Tiết 114: LIỆT KÊ

Đáp án: Khi nói hoặc viết, có thể dùng những cụm từ có cụm chủ-vị cụm c-v, làm thành phần của câu hoặc của cụm từ để mở rộng câu.. Các thành phần câu như chủ ngữ, vị ngữ và các phụ ngữ

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TÂN PHÚ TÂY

TỔ: NGỮ VĂN – MĨ THUẬT - NHẠC Giáo viên: NGUYỄN THỊ KIM DUNG

Kiểm tra bài cũ:

Thế nào là dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu? Các trường hợp dùng cụm chủ - vị để mở rộng

câu?

Đáp án:

Khi nói hoặc viết, có thể dùng những cụm từ có

cụm chủ-vị (cụm c-v), làm thành phần của câu

hoặc của cụm từ để mở rộng câu.

Các thành phần câu như chủ ngữ, vị ngữ và các phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ, cụm tính từ đều có thể được cấu tạo bằng cụm chủ - vị.

Câu sau đây có dùng cụm chủ - vị làm thành phần gì?

“ Cái bàn ấy chân bị gãy.”

A Cụm chủ - vị làm thành phần chủ ngữ.

B Cụm chủ - vị làm thành phần vị ngữ.

C Cụm chủ - vị làm phụ ngữ cho cụm danh từ.

D Cụm chủ - vị làm phụ ngữ cho cụm động từ.

ĐÚNG RỒI

1 Ví dụ: SGK Tr 104

Tiết:114 Tiếng Việt: LIỆT KÊ

I THẾ NÀO LÀ PHÉP LIỆT KÊ?

2 Nhận xét:

- Cấu tạo: Có mô hình cú

pháp tương tự nhau; là các

danh từ, cụm danh từ, sắp

xếp nối tiếp nhau hàng loạt

-Ý nghĩa: Kể ra các đồ vật

được bày biện xung quanh

quan lớn

-Tác dụng: Làm nổi bật sự

xa hoa của viên quan , đối

lập với cảnh dân phu đang

lam lũ ngoài trời mưa gió

* GHI NHỚ : SGK

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm,

ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt.[ ] Ngoài

kia, tuy mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít, nhưng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm [ ]

(Phạm Duy Tốn)

Tiết:114 Tiếng Việt : LIỆT KÊ

I THẾ NÀO LÀ PHÉP LIỆT KÊ?

II CÁC KIỂU LIỆT KÊ:

1 Ví dụ: SGK Tr 105

2 Nhận xét:

* Xét về cấu tạo:

- Câu a: liệt kê từng sự việc ->

Liệt kê không theo cặp

- Câu b: Có quan hệ từ “và”

-> Liệt kê theo cặp

1a Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết

đem tất cả tinh thần, lực lượng,

tính mạng, của cải để giữ vững

quyền tự do, độc lập ấy

( Hồ Chí Minh)

b Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết

đem tất cả tinh thần và lực lượng,

tính mạng và của cải để giữ vững

quyền tự do, độc lập ấy

(Hồ Chí Minh)

Tiết:114 Tiếng Việt : LIỆT KÊ

I THẾ NÀO LÀ PHÉP LIỆT KÊ?

II CÁC KIỂU LIỆT KÊ:

1 Ví dụ: SGK Tr 105

2 Nhận xét:

* Xét về ý nghĩa:

**Ghi nhớ: SGK

- Câu a: các bộ phận liệt kê dễ

dàng thay đổi-> liệt kê không tăng

tiến

- Câu b: Các bộ phận liệt kê

không thể dễ dàng thay đổi-> Liệt

kê tăng tiến

2a.Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy

chục loại khác nhau, nhưng cùng một mầm non măng mọc thẳng

(Thép Mới)

b.Tiếng Việt của chúng ta phản ánh

sự hình thành và trưởng thành

của xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ là

gia đình, họ hàng, làng xóm và

của tập thể lớn là dân tộc, quốc

gia.

(Phạm Văn Đồng)

* Xét về cấu tạo:

Tiết:114 Tiếng Việt: LIỆT KÊ

I THẾ NÀO LÀ PHÉP LIỆT KÊ?

II CÁC KIỂU LIỆT KÊ:

III LUYỆN TẬP:

Tìm phép liệt kê trong bài “Tinh

thần yêu nước của nhân dân ta”

Bài tập 1:

thành một làn sóng vô cùng mạnh

mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự

nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn

cướp nước.

