bệnh học hệ tiết niệu

Mục tiêuNêu được nguyên nhân, triệu chứng lâm sàng chính, cách phòng và điều trị một số bệnh: Viêm cầu thận cấp Viêm đường tiết niệu Sỏi thận Hội chứng thận hư... Tiến triển - Xét nghiệ

Trang 2

Mục tiêu

Nêu được nguyên nhân, triệu chứng lâm sàng chính, cách phòng và điều trị một số bệnh:

Viêm cầu thận cấp Viêm đường tiết niệu Sỏi thận

Hội chứng thận hư

Trang 3

- Nguyên nhân: liên cầu khuẩn beta gây tan máu nhóm

A, vi khuẩn này cũng gây viêm mũi họng,

viêm da và viêm cầu thận

Trang 4

- Huyết áp tăng: huyết áp tối đa và huyết áp tối thiểu

- Hội chứng nhiễm trùng: sốt, mạch nhanh, lưỡi dơ

Trang 5

I BỆNH VIÊM CẦU THẬN CẤP

3 Điều trị

3.1 Chế độ ăn uống – nghỉ ngơi

- Nghỉ ngơi tuyệt đối tại giường trong thời kỳ cấp tính

- Ăn nhạt tuyệt đối, giảm đạm, tăng đường, hoa quả

3.2 Thuốc

- Kháng sinh: Penicillin 1-2 triệu UI/ngày x 7-10 ngày

hoặc Erythromycin 20-30 mg/kg/ngày x 7-10 ngày

- Thuốc lợi tiểu: Hypothiazid 25 mg x 1-2 viên/ngày

hoặc Furosemid

- Điều trị triệu chứng: trợ tim, an thần, hạ huyết áp

- Có thể dùng corticoid: lưu ý ở người cao huyết áp

Trang 6

I BỆNH VIÊM CẦU THẬN CẤP

4 Tiến triển

- Xét nghiệm máu: bạch cầu tăng

- Đa số triệu chứng giảm và hết dần khi được điều trị

- Biến chứng: suy tim cấp,viêm cầu thận mạn,suy thận

5 Phòng bệnh

- Điều trị tích cực bệnh viêm tai mũi họng và viêm da

- Cần điều trị tích cực đề phòng tiến triển thành viêm cầu thận mạn tính

- Dùng Penicillin tác dụng chậm, tiêm bắp hàng tháng

Trang 7

II BỆNH VIÊM ĐƯỜNG TIẾT NIỆU

1 Đại cương

- Bệnh thường gặp

- Nguyên nhân: trực khuẩn E.Coli hoặc cầu khuẩn

đường ruột gây tổn thương nhu mô thận

- Vi khuẩn phát triển khi:

+ Ứ đọng nước tiểu

+ Dị dạng bẩm sinh ở niệu quản

+ Sỏi thận, sỏi niệu quản, hẹp niệu đạo

Trang 8

2 Triệu chứng lâm sàng

- Hội chứng nhiễm khuẩn: sốt cao 39-40oC, rét run, ngày vài cơn, môi khô, lưỡi dơ

- Tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu đục, tiểu mủ, tiểu máu:

- Xét nghiệm nước tiểu: bạch cầu, albumin, vi khuẩn

- Nếu có điều trị, bệnh sẽ khỏi, nhưng hay tái phát, dễ chuyển sang mạn tính và suy thận…

Trang 9

Trang 10

4 Phòng bệnh

- Với phụ nữ: có thai, sau sảy thai, sau sinh phải giữ

vệ sinh thật tốt bộ phận sinh dục ngoài

- Tránh soi bàng quang, thông tiểu khi không cần

- Điều trị tích cực tránh để cấp tính chuyển thành mạn

tính

Trang 11

III BỆNH SỎI THẬN

- Sỏi có thể ở nhu mô thận, đài thận,

bể thận, di chuyển xuống niệu quản, bàng quang…

- Tính chất: sỏi calcil, sỏi urat, oxalat hoặc phosphat

- 90% nguyên nhân

+ Mất cân bằng trong chế độ ăn

+ Tăng sự kết tinh trong nước tiểu

+ Tăng sự đào thải calci

- Yếu tố thuận lợi:

