Giáo án dạy thêm môn Văn khối 9

Mục tiêu : - Giúp HS củng cố lại các kiến thức về nội dung và nghệ thuật của văn bản nghịluận: Bàn về đọc sách - Giúp HS củng cố lại các kiến thức về khởi ngữ trong câu - Rèn kĩ năng đ

VĂN 9 Tháng 1– Tuần 1

Nội dung: - Ôn luyện văn bản: Bàn về đọc sách

- Ôn luyện Tiếng việt : Khởi ngữ

A Mục tiêu :

- Giúp HS củng cố lại các kiến thức về nội dung và nghệ thuật của văn bản nghịluận: Bàn về đọc sách

- Giúp HS củng cố lại các kiến thức về khởi ngữ trong câu

- Rèn kĩ năng đọc hiểu vb nghị luận và kĩ năng nhận diện, sử dụng khởingữ trong đặt câu, viết đoạn

1 Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách

2 Những khó khăn nguy hại thường gặp khi đọc sách:

3 Lựa chọn sách khi đọc

4 Phương pháp đọc sách

II/ Luyện tập

BT1 Tóm tắt hệ thống luận điểm của văn bản:

*Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đọc sách:

- Sách lưu giữ tinh hoa văn hóa của nhân loại từ trước đến nay Chính vì thế,đọc sách giúp con người mở rộng tầm hiểu biết

- Đọc sách là con đường quan trọng để nâng cao tầm hiểu biết, là sự chuẩn bịhành trang để bước vào tương lai một cách vững chắc

* Những khó khăn nguy hại thường gặp khi đọc sách:

- Sách nhiều khiến người ta đọc không chuyên sâu

- Sách nhiều làm cho người đọc dễ lạc hướng, lãng phí thời gian khi đọcnhững cuốn sách không thực sự có ích

* Lựa chọn sách khi đọc:

- Chọn cho tinh, đọc cho kĩ những quyển nào có giá trị, có lợi cho mình;

+ Cần đọc kĩ các cuốn sách thuộc lĩnh vực chuyên môn, chuyên sâu của mình;+ Không thể xem thường những loại sách thường thức

BT2 Viết đoạn văn triển khai luận điểm

a Viết đoạn văn diễn dịch ( từ 12- 15 câu ) triển khai luận điểm sau : “ Sách có vai trò, ý nghĩa quan trọng trong đời sống con người”

b Viết đoạn tổng –phân- hợp ( từ 12- 15 câu ) triển khai luận điểm sau: “Cần phải lựa chọn sách để đọc ’’

Ví dụ: Còn chị, chị làm việc ở đây à?

II/ Luyện tập:

BT 1 Xác định khởi ngữ trong các VD sau:

a Tạp chí này, tôi đọc nó rồi.

b Bông hoa này, cánh mỏng quá.

c Đọc sách, phải chọn cho tinh, đọc cho kĩ

BT2 Chuyển các câu sau thành các câu có chứa thành phần khởi ngữ

Ông giáo ấy không hút thuốc, không uống rượu

b Tôi cứ ở nhà tôi, làm việc của tôi

* Gợi ý :

- Thuốc, ông giáo ấy không hút, rượu, ông giáo ấy không uống.

Hoặc : Ông giáo ấy, thuốc không hút, rượu không uống.

- Nhà tôi, tôi cứ ở, việc tôi, tôi cứ làm.

BT3 Viết một đoạn văn chủ đề tự chọn trong đó có sử dụng khởi ngữ

Tháng 1– Tuần 2

Nội dung: - Ôn luyện văn bản: Tiếng nói của văn nghệ

- Ôn luyện Tiếng việt : Các thành phần biệt lập

A Mục tiêu :

- Củng cố lại các kiến thức về nội dung và nghệ thuật của văn bản nghị

luận: Tiếng nói của văn nghệ.

- Giúp HS củng cố lại các kiến thức về các thành phần biệt lập trong câu

1 Nội dung phản ánh của văn nghệ

2 Vai trò ý nghĩa của văn nghệ đối với đời sống của con người

3 Sức mạnh kì diệu của nghệ thuật

II/ Luyện tập

BT1 Tóm tắt hệ thống luận điểm của văn bản Tiếng nói của văn nghệ.

BT2 Viết đoạn văn diễn dịch từ 12-15 câu để chỉ rõ sức mạnh của văn nghệ

- Văn nghệ là cả sự sống con người, là mọi trạng thái cảm xúc, tình cảm phongphú của con người trong đời sống cụ thể, sinh động.

