nghiên cứu về trung gian tài chính

Thị trư ng và các ĐCTC 13 Nghiệp vụ tài sản Nợ - Huy động vốn ◦ Vốn của ngân hàng  Vốn tự có  Vốn điều lệ Charter capital:sử dụng vào mục đích mua sắm tài sản, trang thiết bị ban đ

TRUNG GIAN TÀI CHÍNH

Thị trư ng và các ĐCTC 3

Câu hỏi

 Tại sao kênh tài chính trực tiếp lại không thể thực hiện việc lưu chuyển vốn hiệu quả và các trung gian tài chính bằng cách nào đã khắc phục được những hạn chế của kênh tài chính trực tiếp?

Chi phí giao dịch - Transaction

◦ Những chi phí về th i gian và công sức cho việc quản

lý danh mục đầu tư

 Về phía những ngư i đi vay, khoản chi phí cho phát hành chứng khoán không phải là nhỏ khiến cho việc huy động những khoản vốn vay không lớn lắm trực tiếp từ thị trư ng tàichính sẽ rất tốn kém và không hiệu quả

Thị trư ng và các ĐCTC 4

Thị trư ng và các ĐCTC 5

Chi phí thông tin - Information

costs

 Thông tin bất cân xứng (asymmetric information) :khi

một trong hai bên trong một giao dịch có ít thông tin hơn bên kia về đối tượng của giao dịch, khiến cho việc

Thị trư ng và các ĐCTC 6

 Giảm bớt chi phí giao dịch

◦ Quy mô hoạt động lớn và tính chuyên nghiệp cao

 Chẳng hạn trên thị trư ng chứng khoán, chi phí để mua10,000 cổ phiếu cũng không đắt hơn chi phí để mua 50 cổ phiếu là bao

◦ Có thể đa dạng hoá danh mục đầu tư để giảm thiểu rủi

ro mà không làm tăng chi phí nhiều

◦ Tính chuyên nghiệp  quản lý vốn hiệu quả,đưa ra các giải pháp để giảm chi phí giao dịch nâng cao mức lợi nhuận

Thị trư ng và các ĐCTC 7

 Giảm bớt chi phí thông tin

◦ Các trung gian tài chính chuyên hoạt động trong lĩnh vực tài chính tiền tệ nên họ được trang bị đầy đủ kiến thức và kinh nghiệm nên thu thập và xử lý thông tin hiệu quả hơn, giúp đánh giá được chính xác hơn mức

độ rủi ro của các dự án xin vay, qua đó giảm thiểu được nguy cơ chọn lựa đối nghịch

◦ Kiểm soát tốt hơn quá trình sử dụng vốn

Thị trư ng và các ĐCTC 8

 Các tổ chức nhận tiền gửi (Depository Institutions)

◦ Ngân hàng thương mại (Commercial bank)

◦ Các hiệp hội tiết kiệm và cho vay (Savings and Loan Associations - S&Ls)

◦ Ngân hàng tiết kiệm (Savings bank)

◦ Quỹ tín dụng

Thị trư ng và các ĐCTC 9

 Các công ty tài chính (Finance companies)

◦ Công ty tài chính bán hàng (Sale finance company)

◦ Công ty tài chính tiêu dùng (Consumer finance company)

◦ Công ty tài chính kinh doanh (Business finance company)

Thị trư ng và các ĐCTC 10

 Các tổ chức tiết kiệm theo hợp đồng (Contractual Savings Instutions)

◦ Các công ty bảo hiểm (Insurances Companies)

◦ Các quỹ trợ cấp hưu trí (Pension and retirement

Thị trư ng và các ĐCTC 11

 Các trung gian đầu tư (Investment intermediaries)

◦ Ngân hàng đầu tư (Investment bank)

◦ Các công ty đầu tư mạo hiểm (Venture Capital Firms)

◦ Các quỹ đầu tư tương hỗ (Mutual funds)

◦ Các quỹ đầu tư tương hỗ thị trư ng tiền tệ (Money market mutual funds)

◦ Các công ty quản lý tài sản (Asset Management Firms)

Thị trư ng và các ĐCTC 12

Ngân hàng thương mại

 Huy động vốn : Tiền gửi thanh toán(checkable deposits), tiền gửi tiết kiệm (saving deposits), tiền gửi có kỳ hạn (time deposits)

 Hoạt động cho vay: cho vay thương mại (commercial loans),cho vay tiêu dùng (consumer loans), cho vay bất động sản (mortgage loans) và để mua chứng khoán chính phủ, trái phiếu của chính quyền địa phương

 Cung cấp các dịch vụ thanh toán qua ngân hàng và buôn bán ngoại tệ

 Ngân hàng thương mại là nhóm trung gian tài chính lớn nhất

Thị trư ng và các ĐCTC 13

Nghiệp vụ tài sản Nợ - Huy động vốn

◦ Vốn của ngân hàng

 Vốn tự có

 Vốn điều lệ (Charter capital):sử dụng vào mục đích mua sắm tài

sản, trang thiết bị ban đầu cần thiết cho hoạt động của ngân hàng; góp vốn liên doanh; cho các thành phần kinh tế vay và thực hiện các dịch vụ khác của ngân hàng

 Quỹ dự trữ: Quỹ dự trữ của ngân hàng được hình thành từ Quỹ dự

trữ để bổ sung vốn điều lệ và quỹ dự trữ đặc biệt để bù đắp rủi ro (Loan loss reserves) Các quỹ này được trích từ lợi nhuận ròng hàng năm của ngân hàng

 Vốn coi như tự có :các khoản vốn tạm th i nhàn rỗi của ngân

hàng, đã được phân bổ cho những mục đích chi tiêu nhất định nhưng tạm th i chưa được sử dụng

 ví dụ: lợi nhuận ch phân bổ, tiền lương chưa đến hạn thanh toán hoặc các quỹ chuyên dùng chưa sử dụng đến như quỹ phát triển kỹ thuật nghiệp vụ ngân hàng, quỹ khen thư ng, quỹ phúc lợi, quỹ khấu hao tài sản cố định…

Thị trư ng và các ĐCTC 14

Nghiệp vụ tài sản Nợ - Huy động vốn

 Vốn tiền gửi: quan trọng nhất trong số vốn thu hút từ

bên ngoài

◦ Tiền gửi không kỳ hạn (Demand deposit)- Tiền gửi

thanh toán

◦ Tiền gửi có kỳ hạn (Time deposit):Về nguyên tắc,

tiền gửi có kỳ hạn không được rút ra trước th i hạn, song để cạnh tranh lôi kéo khách hàng, các ngân hàng vẫn cho phép được rút

◦ Tiền gửi tiết kiệm (Savings deposit)

Thị trư ng và các ĐCTC 15

Nghiệp vụ tài sản Nợ - Huy động vốn

 Vốn đi vay

◦ Vay từ NHTW: 2 hình thức Chiết khấu hay tái chiết

khấu các chứng từ có giá, Cho vay thế chấp hay ứng trước

◦ Vay ngắn hạn các khoản dự trữ của các tổ chức tín dụng khác: Mục đích chính của loại vay này là nhằm

đảm bảo dự trữ bắt buộc theo qui định của NHTW

◦ Vay từ các công ty: Vay ngắn hạn bằng các Hợp

đồng mua lại, Vay từ công ty mẹ

◦ Vay từ thị trường tài chính trong nước: thông qua

phát hành các chứng từ có giá

◦ Vay nước ngoài: phát hành phiếu nợ để vay tiền

nước ngoài

Thị trư ng và các ĐCTC 16

Nghiệp vụ tài sản Nợ - Huy động vốn

 Các nguồn vốn khác:

◦ Vốn tài trợ, vốn đầu tư phát triển, vốn uỷ thác đầu tư

để cho vay theo các chương trình, dự án xây dựng v.v

◦ Vốn hình thành trong quá trình hoạt động của Ngân hàng, ví dụ như trong nghiệp vụ qua lại đồng nghiệp (tiền gửi của các ngân hàng khác để nh thanh toán hộ),trong nghiệp vụ trung gian của ngân hàng (tiền gửi của khách hàng để đảm bảothanh toán trong phương thức thanh toán tín dụng chứng từ - L/C)

Thị trư ng và các ĐCTC 17

Nghiệp vụ tài sản Có – Sử dụng vốn

 Nghiệp vụ ngân quỹ

◦ Tiền mặt tại quỹ của ngân hàng (vault cash)

◦ Tiền gửi tại các Ngân hàng thương mại khác

◦ Tiền gửi tại Ngân hàng Trung ương

◦ Tiền mặt trong quá trình thu

Ngoài tiền mặt, ngân hàng còn giữ các chứng khoán ngắn hạn, có tính lỏng cao để có thể chuyển thành tiền mặt nhanh chóng khi cần như tín phiếu, thương phiếu v.v

Thị trư ng và các ĐCTC 18

Nghiệp vụ tài sản Có – Sử dụng vốn

 Nghiệp vụ cho vay

◦ Cho vay ứng trước: cấp cho ngư i đi vay một khoản

tiền vay nhất định để sử dụng trước Ngư i đi vay chỉ phải trả lãi vào lúc hoàn trả vốn gốc

◦ Cho vay thấu chi: khách hàng chi vượt quá số tiền dư

trên tài khoản vãng lai trong một hạn

mức và th i hạn nhất định trên cơ s hợp đồng tín dụng giữa ngân hàng với khách hàng

◦ Cho vay chiết khấu: Ngân hàng thương mại mua lại

các thương phiếu chưa đến hạn trả tiền với giá thấp hơn số tiền ghi trên thương phiếu.Khi đến hạn trả tiền thì Ngân hàng sẽ đòi toàn bộ số tiền ghi trên thương phiếu ngư itrả tiền thương phiếu

Thị trư ng và các ĐCTC 19

Nghiệp vụ tài sản Có – Sử dụng vốn

◦ Tín dụng uỷ thác thu hay bao thanh toán (Factoring):

lcông ty 䇾factor䇿 - công ty con của ngân hàng - cam kết mua lại các khoản thanh toán chưa tới hạn phát sinh từ những hoạt động xuất khẩu, cung ứng hàng hoá và dịch vụ với giá chiết khấu

◦ Cho vay thuê mua (Leasing)-tín dụng thuê mua, thực hiện thông qua việc cho thuê tài sản như máy móc, thiết bị,các động sản và bất động sản khác Ngân hàng

sẽ dùng vốn của mình để mua tài sản theo

yêu cầu của ngư i thuê và nắm giữ quyền s hữu đối với tài sản cho thuê

Thị trư ng và các ĐCTC 20

Nghiệp vụ tài sản Có – Sử dụng vốn

◦ Cho vay bằng chữ ký: là hình thức tín dụng trong đó

ngân hàng không trực tiếp cho khách hàng vay bằng tiền nhưng bằng uy tín (chữ ký) của mình, ngân hàng tạo điều kiện để khách hàng sử dụng vốn vay của ngư i khác và đảm bảo thanh toán hộ kháchhàng

◦ Cho vay tiêu dùng: là hình thức tín dụng trong đó ngân hàng tài trợ cho nhu cầutiêu dùng của cá nhân Tín dụng tiêu dùng thư ng dưới hình thức cho vay để mua trả góp (tín dụng trả góp) hoặc cho vay qua việc phát hành thẻ tín dụng

Thị trư ng và các ĐCTC 21

Nghiệp vụ tài sản Có – Sử dụng vốn

 Nghiệp vụ đầu tư: ngân hàng thương mại dùng vốn của

mình mua các chứng khoán (các chứng khoán chính phủ

tổ chức tín dụng khác

 Những tài sản có khác: Đó là những vốn hiện vật như

trụ s làm việc, máy móc, trang thiết bị dùng cho hoạt động do ngân hàng s hữu

Thị trư ng và các ĐCTC 22

Nghiệp vụ trung gian

 Nghiệp vụ chuyển tiền – Thanh toán hộ: Ngân hàng nhận sự uỷ

thác của khách hàng, dùng phương tiện mà khách hàng yêu cầu để chuyển một số tiền nhất định cho một ngư i khác một địa điểm quy định trong hay ngoài nước Về mặt kỹ thuật, nghiệp vụ này được thực hiện thông qua các phương tiện lưu thông tín dụng như séc, thư chuyển tiền (M/T - mail transfer), điện

