MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT : - Hiểu được tấm lịng yêu thương những người nghèo khổ của nhà văn được thể hiện trong truyện.. * Giáo viên hướng dẫn học sinh cách đọc Cần phân biệt lời kể, tả của tác
Trang 1Tuần : 8 Ngày dạy: 05/10/2013
Ngày soạn:07/10/2013 Tiết: 29- 30
CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG
( O.Hen-ri)
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT :
- Hiểu được tấm lịng yêu thương những người nghèo khổ của nhà văn
được thể hiện trong truyện.
- Thấy được nghệ thuật kể chuyện dộc đáo, hấp dẫn của tác giả O Hen-ri.
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ :
1 Kiến thức :
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm truyện ngắn hiện đại
Mĩ.
- Lịng cảm thơng, sự sẻ chia giữa những nghệ sĩ nghèo.
- Ý nghĩa của tác phẩm nghệ thuật vì cuộc sống của con người.
2 Kỹ năng :
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác
phẩm tự sự để đọc-hiểu tác phẩm.
- Phát hiện, phân tích điểm nổi bật về nghệ thuật kể chuyện của nhà văn.
- Cảm nhận được ý nghĩa nhân văn sâu sắc của truyện.
3 Thái độ :
C PHƯƠNG PHÁP :
- Vấn đáp, thảo luận nhĩm.
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :
1 Ổn định : Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ :
3 Bài mới:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV& HS NỘI DUNG BÀI DẠY
Hoạt động : Đọc tìm hiểu chú thích.
? Em hãy nêu vài nét về tác giả, tác phẩm
Học sinh nêu- Gv nhận xét chốt
? Văn bản thuộc thể loại nào? Pương thức biểu đat?
* Giáo viên hướng dẫn học sinh cách đọc
Cần phân biệt lời kể, tả của tác giả với những câu,
đoạn trong dấu ngoặc kép, lời nói trực tiếp của các
I – TÌM HI ỂU CHUNG:
1 Tác giả:
- OHen ri (1862-1910) là nhà văn Mỹ chuyên viết truyện ngắn.
2 Tác phẩm
- Tác phẩm được trích trong truyện ngắn “Chiếc lá cuối cùng”
* Thể Loại: Truyện ngắn
* PTBĐ: Tự sự - Miêu tả - Biểu cảm
3 Đọc- Tĩm tắt văn bản
Trang 2nhân vật Đoạn cuối truyện lời kể của Xiu về cái
chết của cụ Bơ men cần đọc với giọng rưng rưng,
cảm động, nghẹn ngào.
* Giáo viên đọc mẫu một đoạn, học sinh đọc, giáo
viên nhận xét cách đọc.
Học sinh tóm tắt truyện.
Bố cục
- Từ đầu -> tảng đá: Hai người lo sợ nhìn chiếc lá
cuối cùng sắp rơi qua cửa sổ.
- Tiếp theo -> thế thôi: Chiếc lá cuối cùng không
rụng, Gôn xi vượt qua nguy hiểm.
- Đoạn cịn lại: Xiu kể cho Giôn xi đang bình phục về
cái chết của cụ Bơ men.
Hoạt động 2 : : Phân tích Nhân vật cụ Bơ-men.
? Cụ Bơ men làm nghề gì? Bao nhiêu tuổi, ngoại
hình ra sao?
- Một hoạ sỹ già ngoài 60 tuổi, râu xồm kiếm sống
bằng nghề ngồi làm mẫu vẽ cho các hoạ sỹ trẻ.
? Cụ mơ ước điều gì?
- Mơ ước vẽ được một kiệt tác nhưng đã hơn 40 năm
nay vẫn chưa thực hiện được.
? Khi nghe Xiu kể chuyện về Giôn xi, cụ nhìn cây
thường xuân có thái độ như thế nào?
? Theo em, dù yên lặng nhưng trong tâm cụ nghĩ gì?
- Có lẽ trong lúc ấy, cây thường xuân chỉ còn vài
chiếc lá Vì vậy, thái độ sợ sệt của cụ Bơ men đã nói
lên tấm lòng thương yêu, lo lắng của cụ cho số mệnh
của Giôn xi.
? Sau đó cụ có hành động gì?
- Dù yên lặng nhưng trong thâm tâm cụ thì ngược lại.
Cụ bất chấp mưa giĩ bão bùng, giá rét tuyết rơi cụ
đã vẽ chiếc lá cuối cùng.
? Hành động đó em thấy cụ là người như thế nào?
