Tiết 114.Liệt kê

Liệt kê theo trình tự sự việc , yếu tố -> Không theo từng cặp... Liệt kê theo trình tự sự việc , yếu tố -> Không theo từng cặp.. Có thể thay đổi các bộ phận liệt kê mà lôgíc và ý nghĩa c

Các thầy cô giáo

Nhiệt liệt chào mừng

Người dạy: Doón Thị Mai Giáo viên Trường THCS Phựng Xỏ

Kiểm tra bài cũ

• Em hãy kể tên các biện pháp tu từ đã học trong chương trình Ngữ văn lớp 6

và kỳ I lớp 7 ?

- Cỏc biện phỏp tu từ đó học : so sỏnh, nhõn hoỏ, ẩn dụ, hoỏn dụ, chơi chữ, điệp ngữ

LIỆT Kấ

I THẾ NÀO LÀ PHẫP LIỆT Kấ ?

Tiết 115

1 VD: SGK - 104

Bờn cạnh ngài, mộ tay trỏi , bỏt yến hấp đường phốn, để trong khay khảm, khúi bay nghi ngỳt; trỏp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu

vàng, cau đậu, rễ tớa, hai bờn nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuụi ngà, nào ống vụi chạm, ngoỏy tai, vớ thuốc, quản bỳt, tăm bụng trụng

mà thớch mắt.[ ] Ngoài kia, tuy mưa giú ầm ầm, dõn phu rối rớt, nhưng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiờm trang lắm[ ]

(Phạm Duy Tốn)

- Khay khảm

- Ngăn bạc

- Trầu vàng

- Cau đậu

- Rễ tía

- Ngoáy tai

- Vớ thuốc

- Quản bút

- Tăm bông

- Bát yến hấp đường phèn

- Tráp đồi mồi chữ nhật

- ống thuốc bạc

- Đồng hồ vàng

- Dao chuôi ngà

- ống vôi chạm

LIỆT KÊ

I THẾ NÀO LÀ PHÉP LIỆT KÊ ?

Tiết 115

1 VD: SGK - 104

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường phèn, để trong khay

khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy

những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ

vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt.[ ] Ngoài kia, tuy mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít, nhưng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm[ ]

(Phạm Duy Tốn)

- Các bộ phận in đậm có mô hình cú pháp tương tự nhau, nêu ra hàng loạt sự việc nối tiếp

- Miêu tả sự vật xa xỉ , đắt tiền được bày biện xung quanh quan lớn

- Đặc tả thói hưởng lạc , ích kỷ và vô trách nhiệm của quan phủ

* Cấu tạo:

*Ýnghĩa:

*Tác dụng:

Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt

Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ

hay cụm từ cùng loại để diễn tả được đầy

đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh

khác nhau của thực tế, hay của tư tưởng, tình cảm.

LIỆT KÊ

I THẾ NÀO LÀ PHÉP LIỆT KÊ ?

Tiết 115

1 VD: SGK - 104

2 Ghi nhớ1 : SGK - 105

Bài tập nhanh

“Bởi vì không lúc nào là lúc không có máy bay sục tìm , hễ chúng

nhìn thấy một dấu hiệu nào chứng tỏ có người đang sống , dù là một

cái thìa gò bằng vỏ na-pan sáng chói hoặc một tí đất rơi vãi , một luống khoai đang đào dở , chúng cũng không tiếc gì bom , ít ra cũng

là vài trận pháo cối Đất đá tơi vụn ra , càng tơi vụn hơn , càng trơ

trụi hơn , càng hoang tàn hơn ”

(Chu Cẩm Phong )

=> Tô đậm tính chất bề bộn của hiện thực và

tính chất ác liệt của chiến tranh

LIỆT KÊ

I THẾ NÀO LÀ PHÉP LIỆT KÊ ?

Tiết 115

1 VD: Sgk - 104

2 Ghi nhớ1 : Sgk - 105

II CÁC KIỂU LIỆT KÊ.

1 VD1: Sgk-105

a. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần , lực lượng , tính mạng

, của cải để giữ vững quyền tự do , độc lập

b. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng , tính

mạng và của cải để giữ vững quyền tự do , độc lập ấy

a Liệt kê theo trình tự sự việc , yếu tố -> Không theo từng cặp

b Có quan hệ từ “và” -> Liệt kê theo từng cặp

(Thường dùng quan hệ từ đẳng lập như : và , với, hay…)

-> Cấu tạo

LIỆT KÊ

I THẾ NÀO LÀ PHÉP LIỆT KÊ ?

Tiết 115

1 VD: Sgk - 104

2 Ghi nhớ1 : Sgk - 105

II CÁC KIỂU LIỆT KÊ.

1 * VD1: Sgk-105

a Liệt kê theo trình tự sự việc , yếu tố -> Không theo từng cặp

b Có quan hệ từ “và” -> Liệt theo từng cặp

( Thường dùng quan hệ từ đẳng lập như: và,với ,hay…)

Cấu tạo

*VD2: Sgk-105

a Tre , nứa , trúc , mai , vầu mấy chục loại khác nhau , nhưng cùng một

mầm non măng mọc thẳng

b Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành và trưởng thành của

xã hội Việt Nam , của tập thể nhỏ là gia đình , họ hàng , làng xóm và của

tập thể lớn là dân tộc , quốc gia.

Vầu , tre , nứa , mai , trúc

trưởng thành và hình thành Làng xóm , họ hàng , gia đình

Ý nghĩa

a Có thể thay đổi các bộ phận liệt kê mà lôgíc và ý nghĩa của câu không bị ảnh hưởng

b. Không thể thay đổi thứ tự vì các bộ phận liệt kê được sắp xếp theo mức độ tăng tiến

=> Liệt kê không tăng tiến

=>Liệt kê tăng tiến

LIỆT KÊ

I THẾ NÀO LÀ PHÉP LIỆT KÊ ?