+ Ứ đọng nước tiểu do dị dạng đường tiết niệu

+ Yếu tố di truyền, nhiễm khuẩn tiết niệu

Trang 12

phía trước, lan xuống bộ phận sinh dục ngoài

- Tiểu máu: kèm theo đau lưng, có thể tiểu máu đại thể hoặc vi thể, tiểu máu toàn bãi (nghiệm pháp 3 ly)

- Tiểu rắt, tiểu đục: khi viêm nhiễm, có khi tiểu ra sỏi

Trang 13

- Xét nghiệm nước tiểu:

+ Hồng cầu, bạch cầu, tế bào mủ, tinh thể oxalat, urat + Nếu có protein niệu là có viêm thận, bể thận

Trang 14

3 Điều trị

3.1 Trong cơn đau: giảm đau, giảm co thắt

- Papaverin 0,04 g x 1-2 viên/lần

- Atropin ¼ mg tiêm bắp 1-2 ống/ngày

3.2 Điều trị nội khoa

- Loại trừ sỏi nhỏ, di động theo đường tự nhiên

- Từng đợt: thuốc lợi tiểu + dãn cơ + kháng sinh

- Dùng máy tán sỏi: tán qua da

3.3 Điều trị ngoại khoa

Phẫu thuật lấy sỏi khi đã có

biến chứng hoặc sỏi không

thể xuống tự nhiên được

Trang 15

3.4 Điều trị dự phòng (điều chỉnh chế độ ăn)

- Sỏi urat: ăn giảm đạm động vật: thịt cá, lòng, tiết và

ăn nhiều rau, củ, quả

- Sỏi oxalat:

+ Tránh thức ăn nhiều calci oxalic: cao gan, chè

đặc, rau dền, cà chua

+ Hạn chế đường và rượu

+ Giảm thức ăn giàu calci: xương, sữa, cua, tôm…

- Uống nhiều nước: 3-4 lít/ngày để gây tiểu nhiều

trong 2-3 ngày kèm theo vận động như chạy, nhảy hay

đi bộ nhiều

Trang 16

IV HỘI CHỨNG THẬN HƯ

Còn gọi là thận hư nhiễm mỡ do tổn thương cầu thận, biểu hiện bằng phù, protein niệu cao, protein máu giảm

2 thể thận hư:

- Thể nguyên phát ở cầu thận: 65 – 75%, còn gọi là

hội chứng thận hư đơn thuần

- Thể thứ phát: nhiễm trùng, bệnh hệ thống, lupus ban

đỏ, viêm cầu thận cấp, đái tháo đường, suy tim, sốt rét, giang mai, ung thư, thuốc (thủy ngân, bạch phiến, chất cản quang, Captopril (điều trị cao huyết áp), di truyền…

Cơ chế bệnh sinh hiện nay chưa được biết đầy đủ

Trang 17

2 Giải phẫu bệnh

- Bệnh cầu thận có sang thương tối thiểu

- Xơ chai cầu thận khu trú từng phần

- Bệnh cầu thận màng

- Bệnh cầu thận tăng sinh tế bào trung mô

- Bệnh cầu thận tăng sinh màng

- Viêm cầu thận liềm, bệnh thận IgA

Trang 18

- Phù: toàn thân, phù từ mặt xuống chi dưới, thắt lưng,

bụng, cổ chướng, tràng dịch màng phổi, có khi phù não

Bé trai bị hội chứng thận hư trước điều trị sau khi điều trị

Phù mềm, ấn lõm ở chân

Tràn dịch màng tinh hoàn

Trang 19

3 Triệu chứng lâm sàng – cận lâm sàng

3.1 Triệu chứng lâm sàng

- Thiểu niệu: nước tiểu thường < 500 ml/ngày

- Da niêm mạc: nhợt nhạt, mệt mỏi, kém ăn, đau tức

vùng thắt lưng

- Cao huyết áp: có thể kèm theo

- Tiểu máu vi thể: phải quan sát dưới kính hiển vi

Trang 20

Trang 21

Nước tiểu: (đọc thêm)

- Tổng phân tích nước tiểu:

+ Tiểu đạm lượng nhiều (+/-) 10 - 30g/l

+ Cặn lắng: hồng cầu, bạch cầu, trụ hạt, trụ trong

- Đạm niệu 24 giờ: > 3,5g

- Điện di đạm trong nước tiểu:

+ Tiểu đạm chọn lọc: tỉ lệ albumin > 90%

+ Tiểu đạm không chọn lọc

Trang 22

Xét nghiệm máu (đọc thêm)