chuyển tiền (T/T - telegraph transfer) v.v

 Nghiệp vụ thu hộ: Ngân hàng nhận sự uỷ thác của khách hàng để

thu hộ các khoản tiền căn cứ vào các chứng từ của khách hàng giao như séc, thương phiếu, các Chứng khoán.Khi tiến hành nghiệp vụ này, ngoài việc thu thủ tục phí của khách hàng, ngân hàng còn có thể tranh thủ sử dụng số tiền của khách hàng

 Nghiệp vụ tín thác: Ngân hàng thương mại nhận sự uỷ thác của

khách hàng, đứng ra mua bán hộ khách hàng các loại chứng khoán, kim loại quý, ngoại hối hoặc quản lý tài sản, vốn đầu tư của tổ chức hay cá nhân theo hợp đồng (ví dụ tài sản đang tranh chấp, tài sản thanh lý trong quá trình phá sản)

Thị trư ng và các ĐCTC 23

(Savings and Loan Associations - S&Ls)

 Nguồn vốn chủ yếu là các khoản tiền gửi thanh toán, tiền gửi tiết kiệm và tiền gửi có kỳ hạn

 Phần còn lại (khoảng 20 - 30%) thì vay từ các nguồn khác và vay của chính quyền địa phương hay trung ương

 Chủ yếu để cho vay bất động sản (chủ yếu là nhà ) với

th i hạn dài

 Từ những năm 80 tr đi được phép cung cấp các tài khoản thanh toán, cho vay tiêu dùng và thực hiện hàng loạt các hoạt động khác mà trước đây chỉ giới hạn các ngân hàng thương mại

Ngân hàng tiết kiệm (Savings bank)

 Mục đích huy động các khoản tiền tiết kiệm của các cá nhân trong xã hội

 Chủ nhân của các ngân hàng tiết kiệm cũng chính là những ngư i gửi tiền tiết kiệm Mỗi khi có thêm khoản tiền tiết kiệm mới, họ lại tiếp tục gửi vào ngân hàng và khi cần có tiền để kinh doanh hoặc tiêu dùng, họ lại đi vay từ chính ngân hàng đó

 Ngân hàng không m rộng thêm cổ đông, do đó những ngư i tham gia gửi tiền tiết kiệm sau này sẽ là khách hàng chứ không phải là chủ nhân Hàng năm lợi tức của ngân hàng nếu không nhập vào tài sản của ngân hàng thì

sẽ được chia cho nhữngngư i gửi tiết kiệm và sáng lập

ra ngân hàng

 Phương thức hoạt động của ngân hàng tiết kiệm mang tính tương trợ là chủ yếu

Thị trư ng và các ĐCTC 24

Ngân hàng tiết kiệm (Savings bank)

 Vốn hoạt động chủ yếu của ngân hàng tiết kiệm là từ tiền gửi tiết kiệm của dân chúng hoặc là vốn đóng góp của các nhà hảo tâm với tính chất hỗ trợ ngư i nghèo là chính hơn là đóng góp để kiếm l i

 Loại ngân hàng này không phát hành các công cụ nợ để vay vốn của công chúng và cũng hầu như không vay của các tổ chức nước ngoài hay NHTW, trừ trư ng hợp đặc biệt thiếu tiền mặt

 Tiêu chuẩn hàng đầu trong vấn đề cho vay là sự an toàn

 Đối tượng cho vay chủ yếu là các khoản vay cầm cố, thế chấp bằng nhà cửa, tài sản hoặc chứng khoán

Thị trư ng và các ĐCTC 26

Quỹ tín dụng

 Hình thức góp vốn cổ phần và hoạt động theo nguyên tắc tập thể, tự nguyện, hợp tác và bình đẳng