? Cái đêm cụ vẽ chiếc lá cho em biết điều gì đã xẩy
ra?
- Cụ đã chết vì giá lạnh, hy sinh sự sống của mình để
cứu Giôn xi.
* Giáo viên nêu vấn đề.
? Tại sao người kể chuyện bổ qua chi tiết cụ Bơ men
4 Bố cục
II- N ỘI DUNG VĂN BẢN
1 Nhân vật cụ Bơ men.
* Thái độ.
- Im lặng, nhìn cây thường xuân chẳng nói gì.
* Hành động.
- Bất cấp trời mưa, tuyết rơi, cụ âm thầm vẽ chiếc lá.
-> Giàu lòng yêu thương , sống cao thượng.
Trang 3vẽ chiếc lá mà phải đợi đến dòng cuối cùng mới cho
bạn đọc biết?
Thảo luận nhóm 3 ph
Đại diện học sinh phát biểu, học sinh khác bổ sung.
> Giáo viên chốt.
- Có vậy mới tạo bất ngờ cho Giôn xi và Xiu đồng
thời mang lại cảm giác hồi hộp cho cả Xiu và người
đọc khi Xiu kéo mành lên -> hứng thú bất ngờ khi
chiếc lá vẫn còn đó.
? Em có đồng ý với ý kiến của Xiu chiếc lá chính là
kiệt tác của cụ Bơ men không? Vì sao? Giáo viên
treo tranh cho học sinh bình tranh.
- Sống động như thật, đánh lừa các cặp mắt nhà nghề
của các cô nghệ sỹ, màu sắc giàu ý nghĩa tác động
đến tâm hồn nhạy cảm của Giô Xi Chiếc lá được vẽ
bằng tất cả tấm lòng yêu thương và những hơi thở
cuối cùng của người hoạ sĩ, như phép nhiệm mầu
Cứu sống được Giôn xi, đạt được ước mơ của cụ
trong sáng tác Chính trong hoàn cảnh bi đát ấy, khi
Giơn- xi đang tắt lịm như ngọn đèn mờ le lói trước
ngọn gió bấc Bắc Mỹ buốt lạnh thì tình bạn được thử
thách và đó chính là Xiu, cô bạn của Gôn xi…….
Ta tìm hiểu tiết sau.
* Kiệt tác của cụ Bơ men là chiếc lá cuối cùng.
- Hình thức: sống động như thật.
- Ý nghĩa : Nghệ thuật vị nhân sinh.
T iết 30
Hoạt động 3: : Tìm hiểu nhân vật Xiu và
Giơn-xi,nghệ thuật.
? Tấm lòng của Xiu đối vối Giôn xi được thể hiện
ỡ những chi tiết nào?
Học sinh trả lời.
> Giáo viên gợi ý qua các câu hỏi nhỏ.
? Khi mhìn cây thường xuân, Xiu có thái độ như
thế nào?
? Khi Giôn xi thều thào ra lệnh kéo tấm mành
mành len nhìn chiếc lá thì Xiu có hành động như
thế nào?
? Theo em, vì sao Xiu có khuôn mặt hốc hác, hốc
2 Nhân vật Xiu, tấm lòng
của một người bạn.
- Sợ sệt nhìn cây thường xuân.
- Làm theo một cách chán nản.
- Cúi mặt hốc hác xuống gần
Trang 4hác thuộc loại từ nào?
- Từ láy, hốc hác lo lắng cho Giôn xi, Xiu cũng
rất ốm.
? Xiu đã quyết giành giật với tử thần để làm gì?
? Từ những hành động đó, nhận xét tình cảm của
Xiu với Giôn xi?
> Giáo viên diễn giảng:
- Cũng như cụ Bơ men, tình yêu thương của Xiu
đối với Giôn xi trong hết thể hiện thái độ sợ sệt
khi nhìn cây thường xuân Nỗi lo sợ khi Giôn xi
qua đời thể hiện gương mặt hốc hác và những lời
não ruột Xiu đã tận tình chăm sóc em một cách
thầm lặng, giành giật với tử thần để chạy chữa
cho đứa em nuôi bé bỏng tội nghiệp.
? Em có nhận xét gì ở nhân vật xiu? Học gì ở
Xiu?
- Một tình cảm đẹp làm ta xúc động, ngưỡng mộ
một tình bạn, tình chị em thuỷ chung, cao quý.
* Giáo viên giáo dục học sinh về tình bạn.
* Giáo viên nêu vấn đề.
? Theo em, Xiu biết được sự thật vào lúc nào?
Nếu biết trong thì sao? Không biết trong thì sao?
Cả lớp thảo luận 5 ph
Đại diện một nhóm phát biểu, nhóm khác bổ
sung Giáo viên chốt.
- Lần đầu khi chưa biết ý định của cụ Bơ men
nên Xiu vô cùng sợ hãi và làm theo lời giôn xi
một cách chán nản Có lẽ Xiu cũng không ngờ
chiếc lá chiếc lá bám dai dẳng sau một đêm mưa
gió phũ phàng Thán từ ô kìa! Không chỉ diễn tả
nỗi ngạc nhiên của Giôn xi mà cả Xiu nữa Đối
với Xiu chỉ căng thẳng lần đầu kéo mành mành
Sau đó Xiu đã biết rõ sự thật và hoạt động một
cách dứt khoát.
- Nếu biết trước, Xiu không bất ngờ, chúng ta
không được thưởng thức cả đoạn văn thể hiện
tâm trạng lo lắng, thấm đượm tình người.
? Tại sao tác giả lại để cho Xiu kể lại chuyện và
cái chết của cụ Bơ men và nguyên nhân dẫn đến
gối.
- Gìanh giật với tử thần để chữa cho Giôn xi
-> Tận tình lo lắng, chăm sóc cho Giôn -xi.
=> Giàu đức hy sinh thầm lặng, một trái tim nhân hậu mênh mông.
Trang 5cái chết Qua đó, người đọc có thể thấy rõ hơn
phẩm chất gì của cô hoã sỹ này?
- Không tả trực tiếp cái chết của cụ trong bệnh
viện mà gián tiếp qua lới kể của Xiu, lời báo tin
của xiu Cách bố trí tình tiết và kết truyện kiểu
này có tác dụng không chỉ làm cho câu chuyện
diễn ra một cách tự nhiên mà góp phần bộc lộ rõ
hơn phẩm chất của Xiu kính phục Nhớ tiếc cụ
hoạ sĩ đã hết lòng vì bạn mình, em mình.
Phân tích nhân vật Giơn-xi
? Trong đoạn trích được học, em thấy Giôn xi sức
khoẻ đang ở tình trạng như thế nào?
? Tình trạng ấy khiến cô hoạ sĩ trẻ này có tâm
trạng gì?
? Suy nghĩ của Giôn xi khi nhìn thấy chiếc lá cuối
cùng rụng thí lúc đó cô sẽ lìa đời nói lên điều gì ở
Giôn?
- Vốn đa cảm nên khi nhìn cây thường xuân sắp
rụng hết lá trong lúc mình đang bệnh nặng cô đã
liên tưởng đến số phận của mình Nhìn cây dây
leo chỉ có vài chiếc lá cô càng tuyệt vọng.
? Sau một đêm mưa gió dữ dội, khi chiếc mành
mành được kéo lên lúc trời vừa hửng sáng
Giôn- xi phát hiện ra điều gì? Có nghĩa như thế
nào?
- Chiếc lá thường xuân vẫn còn đó, Giôn xi vượt
qua được cái chết.
? Theo em, Giôn xi đã cảm nhận được điều gì từ
việc chiếc lá cuối cùng vẫn còn đó? Cô đã trách
mình như thế nào?
? Câu nói của Giôn xi: Chị Xiu thân yêu ơi! Một
ngày nào đó em hy vọng sẽ được vẽ vịnh Na phơ
báo hiệu điều thay đổi nào của Giôn xi?
? Tâm trạng của Giôn xi có những diễn biến như
thế nào?
? Nguyên nhân làm cho Giôn xi khỏi bệnh là gì?
- Tâm trạng hồi sinh…….bằng chính sự thay đổi về
tinh thần, tâm trạng của mình.
? Tại sao nghe xiu kể về cái chết của cụ Bơ men,
3 Diễn biến tâm trạng của
Giôn xi.
- Sức khoẻ yếu ớt, gần như cạn kiệt sức sống.
-> Sẵn sàng cho một chuyến
đi xa xôi, bí ẩn.
-> Yếu đuối tuyệt vọng không muốn sống.
- Muốn chết là một tội.
- Tình yêu bạn, tình yêu nghệ thuật trở lại với Giôn xi.
=> Từ tuyệt vọng, thản nhiên đón nhận cái chết đến hồi sinh nhờ chiếc lá.
Trang 6tác giả không để cho Giôn xi có thái độ gì?