- Văn nghệ tuyên truyền bằng con đường đặc biệt - con đường tình cảm

- Nghệ thuật mở rộng khả năng cảm nhận, thưởng thức của tâm hồn

- Nghệ thuật giải phóng con người khỏi những giới hạn chật hẹp của đời sốngcon người

->Nói tóm lại, nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm Nó có sức mạnh kì diệu,

a Có lẽ tôi bán con chó đấy, ông giáo ạ !

b Chắc chỉ người thạo mới cầm nổi bút thước

c Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về

Đáp án:

a, Có lẽ: biểu thị độ tin cậy chưa cao vào việc “bán con chó của lão Hạc”

b, Chắc: biểu thị độ tin cậy chưa cao vào việc “ người thạo mới cầm nổi bút

thước”

c, thế nào cũng: biểu thị độ tin cậy cao vào việc “ cuối năm mợ cháu về”

BT2 Tìm thành phần gọi-đáp trong những câu sau và cho biết thái độ của ngườinói đối với người nghe

a Không hiểu sao cái Trinh, đứa bạn thân nhất của tôi, giờ này vẫn chưa đến.

b Cơm sôi rồi, chắt nước giùm cái! - Nó cũng lại nói trổng

Đáp án:

a, đứa bạn thân nhất của tôi: giải thích cho cái Trinh.

b, Nó cũng lại nói trổng: giải thích cho cả câu

Tháng 1– Tuần 3

Nội dung: -Ôn luyện Tiếng việt : Các thành phần biệt lập ( tiếp )

- Ôn luyện Văn bản:Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới

Tiết 1: Ôn luyện Tiếng việt : Các thành phần biệt lập ( tiếp )

 Luyện tập

BT1 Tìm thành phần cảm thán trong những câu sau và cho biết nhứng thành phần đó bộc lộ cảm xúc gì?

a Chà, cái mặt nhẫn kim cương đẹp quá, quý quá

b A, mẹ mua dưa Cả khoai sọ nữa

c Chết chửa, tay anh làm sao lạnh thế này

a, Thưa ông: thái độ kính trọng

b, Trang ơi: thái độ thân mật, bạn bè.

BT3 Viết đoạn văn có sử dụng thành phần biệt lập.

Tiết 2+ 3: Ôn luyện Văn bản:Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới

I/ Củng cố kiến thức

- Khẳng định sự chuẩn bị bản thân con người là quan trọng nhất

- Chỉ ra những điểm mạnh, điểm yếu của con người Việt Nam

- Những căn bệnh cần tránh trong quá trình hội nhập

II/ Luyện tâp

BT1.Tóm tắt lại hệ thống luận điểm, luận cứ trong bài

BT2 Theo tác giả, con người Việt Nam có những điểm mạnh và điểm yếu nào?Gợi ý:

- Hổng kiến thức cơ bản, kém năng lực thực hành

- Thiếu đức tính tỉ mỉ, không coi trọng quy trình SX, chưa quen cường độ SXCNkhẩn trương

- Đố kị nhau trong làm ăn và trong cuộc sống đời thường

- Hạn chế trong nếp nghĩ, kì thị với kinh doanh, quen bao cấp, sùng ngoại hoặc bài ngoại quá mức, khôn vặt, ít giữ chữ tín trong làm ăn và trong quan hệ

BT3 Em nhận thấy ở bản thân mình có những điểm yếu và điểm mạnh nào trong những điều tác giả đã nêu? Nêu phương hướng khắc phục những điểm yếu?

Hướng dẫn về nhà: - Ôn tập lại kiến thức

- Hoàn thành các bài tập

Tháng 1– Tuần 4

Nội dung: -Ôn luyện :Nghị luận về một sự việc, hiện tượng trong đời sống

2 Yêu cầu đề bài nghị luận

1 Nội dung :

- Phải nêu ra được sự việc hiện tượng có vấn đề

- Phân tích mặt đúng, sai, lợi, hại của nó

- Chỉ ra nguyên nhân và bày tỏ thái độ ý kiến của người viết

2 Hình thức :

- Bố cục 3 phần mạch lạc, có luận điểm rõ ràng, luận cứ xác thực, lập luận chặtchẽ

II / Luyện tập

 Hướng dẫn Hs 1 số đề bài sau:

Đề 1 Trò chơi điện tử là món tiêu khiển hấp dẫn Nhiều bạn vì mải chơi mà xaonhãng học tập và còn phạm những sai lầm khác Hãy nêu ý kiến của em về hiệntượng đó

Đề 2 Bác Hồ là vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc việt nam, anh hùng giải phóng dântộc, danh nhân văn hóa thế giới Hãy viết bài văn nêu suy nghĩ của em về Người

Đề 3 Một hiện tượng khá phổ biến hiện nay là vứt rác ra đường hoặc những nơi

công cộng.Ngồi bên hồ, dù là hồ đẹp nổi tiếng, người ta cũng tiện tay vứt rác xuống…Em hãy đặt nhan đề để gọi tên hiện tượng ấy và viết bài văn nêu suy nghĩ của mình

 Gợi ý đề 3

1 Học sinh làm đúng yêu cầu về kiểu bài, nội dung của đề văn nghị luận:

- Xác định vấn đề nghị luận: hiện tượng xả rác ra đường phố và những nơi công cộng

- Bày tỏ suy nghĩ bằng cách đưa ra hệ thống luận điểm, luận cứ, luận chứngphong phú , lập luận chặt chẽ… để làm sáng tỏ vấn đề nghị luận

- Đặt nhan đề cho bài viết

2 Trình bày bài viết theo bố cục ba phần:

a Mở bài: Dẫn dắt giới thiệu sự việc, hiện tượng cần bàn

b Thân bài: Giải quyết vấn đề:

- Nêu thực trạng của của hiện tượng xả rác bừa bãi

- Những tác hại của việc xả rác bừa bãi

- Nguyên nhân của thực trạng trên

- Giải pháp khắc phục hiện tượng

c Kết bài: Kết thúc vấn đề ( đánh giá hiện tượng, rút ra bài học cho bản thân, lời

khuyên cho mọi người…)

Hướng dẫn về nhà: - Ôn tập lại kiến thức

- Hoàn thành các bài tập

Tháng 2 - Tuần 1 Nội dung: - Ôn luyện văn bản: Chó sói và cừu trong thơ ngụ ngôn của La

phông ten.

- Nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí.

+ Hai con vật dưới ngòi bút của nhà khoa học

+ Hình tượng con cừu trong thơ ngụ ngôn

+ Hình tượng chó sói trong thơ ngụ ngôn

- Nghệ thuật:

+ Bố cục văn bản chặt chẽ, dẫn chứng sinh động

+ Đây là bài nghị luận văn chương giàu sức thuyết phục

II Luyện tập:

Bài tập 1: Tóm tắt văn bản Chó sói và cừu trong thơ ngụ ngôn của La phông ten

dưới dạng hệ thống luận điểm

Bài tập 2: Hình tượng cừu và chó sói dưới ngòi bút của nhà khoa học Buy –

phông hiện lên như thế nào ?

Bài tập 3 : Hình tượng cừu và chó sói dưới ngòi bút của

La Phông – ten có gì đặc sắc ?

Bài tập 4 : Qua văn bản H.Ten muốn làm nổi bật điều gì ?

Tiết 2+3 : Ôn tập : Nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí.

I Củng cố kiến thức:

1, Khái niệm văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí: SGK

2, Cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí: SGK

II Luyện tập

Bài 1: Tìm ý và lập dàn ý cho bài tập làm văn sau :

Suy nghĩ về đạo lí “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”

Gợi ý:

a, Tìm ý bằng cách:

- Giải thích nghĩa đen, nghĩa bóng câu tục ngữ

- Câu tục ngữ thể hiện truyền thống đạo lí gì của người Việt ?

- Ngày nay đạo lí ấy có ý nghĩa như thế nào ?

b, lập dàn ý

- Mở bài: Giới thiêu câu tục ngữ và nêu tư tưởng chung của nó

- Thân bài:

+ Giải thích nội dung câu tục ngữ

+ Đánh giá nội dung câu tục ngữ

+ Khẳng định ý nghĩa của câu tục ngữ

+ Liên hệ bản thân rút ra bài học kinh nghiệm

Bài 2 : Viết đoạn văn triển khai dàn bài trên:

a, Viết đoạn văn mở bài

b, Viết đoạn văn triển khai luận điểm 1 phần thân bài

c, Viết đoạn văn phần kết bài

Hướng dẫn về nhà:

- Học kiến thức phần củng cố

- Viết tiếp đoạn văn triển khai luận điểm 2 phần thân bài

Tháng 2 - Tuần 2 Nội dung: - Ôn luyện: Liên kết câu và liên kết đoạn văn

A Mục tiêu :