 Các thành viên của quỹ mua các thẻ thành viên (tương

tự như cổ phiếu) có mệnh giá bằng nhau

 Các thành viên của quỹ sẽ được hư ng quyền vay tiền của quỹ khi cần

 Khi cần thêm vốn, quỹ lại phát hành thêm thẻ thành viên

và tiếp nhận thêm những thành viên mới

 Thông thư ng quỹ không cho ngư i ngoài vay tiền

 Ngoài cho các thành viên vay, quỹ cũng có thể đầu tư vào chứng khoán

Các công ty tài chính (Finance

companies)

 Huy động vốn thông qua phát hành cổ phiếu, trái phiếu, hay thương phiếu

 Cung ứng chủ yếu các loại tín dụng trung hạn và dài hạn

 Ngoài ra, các công ty tài chính còn thực hiện các dịch vụ cầm, giữ hộ và quản lý các chứng khoán, các kim loại quí

Thị trư ng và các ĐCTC 27

 Tín dụng được cấp dưới hình thức: các doanh nghiệp bán hàng trả góp cho khách hàng theo hợp đồng mẫu do công ty tài chính loại này cung cấp,sau đó hợp đồng được bán lại cho công ty tài chính

 Thư ng do các công ty sản xuất hay các nhà phân phối bán lẻ (retailling or manufacturing company) thành lập nên nhằm hỗ trợ cho hoạt động tiêu thụ hàng hoá của mình

Thị trư ng và các ĐCTC 29

Công ty tài chính tiêu dùng

(Consumer finance company)

 Cung ứng phần lớn nguồn vốn cho các gia đình và cá nhân vay vào mục đích mua sắm hàng hoá tiêu dùng hoặc sửa chữa nhà cửa cấp thẻ tín dụng cho khách hàng

để họ mua sắm hệ thống cửa hàng bán lẻ

 Hầu hết các khoản cho vay đều được trả góp định kỳ

 Công ty thư ng chỉ cho vay những khoản tiền nhỏ và với lãi suất cao hơn lãi suất thị trư ng

Thị trư ng và các ĐCTC 30

Công ty tài chính kinh doanh

(Business finance company)

 Cấp tín dụng cho các doanh nghiệp dưới các hình thức:

◦ Bao thanh toán(Nghiệp vụ Factoring và Forfating): mua lại (chiết khấu) các khoản phải thu của doanh nghiệp

◦ Cho thuê tài chính (Nghiệp vụ Leasing): mua các máy móc thiết bị mà khách hàng yêu cầu rồi cho khách hàng thuê; v.v

 Các khoản phải thu thư ng là tiền bán trả chậm hàng hoá hay dịch vụ

 Do cần tiền ngay, các doanh nghiệp ký kết trước với công ty tài chính một hợp đồng trong đó công ty tài chính sẽ mua lại với giá chiết khấu tất cả các khoản thu chưa đến hạn thanh toán của mình phát sinh trong một khoảng th i gian nhất định

 Bao gồm các công ty bảo hiểm (bảo hiểm nhân thọ,bảo hiểm tài sản và tai nạn) và các quỹ trợ cấp hưu trí

Thị trư ng và các ĐCTC 32

Các trung gian đầu tư (Investment

intermediaries)

 Hoạt động trong lĩnh vực đầu tư

 Chức năng chủ yếu của các tổ chức là hỗ trợ cho các chủ thể kinh tế huy động vốn để tài trợ cho các dự án đầu tư của mình cũng như giúp cho các nhà đầu tư nhỏ có thể đầu tư trực tiếp khoản tiền nhàn rỗi vào thị trư ng vốn

Thị trư ng và các ĐCTC 33

Ngân hàng đầu tư (Investment bank)

 Giúp đỡ các doanh nghiệp, chính phủ huy động vốn thông qua phát hành chứng khoán, hỗ trợ cho việc hợp nhất giữa các công ty hoặc giúp một công ty này mua lại một công ty khác

 Hỗ trợ cho việc phát hành chứng khoán thông qua các hoạt động:

◦ Tư vấn cho các công ty nên phát hành cổ phiếu hay trái phiếu để huy động vốn

◦ Bảo lãnh đợt phát hành chứng khoán (underwrite the securities), tức là cam kết sẽ mua các chứng khoán với một mức giá xác định, rồi sau đó đem bán ra thị trư ng thứ cấp