- Thế là đủ, tác giả chủ ýsắp đặt như vậy để câu
chuyện thêm gợi mở , thêm dư ba để người đọc
bâng khuâng, nhớ tiếc và cảm phục một lão hoạ
sĩ, một con người cũng có thể để …… Nhưng cao
tay hơn cả là để cho Giôn xi im lặng cho sự cảm
động thật sâu xa thấm thía, thấm thía vào cả tâm
hồn cô và người đọc.
? Em hãy chứng minh truyện được kết thúc trên
cơ sở hai sự kiện bất ngờ, đối lập tạo nên tình
huống đảo ngược hai lần?
Thảo luận nhĩm 3p
Học sinh trả lời
? Sự đảo ngược tình huống đó có những vấn đề gì
chung?
? Truyện ca ngợi những ai? Ca ngợi điều gì?
*Giáo viên giáo dục tình cảm cho học sinh.
? Nội dung chính của truyện?
? Nghệ thuật đặc sắc của truyện là gì?
Học sinh đọc ghi nhớ
> Giáo viên liên hệ thực tế.
? Em sẽ làm gì khi người bạn mình gặp khó khăn,
nguy hiểm?
HO
Ạ T ĐỘ NG 3: TỔNG KẾT
Giá trị nghệ thuật và nội dung văn bản
HOẠT ĐỘNG 5: HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Xem lại bài giảng kết hợp với văn bản đê lấy dẫn
chứng khi phân tích
- Chuẩn bị bài:Chương trình địa phương.
4 Nghệ thuật đảo ngược.
- Giôn xi từ chỗ gần đến cái chết >< thoát khỏi cơn nguy hiểm.
- Cụ Bơ men khoẻ mạnh hơn
>< cái chết bất ngờ.
-> Liên quan đến căn bệnh xưng phổi và chiếc lá cuối cùng gây bất ngờ và hứng thú.
III TỔNG KẾT :
Ghi nhớ sgk t90
IV HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
* Bài cũ: học kĩ nội dung bài
* Bài mới: Chuẩn bị :Chương
trình địa phương
*****************************************
.
Trang 7Tuần dạy:
Ngày dạy:
I M ỨC ĐỘ CẦN ĐẠT :
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC KỈ NĂNG
1 Kiến thức:
- HS biết: Các từ ngữ địa phương chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích
- HS hiểu: Các từ ngữ địa phương chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích tùy theo từng vùng miền khác nhau
2 Kĩ năng:
- HS thực hiện được:
+ Phát hiên những từ thuộc tình thái từ ở ví dụ mẫu
- Học sinh thực hiện thành thạo:
+ Đặt câu cĩ dùng trợ tình thái từ
3 Thái độ:
- Thĩi quen: Sử dụng loại từ này khi nĩi ,viết nhằm đạt hiệu quả
- Tính cách: Biết bày tỏ, bộc lộ cảm xúc, đồng cảm,cảm thơng ,chia sẻ
III PHƯƠNG PHÁP
III CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên : Bảng phu ghi từ tồn dân, địa phương
2 Học sinh : Đọc trước bài, trả lời từ địa phương tương ứng, nghiên cứu bài tập
IV TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HOẠC TẬP:
1 Ổn định tổ chức và kiểm diện:
- Kiểm diện sĩ số.
2 Kiểm tra miệng :
Kiểm tra vở bài tập
3 Tiến trình bài học:
Hoạt động 1: Giới thiệu bài.
Tiết trong các em đã hiểu thế nào là từ địa phương Tiết này chúng ta sẽ tìm hiểu từ ngữ địa phương chỉ quan hệ ruột thịt
Hoạt động 2:( 34p) tìm từ địa phương tương ứng.
1 Tìm các từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt dùng ở địa phương em có nghĩa tương đương với các từ toàn dân dưới đây
Chia nhóm thảo luận Gạch chân từ ngữ khác với từ toàn dân
STT Từ ngữ toàn dân Từ ngữ được dùng ở địa phương
em
Trang 84 Bà nội Nội
8 Bác (vợ anh trai của cha) Bác
12 Bác (chồng chị gái của cha) Dượng
14 Chú (chồng em gái của cha) Dượng
16 Bác (vợ anh trai của mẹ) Mợ
20 Bác (chồng chị gái của mẹ) Dượng
22 Chú (chồng em gài của mẹ) Dượng
28 Anh rể (chồng của chị gái) Anh
30 Em rể (chồng của em gái) Dượng
32 Con dâu (vộ của con trai) Con (dâu)
33 Con rể (chồng của con gái) Rể
2 Sưu tầm một số từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt thân thích ở địa phương khác Học sinh thảo luận nhóm nhỏ