- Giúp HS củng cố lại các kiến thức về liên kết câu và liên kết đoạn văn

- Vận động làm một số Bài tập nhận biết về liên kết câu và liên kết đoạn

- Rèn kĩ năng viết đoạn văn

II Nhận diện các phép liên kết

Chỉ ra liên kết nội dung ( chủ đề, logic ) và liên kết hình thức ( các phép liên kết) trong văn bản dưới đây:

-> Thay đại từ “nó” -> “chúng”

-> Thay từ “hội trường” ở câu 2 -> “văn phòng”

không cùng nghĩa với nhau trong trường hợp này

b.Lỗi: Từ “văn phòng” và từ “hội trường”

* Bài tập 2: Chỉ ra lỗi liên kết về nội dung của đoạn văn sau:

Lớp ta có nhiều bạn học giỏi, lao động tốt Các thầy, cô giáo và nhiều bậc phụ huynh của lớp ta đang rất lo buồn Thế mà một số bạn trong lớp còn tỏ ra chểnh mảng học tập

Gợi ý: Các câu trong đoạn văn không cùng hướng về một chủ đề Câu thì đánh

giá tốt về lớp, câu thì đánh giá không tốt

* Bài tập 3 : Hãy sắp xếp các câu sau thành một đoạn văn.

a, Vị lạnh của đá đã được xay nhuyễn làm cho vị thơm ngon của dừa trộn sữa toát ra hết rồi lan tỏa khắp miệng để lại dư vị tuyệt vời trên đầu lưỡi

b, Thời gian trước người ta thưởng thức dừa bằng cách nạo cơm dừa rồi bỏ vào

li có sẵn đá rồi sau đoa cho sữa bò vào

c, Ngày nay người ta bỏ cơm dừa vào máy xay sinh tố có chứa sữa và đá ở trongđó

Gợi ý: b-c-a

* Bài tập 4 : Viết đoạn văn chủ đề tự chọn có sử dụng phép liên kết câu

Mẫu: Khu vườn nhà Lan không rộng lắm Nó chỉ bằng một cái sân nhỏ, nhưng

có bao nhiêu là cây Cây lan, cây huệ, cây hồng nói chuyện bằng hương, bằng hoa; cây mơ, cây cải nói chuyện bằng lá Cây bầu, cây bí nói chuyện bằng quả Cây khoai, cây sắn nói chuyện bằng rể

D Củng cố:

- GV khái quát nội dung giờ học – nhận xét đoạn văn HS viết

E Hướng dẫn về nhà:

- Học sinh về nhà ôn bài và hoàn thành các đoạn văn còn lại

- Luyện viết đoạn văn có sử dụng phép liên kết

Tháng 2 - Tuần 3

Nội dung: - Ôn luyện các dạng bài tập viết đoạn văn

1 Khái niệm đoạn văn

2 Các kiểu đoạn văn

II Thực hành:

Bài tập 1: Nhận diện đoạn văn.

Đọc 2 đoạn văn, cho biết chúng được trình bày theo cách nào? Vẽ mô hình cho các đoạn văn đó.

Đoạn a:

Mưa đã ngớt Trời rạng dần mấy con chim chào mào từ hốc cây nào đó bay ra hót râm ran Mưa tạnh Phía đông một mảnh trời trong vắt Mặt trời ló ra, chói lọi trên những vòm lá bưởi lấp lánh

( Tô Hoài )

Đoạn b:

Người ta tìm cách tránh tác hại của sét bằng cột thu lôi Đó là một thanh sắt dài

và nhọn đầu Thu lôi được đặt trên nhà cao, trên ống khói nhà máy và được nối với đất Khi có sét cột thu lôi sẽ truyền điện xuống đất nên không gây tác hại gì cho ngôi nhà, các ống khói

Đáp án:

Đoạn a.

Bài tập 2: Xây dựng các kiểu đoạn văn theo các câu cho sẵn.

1 Cho một số ý sau, hãy viết thành câu và sắp xếp chúng trong một đoạn văn Cho biết cách trình bày đoạn văn đó

- Chiều mùa đông

- Bầu trời u ám

- Người đi làm (việc gì đó ) về nhà

- Gió rét

- Không khí ấm cúng của gia đình

*GV gợi ý cho HS -> HS viết:

(1) Chiều mùa đông(2) bầu trời u ám (3) Người đi làm trở về nhà

-(4) gió rét - (5) không khí ấm cúng của gia đình.

b Học tập là việc cần thiết trong cuộc đời mỗi con người

* gợi ý: Gv gợi ý cách viết đoạn văn a?