-> Liệt kê tăng tiến về sức mạnh

của tinh thần yêu nước

* “Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời

đại: Bà Trưng, Bà Triệu, Trần

Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung ”

->Tự hào về những trang sử vẻ

vang qua tấm gương của các vị

anh hùng dân tộc -> Liệt kê

tăng tiến về thời gian

Tiết: 114 Tiếng Việt: LIỆT KÊ

I THẾ NÀO LÀ PHÉP LIỆT KÊ?

II CÁC KIỂU LIỆT KÊ:

III LUYỆN TẬP:

Bài tập 1:

Bài tập 2: Tìm phép liệt kê

trong các đoạn trích sau:

Tiết: 114 Tiếng Việt: LIỆT KÊ

a Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của ông Va-renđược thấy hiển hiện cái thành phố của Đông Dương, dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm Những cu li xe kéo tay

phóng cực lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng; những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xưởng lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập Thật

là lộn xộn! Thật là nhốn nháo! (Nguyễn Ái Quốc)

b Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng

Em đã sống lại rồi, em đã sống!

Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

Không giết được em, người con gái anh hùng!

Tiết: 114 Tiếng Việt: LIỆT KÊ

I THẾ NÀO LÀ PHÉP LIỆT KÊ?

II CÁC KIỂU LIỆT KÊ:

III LUYỆN TẬP:

Bài tập 1:

Bài tập 2: Tìm phép liệt kê

trong các đoạn trích sau:

=> a phép liệt kê không theo

cặp ( xét về cấu tạo)

=> b Phép liệt kê tăng tiến

(xét về ý nghĩa)

Tiết:114 Tiếng Việt: LIỆT KÊ

I THẾ NÀO LÀ PHÉP LIỆT KÊ?

II CÁC KIỂU LIỆT KÊ:

III LUYỆN TẬP:

Bài tập 1:

Bài tập 2:

Bài tập 3: Đặt câu có sử

dụng phép liệt kê.

a Tả một số hoạt động trên sân trường trong giờ ra chơi.

Tiết:114 Tiếng Việt: LIỆT KÊ

I THẾ NÀO LÀ PHÉP LIỆT KÊ?

II CÁC KIỂU LIỆT KÊ:

III LUYỆN TẬP:

Bài tập 1:

Bài tập 2:

Bài tập 3: Đặt câu có sử

dụng phép liệt kê.

a Giờ ra chơi, các bạn tham gia nhiều trò chơi như: nhảy dây, đá cầu, ném bóng …

b Truyện Những trò lố hay là Va-ren

và Phan Bội Châu vừa giúp ta hiểu rõ tấm lòng của Nguyễn Ái Quốc, vừa giúp ta thêm căm thù quân xâm lược, vừa giúp ta thêm yêu Tổ quốc.

CÁC KIỂU LIỆT KÊ

XÉT THEO Ý NGHĨA XÉT THEO CẤU TẠO

Liệt

kê

theo

cặp

Liệt kê không theo cặp

Liệt kê tăng tiến

Liệt kê không tăng tiến

TÁC DỤNG

CỦNG CỐ BÀI

CÂU HỎI: Thế nào là phép liệt kê? Nêu các kiểu liệt kê.

1 Liệt kê là gì?

A Là việc kể ra hàng loạt sự vật, hiện tượng

B Là việc sắp xếp từ, cụm từ nhằm diễn tả

sự phong phú của đời sống tư tưởng, tình cảm

C Là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm

từ cùng loại để diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của

thực tế hay của tư tưởng, tình cảm

D Là sự xen kẽ các từ hay cụm từ nhằm thể hiện ý đồ của người viết

C Là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm

từ cùng loại để diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của tư tưởng, tình cảm

Bài tập trắc nghiệm

ĐÚNG RỒI

2 Phép liệt kê có tác dụng gì?

A Diễn tả sự phức tạp, rắc rối của sự vật, hiện tượng.

B Diễn tả sự giống nhau của các

sự vật, hiện tượng.

C Diễn tả sự tương phản của các

sự vật, hiện tượng.

D Diễn tả đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của sự vật, hiện tượng.

ĐÚNG RỒI

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

1 Tìm trong các văn bản đã học một đoạn văn và một đoạn thơ có sử dụng phép liệt kê.

2 Chuẩn bị: Trả bài tập làm văn số 6

-Đọc lại đề bài; tìm hiểu đề, tìm ý.

-Xem lại bài học, lập lại dàn bài.