Bài bệnh học máu

Nguyên nhân gây thiếu máu - Mất máu cấp tính: chấn thương, phẫu thuật, chảy máu tiêu hóa, ho ra máu… - Mất máu mạn tính: giun móc, loét dạ dày – tá tràng, trĩ, rong kinh, rong huyết… -

THIẾU MÁU

I THIẾU MÁU

2 Nguyên nhân gây thiếu máu

- Mất máu cấp tính: chấn thương,

phẫu thuật, chảy máu tiêu hóa, ho ra máu…

- Mất máu mạn tính: giun móc, loét dạ dày – tá

tràng, trĩ, rong kinh, rong huyết…

- Thiếu nguyên liệu cấu tạo hồng cầu : hẹp

môn vị (thiếu Fe), ăn thiếu chất đạm, viêm ruột kém hấp thu, thiếu Vitamin B12, acid folic…

- Hồng cầu bị phá hủy (tán huyết): bệnh sốt

rét, bệnh cường lách, truyền nhầm nhóm máu…

- Tim đập nhanh, có cảm giác đánh trống ngực

- Xét nghiệm máu (quan trọng nhất):

+ Số lượng hồng cầu giảm < 3,5 triệu/lít

+ Hb < 14 g/%

I THIẾU MÁU

4 Biến chứng

- Ngất do thiếu máu não

- Suy tim toàn bộ

I THIẾU MÁU

6 Điều trị

- Điều trị nguyên nhân: tẩy giun móc, chữa trị

loét dạ dày – tá tràng, viêm ruột, trĩ, sốt rét…

- Truyền máu nếu thiếu máu nặng

- Thuốc

+ Viên sắt oxalate 0,25 g x 4 – 5 viên/ngày

hoặc Ferimax, Top-hema 2 – 4 viên/ngày…

+ Vitamin B12: 200 – 500 gram/ngày, tiêm bắp

- Nâng cao thể trạng: ăn uống đầy đủ chất

đạm, vitamin…

SỐT XUẤT

HUYẾT

II SỐT XUẤT HUYẾT

1 Đại cương

- Bệnh truyền nhiễm cấp

tính do virus Dengue

- Muỗi Aedes Aegypti truyền bệnh

- Thường xảy ra ở mùa hè, mùa thu

- Virus Dengue gây

+ Dãn mạch máu

+ Thoát huyết tương và

hồng cầu ra ngoài thành mạch máu + Gây phù nề và chảy máu tổ chức

II SỐT XUẤT HUYẾT

2 Triệu chứng lâm sàng

2.1 Thời kỳ nung bệnh: 4 – 6 ngày

2.2 Thời kỳ toàn phát: 4 hội chứng

II SỐT XUẤT HUYẾT

2 Triệu chứng lâm sàng

2.2.3 Hội chứng xuất huyết:

- Xuất huyết dưới da: chấm, nốt, mảng xuất

huyết Xuất hiện tự nhiên hoặc sau chấn thương

- Xuất huyết niêm mạc: chảy máu cam, chảy

máu chân răng…

- Xuất huyết nội tạng:

+ Xuất huyết đường tiêu hóa: nôn ra máu, đi

cầu phân đen…

+ Xuất huyết đường tiết niệu: chảy máu thận,

tiểu ra máu…

II SỐT XUẤT HUYẾT

- Số lượng hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu: giảm

- Thời gian máu chảy kéo dài (bình thường < 3’)

II SỐT XUẤT HUYẾT

II SỐT XUẤT HUYẾT

3 Điều trị

3.2.Trường hợp nặng

- Khôi phục khối lượng tuần hoàn: truyền các loại huyết thanh, mặn ngọt, huyết thanh kiềm, máu tươi…