Vd: Bắc Ninh, Bắc Giang
Cha : gọi là thầy
Mẹ: gọi là u, bầm, bủ
Bác: gọi là bá
VD: Nam bộ
Cha: gọi là ba, tía
Mẹ : gọi là má
Anh cả: gọi là anh hai
Trang 9Chị cả: gọi là chị hai
3 Sư tầm một số câu thơ ca có sử dụng từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích của địa phương em?
Thảo luận nhóm
Ghi ra giấy sau đó từng nhóm đọc
Anh em như thể tay chân
Chị ngã em nâng
Sẩy cha còn chú, sẩy mẹ bú dì
Phúc đức tại mẫu
Cha mẹ……… bể
Con………từng ngày
Công cha………chẩy ra
Con không cha như nhà không nóc
Người dưng có ngãi…………
Chị em………
Thật thà như thể lái trâu Thương nhau………mẹ chồng V TỔNG KẾT VÀ HƯỚNG DẪN HỌC TẬP: 1 Tổng kết: Câu hỏi 1 : Giáo viên cho học sinh tập giại nghĩa những câu thành ngữ,ca dao, tục ngữ Em hiểu câu tục ngữ anh em như thể tay chân có nghĩa là như thế nào? 2 Hướng dẫn học tập : * Đối với bài học ở tiết học này - Học Đọc lại bảng từ địa phương , tìm câu thơ , ca dao cĩ từ địa phương * Đối với bài học ở tiết học tiếp theo
- Chuẩn bị: Nói quá + Đọc tìm hiểu bài, trả lời câu hỏi, tác dụng của nĩi quá + Xem trước bài tập VI PHỤ LỤC: Khơng VII RÚT KINH NGHIỆM: ………
………
………
………
Bài: Tiết: 32 Tuần dạy:
Ngày dạy:
I MỤC TIÊU:
* Hoạt động 1: Giới thiệu bài.
* Hoạt độn 2 :
LẬP DÀN Ý CHO BÀI VĂN TỰ SỰ KẾT HỢP
VỚI MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM
Trang 101 Kiến thức:
- HS biết : Đọc , nhận diện được bố cục các phần mở bài, thân bài, kết bài của một văn bản tự sự kết hợp với miêu tả và biêu cảm
- HS hiểu: Cách chia bố cục từng phần
2 Kĩ năng:
- HS thực hiện được: Nhận diện bố cục và nội dung từng phần Cách lập dàn ý cho văn bản tự sự cĩ sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm
- Học sinh thực hiện thành thạo: Đọc diễn cảm, chia đúng bố cục và xác định đúng nội dung Xây dựng bố cục, sắp xếp các ý cho bài cho bài văn tự sự kết hợp với miêu
tả và biểu cảm;
3 Thái độ:
- Thĩi quen: Đọc và xác định bố cục
- Tính cách: Cẩn thận khi xác định bố cục và nội dung Giáo dục học sinh khi viết văn bản tự sự kết hợp với miêu tả và biêu cảm phải biết bày tỏ tình cảm đẹp, sâu sắc
* Hoạt động 3:
1 Kiến thức:
- HS biết: Làm bài tập ở nhiều dạng Lập dàn ý cụ thể một bàicơ bé bán diêm
- HS hiểu: Nội dung từng phần cụ thể
2 Kĩ năng:
- HS thực hiện được: xác định nội dung chính từng phần Viết một bài văn tự sự cĩ
sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm cĩ độ dài khoảng 450 chữ
- Học sinh thực hiện thành thạo: Lập dàn ý một văn bản cụ thể
3 Thái độ:
- Thĩi quen: Luyện tập làm các bài tâp cho thành thạo
- Tính cách:Cẩn thân, chính xác khi làm bài
II NỘI DUNG HỌC TẬP:
- Nhận diện được bố cục các phần mở bài, thân bài, kết bài của một văn bản tự
sự kết hợp với miêu tả và biêu cảm Xác định được các yếu tố và diễn biến câc chuyện Luyện tập
III CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên : Bảng phụ
2 Học sinh : Đọc bài, trả lời câu hỏi, xem trước bài tập
IV TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HOẠC TẬP:
1 Ổn định tổ chức và kiểm diện:
- Kiểm diện sĩ số.
2 Kiểm tra miệng :
1.Kiểm tra vở bài tập của 5 em học sinh
2 Khi viết một bài văn ta phải làm gì để bài viết rõ ràng, mạch lạc theo trình tự?
- Lập dàn ý
3 Tiến trình bài học:
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học