TIỂU LUẬN QUẢN TRỊ CHẤT LƯỢNG

Khái niệm: SA 8000 SOCICAL ACCOUNTABILITY 8000 là một bộ tiêu chuẩn định ra các tiêu chí có thể kiểm định được và một quy trình đánh giá độc lập để bảo vệ quyền lợi của người lao độn

I Lời mở đầu

Toàn cầu hoá về thương mại quốc tế, tự do mậu dịch các sản phẩm của nước ta ngày càng có mặt trên khắp thế giới, đặc biệt khu vực Bắc Mỹ và Châu

Âu là những thị trường lớn và rất khó tính

Như chúng ta đã thấy người tiêu dùng tại Mỹ, Canada và các nước châu Âu không chỉ quan tâm đến những yếu tố liên quan trực tiếp đến sản phẩm như giá

cả, chất lượng, mẫu mã, bao bì v.v… mà họ ngày càng quan tâm đến điều kiện làm việc của người công nhân tạo ra các sản phẩm ấy Người tiêu dùng tại Bắc

Mỹ và châu Âu đặc biệt quan tâm đến quyền lợi của công nhân và trẻ em nên họ

đã tỏ ra khá dè dặt khi mua các sản phẩm có nguồn gốc từ những DN, những quốc gia mà các phương tiện thông tin đại chúng đã đưa tin ngược đãi công nhân, cưỡng bức lao động, sử dụng lao động trẻ em

Và thực tế nhiều công ty trước khi đặt hàng của DN Việt Nam đã trực tiếp sang tận nơi để chứng kiến điều kiện làm việc của công nhân, kiểm tra nhà máy đối xử với người lao động như thế nào sau đó mới đưa ra quyết định chính thức Nếu những hàng hóa mà DN, nhà máy của các bạn đạt được tiêu chuẩn SA 8000, OHSAS 18000 đồng nghĩa với việc chúng đã có giấy thông hành vào nhiều thị trường khó tính, đòi hỏi DN phải đảm bảo trách nhiệm xã hội Bên cạnh đó, nhà máy, DN cũng tiết kiệm được chi phí, thời gian tiếp chuyên gia nước ngoài vào kiểm tra cơ sở sản xuất của mình

Và sau đây, nhóm chúng em xin làm rõ hơn về hai hệ thống này với mục đích là nhằm tăng thêm sự hiểu biết của chúng em để có những kinh nghiệm, chính sách quản lý cho công việc sau này Góp phần tạo lợi thế cạnh tranh cho các doanh nghiệp nước ta và cũng như là mang lại lợi ích cho ngườn nhân lực nước nhà

II Hệ thống Quản Lý Chất Lượng SA 8000

1 Khái niệm:

SA 8000 ( SOCICAL ACCOUNTABILITY 8000 ) là một bộ tiêu chuẩn định

ra các tiêu chí có thể kiểm định được và một quy trình đánh giá độc lập để bảo vệ quyền lợi của người lao động và đảm bảo hàng hóa được sản xuất từ công ty nhỏ hay lớn ở trên thế giới mà các công ty này được đánh giá là có đạo đức trong đối

xử với người lao động

SA 8000 là một kỹ xảo quan trọng để thực hiện công việc kinh doanh phù hợp với các giá trị xã hội

SA 8000 là tiêu chuẩn toàn cầu đầu tiên về đạo đức Nó được thiết kế:

 Cho việc đánh giá độc lập

 Bởi các doanh nghiệp cho các doanh nghiệp

 Để có trách nhiệm với luật pháp và nền văn hóa

 Bao gồm các yêu cầu của các bên hữu quan (các cộng đồng gia đình, các tổ chức…)

SA 8000 là một bước chuyển hướng đúng đắn và nó hoàn tất các nổ lực như là

“sáng kiến thương mại đạo đức” tại châu âu, để đưa ra những vấn đề này vào danh sách những vấn đề cần làm

 SA 8000 là:

Một tiêu chuẩn bảo vệ quyền của công nhân

 Phù hợp với công ước ILO

 Tiêu chuẩn toàn cầu đầu tiên mang tính xã hội có thể đánh giá được

 Một khuôn mẫu đạo đức tring việc sản xuất sản phẩm và thực hiện dịch vụ

Cuối tháng 12 năm 2001, sau khi sửa đổi để thích hợp với sự thay đổi môi trường lao động toàn cầu, tiêu chuẩn SA 8000 phiên bản 2001 đã ra đời Đây là một tiêu chuẩn quốc tế được xây dựng nhằm cải thiện điều kiện làm việc trên toàn cầu, tiêu chuẩn này được xây dựng dựa trên các Công ước của tổ chức lao động Quốc tế, Công ước của liên hợp quốc về quyền trẻ em và tuyên bố toàn cầu về nhân quyền Đây là tiêu chuẩn tự nguyện và có thể áp dụng tiêu chuẩn này cho các nước công nghiệp và cho cả các nước đang phát triển, có thể áp dụng cho các công ty lớn và các công ty có qui mô nhỏ Tiêu chuẩn SA 8000 là công cụ quản

lý giúp các công ty và các bên hữu quan có thể cải thiện được điều kiện làm việc

và là cơ sở để các tổ chức chứng nhận đánh giá các chứng nhận Mục đích của SA

8000 không phải khuyến khích hay chấm dứt hợp đồng với các nhà cung cấp, mà cung cấp sự hỗ trợ về kỹ thuật và nâng cao nhận thức nhằm nâng cao chất lượng điều kiện sống và làm việc đó chính là nguồn gốc sự ra đời của tiêu chuẩn quốc tế

SA 8000

2 Nội dung cơ bản của hệ thống SA 8000.

SA 8000 bao gồm :

Một tiêu chuẩn với những quyền của người lao động được thừa nhận một cách rộng rải

Các yêu cầu với một hệ thống quản lý ở mức đọ nhà máy để duy trì được

sự tuân thủ và cải tiến

SA 8000 có thể áp dụng cho tất cả các tổ chức thuộc các loại hình, quy mô

và sản phẩm / dịch vụ cung cấp Tuy nhiên, hiện nay tiêu chuẩn đang thu hút sự chú ý của nghành công nghiệp nhẹ yêu cầu nhiều lao động

SA 8000 được sử dụng dựa trên các nguyên tắc làm việc trong các công ước của ILO và tuyên bố toàn cầu của Liên hợp Quốc về quyền con người và công ước về quyền trẻ em Các yêu cầu của tiêu chuẩn bao gồm:

Lao động trẻ em: Không có công nhân làm việc dưới 15 tuổi, tuổi tối thiểu cho các cho các nước đang thực hiên công ước 138 của ILO là 14 tuổi, ngoại trừ các nước đang phát triển, cần có hành động khắc phục khi phát hiện bất cứ trường hợp lao động trẻ em nào

Lao động bắt buộc: Không có lao động bắt buộc, bao gồm các hình thức trả

nợ hoặc lao động nhà tù, không được phép yêu cầu đặt cọc giấy tờ tùy thân hoặc bằng tiền khi được tuyển dụng

Sức khỏe và an toàn: Đảm bảo một môi trường làm việc an toàn và lành mạnh, có các biện pháp ngăn ngừa tai nạn và tổn hại đến an toàn và sức khỏe, có đầy đủ nhà tắm và nước uống hợp vệ sinh,

Tự do nghiệp đoàn và quyền thương lượng tập thể: Phản ánh quyền thành lập và gia nhập công đoàn và thương lượng tập thể theo sự lựa chọn của người lao động

Phân biệt đối xử: Không được phân biệt đối xử dựa trên phân biệt chủng tộc, đẳng cấp, nguồn gốc, tôn giáo, giới tình, tật nguyền, thành viên công đoàn hay quan điểm chính trị

Kỷ luật: Không có hình phạt về thể xác, tinh thần và sỉ nhục bằng lời nói Giờ làm việc: Tuân thủ theo luạt áp dụng và các tiêu chuẩn công nghiệp về

số giờ làm việc trong bất kì trường hợp nào, thời gian làm việc bình thường không quá 48 giờ/tuần và cứ 7 ngày làm việc thì phải sắp xếp ít nhất một ngày nghỉ cho nhân viên, phải đảm bảo rằng giờ làm thêm (hơn 48 giờ/tuần) không vượt quá 12 giờ/người/tuần/ trừ những trường hợp ngoại lệ và những hoàn cảnh kinh doanh đặc biệt trong thời gian ngắn và công việc làm thêm giờ luôn nhận được mức thù lao đúng mức

Thù lao: Tiền lương trả cho thời gian làm việc phải đáp ứng được với luật pháp và tiêu chuẩn ngành và phải đủ để đáp ứng được với nhu cầu cơ bản của người lao động và gian đình họ, không được áp dụng hình thức xử phạt bằng cách trừ lương

Hệ thống quản lý: Các tổ chức muốn đạt và duy trì chứng chỉ cần xây dựng và kết hợp tiêu chuẩn này với hệ thống quản lý và công việc hiện có tại tổ chức mình

3 Điều kiện áp dụng:

Các daonh nghiệp khi áp dụng SA 8000 phải đáp ứng được các yêu cầu của SA

8000 và phải thực hiện một cách nghiêm túc Để đạt được yêu cầu này, phải có quá trình áp dụng và thực hiện theo một quy trình nghiêm ngặt Cũng tương tự như ISO 9000, ISO 14000, Hệ thống quản lý xã hội xây dựng theo SA 8000 cũng được thực hiện dựa trên chu trình PDCA (lập kế hoạch-thực hiện-kiểm tra-hành động khắc phục)

Trước hết, doanh nghiệp phải có chính sách xã hội đáp ứng các điều kiện làm việc của người lao động và các yêu cầu qui định của SA 8000; phải thỏa mãn các quy định, luật lệ, khuyến nghị và thỏa thuận quốc tế; chính sách xã hội phải được ghi thành văn bản để áp dụng, phổ biến trong nội bộ, bên ngoài hoặc cộng đồng khi có thể; phải cam kết cải tiến liên tục

Đai diện lãnh đạo phải là người có thể đảm bảo đáp ứng được các yêu cầu của Tiêu chuẩn SA 8000 Người đại diện theo tiêu chuẩn SA 8000 là một cán bộ không làm công tác quản lý, đóng vai trò trao đổi thông tin, đầu mối liên lạc giữa các cấp lãnh đạo và các nhân viên trong toàn daonh nghiệp

Doanh nghiệp phải lập kế hoạch cụ thể, đảm báo các daonh nghiệp thấu hiểu các yêu cầu của tiêu chuẩn SA 8000 Để có được một kế hoạch thực hiện SA 8000 doanh nghiệp phải đảm bảo:

 Xác định rõ vai trò, trách nhiệm và quyền hạng

 Đào tạo lao động mới hoặc lao động tạm thời khi thuê

 Thường xuyên đào tạo lao động hiện có

 Thường kỳ tổ chức các khóa đào tạo về nhận thức

Áp dụng Hệ thống Quản trị Xã hội đòi hỏi phải thường xuyên giám sát liên tục, đảm bảo hệ thống luôn đáp ứng các yêu cầu của Tiêu chuẩn SA 8000 Chính vì vậy, doanh nghiệp phải xây dựng và duy trì các thủ tục theo yêu cầu của tiêu chuẩn như: lưu hồ sơ cam kết của người cung ứng về trách nhiệm xã hội; cam kết tham gia vào các hoạt động giám sát khi có yêu cầu; phát hiện tình trạng không phù hợp; thông báo những thay đổi có liên quan đến người cung ứng và nhà thầu phụ

Khi không đáp ứng các yêu cầu của tiêu chuẩn, doanh nghiệp phải thực hiện các hành động khắc phục ngay tức thì và nhanh chóng tìm ra nguyên nhân và nhanh chóng phân bổ nguồn lực thực hiện Doanh nghiệp phải điều tra tất cả các nguyên nhân trong nội bộ và bên ngoài có liên quan đến sự không phù hợp Nghiêm cấm mọi hành động trù dập người lao động báo cáo sự không phù hợp Xem xét của lãnh đạo phải được thực hiện một cách có hệ thống và định kì dựa trên các hoạt động xem xét, đánh giá nội bộ, đảm bảo hệ thống SA 8000 luôn được duy trì và hiệu quả