- Trợ tim mạch, trợ hô hấp: cho thở Oxy, tiêm Ouabain tĩnh mạch chậm…

- Vitamin C và các thuốc

điều trị triệu chứng: hạ sốt,

an thần…

II SỐT XUẤT HUYẾT

SỐT RÉT

III SỐT RÉT

1 Đại cương

- Muỗi Anophel truyền bệnh

- 4 loại ký sinh trùng Plasmodium gây bệnh

III SỐT RÉT

2 Chu kỳ phát triển của ký sinh trùng sốt rét

2.1 Giai đoạn phát triển vô tính ở người

2.1.1 Thời kỳ ở gan:

- Khi muỗi đốt người, truyền

các mảnh thoa trùng của ký

sinh trùng sốt rét vào cơ thể

- Các thoa trùng này lưu hành

trong máu khoảng 30 phút rồi

xâm nhập vào tế bào gan, phá vỡ tế bào gan

III SỐT RÉT

2 Chu kỳ phát triển của ký sinh trùng sốt rét

2.1 Giai đoạn phát triển vô tính ở người

2.1.2 Thời kỳ hồng cầu:

- Tại tế bào gan, thoa trùng xâm nhập vào hồng cầu, lớn lên thành thể tự dưỡng

+ Đối với P falciparum, toàn bộ ký sinh trùng

ra khỏi tế bào gan đi vào máu

+ 3 loại còn lại, một phần vào máu, một phần

ở lại gan (chu kỳ ngoài hồng cầu)

- Tại hồng cầu, ký sinh trùng lớn lên, phá vỡ

hồng cầu, xâm nhập sang hồng cầu mới

III SỐT RÉT

2 Chu kỳ phát triển của ký sinh trùng sốt rét

2.2 Giai đoạn phát triển hữu tính ở muỗi

- Khi vào dạ dày muỗi, giao tử đực và giao tử cái hòa hợp với nhau tạo thành trứng

- Trứng ra khỏi dạ dày muỗi, tập trung ở tuyến

nước bọt và tạo thành thoa trùng

- Khi muỗi đốt người, các thoa trùng lại vào cơ thể và tiếp tục chu kỳ phát triển ở người

+ P falciparum: 24 – 48 giờ, sốt hằng ngày

+ P vivax: 48 giờ, sốt cách nhật

+ P malaria: 72 giờ, sốt cách 2 ngày

III SỐT RÉT

4 Triệu chứng

4.1 Sốt rét thông thường chưa biến chứng

sốt liên tục nhiều ngày, dễ nhầm với thương hàn

+ G/đ rét run: da tái xanh, nhợt nhạt, toát mồ

hôi, kéo dài từ ½ - 2 giờ

+ G/đ sốt nóng: 39 – 40oC, mạch nhanh, khát nước, kéo dài khoảng vài giờ

+ G/đ vã mồ hôi: thân nhiệt đột ngột giảm,

người bệnh dễ chịu

III SỐT RÉT

4 Triệu chứng

4.2 Sốt rét ác tính có biến chứng: thường do

P falciparum gây bệnh

+ Dấu hiệu nổi bật nhất: rối loạn ý thức, sốt cao

nôn, cổ cứng, Kernick (+), hôn mê…

+ Tỷ lệ tử vong cao nếu không được điều trị

tiểu ra máu, thiếu máu nặng, trụy tim mạch, suy thận cấp, tỷ lệ tử vong cao

III SỐT RÉT

5 Hậu quả của bệnh sốt rét

5.1 Thiếu máu

- Thiếu máu số lượng và chất lượng:

+ Hồng cầu giảm < 3 triệu/lít

+ Huyết sắc tố (Hb) giảm xuống 60 – 65% + Bạch cầu giảm còn 3 – 4 triệu/lít

thận, nhức đầu, chóng mặt…

III SỐT RÉT

5 Hậu quả của bệnh sốt rét

5.2 Thay đổi gan và lách

+ Gan to, đau, tăng sinh

+ Nặng hơn sẽ gây hoại tử

tế bào gan, suy gan, xơ gan Do P.falciparum

NaCl 0,9%, kết hợp tiêm bắp 3 – 4 ống/ngày, tổng liều 2g/24 giờ cho tới khi bệnh nhân tỉnh

III SỐT RÉT

7 Phòng bệnh sốt rét

bụi rậm, khơi thông cống rãnh…

và tẩm màn bằng Permethrin

sốt rét cho đến khi ra khỏi vùng sốt rét 1 tuần