Lịch sử đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại

Cuộc k/

c chốngquânNguyên

Cuộc k/

c chốngquânNguyên

Cuộc k/

c …

Lịch sử đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại

=> Đoạn văn quy nạp

* HS viết đoạn b -> trình bày -> HS cùng GV nhận xét

3 Xây dựng đoạn văn theo kiểu song hành hoặc móc xích với chủ đề mùa

xuân.

Tiết 3:

* Luyện tập tổng hợp.

1.Hãy tìm trong SGK hoặc trong sách bài tham khảo những đoạn văn được xây

dựng theo các kiểu đã học, chỉ ra đoạn văn đó được xây dựng theo kiểu nào

2.Viết đoạn văn theo kiểu diễn dịch hoặc quy nạp bình về cái hay trong hai câu thơ:

Lá đỏ buồn không thắm Mực đọng trong nghiên sầu.

( Ông đồ - Vũ Đình Liên - )

3 Vận dụng các kiểu xây dựng đoạn văn đã học, hãy viết một văn bản về chủ đề

: Cây lúa trong đời sống con người Việt Nam.

D Hướng dẫn về nhà:

- Học sinh về nhà ôn bài và hoàn thành các đoạn văn còn lại, các đoạn văn viết chưa đạt yêu cầu

Tháng 2 - Tuần 4 Nội dung: - Ôn luyện văn bản: Mùa xuân nho nhỏ

- Ôn luyện : Nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích

+ Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân thiên nhiên đất trời xứ Huế

+ Cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân của đất nước

+ Suy ngẫm và ước nguyện của nhà thơ

+ Lời ngợi ca quê hương đất nước qua điệu dân ca xứ Huế

- Nghệ thuật:

+ Thể thơ 5 tiếng có nhạc điệu trong sáng tha thiết gần gũi với dân ca

+ Nhiều hình ảnh đẹp giản dị gợi cảm

+ Nhiều so sánh, nhân hóa ẩn dụ sáng tạo độc đáo

II Luyện tập

Bài 1 : Nêu bố cục, mạch cảm xúc của bài thơ

Bài 2 : Giải thích nhan đề của văn bản

là sự sáng tạo độc đáo , 1 phát hiện mới mẻ của Thanh Hải

Hình ảnh mùa xuân biểu tượng cho những gì đẹp nhất của sự sống , của cuộc đời mỗi con người

MXNN thể hiện ước nguyện bình dị,khiêm nhường nhưng tha thiết mãnh liệt của nhà thơ Muốn dc làm 1 mùa xân nho nhỏ phóp phần vào mùa xuân lớn của đất nước, đó cũng là khát vọng cống hiến của nhà thơ

Bài 3: Xác định và phân tích hiệu quả nghệ thuật của các biện pháp tu từ được thể hiện trong mỗi đoạn thơ sau:

a, Khổ 1: Mọc giữa dòng sông xanh

Tôi đưa tay tôi hứng

* Gợi ý: Tác giả sử dụng nghệ thuật đảo trật tự tự trong câu = cách đưa từ "mọc"lên đầu câu thơ > sự xuất hiện đột ngột của bông hoa súng đồng thời ta cũng cảm nhận dc quá trinh sinh trưởng của bông hoa.Dường như nó đang từ từ vươn lên sèo nở giữa dòng sông

"ơi,chi" >cách gọi thân thương, trìu mến của người dân xứ Huế

Nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác "giọt long lanh".Đó khong chỉ đơn thuần là giọt mưa sương, giọt mưa xuân mà trên hết nó là giọt âm thanh Dường như tiếng hót ấy không tan ra, không loãng ra mà đọng lại kết tụ thành hình thành khối thành từng giọt rơi trong khung trung và trong sâu thẳm tấc lòngcủa nhà thơ

Nhà thơ ko chỉ cảm nhận mùa xuân = thị giác, thính giác, mà còn = cả xúc giác "tôi đưa tay tôi hứng" lấy từng giọt , từng giọt >Nhà thơ đón nhận vẻ đẹp của mx = tất cả sự nâng niu, trân trọng

b, Khổ thơ : Đất nước bốn ngàn năm

Cứ đi lên phía trước