- Đạm huyết:

+ Đạm toàn phần giảm < 60g/l+ Điện di đạm: albumin < 30g/l

globulin bình thường hay giảmglobulin > 12%, globulin tăng, giảm

- Lipid máu: Lipid toàn phần tăng Cholesterol tăng, Triglyceride tăng

- Xét nghiệm chức năng thận (BUN, creatinin)

+ Có thể tăng sớm trong trường hợp nặng+ Có thể do suy thận chức năng

Trang 23

Trang 24

5 Tiến triển và biến chứng

- Thể đơn thuần: gặp ở trẻ em, đa số hồi phục hoàn

toàn nếu điều trị tấn công mạnh và củng cố dài ngày

- Thể do viêm cầu thận khó phục hồi hơn, bệnh hay

tái phát nên phải theo dõi lâu dài nhiều năm

- Tử vong thường

do bội nhiễm

- Cuối cùng đa số

dẫn đến suy thận

Trang 25

5.1 Tiến triển (đọc thêm)

− Lui bệnh tự nhiên

− Tái phát:

+ Đạm niệu > 1g/24h hay lượng đạm niệu tăng gấp 2

+ Tái phát thường xuyên 2 lần trong 6 tháng

− Lệ thuộc thuốc: tái phát trong khi đang giảm liều đã có tái phát hay khi ngưng thuốc 2-3 tuần

Trang 26

5.1 Tiến triển (đọc thêm)

− Điều trị không đáp ứng - kháng corticoide: đạm niệu không giảm mặc dù có điều trị

− Đáp ứng không hoàn toàn: đạm niệu < 3,5g/24 giờ nhưng vẫn > 150mg/24giờ

Trang 27

− Rối loạn chuyển hoá:

+ Teo cơ do suy dinh dưỡng đạm, chậm lớn ở trẻ+ Loãng xương, gẫy xương bệnh lý

− Thiếu máu nhược sắc

− Suy giáp

− Rối loạn biến dưỡng lipid

Trang 28

6 Điều trị

6.1 Chế độ sinh hoạt:

Nghỉ ngơi, ăn nhạt tuyệt đối, nhiều đạm, kiêng mỡ

6.2 Thuốc

- Lợi tiểu: Hypothiazid 25 mg x 1-2 viên/ngày.

- Prednisolon: khi chắc chắn không có viêm cầu thận

+ Liều tấn công:

Người lớn: 1 mg/kg/24 giờ x 1-2 thángTrẻ em: 2 mg/kg/24 giờ x 1-2 tháng

Trang 29

6 Điều trị (phác đồ cụ thể - đọc thêm)

− Phù

+ Tiết chế muối 2-3g/ngày

+ Thuốc lợi tiểu: nên bắt đầu bằng hypothiazide Có thể phối hợp 2 loại lợi tiểu có tác dụng khác nhau.+ Hypothiazide 25mg (V)

+ Furosemide 40mg (V), 20mg (chích)

+ Spironolactone 50mg (u)

+ Truyền albumin khi albumin huyết thanh < 2g%

hay phù nặng không đáp ứng điều trị

Trang 30

− Tiểu đạm máu vi thể:

+ Thuốc tốt nhất là ức chế men chuyển: captopril 25mg, acupril …

− Điều trị tăng lipid máu

+ Điều trị phòng ngừa: tránh bất động, kháng đông.+ Điều trị huyết khối: đến khi HCTH ổn định Thuốc dùng: disgreen, aspegic

− Điều trị giảm thể tích tuần hoàn và suy thận cấp.

− Suy thận cấp, đáp ứng với truyền albumin, dịch ưu

trương, hay dịch làm tăng thể tích huyết tương

Trang 31

Trang 32

− Thuốc điều trị ức chế miễn dịch

+ Corticoide: prednisone, medrol, methylprednisone+ Các chất ức chế miễn nhiễm: cần chú ý: cần theo dõi BC > 3000mm3 tiểu cầu > 100.000/mm3

+ Chlorambucil 2mg: 0,1 - 0,2 mg/kg 3 tháng - 1 năm+ Cyclophosphamide 50mg (endoxan): 5mg/kg x 12 tuần

+ Azathiopyrine (imurel): 3 mg/kg x 6 tháng

+ Cyclosporin A: 4 - 5 mg/kg/ngày x 1 năm

Định dạng
Số trang	32
Dung lượng	1,85 MB