Tiết 115

1 VD: Sgk - 104

2 Ghi nhớ1 : Sgk - 105

II CÁC KIỂU LIỆT KÊ.

1 * VD1: Sgk-105

a Liệt kê theo trình tự sự việc , yếu tố -> Không theo từng cặp

b Có quan hệ từ “và” -> Liệt theo từng cặp

Cấu tạo

*VD2: Sgk-105

Ý nghĩa a.lôgíc, ý nghĩa của câu không bị ảnh hưởng Có thể thay đổi các bộ phận liệt kê mà

b. Không thể thay đổi thứ tự vì các bộ phận liệt kê được sắp xếp theo mức độ tăng tiến

=> Liệt kê không tăng tiến

=>Liệt kê tăng tiến

GHI NHỚ

* Xét theo cấu tạo , có thể phân biệt kiểu liệt kê theo từng cặp với kiểu liệt kê

không theo từng cặp

*Xét theo ý nghĩa , có thể phân biệt kiểu liệt kê tăng tiến với liệt kê không tăng tiến

Bài tập: 2-b – sgk-106

Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng

Em đã sống lại rồi , em đã sống!

Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

Không giết được em, người con gái anh hùng!

(Tố Hữu)

=> Cấu tạo: Sắp xếp nối tiếp hành động tra tấn dã man của bọn giặc đối với chị Lí -> Liệt kê không theo cặp

=> Ý nghĩa: Thể hiện sự tàn bạo của quân thù và sự kiên cường của chị Lí -> Liệt kê tăng tiến

Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

LIỆT KÊ

XÉT VỀ CẤU TẠO XÉT VỀ Ý NGHĨA

LIỆT

KÊ

THEO

CẶP

LIỆT

KÊ KHÔNG THEO CẶP

LIỆT

KÊ TĂNG TIẾN

LIỆT KÊ KHÔNG TĂNG TIẾN

Bµi 1

- Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân ta Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà

Trưng , Bà Triệu , Trần Hưng Đạo , Lê Lợi , Quang Trung …

- Đồng bào ta ngày nay cũng rất xứng đáng với tổ tiên ta ngày trước từ các cụ

già tóc bạc đến các nhóm nhi đồng trẻ thơ …yêu nước

- Từ xưa đến nay, mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng , thì tinh thần ấy sôi nổi , nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ to lớn , nó lướt qua mọi sự nguy hiểm , khó khăn , nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước

=>Kiểu liệt kê không tăng tiến: Lòng tự hào về những trang sử vẻ vang qua những tấm gương anh hùng dân tộc

=>Liệt kê tăng tiến: Miêu tả sức mạnh tinh thần yêu nước của nhân ta.

=>Liệt kê theo cặp: Sự đồng tâm nhất trí của mọi tầng lớp nhân dân Việt Nam đứng lên đánh Pháp

Bài tập 3 : Đặt câu có sử dụng phép liệt kê ?

Câu a: Giữa sân trường các bạn nam đang chơi kéo co, tiếng la hét, tiếng vỗ tay, tiếng xuýt xoa

trộn vào nhau thành một mớ âm thanh hỗn độn vang vọng khắp sân trường.

Câu c: Phan Bội Châu là nhà cách mạng vĩ đại, một trái tim yêu nước nồng

nàn, một vị thiên sứ đã xả thân cho độc lập tự do của dân tộc

a Tả một số hoạt động trên sân trường em trong giờ ra chơi ?

c Nói lên những cảm xúc của em về hình tượng nhà

cách mạng Phan Bội Châu

1 Liệt kê là gì?

A Là việc kể ra hàng loạt sự vật, hiện tượng.

B Là việc sắp xếp từ, cụm từ nhằm diễn tả sự phong phú của đời sống tư tưởng, tình cảm.

C Là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại để

diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của tư tưởng, tình cảm

D Là sự xen kẽ các từ hay cụm từ nhằm thể hiện ý đồ của

người viết

Bài tập trắc nghiệm

2 Phép liệt kê có tác dụng gì?

A Diễn tả sự phức tạp, rắc rối của sự vật, hiện tượng.

B Diễn tả sự giống nhau của các sự vật, hiện tượng.

C Diễn tả sự tương phản của các sự vật, hiện tượng.

D Diễn tả đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của sự vật, hiện tượng.

Bài tập trắc nghiệm

Trong bài ca dao sau:

“ Tin vui chiến thắng trăm miền

Hoà Bình, Tây Bắc Điện Biên vui về

Vui từ

Vui từ Đồng Tháp An Khê Đồng Tháp An Khê

Vui lên

Vui lên Việt Bắc, đèo De, núi Hồng Việt Bắc, đèo De, núi Hồng .”

( Việt Bắc – Tố Hữu)

Tác giả dùng phép liệt kê không theo cặp và Tác giả dùng phép liệt kê không theo cặp và

không tăng tiến, đúng hay sai ?

Trong đoạn văn sau:

Làng ở trong tầm đại bác của đồn giặc

Chúng nó bắn, đ thành lệ, mỗi ngày hai lần ã

Hoặc buổi sáng sớm và xế chiều, hoặc đứng bóng và sẩm tối, hoặc nửa đêm và trở gà

gáy Hầu hết đạn đại bác đều rơi vào ngọn

đồi xà nu cạnh con nước lớn Cả rừng xà nu hàng vạn cây không có cây nào bị thương.

( Rừng xà nu – Nguyễn Trung Thành )

Tác giả dùng phép liệt kê không theo cặp và không tăng tiến, đúng hay sai.