Doanh nghiệp phải thiết lập các kết quả xem xét, kiểm tra các dữ liệu giám sát việc thực hiện tiêu chuẩn Tùy theo tính chát và quy mô của doanh nghiệp, các thông tin này có thể được thông báo tơi các thành viên của doanh nghiệp

4 Các bước chứng nhận tiêu chuẩn SA8000

Về cơ bản, quy trình chứng nhận phù hợp SA 8000 không có gì khác biệt so với chứng nhận ISO 9000 và ISO 14000 Các doanh nghiệp mong muốn được chứng nhận phù hợp SA 8000 phải thực hiện các hoạt động theo hướng dẫn 3 bước của SAI như sau:

Bước 1: Tìm hiểu, nghiên cứu nội dung quy định của SA 8000 và đề nghị được chứng nhận, bao gồm:

 Nghiên cứu kỹ lưỡng SA 8000 và quy trình chứng nhận SA 8000;

 Đào tạo nội bộ về SA 8000;

 Liên hệ với tổ chức chứng nhận SA 8000 đã được SAI công nhận để có mẫu đơn đề nghị chứng nhận;

 Nộp đơn đề nghị chứng nhận

Bước 2: Thực hiện chương trình phù hợp SA 8000, bao gồm:

 Thực hiện đánh giá nội bộ và các hành động hiệu chỉnh nội bộ cần thiết;

 Thực hiện các công việc và yêu cầu liên quan đến đánh giá tiền chứng nhận;

 Thực hiện các hành động hiệu chỉnh do các chuyên gia đánh giá của tổ chức chứng nhận khuyến cáo sau khi đã đánh giá tiền chứng nhận;

 Nếu cần thiết, có thể đề nghị kéo dài thời gian đề nghị chứng nhận đến 2 năm

Bước 3: Đo lường hiệu quả, bao gồm:

 Đề nghị tổ chức chứng nhận đánh giá chứng nhận;

 Thực hiện các công việc và yêu cầu liên quan đánh giá chứng nhận;

 Thực hiện các hành động hiệu chỉnh (nếu cần thiết) và thông báo lại cho tổ chức chứng nhận để thực hiện việckiểm tra lại;

 Được cấp chứng chỉ phù hợp SA 8000;

 Thực hiện các công việc và yêu cầu liên quan đến các đánh giá giám sát trong thời hạn hiệu lực của chứng chỉ SA 8000

5 Lợi ích của các bên khi doanh nghiệp áp dụng SA 8001

5.1 Đối với doanh nghiệp:

• Có được một nguồn nhân lực mạnh về thể chất và tinh thần nhờ môi trường làm việc thoải mái và thân thiện

• Xây dựng uy tín, làm tiền đề cho việc tuyển dụng được các lao động chất lượng cao

• Nâng cao năng suất làm việc của người lao động

• Giảm tỉ lệ lao động nghỉ việc, giúp giảm chi phí khi tuyển lao động mới

• Gia tăng khả năng cạnh tranh nhờ vào việc tiết giảm được các chi phí cho doanh nghiệp

• Cơ hội để đạt được lợi thế cạnh tranh, thu hút nhiều khách hàng hơn và xâm nhập được vào thị trường mới có yêu cầu cao

• Nâng cao hình ảnh công ty, tạo niềm tin cho các bên trong “Sự yên tâm về mặt trách nhiệm xã hội”

• Giảm chi phí quản lý các yêu cầu xã hội khác nhau

• Có vị thế tốt hơn trong thị trường lao động và thể hiện cam kết rõ ràng về các chuẩn mực đạo đức và xã hội giúp cho công ty dễ dàng thu hút được các nhân viên giỏi, có kỹ năng Đây là yếu tố được xem là “Chìa khoá cho sự thành công” trong thời đại mới

• Tăng lòng trung thành và cam kết của người lao động đối với công ty

• Tăng năng suất, tối ưu hiệu quả quản lý

• Có được mối quan hệ tốt hơn với khách hàng và có được các khách hàng trung thành

5.2 Đối với người lao động:

• Được làm việc trong một môi trường an toàn, lành mạnh và thân thiện

• Có cơ hội phát huy hết khả năng trong công việc

• Có cơ hội thăng tiến trong công việc, nhờ vào HIỆU QUẢ làm việc tốt

• Đảm bảo thu nhập và ổn định cuộc sống

5.3 Đối với khách hàng và cộng đồng:

• Góp phần đảm bảo an sinh xã hội nhờ việc doanh nghiệp thực hiện đầy đủ các chế độ phúc lợi cho người lao động

• Có niềm tin về sản phẩm được tạo ra trong một môi trường làm việc an toàn và công bằng

• Giảm thiểu chi phí giám sát

• Các hành động cải tiến liên tục và đánh giá định kỳ của bên Thứ Ba

là cơ sở để chứng tỏ uy tín của công ty

6 Thực trạng áp dụng SA8000 ở Việt Nam

Theo số liệu thống kê, hiện nay cả nước có 551 đơn vị đạt tiêu chuẩn quản lý chất lượng ISO 9000, 21 doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn quản lý môi trường ISO 140000, nhưng mới chỉ có rất ít doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn quản lý trách nhiệm xã hội và điều kiện lao động SA 8000 Đây là một thực trạng đáng lo ngại, vì hiện tiêu chuẩn SA 8000 là một trong 3 tiêu chuẩn (ISO 9000, ISO 140000 và SA 8000)

được xem là bắt buộc để các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu hàng hoá (đặc biệt

là hàng dệt - may) sang thị trường Mỹ và Châu Âu

Theo quan điểm của nhiều chuyên gia kinh tế, việc thực hiện SA 8000 tại Việt Nam có rất nhiều thuận lợi bởi những tiêu chuẩn của SA 8000 có nhiều điểm tương đồng với các văn bản pháp luật và các chính sách liên quan đến bảo vệ quyền lợi của người lao động Nếu doanh nghiệp thực hiện tốt Bộ luật Lao động cũng như quy định của Nhà nước thì đã đáp ứng gần như các tiêu chuẩn của SA 8000

Các nhà quản lý ở các công ty đã áp dụng tiêu chuẩn SA 8000 ở Việt Nam đều cho rằng, xây dựng và áp dụng tiêu chuẩn này không khó Nền tảng của tiêu chuẩn này chính là thực hiện tốt Bộ luật Lao động và xây dựng tác phong công nghiệp trong quản lý, sản xuất, kinh doanh, tạo mối quan hệ tôn trọng đoàn kết, gắn bó giữa những người lao động Bộ luật Lao động Việt Nam cũng quy định cấm phân biệt đối xử, ngược đãi, cưỡng bức người lao động và khống chế số giờ làm thêm (không quá 4 giờ/ngày và 200 giờ/năm) SA 8000 quy định giờ làm việc chuẩn (8 giờ/ ngày hoặc 48 giờ/tuần) Những vấn đề về kỷ luật lao động, tiền lương trong Bộ luật Lao động cũng được đề cập xử lý tương tự như yêu cầu của

SA 8000

Qua một số nghiên cứu sơ bộ và khảo sát về việc áp dụng các tiêu chuẩn SA 8000

do nhóm nghiên cứu của Viện Kinh tế TP Hồ Chí Minh tiến hành, việc áp dụng

SA 8000 trong các doanh nghiệp Nhà nước có nhiều thuận lợi, bởi các doanh nghiệp Nhà nước phải tuân thủ các nguyên tắc và các điều luật về lao động, vốn rất gần gũi với các quy định của Luật Lao động quốc tế mà SA 8000 lấy đó làm nền tảng Việc áp dụng SA 8000 trong các doanh nghiệp Nhà nước cũng giúp triển khai cụ thể và đi sâu vào khía cạnh hiệu quả của hoạt động quản lý lao động, nên gặp rất nhiều thuận lợi và ủng hộ từ các cấp quản lý cũng như ngay chính công nhân Ngược lại, áp dụng SA 8000 trong các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tuy có phần khó khăn hơn, nhưng sức ép từ phía công ty nhập khẩu sẽ là động cơ thúc đẩy các doanh nghiệp này áp dụng SA 8000

