sử dụng là gì? tác dụng ?

- 1 em đọc 2 câu thơ tiếp - nêu nội

dung của 2 câu thơ đó?

? Nội dung thể hiện trong 2 câu thơ

đầu và 2 câu sau của bài thơ khác

nhau, tuy nó khác nhau nhng hoàn

toàn hợp lý? Hợp lý ở chỗ nào?

? Em nhận xét về cách biểu cảm và

biểu ý của bài thơ -> 2 bài thơ này

=> Ngoài biểu ý, bài thơ còn có biểu cảm -

đó là tình cảm yêu nớc, yêu tổ quốc, thái độcăm thù giặc Phải nói rằng : Tác giả có tìnhcảm yêu tổ quốc nồng nàn, thái độ căm thùgiặc sâu sắc mới có thể thốt lên những câuthơ nh vậy -> Thái độ, cảm xúc mảnh liệt đó

đã tồn tại bằng cách ẩn kính vào bên trong ýtởng.(biểu cảm ẩn kín)

- Giọng thơ trang nghiêm, hùng hồn, đỉnh

đạt -> Vì vậy bài thơ còn đợc gọi là bài thơthần (do thần sáng tác) -> Thần linh hóa ->

đề cao ý nghĩa thiêng liêng của nó, kíchthích lòng yêu nớc của nhân dân, làm cho

- Chiến thắng trận Hàm Tử: 4/1285 ất Dậu

=> Vì đây là hai chiến công tiêu biểu gópphần giải phóng kinh đô năm 1285

- Trình bày không theo trình tự thời gian màtheo mạch cảm xúc

- Sử dụng NT: phép đối

=> Làm sống lại không khí chiến thắng củaquân và dân ta giành đợc trong cuộc khángchiến chống quân Nguyên - Mông

2, Khát vọng hòa bình:

-> Mong muốn 1 đất nớc thái bình thịnh trịvới một niềm tin sắt đá

-> Hợp lý ở chổ: Khát vọng hòa bình đợc đặtliền sau những chiến công lớn và nhân dân ta

đang sống trong K2 chiến thắng vừa diễn ra

- Bài thơ có ý tởng lớn lao, rõ ràng, tác giảdiễn đạt theo ý kiểu nói chắc nịch, sáng rõ,không hình ảnh, không văn hoa, cảm xúc trữtình đợc nén kí n trong ý tởng

có gì giống nhau về cách biểu cảm

và biểu ý?

* Ghi nhớ: 1 em đọc

? Cả 2 bài thơ có điểm gì giống

nhau về nội dung? Nghệ thuật?

- Hai bài thơ, 1 bài thuộc thể thất

ngôn tứ tuyệt đờng luật, 1 bài thuộc

thể ngủ ngôn tứ tuyệt đờng luật

nh-ng đều diễn đạt ý tởnh-ng và giốnh-ng

nhau ở cách nói chắc nịch, cô đúc,

cảm xúc ẩn kính bên trong ý tởng

* Củng cố - H ớng dẫn:

=> Điểm giống nhau biểu cảm ẩn kín

* Tổng kết chung hai bài thơ:

- Cả hai bài thơ đều thể hiện bản lĩnh khíphách của dân tộc ta: Một bài nêu cao chân

lý vĩnh viễn, thiêng liêng: Nớc Việt Nam làcủa ngời Nam, không ai có quyền

Một bài thể hiện khí thế chiến thắng ngoạixâm hào hùng của dân tộc và bày tỏ khátvọng hòa bình thịnh trị với niềm tin đất nớcvững bền

Ngày dạy : 24/9/2010

Tiết 18: Từ hán việt

A Mục tiêu:

- Hiểu thế nào là yếu tố Hán Việt

- Nắm đợc cách cấu tạo đặc biệt của từ ghép hán việt

- Luyện cách sử dụng từ ghép hán việt

B Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học:

* ổn định tổ chức:

* Kiểm tra bài cũ:

? 1 Đại từ là gì? Nêu vai trò ngữ pháp của đại từ?

- Đại từ là những từ dùng để trỏ ngời, sự vật, hoạt động, tính chất đợc nói đến trongmột ngữ cảnh nhất định của lời nói hoặc dùng để hỏi

+ Đại từ có thể đảm nhiệm các vai trò ngữ pháp nh chủ ngữ, vị ngữ, trong câu hay phụngữ của danh từ, động từ, tính từ

? Các từ Hán việt: thiên th, thiên lý

mã, thiên niên kỷ có yếu tố nào

? Từ ghép tiếng việt đợc chia làm

mấy loại? Đó là những loại nào?

? Dựa vào đặc điểm của từ ghép

tiéng việt, Hãy xem các từ ghép

trên thuộc loại ghép CP hay đẳng

- Yếu tố thiên: đồng âm

- Thiên + thiên th: Trời

- Thiên 2,3: nghìn

- Thiên 4: dời, di, di dời

=> Nhiều yếu tố Hán việt đồng âm nhngnghĩa khác xa nhau

II Từ ghép Hán việt:

- 2 loại: + Ghép C-P: Có tiếng chính tiếng

phụ+ Ghép Đ-L: Không phân biệt đợc tiếng C-P

1 Ví dụ :

1(1)- Ghép đẳng lập: Sơn hà, xâm phạm,giang sơn

1(2):

- Ghép chính phụ: ái quốc thủ môn chiến thắng-> yếu tố chính đứng trớc -> giống ghépthuần việt

- Ghép C-P: Thiên th thạch mã

tái phạm-> yếu tố phụ đứng trớc, yếu tố chính đứngsau -> Khác trật tự ghép thuần việt

- HS GV

2 Kết luận:

- Cũng nh từ ghép Thuần việt Từ ghép Hánviệt có 2 loại chính: ghép đẳng lập và ghépchính phụ

- Trật tự từ ghép chính phụ Hán việt+ Có trờng hợp giống với trật tự từ ghépThuần việt

+ Có trờng hợp khác với trật tự từ ghépThuần việt

III Luyện tập: