Hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên được phác hoạ bằng những nét đẹp nào?. GV cảm xúc của tác giả trước cảnh mùa xuân của thiên nhiên được tác giả miêu tả tập trung ở chi tiết rất tạo hình
Trang 1Tuần 25 Ngày soạn:
Bài 23: MÙA XUÂN NHO NHỎ
( Thanh Hải )
I Mục tiêu
1 Kiến thức
- Vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên và mùa xuân đất nước
- Lẽ sống cao đẹp của một người chân chính
2 Kỹ năng
- Đọc- hiểu một văn bản thơ trữ tình hiện đại
- Trình bày những suy nghĩ, cảm nhận về một hình ảnh thơ, một khổ thơ, một văn bản thơ
3 Thái độ
- Yêu quê hương, đất nước, mong muốn được cống hiến cho quê hương đất nước
II Chuẩn bị:
1 Giáo viên:
a Phương pháp: Thuyết trình, đọc sáng tạo, nêu và giải quyết vấn đề
b ĐDDH: Giáo án, tranh, tài liệu tham khảo
2 Học sinh: Đọc và trả lời câu hỏi SGK.
III Tiến trình lên lớp.
2 Kiểm tra bài cũ:
Nêu câu hỏi hs trả lời
3 Dạy bài mới:
Mùa xuân là một đề tài phong phú
cho các thi nhân thử bút Đã có bao
nhiêu bài thơ hay về mùa xuân
Nhà thơ Thanh Hải đã khá thành
công khi phát hiện “Mùa xuân nho
nhỏ”- ước vọng khiêm tốn dâng
hiến cho đời của bản thân mình và
con người Nội dung của bài thơ
như thế nào hôm nay chúng ta tìm
1 Đọc
2 Chú thích a.Tác giả (SGK)
b.Tác phẩm (SGK)
Trang 2? Bài thơ được làm theo thể thơ gì
GV: Bài thơ không ngắt nhịp trong
từng câu và từng khổ cũng không
đều đặn, nhịp điệu của bài thơ biến
đổi theo mạch cảm xúc : say sưa,
trìu mến ở khổ đầu; nhanh , hối hả
ở khổ 2,3;giọng tha thiết trầm lắng
ở khổ 4,5
Nghe – ĐọcNghe
Đọc – Giải thích
- Năm chữ
3 Thể thơ
5 chữ
Bài thơ được chia làm mấy
phần.Nội dung của từng phần?
Chốt lại bằng bảng phụ
Đoạn 1:6 dòng đầuĐoạn 2: Hai khổ tiếpĐoạn 3: Hai khổ tiếpĐoạn 4: Khổ cuối
Đoạn 4: Lời ca ngợi quê hương,đất nước qua điệu dân ca xứ Huế
A Nội dung
Nêu nội dung của 6 dòng đầu 1.Hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên, đất trời.
Mùa xuân ở khổ đầu được dùng
với ý nghĩa gì?
Hình ảnh mùa xuân của thiên
nhiên được phác hoạ bằng những
nét đẹp nào?
Những chi tiết nào được dùng để
miêu tả mùa xuân?
- Mùa xuân của thiên nhiên, đất trời
Tác giả miêu tả mùa xuân trong
không gian màu sắc, âm thanh như
thế nào? Qua những hình ảnh trên
Em hình dung ra bức tranh mùa
xuân như thế nào?
GV: Nói đến dòng sông xanh, bông
hoa tím biếc, người ta nghĩ ngay
đến Huế với dòng sông Hương
nước trong xanh, mầu áo tím – đặc
trưng của cho vẻ đẹp của xứ Huế
( màu tím có thể là bông hoa lục
bình , hoặc cô gái mặc áo tím ngồi
trên chiếc thuyền dưới dòng sông)
Lê Anh Xuân trong bài “Trở về
quê nội” có câu
+ Dòng sông, mặt đất, bầu trời+Sông xanh, hoa tím
+Chim hót vang trời
+Không gian: cao rộng, thoáng đãng, thơ mộng
+Màu sắc: Tươi thắm đầy sức sống, sức xuân( xanh, tím)+Âm thanh:vang vọng tươi vui của chim chiền chiện
Trang 3“ Con sông nhỏ tuổi thơ ta tắm
Hoa lục bình tím cả bờ sông”
? Từ “ ơi” trong câu thơ có ý nghĩa
gì
Tác giả dùng từ cảm thán “ ơi” để
gọi chú chim xinh nhỏ và linh lợi ,
rồi hỏi “ hót chi”như ngỡ ngàng
thích thú Tg lắng nghe tiếng chim
hót bằng tai, bằng cả trái tim, trí
tưởng tượng liên tưởng độc đáo
-Bộc lộ cảm xúc vui mừng khi bắt gặp mùa xuân có tiếng chim hót
Ngắm dòng sông, nhìn bông hoa,
nghe chim hót tăm trạngcủa tác giả
như thế nào?
GV cảm xúc của tác giả trước cảnh
mùa xuân của thiên nhiên được tác
giả miêu tả tập trung ở chi tiết rất
tạo hình “Từng giọt long lanh
rơi…hứng”
Em hiểu như thế nào về hai câu thơ
trên?
Tình cảm của tác giả được thể hiện
Từng giọt long lanh rơi…hứng
- Cách hiểu 1: từng giọt -> giọtmưa xuân long lanh trong sángcủa trời đấn nhà thơ đưa tay
- Cách hiểu 2: có sự chuyển đổi cảm giác tiếng chim từ chỗ
là âm thanh đến từng giọt lại long lanh ánh sáng và màu sắc đến cảm nhận cả bằng cảm giác
- Nâng niu khát vọng thu nhận
và giữ gìn vẻ đẹp của đất trời
Biểu hiện của tấm lòng tha thiết yêu cuộc sống
Tâm trạng say sưa ngây ngất
Hai câu thơ này tác giả sử dụng
nghệ thuật gì?
GV:Tiếng chim –âm thanh ( thính
giác) từng giọt ( hình khối - thị
giác ) từng giọt long lanh bánh
sáng mầu sắc ( đưa tay –xúc giác)
(Thính giác-thị giác- xúc giác.)
Nhận xét về cách sử dụng từ ngữ
trong 6 câu đầu, tác dung? Trả lời Từ láy, cảm thán , động từ”hứng” tình cảm nâng niu quý
trọng
Qua 6 câu đầu em có cảm nhận gì
về bức tranh mùa xuân của quê
hương đất trời?
Đẹp, sinh động đầy sức sống
nước
Từ mùa xuân của đất trời tác giả
chuyển sang cảm nhận về mùa
xuân của đất nước với những hình
ảnh nào?
Hai hình ảnh này biểu trưng cho
Người cầm súng và người rađồng
- Hai nhiệm vụ chiến đầu và
+Đối tượng tiêu biểu cho đấtnước : người chiến sĩ và ngườinông dân
Trang 4điều gì? lao động sản xuất.
GV: Người chiến sĩ làm nhiệm vụ
chiến đấu và bảo vệ Tổ quốc , còn
người nông dân thì làm nhiệm vụ
sản xuất để góp phần xây dựng và
làm giầu cho đất nước đối với
người cầm súng mùa xuân chính là
lộc lá ngụy trang theo họ trên
đường ra trận Người ra đồng mùa
xuân đến sẽ cho họ một mùa bội
thu Lộc tượng trưng cho sự sinh
sôi nảy nở cho sự thành đạtchính
họ đã đem mùa xuân về cho đất
GV: mùa xuân đọng lại trong hình
ảnh lộc non, đã theo người cầm
- Hình ảnh lộc non của màu xuân gắn với người cầm súng, người ra đồng
- Sự nảy nở sinh sôi, sự dồi dào, thành đạt
- Trong nhịp điệu hối hả, những âm thanh xôn xao và đất nước được hình dung bằng hình ảnh so sánh
Nhận xét nhịp thơ, nghệ thuật , ý
nghĩa của đoạn hai? TL Nhịp thơ khẩn trương, hốihả , từ láy, điệp ngữ Nhắc đến mùa xuân của đất nước
tác giả còn nhắc đến truyền thống
nào của dân tộc ?
Trải qua bốn nghìn năm thăngtrầm nhưng đất nước vẫn đilên vẫn hướng về tương laiphía trước
Thể hiện ý chí quyết tâm , niềmtin sắt đá của dân tộc xây dựngdân giàu nước mạnh
GV: mùa xuân của thiên nhiên đất
nước đẹp như vậy còn còn ước
nguyện của nhà thơ như thế nào ta
sang phần 3
2.Tâm niệm của nhà thơ
Điều tâm niệm của nhà thơ là gì?
Tâm niệm ấy được thể hiện qua
hình ảnh nào?
Cái âm thanh “ nốt trầm xao
Trả lời
Làm con chim Làm cành hoa Làm nốt trầm
- Khát vọng được hoà nhập vàocuộc sống đất nước, cống hiếnphần tốt đẹp dù nhỏ bé củamình cho cuộc đời chung, chođất nước
Trang 5xuyến” của bản “ hòa ca” càng làm
tăng thêm sức gợi cảm : “ Em ơi
mùa xuân đến rồi đó”
Nhận xét về ước nguyện của nhà
thơ?
GV: Đó chính là “MXNN – Lặng
lẽ dâng cho đời” thể hiện khát vọng
hoà nhập, dâng hiến Nốt trầm xao
xuyến của MXNN cứ tự nhiên hoà
vào mùa xuân lớn của mùa xuân
thiên nhiên đất nước
Nghe
+Ước điều giản dị , muốn góp phần nhỏ bé làm nên mùa xuân thiên nhiên đất nước
Nhận xét về cách sử dụng từ ngữ
và biện pháp nghệ thuật trong đoạn
này?
TL +Đại từ “ Ta”lặp lại Đây
không chỉ là tâm sự , ước vọngcủa tác giả mà là của nhiềungười Đảo ngữ “ dâng”, điệp từ
“ dù” tình cảm hiến dâng củanhà thơ dù ở lứa tuổi nào +Từ láy “ Nho nhỏ, lặng lẽ” thái độ chân thành đức tínhkhiêm tốn của con người lấytình thương làm chuẩn mực chođạo lí sống đẹp “ Sống là chođâu chỉ nhận riêng mình”
GV: Tuổi 20 là tuổi đẹp nhất trong
một đời người tuổi được ước mơ và
cống hiến nhiều nhất Bác Hồ đã
từng nói: “ Một năm khởi đầu từ
mùa xuân” … tuổi trẻ là mùa xuân
của xã hội
Cách đây 600 năm Nguyễn Trãi
cũng đã lặng lẽ hiến dâng : “ Bui
có một lòng trung lẫn hiếu – Mài
chăng khuyết , nhuộm chăng
đen”hay trong bài “ một nhành
xuân” Tố Hữu đã viết :
“ Nếu là con chim ,chiếc lá
Con chim phải hót, chiếc lá phải
xanh
Lẽ nào vay mà không có trả
Sống là cho đâu chỉ nhận riêng
mình”
Thanh Hải sống đúng như lời tâm
niệm của mình ( trẻ đi kháng
chiến-già nằm trên giường bệnh vẫn làm
thơ và ước nguyện)
Nghe
Em có ước nguyện như thế nào
Làm sao để thực hiện được ước
Sau khi xác định lí lẽ sống nhà
4.Ca ngợi tự hào về quê hương, đất nước.
Trang 6thơ đã làm gì ?
Hát bài ca Huế yêu thương nóiriêng nước Việt Nam nóichung
Nhận xét về nội dung và nghệ thuật
của khổ cuối? Nhạc điệu tha thiết , lôi cuốn là khúc nhạc quê hương trường
Khi tìm hiểu bài thơ xong, em hãy
nêu ý nghĩa của bài thơ
Suy nghĩ- trả lời
- Ngôn ngữ giản dị, trong sáng, giàu hình ảnh, giàu cảm xúc
- Ngôn ngữ giản dị, trong sáng, giàu hình ảnh, giàu cảm xúc
- Kết cấu chặt chẽ, giọng thơ luôn phù hợp trong từng đoạn
C Ý nghĩa.
- Bài thơ thể hiện những rung cảm tinh tế của nhà thơ trước vẻđẹp thiên nhiên, đất nước và khát vọng và cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời
4 Củng cố:
Thông qua văn bản em hãy nói rõ
trách nhiệm của bản thân mình với
đất nước?
KNS: Em có nhận xét gì về mùa
xuân- vẻ đẹp, không khí, con
người….?
Em ao ước điều gì cho bản thân
sau này? Điều đó có giúp ích
được gì cho quê hương đất nức
đoạn thơ trong bài
- Soạn trước bài tiếp theo
Nghe
IV Rút kinh nghiệm
Trang 7Tuần 25 Ngày soạn:
Bài 23: VIẾNG LĂNG BÁC ( Viễn Phương )
I Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
- Những tình cảm thiêng liêng của tác giả, của một người con từ miền Nam ra viếng lăng Bác
- Những đặc sắc về hình ảnh, tứ thơ, giọng điệu của bài thơ
2 Kỹ năng:
- Đọc hiểu văn bản thơ trữ tình
- Có khả năng trình bày những suy nghĩ, cảm nhận về một hình ảnh thơ, khổ thơ……
2 Học sinh: Sgk, tập soạn, tập ghi
III Tiến trình lên lớp.
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
Đọc thuộc và nêu nội dung của bài thơ “
Mùa xuân nho nhỏ”?
Nêu những nét nghệ thuật đặc sắc của
bài?
Trả lời
3.Dạy bài mới:
Lời bài hát “ Bác Hồ , người là niền tin
thiết tha nhất trong lòng dân và trong
trái tim nhân loại…” cứ vang mãi trong
lòng mọi người Nhà thơ Viễn Phương
khi ra thăm lăng Bác…
Nghe
GV HD: Giọng trang nghiêm sâu lắng ,
vừa tha thiết , đau xót tự hào thể hiện
đúng tâm trạng xúc động khi vào lăng
viếng Bác ,khổ cuối đọc nhanh hơn
giọng cao hơn
GV đọc mẫu một đoạn, gọi hai đến ba
học sinh đọc đến hết
GV nhận xét và sữa ccáh đọc cho học
sinh
Tìm hiểu một số từ khó ở chú thích
SGK: trung hiếu , bão tápBão lớn
Nêu những nét chính về tác giả? Sinh năm 1928 quê ở An Giang
Trang 8Nêu vài nét vế tác phẩm?
Viết tháng 4/1976 kháng chiến chống Mỹ thắng lợi, đất nước thống nhất, lăng chủ tịch Hồ Chí Minh vừa khánh thành, Viễn Phương ra bắc, vào thăm lăng Bác
- Thơ ông nhẹ nhàn, giàu tình cảm
b.Tác phẩm (SGK)
- Năm 1976 VP ra thăm lăng Bác và sáng tác bài thơ này
Bài thơ được làm theo thể thơ gì?
GV: Bài thơ làm theo thể thơ 8 chữ
- Khổ 2: cảnh đoàn ngườixếp hàng vào viếng lăng
- Khổ 3: Cảnh bên trong lăng, xúc động của nhà thơ khi đứng trước Bác
- Khổ 4: Ước nguyện khia mai về miền Nam
Cảm xúc bao trùm của tác giả và trình
tự biểu hiện trong bài thơ là gì?
Trình tự từ ngoài vào trong
A Nội dung 1.Tâm trạng cảm xúc của nhà thơ
Niềm xúc động thiêngliêng thành kính, lòngbiết ơn và tự hào pha lẫnnỗi đau xót của nhà thơ
gian cảnh vật bên ngoài lăng.
Tác giả đã xưng hô như thế nào vì sao
lại xưng như vậy?
“Con” là để xưng hô trong gđ của người
con với cha mẹ, với người lớn tuổi Các
nhà thơ thường xưng con với Bác :
“ Người không con mà có triệu con”
“ Bác nhớ Miền Nam nỗi nhớ nhà
Miền Nam mong Bác nỗi mong
cha”( Tố Hữu)
thân thương, kính trọng
Nhà thơ vào thăm lăng Bác vào thời
gian nào? Rất sớm sương mù còn bao phủ quanh lăng
Hình ảnh đầu tiên tác giả nhìn thấy là
gì?
Nhận xét về hình ảnh này?
Hàng tre xanh bát ngát Hình ảnh hết sức quen thuộc của làng quê, của đất nước Việt
Trang 9Nam một biểu tượng của dân tộc Việt Nam.
Tác giả đã làm nổi bật những đặc trưng
nào của cây tre?
Hàng tre xanh bát ngát đứng thẳng hàng
có nghĩa là gì?
Hàng tre thân thuộc được tác giả nhân
hoá trải qua bao bão táp mưa sa vẫn
đứng thẳng hàng tựa như con người
Việt Nam kiên cường bất khuất trong
4000 năm lịch sử là biểu tượng của dân
tộc
Cây tre xanh bát ngát đứng thẳng tắp, canh giấc ngủ ngàn năm cho Bác Cây tre cứng cáp,hiên ngang vẫn đứng thẳng hàng dù “bão táp mưa sa”
Biểu tượng cho sức sống, tinh thần bất khuất của con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam
+ Bát ngát: dài rộng+ Tre xanh: đầy sức sống bền bỉkiên cường
+ Đứng thẳng hàng : kiên cường , bảo vệ
Nhận xét về nghệ thuật và tác dụng của
nó?
Lăng Bác nằm giữa hàng tre thân
thương đời thường , đó là biểu tượng
của đất nước của dân tộc đã tụ họp để
canh giữ giấc ngủ cho bác Tóm lại dấu
hiệu đầu tiên nơi bác chính là dấu hiệu
Không khí trang nghiêm thành kính
Gọi HS đọc khổ thơ thứ 2 Đọc
b.Cảm xúc của tác giả trước dòng người vào thăm lăng Bác.
Tình cảm của nhà thơ và mọi người đối
với Bác được thể hiện như thế nào?
Ở đoạn thơ này tác giả đã sử dụng biện
pháp nghệ thuật nào? Tác dụng của khổ
thơ?
GV giảng bình : Mặt trời của thiên
nhiên vĩnh hằng ban phát ánh sáng cho
nhân gian – Mặt trời trong lăng là BH,
một Mặt Trời đỏ rực mầu cách mạng ,
Mặt Trời cách mạng ấy vẫn mãi chiếu
sáng đướng chúng ta đi bằng sự nghiệp
cách mạng vĩ đại, trí tuệ cách mạng vĩ
đại nhân cách cách mạng vĩ đại của
Người
Em hiểu như thế nào về hai câu :
“Ngày ngày dòng người đi trong…
Kết trang hoa dâng 79 mùa xuân”
GV: Hai từ “ngày ngày” lặp lại, gây ấn
Trình bày
+Điệp từ “ ngày ngày” chỉ thời gian liên tục, vô tận
+Lặp lại : “mặt trời” “ Mặt trời” c2 là ẩn dụ Bác Hồ + “ Tràng hoa” là ẩn dụ tấm lòng thành kính của nhân dân đối với Bác
+ “ Bảy mươi chín mùa xuân”
hoán dụ bác 79 tuổi Cuộc đời đẹp như những mùa xuân vàlàm ra những mùa xuân cho đất nước cho con người, thể hiện sựtôn kính của nhà thơ và nhân dân đối với Bác
Mọi người đến viếng lăng Bác mỗi ngày nối nhau kết thành
- Niềm thành kính, biết
ơn và nỗi niềm xúc động khôn nguôi khi đứng trước linh cửu của Người
Nghệ thuật : điệp từ , ẩn
dụ , hoán dụ.
Trang 10tượng mạnh mẽ về sự bất biến: Bác đã
ra đi nhưng con cháu luôn ở bên Bác tràng hoa bất tận Những con người được Bác soi sáng đã trở
thành những bông hoa đẹp nhất dâng lên Người
khi vào trong lăng.
Khung cảnh và không khí trong lăng
như thế nào? + Khung cảnh, không khítrong lăng trang nghiêm
thanh tĩnh , ánh sáng dịunhẹ trong trẻo
Tác giả có suy nghĩ gì khi nhìn thấy
hình ảnh Bác?
Phân tích hình ảnh thự và nét tượng
trưng có trong khổ 3?
GV: Trong giấc ngủ của Bác có trăng
làm bạn Hình ảnh vầng trăng dịu hiền
là người bạn tri ân tri kỉ với Bác, “vầng
trăng sáng dịu hiền” là một ẩn dụ nghệ
thuật tinh tế ,gợi nhớ đến tâm hồn cao
đẹp sáng trong của bác và những vần
thơ tràn đầy ánh trăng của người: Trăng
vào cửa sổ đòi thơ …
Người ngắm trăng soi ngoài cửa …
Rằm xuân lộng lộng trăng soi …
Trăng lồng cổ thụ , bóng lồng …
Trình bày
Hình ảnh “vầng trăng sáng dịu hiền”, “trời xanh” -> những hình ảnh tả thực vừa tượng trưng Bác như vầng trăng dịu hiền trong giấc ngủ bình yên
Cả đời Người đã thức vì dân tộcđến khi vĩnh viễn ra đi Bác mới được nghỉ ngơi Với người Việt Nam Bác không mất mà như là
“trời xanh là mãi mãi”
+Bác yên nghỉ thanh thản
giấc ngủ bình yên của một người suốt cả một đời đấu tranh cho dân tộc
Trước hình ảnh BH tâm trạng của tác
giả như thế nào ?
GV: Dù vẫn biết rằng Bác còn sống mãi
với quê hương đất nước , như trời xanh
Người đã hoá thành thiên nhiên đất
nước dân tộc Nhà thơ Tố Hữu Viết :
“ Bác sống như trời đất của ta
Yêu từng ngọn lúa , mỗi cành hoa”
Dù vẫn tin như thế nhưng tác giả vẫn
đau xót vì sự ra đi của Bác , không chỉ
mình tác giả mà cả dân tộc VN
“ Suốt mấy hôm rày đau tiễn đưa
Đời tuôn nước mắt, trời tuôn mưa
Gọi Hs đọc khổ cuối
Trước lúc phải chia xa nhà thơ đã thể
hiện tình cảm nào với Bác? Thương mến Bác tuôn trào Nậtlên thành tiếng khóc nghẹn
ngào Không muốn chia xa
d Ước nguyện của nhà thơ.
Trước khi phải rời lăng Bác tác giả đã
ước nguyện điều gì?
GV: Tâm trạng lưu luyến muốn được ở
mãi bên lăng Bác Nhưng tác giả cũng
biết rằng đến lúc phải trở về miền Nam
Làm con chimLàm đoá hoaLàm cây tre