Theo Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, trên thực tế, nhiều doanh nghiệp Việt Nam có chính sách với người lao động tốt hơn so với yêu cầu của SA 8000 Thu nhập của người lao động tại nhiều doanh nghiệp còn cao hơn mức tối thiểu không chỉ ở Việt Nam mà còn ở khu vực Nhưng hiện tại, số doanh nghiệp Việt Nam được chứng nhận đạt SA 8000 chỉ đếm được trên đầu ngón tay Trong nhiều

nguyên nhân, có nguyên nhân hàng đầu là sự nhận thức: Nhiều doanh nghiệp chưa

ý thức được sự cần thiết phải xây dựng tiêu chuẩn này cho hội nhập, chưa nhận thức được rằng, ngày nay, các nhà nhập khẩu nước ngoài chịu sức ép lớn từ các tổ chức phi chính phủ, các tổ chức công đoàn, các nhóm tư vấn và cả giới truyền thông Lý do mà doanh nghiệp còn thờ ơ và chưa thực hiện áp dụng tiêu chuẩn này vì họ không thấy được lợi ích thiết thực và lâu dài mà SA 8000 mang lại Hiện nay, nhiều doanh nghiệp Việt Nam còn khá mơ hồ về SA 8000 Nhiều doanh nghiệp có ý định thực hiện, nhưng không biết bắt đầu từ đâu, kinh phí bao nhiêu

III Hệ thống Quản Lý Chất Lượng OHSAS 18000

1 Khái niệm

Sự phát triển nhanh chóng và đa dạng hóa của các ngành công nghiệp và các hoạt động kinh tế đang góp phần thúc đẩy sự thịnh vượng chung cho khu vực châu Á Thái Bình Dương Tuy nhiên, điều đó đã tạo ra những thách thức mới về vấn đề sức khỏe và an toàn lao động

Sức khỏe nghề nghiệp và an toàn lao động trở nên quan trọng hơn đối với các tổ chức, vì khi thiếu những biện pháp thích hợp để bảo vệ thì có thể gây ra những tổn thất nguồn lực trực tiếp do người lao động bị chấn thương, bệnh tật tại nơi làm việc và tổ chức sẽ chịu sự liên quan lâu dài với người lao động và gia đình của họ Theo thống kê từ khu vực châu Á Thái Bình Dương, hàng triệu giờ làm việc đã bị mất đi do những tai nạn bệnh tật liên quan đến công việc chưa kể đến những tổn thương về mặt tinh thần và thể chất của người lao động Hậu quả của tai nạn và bệnh tật nơi làm việc bao gồm: tổn thất thời gian làm việc, mất thu nhập, gia đình

và nạn nhân phải chịu đau đớn

Tai nạn và bệnh tật tại nơi làm việc có thể xảy ra do sự thiếu hiểu biết về sức khỏe

an toàn lao động, hệ thống quản lý yếu kém hoặc không có Để giải quyết vấn đề sức khỏe và an toàn lao động, việc áp dụng phương pháp quản lý theo tiêu chuẩn OHSAS 18000 - hệ thống tiêu chuẩn quốc tế là hết sức cần thiết Tiêu chuẩn OHSAS 18000 bao gồm các tiêu chuẩn OHSAS18001 và OHSAS18002 Nó cũng bao gồm các yêu cầu về BS8800 và một số hệ thống liên quan Tiêu chuẩn OHSAS quy định các yêu cầu chi tiết về hệ thống quản lý sức khỏe và an toàn lao động để hỗ trợ việc theo dõi và kiểm soát rủi ro, cải thiện hiệu suất thực hiện hệ thống quản lý sức khỏe và an toàn lao động

OHSAS 18000 là một tiêu chuẩn quốc tế về an toàn sức khỏe nghề nghiệp được xây dựng từ sự kết hợp của các tổ chức tiêu chuẩn quốc gia, các tổ chức chứng nhận, các tổ chức tư vấn và các chuyên gia trong ngành.

Mục đích đích của hệ thống là đề kiểm soát các rủi ro về mặt an toàn sức khỏe nghề nghiệp

Có thể áp dụng cho tất cả các tổ chức thuộc các quy mô, loại hình, sản xuất và cung cấp các sản phẩm và dịch vụ khác nhau

2 Ai cần OHSAS 18000?

Các tổ chức mong muốn: