Văn 8 đã sửa

Đ3: tiếp theo trong các lớp =>tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi khi đứng giữa sân trường nhìn mọi người và các bạn.. -Thiên nhiên: lá rụng nhiều, mây bàng bạc - Cảnh học sinh: mấy e

TUẦN 1- BÀI 1

Kết quả cần đạt

- Hiểu được tâm trạng hồi hộp và bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên qua ngòi bút giàu chất trữ tình của Thanh Tịnh

- Phân biệt được các cấp độ khái quát khác nhau của nghĩa từ ngữ

- Bước đầu biết cách viết một văn bản bảo đảm tính thống nhất về chủ đề

Ngày soạn: 22/8/2009 Ngày giảng:24/8/2009 ( 8 A )

b Giáo dục:

- HS biết nâng niu trân trọng kỉ niệm tuổi thơ trong sáng đẹp đẽ của chính mình

c Kĩ năng:

- Đọc diễn cảm văn bản hồi ức biểu cảm

2 Chuẩn bị của GV & HS

a Thầy: Nghiên cứu văn bản, sgk, sgv, sưu tầm bài hát, thơ về tuổi thơ đến trường,

giáo án, chân dung tác giả

b Trò: sgk, đọc và trả lời câu hỏi

3 Phần thể hiện khi lên lớp

a Kiểm tra bài cũ (3’)

Kiểm tra đồ dùng học tập của hs, vở soạn

b Bài mới

* Giới thiệu bài (1’): Trong cuộc đời mỗi con người những kỉ niệm tuổi học

trò thường được lưu giữ bền lâu trong trí nhớ đặc biệt là những kỉ niệm về buổi đến trường đầu tiên Nhà thơ Viễn Phương đã viết: “ Ngày đầu tiên đi học; mẹ dắt tay

…” Truyện ngắn “Tôi đi học” của Thanh Tịnh đã diễn tả những kỉ niệm mơn man bâng khuâng của một thời thơ ấu

- Phong cách đằm thắm, tình cảm

Nhấn mạnh cùng lúc cho hs xem chân

dung tác giả

+Thanh Tịnh (1911-1988), quê ở Huế

từng dạy học viết báo làm văn Ông là tác

giả của nhiều tập truyện ngắn, tập thơ

trong đó nổi tiếng là tập “Quê mẹ”

+Sáng tác của Thanh Tịnh đậm chất trữ

tình toát lên vẻ đẹp đằm thắm, nhẹ

nhàng ,mà thấm sâu tình cảm êm dịu trong

trẻo

? Hãy nêu xuất xứ của văn bản?

HD đọc: Giọng chậm dịu, hơi buồn, lắng

sâu.chú ý những câu nói của nhân vật

“tôi”, người mẹ và nhân vật ông đốc

Đọc mẫu và gọi 3-4 hs đọc tiếp

Đọc chú thích trang 8-9?

? Xét về mặt thể loại văn bản có thể xếp

bài này thuộc loại văn bản nào?

Mạch kể chuyên được kể theo dòng hồi

tưởng của nhân vật tôi theo trình tự thời

gian của buổi tựu trường đầu tiên vậy ta

? Có thể chia thành các đoạn như thế

=> Văn bản biểu cảm.

- Bố cục 5 đoạn:

Đ1:từ đầu …tưng bừng rộn rã

=>khơi nguồn nỗi nhớ

Đ2:Tiếp theo trên ngọn núi => Tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi trên đường cùng mẹ đến trường

Đ3: tiếp theo trong các lớp =>tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi khi đứng giữa sân trường nhìn mọi người

và các bạn Đ4: Ông đốc chút nào hết =>Tâm trạng khi nghe gọi tên và rời mẹ vào lớp

Đ5: đoạn còn lại => Tâm trạng của tôi khi ngồi vào chỗ của mình và đón nhận tiết học đầu tiên

=> Bố cục 5 đoạn

II Phân tích văn bản

1 Khơi nguồn nỗi nhớ (10’)

đoạn lớn: 1và 2, đoạn 3,4 và 5

? Nỗi nhớ buổi tựu trường của tác giả

được khơi nguồn vào thời điểm nào?

? Lúc ấy tâm trạng của nhân vật tôi như

thế nào? Biểu hiện qua những từ ngữ nào?

Nó thuộc loại từ gì?

? Nó thuộc loại từ gì?

? Phân tích giá trị biểu cảm của 4 từ láy tả

cảm xúc trên?

? Những cảm xúc cảm giác ấy có mâu

thuẫn nhau không?

? Trên đường cùng mẹ tới trường cảnh vật

được miêu tả qua những chi tiết nào?

*Thời điểm : cuối thu (đầu tháng 9) thời điểm khai trường

-Thiên nhiên: lá rụng nhiều, mây bàng bạc

- Cảnh học sinh: mấy em bé rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường

- Những cảm xúc cảm giác ấy Không mâu thuẫn mà gần gũi bổ sung cho nhau nhằm diễn tả một cách cụ thể tâm trạng khi nhớ lại và cảm xúc thực

của tôi khi ấy Các từ láy đó góp phần

rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá khứ và hiện tại Chuyện đã xảy ra bao năm rồi mà như mới vừa hôm qua hôm kia…

a Khi trên đường tới trường

- Buổi mai… sương… gió… con đường quen thuộc…

- Con đường … lạ… mọi vật thay đổi… lòng … thay đổi…

Mọi thứ rất quen nhưng bây giờ thấy

lạ có hai quyển sách mà thấy rất

? Em hãy cho biết tâm trạng của nhân vật

tôi như thế nào qua những chi tiết miêu tả

cảnh vật trên?

nặng, phải bặm, ghì, nhưngmột quyển vở vẫn xệch ra và chúi xuống đất …

- Đây là lần đầu tiên được đến trường nhân vật cảm thấy rất ngỡ ngàng Trong chiếc áo vải dù đen dài nhân vật cảm thấy như đứng đắn, trang trọng hơn Đồng thời qua những hành động cử chỉ của nhân vật lại khiến ta cảm nhận tâm trạng ấy rất tự nhiên của một cậu bé lần đầu tiên được đến trường thật đáng yêu

- Ngỡ ngàng, non nớt, ngây thơ, hồn nhiên và trong sáng

-Cảm thấy trang trọng và đứng đắn

c Củng cố ( 2’)

- GV cho HS tập đọc diễn cảm lại văn bản

d Hướng dẫn hs học bài và làm bài tập (1’)

-Tiếp tục trả lời câu hỏi trong sgk

-Tóm tắt mạch cảm xúc của nhân vật tôi

- Phân tích tâm trạng nhân vật, và đọc diễn cảm

2 Chuẩn bị của GV & HS

a Thầy: sgk, sgv, giáo án, nghiên cứu tài liệu

b Trò: Trả lời câu hỏi sgk

3 Phần thể hiện khi lên lớp

a Kiểm tra bài cũ (4’)

* Câu hỏi: Nêu cảm xúc của nhân vật tôi trước khi đến trường?

* TL: Những cảm xúc trong sáng nảy nở trong lòng cảm thấy trang trọng và đứng

đắn

b Bài mới:

* Giới thiệu bài (1’): Ở tiết trước các em đã tìm hiểu cảm xúc của nhân vật tôi

trước khi đến trường vậy khi đến trường và khi ngồi trong lớp học nhân vật tôi có cảm xúc như thế nào?

? Cảnh sân trường được miêu tả như thế

nào? Cảnh tượng đó được nghĩ lại có ý

nghĩa gì?

? Trước cảnh tượng đó ý nghĩ của nhân

vật về ngôi trường như thế nào?

? Em hãy phân tích diễn biến tâm lí của

nhân vật tôi cũng như những cậu học trò

nhỏ khác khi đứng trước ngôi trường

mơi?

Em có nhận xét gì về cách dùng từ của

tác giả?

GV: Tâm trạng cảm thấy chơ vơ, vụng

về, lúng túng muốn bước nhanh mà sao

“ toàn thân cứ run run, cứ dềnh dàng,

chân co chân duỗi” chính là thể hiện

tâm trạng buồn cười đó Hồi trống vang

lên, tâm trạng cậu học trò như giục giã,

rộn ràng hơn vì trong đó có cả tiếng đập

thìch thịch của con tim…

II Phân tích (tiếp)

2 Tâm trạng và cảm xúc của tôi khi cùng mẹ đến trường buổi đầu tiên

( 28’)( Tiếp )

b Khi ở sân trường

- Trước sân trường: dày đặc cả người…tươi vui sáng sủa

=> Cảnh tượng này gợi lên không khí buổi tựu trường đông vui

- Trước đây: + Xa lạ + Cao ráo, sạch sẽ

- Hiện tại: Xinh xắn, oai nghiêm

- Cảm thấy mình bé nhỏ so với nó nên cảm thấy lo sợ vẩn vơ

- Bỡ ngỡ… như con chim non đứng bên

bờ tổ… vụng về và lúng túng

- Dùng các động từ và các tính từđể diễn

tả tâm trạng, cảm xúc vụng về, e sợ và ngập ngừng của cậu trò nhỏ

=> Lo sợ vẩn vơ vừa bỡ ngỡ vừa ước

ao thèm vụng lại cảm thấy chơ vơ vụng về lúng túng.

c Khi nghe ông đốc gọi danh sách hs mới và khi rời tay mẹ bước vào lớp (10’)

? Những chi tiết nào thể hiện tâm trạng

của tôi khi nghe ông đốc gọi tên?

? Vì sao nhân vật tôi lại có tâm trạng như

vậy?

? Vì sao tôi lại bất giác giúi đầu vào

lòng mẹ tôi nức nở khóc khi chuẩn bị

bước vào lớp? Có thể nói cậu học trò

này tinh thần yếu đuối không?

GV: Thật ra thì chẳng có gì đáng khóc

cả Đó chỉ là cảm giác nhất thời của cậu

bé nông thôn rụt rè ít khi được tiếp xúc

với đám đông mà thôi

Vậy có thể nói tâm trạng của nhân vật

tôi lúc này như thế nào?

? Bước vào lớp cảm giác của nhân vật

tôi thể hiện qua chi tiết nào?

? Đó là tâm trạng như thế nào?

? Hình ảnh con chim liệng đến bên cửa

sổ có ý nghĩa gì?

- Quả tim tôi như ngừng đập, quên cả mẹ tôi đang đứng sau nghe gọi đến tên thì giật mình lúng túng

- Vì cậu được mọi người chú ý đã bao giờ cậu được mọi người chú ý như thế này!

- Cảm giác xa mẹ, xa nhà cũng là một tất yếu vì nó khác hẳn những buổi đi chơi suốt ngày với chúng bạn ngoài đồng

=>Hồi hộp- lúng túng- run sợ

- Cảm thấy mình bước vào một thế giới khác và cách xa mẹ hơn bao giờ hết.

d Tâm trạng khi ngồi vào chỗ ngồi của mình và đón nhận tiết học đầu tiên.(10’)

Thảo luận: nêu ý kiến

- Gợi sự nhớ tiếc những ngày trẻ thơ hoàn toàn chơi bời tự do đã chấm dứt để bước vào một giai đoạn mới trong cuộc đời, giai đoạn làm hs tập làm người lớn.Hình ảnh này không chỉ có ý nghĩa thức như một sự tình cờ mà có dụng ý nghệ thuật, có ý nghĩa tượng trưng rõ ràng

- Ngỡ ngàng tự tin bước vào giờ học đầu tiên

? Tôi đón nhận tiết học đầu tiên như thế

nào?

GV: Và như vậy , vừa ngỡ ngàng vừa tự

tin nhân vật tôi nghiêm trang bước vào

giờ học đầu tiên

Có ý kiến cho rằng dòng chữ “ Tôi đi

học “ kết thúc truyện vừa khép lại bài

văn vừa mở ra một thế giới mới Em

thấy nhận xét đó có thoả đáng không?

tự hào hồn nhiên và trong sáng của nhân vật tôi và của nỗi lòng ta khi hồi nhớ lại buổi thiếu thời Dòng chữ này cũng thể hiện chủ đề của truyện ngắn “Tôi đi học”

3 Thái độ của người lớn đối với các em trong ngày tựu trường ( 5’)

- Mẹ: Âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường dài và hẹp

- Ông đốc: Nhẹ nhàng, hiền từ, nhẫn lại

- Thày giáo trẻ: Gương mặt tươi cười nhẹ nhàng đón HS vào lớp

- Các bậc phụ huynh quan tâm, dắt tay con em đến trường dự khai giảng.

- Thày mẫu mực quan tâm chu đáo, dịu dàng, từ tốn bao dung, giàu tình yêu thương.

- Chúng ta nhận ra trách nhiệm, tấm lòng của gia đình, nhà trường và xã hội đối với thế hệ tương lai: GĐ – nhà trường –

XH là môi trường giáo dục tốt đẹp, ấm cúng, là nguồn nuôi dưỡng các em trưởng thành

- Trẻ em có quyền:

+ Quyền trẻ em

+ Luật giáo dục+ Chăm sóc và bảo vệ trẻ em

- Nghệ thuật tự sự xen lẫn miêu tả và biểu cảm

III Tổng kết( 3’)

1 Nghệ thuật

? Hiện nay em thấy Đảng và nhà nước

quan tâm như thế nào về thế hệ trẻ và

nền giáo dục nói chung?

Đọc to nội dung ghi nhớ

d Hướng dẫn hs học bài và làm bài tập ( 1’)

- Sưu tầm một số bài thơ viết cùng chủ đề

- Soạn bài “ Trong lòng mẹ”

======================================================

Ngày soạn: 23/8/2009 Ngày giảng: 29 /8/2009 ( 8 A )

Tiếng việt, Tiết 3:

CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA VÀ TỪ

c Kĩ năng:

- RLKN s/d từ trong Mqhệ s.s về phạm vi nghĩa rộng & hẹp

2 Chuẩn bị của GV & HS

a Thầy: Soạn bài, tham khảo tư liệu.

b Trò: Học bài, c.bị bài theo h.dẫn.

3

a

b

Phần thể hiện:

Kiểm tra bài cũ ( 3’)

(G) K.tra vở ghi của (H)

Bài mới:

* Giới thiệu bài ( 1’): Ở lớp 7 các em đã tìm hiểu phạm vi nghĩa của từ trong từ

đồng nghĩa, từ trái nghĩa Lên lớp 8 các em tiếp tục tìm hiểu các cấp độ k/quát nghĩa của từ ngữ Bài học hôm nay c.ta cùng tìm hiểu

GV: Treo bảng phụ – VD – SGK

Cho (H) chú ý vào sơ đồ trên VD

Thú Chim Cá

Voi, hươu… Tu hú, sáo… Cá rô…

? Trong VD trên nghĩa của từ (Động vật)

rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của các từ

(thú) (Chim) (Cá)? Tại sao?

? Nghĩa của từ (thú) rộng hay hẹp hơn

nghĩa của các từ (voi, hươu…)? Chim…tu

hú, sáo? Cá…cá rô…? Tại sao?

? Như vậy nghĩa của các từ thú, chim, cá

rộng hơn nghĩa của từ nào? Đồng thời lại

hẹp hơn nghĩa của từ nào?

Qua p.tích em hiểu ph/vi nghĩa của từ ngữ ntn?

? Thế nào là 1 từ ngữ có nghĩa rộng & nghĩa

- Nghĩa của từ (Động vật) bao hàm các loài: Thú, chim, cá

- Rộng hơn Vì: Ph/vi nghĩa của từ (thú) bao hàm nghĩa của cả (voi, hươu…)…

- Các từ (thú, chim, cá) có ph/vi nghĩa rộng hơn các từ voi, hươu, tu

hú, sáo, cá rô…& có ph/vi nghĩa hẹp hơn từ (động vật)

- Nghĩa của 1 từ ngữ có thể rộng hơn (k/quát hơn), hoặc hẹp hơn nghĩa của các từ ngữ khác.

? Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng, vừa

có nghĩa hẹp được ko? Tại sao?

Cho (H) chú ý vào sơ đồ khi vừa p.tích vừa

giảng

Thú Cá

Chim Động vật

- Vòng tròn lớn là ph/vi của (Động vất)

- Vòng tròn nhỏ là ph/vi của (Thú, chim, cá)

Cho (H) làm bài tập nhanh

Cho các từ: Cây, cỏ, hoa

? Tìm các từ có ph/vi nghĩa hẹp hơn & từ

ngữ có ph/vi rộng hơn?

Cho (H) đọc ghi nhớ (SGK)

Y.C (H) ghi nhớ

Nêu Y.C & cách làm bài tập 1?

H.dẫn (H) làm vào nháp Gọi 2 em lập sơ

đồ trên bảng

- Một từ ngữ có nghĩa rộng khi ph/vi nghĩa của nó bao hàm ph/vi nghĩa của 1 số từ ngữ khác 1 số

từ ngữ có nghĩa hẹp khi ph/vi nghĩa của nó được bao hàm trong ph/vi nghĩa của 1 từ ngữ khác.

- Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng, vừa có nghĩa hẹp vì t/c rộng hẹp của nghĩa từ ngữ chỉ là tương đối.

* Bài tập nhanh.

Thực vật

Cây Cỏ Hoa

(Cây cam, nhãn (Cỏ gà (Hoa hồng

Cây mít…) cỏ gấu…) hoa lay ơn…)

Tu hú, sáo¸

Cho (H) n.xét – bổ xung.

Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với nghĩa của

các từ ngữ ở mỗi nhóm sau đây?

H.dẫn (H) cách làm

Thảo luận theo bàn để làm

Chỉ ra Y.C & cách làm bài tập 3?

Chia nhóm cho (H) thảo luận-xem nhóm

nào tìm được đúng & nhiều nhất

Cho (H) đọc đoạn trích SGK

Hãy tìm 3 ĐT cùng thuộc 1 ph/vi nghĩa?

( trong đó có 1 từ có nghĩa R, 2 từ có nghĩa H)

Chú ý (H) trong đ.văn có rất nhiều ĐT

Quần áo (quần đùi, quần dài) (áo dài, áo sơ mi)

b Vũ khí

Súng Bom (súng trường, đại bác) (bom bi, bom ba càng

c Hoa quả “ : Cam, bưởi… d- Họ hàng “ : Họ nội, họ ngoại, bác…

e Mang “ : Khiêng, vác…

4 Bài tập 4:

- Từ khóc – có nghĩa bao hàm rộng.

- Từ nức nở, sụt sùi – Có nghĩa hẹp hơn.

- Học bài theo ghi nhớ

- Hoàn thiện bài tập BTVN: 4 ( SGK – 11)

- C.bị ND tiết học sau

Ngày soạn: 26/8/2009 Ngày giảng: 29/8/2009 ( 8 A )Tập làm văn, Tiết 4:

TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

1 Mục tiêu cần đạt:

a Kiến thức:

- Giúp (H):

+ Nắm được chủ đề của VB, tính th.nhất về chủ đề của VB

+ Biết viết 1 VB bảo đảm tính th.nhất về chủ đề; biết x.định & duy trì đ.tượng tr/bày, lựa chọn, s.xếp các phần sao cho VB tập trung nêu bật ý kiến, c.xúc của mình

b Kĩ năng:

- V/dụng được k/thức vào việc XD các VB nói, viết đảm bảo tính th.nhất về chủ đề

c Thái độ:

- Biết tạo lập một văn bản có tính thống nhất về mặt nội dung cũng như hình thức

2 Chuẩn bị của GV & HS

a Thầy: Soạn bài, tham khảo tư liệu.

b Trò: Chuẩn bị bài theo hướng dẫn.

Kiểm tra bài cũ ( 2’)

K.tra sự c.bị bài của (H)

- C.bị sách vở

Bài mới:

* Giới thiệu bài ( 1’): Ở lớp 7 các em đã được làm quen với 1 số k/thức k/quát về

VB như: Liên kết VB, bố cục mạch lạc trong VB Lên lớp 8 c.ta sẽ tiếp tục tìm hiểu 1 số tính k/quát của VB qua tiết học hôm nay

GV: Đọc văn bản “Tôi đi học và trả lời

câu hỏi

? Tác giả nhớ lại kỉ niệm sâu sắc nào

trong thời thơ ấu của mình?

? Sự hồi tưởng ấy gợi ấn tượng gì trong

- Gợi những ấn tượng trong sáng

? Tóm tắt ngắn gọn những kỉ niệm ấy?

GV: Lời tóm tắt đó chính là chủ đề của

văn bản

Vậy chủ đề của văn bản là gì?

GV yªu cÇu HS ®ọc to nội dung ghi nhớ 1

? Căn cứ vào đâu em biết văn bản “ tôi đi

học” nói lên những kỉ niệm của tác giả về

buổi tựu trường đầu tiên?

? Tìm các từ ngữ chi tiết trong văn bản để

làm sáng tỏ những kỉ niệm đó in sâu

trong suốt cuộc đời tác giả?

? Những từ ngữ thể hiện cảm giác mới lạ,

xen lẫn bỡ ngỡ của tôi khi cùng mẹ đến

trường cùng bạn vào lớp?

- Tác giả đã nhớ lại những kỉ niệm hết sức trong sáng đẹp đẽ của tuổi thơ về lần đầu tiên cắp sách đến trường

2 Bài học:

-Chủ đề của văn bản là hiện thực được tác giả nói đến trong văn bản -Là thái độ quan điểm chính kiến của tác giả đối với chính hiện thức được nói đến.

2 Ghi nhớ: SGK

II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.(14’)

1 Bài tập:

- Tên văn bản

- Các từ ngữ liên quan đến việc đi học: tựu trường, đến trường, tôi đi học, vở…

- Các câu văn đều trực tiếp hoặc gián tiếp nói về kỉ niệm của tuổi thơ lần đầu cắp sách đến trường

- Các hình ảnh trong bài đều là những hình ảnh về ngày đầu tiên đi học: mẹ dắt tay đến trường, những học sinh mới, bỡ ngỡ,cảnh xếp hàng…

-Hàng năm cứ vào cuối thu (năm nào cũng vậy)

-Tôi quên thế nào được-Mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ…

- Quen đi lại lắm lần nhưng lần này tự nhiên thấy lạ

-Cảnh vật xung quanh tôi đều thay đổi-Lòng tôi đang có sự thay đổi lớn

- Cũng như tôi những cậu học trò nép bên người thân

- Dúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóc

GV: Như vậy ta thấy tác giả đã sử dụng

các từ ngữ hình ảnh chi tiết để thể hiện rõ

chủ đề

? Vậy em hiểu thế nào là tính thống nhất

về chủ đề của văn bản?

GV yªu cÇu HS ®ọc to nội dung ghi nhớ.?

Đọc yêu cầu bài 1?

- Hướng dẫn

Đối tượng của văn bản là gì?

Các đoạn văn trình bày theo trình tự nào?

Có thể thay đổi trình tự đó không?

Chủ đề của văn bản là gì?

-Văn bản có tính thống nhất về chủ

đề khi chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định.

- Để viết hoặc hiểu một văn bản cần xác định chủ đề được thể hiện ở nhan đề đề mục trong quan hệ giữa các phần của văn bản và các từ ngữ then chốt thường lặp đi lặp lại.

- Trình tự miêu tả:

+Giới thiệu chung về rừng cọ +Miêu tả cụ thể về rừng cọ: thân, búp, lá…

+Sự gắn bó của tác giả với rừng cọ +Cuộc sống của người dân Sông Thao gắn bó với cây cọ.

+Tình cảm của người dân Sông Thao dành cho rừng cọ

- Không nên thay đổi vì nó đã lập được chủ đề chung cho văn bản

- Chủ đề: Cảnh đẹp của rừng cọ sông Thao và tình cảm thuỷ chung với mảnh đất với rừng cọ của người dân sông Thao cũng như của tác giả.

2 Bài tập 2

Đọc đề và thảo luận phát biểu

- Ý b sẽ làm cho bài viết lạc đề

- Biết cách sắp xếp nội dung trong phần thân bài của văn bản.

Ngày soạn: 28/8/2009 Ngày giảng: 31/8/2009 ( 8 A )

- Đọc và phân tích nhân vật qua lời nói, tính cách

2 Chuẩn bị của GV & HS

a Thầy: - Nghiên cứu tài liệu, giáo án, tranh phóng to cảnh bé Hồng nằm trong lòng

mẹ

b Trò: Đọc bài, trả lời câu hỏi sgk.

3 Phần thể hiện khi lên lớp.

a Kiểm tra bài cũ (5’)

* Câu hỏi: Hãy nêu tâm trạng của nhân vật “tôi” trong buổi đầu đến trường?

* TL: Tâm trạng hồi hộp lo sợ, bỡ ngỡ, cảm thấy vừa xa lạ vừa gần gũi…

? Tác giả sử dụng nghệ thuật gì để xây dựng văn bản

- Tự sự xen biểu cảm và miêu tả với những rung động tinh tế

b Bài mới

* Giới thiệu bài (1’): Ai cũng có một tuổi thơ, có những người có tuổi thơ

buồn và cũng có không ít người có tuổi thơ ngọt ngào Những ngày thơ ấu của nhà văn Nguyên Hồng đã được kể tả nhớ lại với rung động cực điểm của một linh hồn nhỏ dại mà thấm đẫm tình yêu – Tình yêu mẹ

? Nêu những nét chính về tác giả Nguyên

Hồng?

GV: Nguyên Hồng là một trong những

nhà văn lớn của Việt Nam hiện đại Ông

là tác giả của bộ tiểu thuyết dài “ Cửa

biển”, “Bỉ vỏ”, và 4 tập thơ Nguyên

Hồng có một tuổi thơ cay đắng và đó

chính là nguồn cảm hứng cho ông sáng

tác Ngay từ những tác phẩm đầu tay, nhà

văn đã hướng ngòi bút về những người

cùng khổ mà ông yêu thương với trái tim

tha thiết của mình Đọc văn Nguyên

Hồng chúng ta bắt gặp bao nhiêu người

cùng khổ đáng cảm thông đáng yêu

thương và trân trọng Trong đó nổi bật là

những người bà người mẹ, người chị,

những cô bé cậu bé… Có ý kiến cho rằng

Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và

nhi đồng

Nêu xuất sứ của v¨n bản?

GV:

Tác phẩm gồm 9 chương, mỗi chương kể

một kỉ niệm sâu sắc Đoạn trích “ trong

lòng mẹ” do người biên soạn đặt là

chương 4

I Đọc và tìm hiểu chung ( 15’)

1 Tác giả - tác phẩm

Đọc chú thích *Trả lời theo sgk

- Nguyên Hồng là một trong những nhà văn lớn của Việt Nam hiện đại

- Trích ch¬ng 4 trong tác phẩm

“Những ngày thơ ấu”

2 Đọc và hiểu chú thích.

HD đọc, đọc giọng trầm, tình cảm, chú ý

từ ngữ hình ảnh

Bà cô: giọng điệu đay nghiến

Đọc mẫu gọi hs đọc tiếp

? Nhân vật bà cô được thể hiện qua

những chi tiết nào?

GV: Nhân vật bà cô xuất hiện trong cuộc

gặp gỡ và đối thoại với đứa cháu ruột

Cuộc gặp gỡ chủ động do chính bà cô tạo

ra nhằm mục đích riêng của mình

? Trong cuộc đối thoại ấy, tâm địa và tính

cách của bà cô được thể hiện như thế

-Tiểu thuyết tự thuật

- Ở đây chuyện không liền mạch có một gạch nối nhỏ ngắn về thời gian vài ngày khi chưa gặp và khi gặp mẹ

II Phân tích văn bản.(18’)

1 Nhân vật bà cô trong cuộc đối thoại với chú bé Hồng.

- KÓ tãm t¾t v¨n b¶n

- Đoạn văn đầu tiên bốn câu có tác dụng gợi ra hoàn cảnh không gian thời gian sự việc để nhân vật bà cô xuất hiện trong cuộc đối thoại với đứa cháu của mình (gần đến ngày giỗ đầu của

bố, mẹ vẫn chưa về)

- Cử chỉ: cười bảo

? Cử chỉ cười hỏi và nội dung câu hỏi của

bà cô có phản ánh đúng tâm trạng và tình

cảm của bà với chị dâu- mẹ bé Hồng và

với cháu ruột- bé Hồng hay không? Vì

sao em nhận ra điều đó?

? Từ ngữ nào biểu lộ thái độ của bà?

? Từ đó có nghĩa là gì? Vì sao bà lại có

thái độ và cách cư xử như vậy?

? Sau lời từ chối của bé Hồng, bà cô lại

hỏi gì? Nét mặt và thái độ ra sao, điều đó

thể hiện gì?

Thảo luận

- Cử chỉ đầu tiên của bà cô là cười hỏi cháu Nụ cười và câu hỏi có vẻ quan tâm thương cháu lại đánh vào tính thích mới lạ thích đi xa của trẻ (đi xa gặp mẹ đứa nào chẳng thích) khiến người đọc vội vàng có thể tưởng đây là một bà cô tốt bụng thương anh chị, thương đứa cháu mồ côi.Nhưng chính bé Hồng bằng sự nhạy cảm thông minh của mình đã nhận ra ngay ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt của bà

- Rất kịch

- Rất kịch là giống như người đóng kịch trên sân khấu, nhập vai biểu diễn nghĩa là rất giả dối, giả vờ Bà cô cười hỏi ngọt ngào, dịu dàng nhưng không

hề có ý định tốt đẹp gì với đứa cháu mà như đang bắt đầu một trò chơi tai ác với chính người thân bé nhỏ đáng thương của mình

- Bà cô lại hỏi luôn, mắt long lanh nhìn cháu chằm chặp Lời nói và cử chỉ này càng chứng tỏ sự giả dối và độc ác của bà.Bà vẫn tiếp tục đóng kịch, vẫn tiếp tục trêu cợt cháu

-Tiếp theo sau khi nhận thấy bé Hồng

im lặng cúi đầu, rưng rưng muốn khóc

bà cô lại khuyên, lại an ủi, khích lệ lại

tỏ ra rộng lượng muốn giúp đỡ cháu;

nhưng hai chữ em bé lại ngân dài ra

thật ngọt Rõ ràng bà cô đã biểu hiện sự săm soi độc địa hành hạ nhục mạ đứa

bé tự trọng và ngây thơ bằng cách xoáy vào nỗi đau, nỗi khổ tâm của nó

- Bà ta kể về sự đói rách túng thiếu của người chị dâu với vẻ thích thú ra mặt rồi lại nghiêm nghị tỏ rõ sự thương xót anh trai

Sau đó cuộc đối thoại diễn ra như thế

*Luyện tập(3’)

c củng cố ( 2’)

-Phân tích tính cách nhân vật bà cô?

- HS tự phân tích

d Hướng dẫn hs học bài và làm bài tập(1’)

- Tóm tắt nội dung truyện “ Trong lòng mẹ”

-Chuẩn bị tiết 2 phân tích nhân vật chú bé Hồng

2 Chuẩn bị của GV & HS

a Thầy: - Nghiên cứu tài liệu, giáo án, tranh phóng to cảnh bé Hồng nằm trong lòng mẹ

b Trò: Đọc bài, trả lời câu hỏi sgk.

3 Phần thể hiện khi lên lớp :

a Kiểm tra bài cũ (5’)

* Câu hỏi: Tóm tắt văn bản “ Trong lòng mẹ”?

* TL: - Hoàn cảnh: cha nghiện ngập chết, mẹ túng quẫn bỏ đi, họ hàng ghẻ lạnh, bé

Hồng cơ cực… Tình thương mẹ xuất hiện vừa trong sáng vừa chân thật ở cậu bé thông minh nhạy cảm

b Bài mới:

* Giới thiệu bài (1’) Tiết trước các em đã tìm hiểu nhân vật bà cô, đó là người

nham hiểm và lạnh lùng ngay cả với đứa cháu ruột của mình Bài hôm nay chúng ta

sẽ tìm hiểu tiếp về chú bé Hồng và tình cảm của chú đối với mẹ của mình

GV: Nêu vấn đề: Trong tiết trước chủ yếu

chúng ta tìm hiểu nhân vật bà cô quái ác qua

cuộc gặp gỡ như là mèo vờn chuột, một trò

đùa tàn ác do chính bà dàn dựng Trong màn

bi hài kịch ấy và trong hoàn cảnh ấy tâm trạng

của chú bé Hồng đã diễn ra như thế nào?

Chú ý 4 câu đầu đoạn

? Hoàn cảnh đáng thương của bé Hồng

diễn biến tâm trạng bé Hồng khi lần lượt nghe

những câu hỏi và thái độ cử chỉ của bà cô như

thế nào?

? Vì sao cậu lại có thái độ như vậy?

? Hồng trả lời như thế nào?

GV: Trước những câu hỏi lời khuyên như xát

muối vào lòng,như châm như trích mà chứa

đựng sự mỉa mai chua cay, lòng bé Hồng như

thắt lại vì đau đớn tủi nhục

Chi tiết tôi cười dài trong tiếng khóc có ý

II Phân tích (tiếp)

2 Tình thương yêu mãnh liệt của bé Hồng đối với mẹ của mình (18’)

a Diễn biến tâm trạng bé Hồng trong cuộc đối thoại với bà cô.

- Trước câu hỏi ngọt nhạt đầu tiên của bà cô, Hồng toan trả lời có nhưng lại cúi đầu không đáp Im lặng cúi đầu là để suy nghĩ, tìm kiếm một câu trả lời, một cách đối phó

- Sớm nhận ra sự lừa lọc giả dối trong giọng nói của bà cô.

- Cậu cười và trả lời dứt khoát từ chối một cách có lí: “cuối năm thế nào mợ cháu cũng về”

nghĩa gì?

- Nó thể hiện một cách nồng nhiệt mạnh mẽ

có cường độ trường độ của cảm xúc, tâm

trạng của nhân vật

- Bé Hồng ngày càng ảm thấy uất ức cổ đã

nghẹn lại khóc không ra tiếng, rồi nỗi uất hận

ngày càng sâu nặng

? Hành động của chú bé khi chạy theo xe mẹ

vội vã bối rối… thể hiện điều gì?

? Khi bất ngờ gặp mẹ cảm xúc của bé Hồng

như thế nào?

? Khi nằm trong lòng mẹ, cảm xúc của Hồng

như thế nào?

GV: Trong lòng mẹ, trong hạnh phúc dạt dào,

tất cả những phiền muộn những sầu đau tủi hổ

cũng chỉ như bọt bong bóng xà phòng như cái

chớp mắt, như áng mây qua …

Mô tả lại bức tranh trong sgk

Qua đây bé Hồng là người như thế nào?

GV: Trong cuộc sống mênh mông buồn thảm

của nhà văn hồi ấu thơ ấy, một niềm vui nho

nhỏ cũng trở thành lớn lao cũng ghi dấu ấn

suốt cả cuộc đời

? Qua đoạn trích em hiểu thế nào là hồi kí?

? Chất trữ tình được bộc lộ trong bài như thế

-Xúc động vì thương mẹ thương thân

- Tâm trạng đau dớn uất ức.

b Cảm giác sung sướng khi ở trong lòng mẹ

- Khao khát tình mẹ, gặp mẹ đang cháy sôi trong tâm hồn non nớt của đứa trẻ mồ côi

- Được gặp mẹ được mẹ xốc nách lên xe và hạnh phúc nằm trong lòng mẹ quên hết những tủi nhục

ưu phiền thoả nhớ bấy lâu xa cách

- Sung sướng vô bờ, dạt dào mơn man được nằm trong lòng mẹ

Đó là giây phút thần tiên hiếm hoi nhất đẹp nhất của con người.

Bé Hồng là chú bé giàu tình

cảm, giàu lòng tự trọng.

3 Chất trữ tình trong truyện (10’)

- Hồi: tưởng lại

- Kí: ghi lại những điều có thật đã trải qua

-Kết hợp nhuần nhuyễn bộc lộ

Đọc ghi nhớ

? Bức tranh minh hoạ cho chi tiết nào trong

truyện? Em thử thuyết minh?

Trao đổi thảo luận

? Có thể thấy văn bản là bài ca thiêng liêng

của tình mẫu tử không vì sao?

cảm xúc -Lời văn được viết trong dòng cảm xúc.

-Các hình thức thể hiện tâm trạng, so sánh, giàu sức gợi cảm III Tổng kết (3’)

1 Nghệ thuật

2 Nội dung

IV Luyện tập (5’)

Thảo luận câu 5 sgk?

- Bởi nhà văn thấm thía nỗi cơ cực tủi nhục mà người phụ nữ phải gánh chịu

- Nhà văn thấu hiểu, vô cùng trân trọng vẻ đẹp tâm hồn đức tính cao quý của người phụ nữ , nhi đồng

c Củng cố ( 2’)

? Có người cho rằng Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và trẻ em, em hiểu như thế nào?HS: Nhà văn thấu hiểu và trân trọng vẻ đẹp tâm hồn và đức tính cao quý của người phụ nữ và nhi đồng

d Hướng dẫn hs học bài và làm bài tập: (1’)

- Học bài, tâm trạng của bé Hồng được thể hiện như thế nào?

- Chuẩn bị bài 3 : “Tức nước vỡ bờ”

========================================================Ngày soạn: 3/9/2009 Ngày giảng: 5/9/2009 ( 8 A )Tiết 7, Tiếng Việt:

- Lập trường từ vựng và sử dụng trường từ vựng trong nói và viết.

2 Chuẩn bị của GV & HS

a Thầy: giáo án, nghiên cứu bài, sgk, sgv, bảng phụ.

b Trò: Đọc và trả lời câu hỏi trong bài.

3 Phần thể hiện khi lên lớp :

a Kiểm tra bài cũ: (5’)

* Câu hỏi: Thế nào là cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ? Lấy ví dụ?

* TL: Nghĩa của từ có thể rộng hơn, khái quát hơn hoặc hẹp hơn nghĩa của từ khác

Một từ có thể có nghĩa rộng so với từ này nhưng lại có nghĩa hẹp so với từ khác VD: Thực vật > Cây > cỏ, hoa…

b Bài mới

* Giới thiệu bài (1’): Cô có các từ: lá, thân, cành, rễ… Các từ trên dùng để

gọi tên đối tượng nào, chúng có đặc điểm chung gì? Là tên gọi dùng để chỉ bộ phận của cây và như vậy là chúng có cùng trường từ vựng Đó là nội dung bài hôm nay

GV: Đưa ví dụ lên bảng phụ.Chú ý các từ

in đậm

? Các từ in đậm chỉ người, động vật hay

sự vật?

? Tại sao em biết đó là từ chỉ người?

? Các từ đó có nét chung nào về nghĩa?

GV: Nếu tập hợp các từ ấy thành một

nhóm từ thì ta có một trường từ vựng

? Qua ví dụ theo em, trường từ vựng là gì?

GV: Đưa bài tập nhanh:

Các từ: cao, thấp, lùn, lòng khòng, lêu

nghêu, gầy, béo, bị thịt, cá rô đực, xác ve…

? Các từ đã cho có nét chung về nghĩa là gì?

I Thế nào là trường từ vựng ?( 20’)

1 Ví dụ:

- Các từ chỉ người: mặt, mắt, da, gò

má, đùi, đầu, chân, tay, miệng.

- Do những từ ngữ ấy nằm trong câu văn cụ thể và có ý nghĩa xác định

-Có nét chung: chỉ một bộ phận trên

cơ thể con người.

2 Bài học :

- Là tập hợp các từ có ít nhất một nét chung về nghĩa.

- Chỉ hình dáng con người.

? Tìm các từ thuộc trường từ vựng thuộc

VD: Ngọt: -Trường mùi vị: cay, đắng…

- Âm thanh: the thé, êm dịu,…

- Thời tiết: Hanh ẩm giá…

c Một từ có thể thuộc nhiều trường

từ vựng khác nhau

- Của con người.

d Trong thơ văn và trong cuộc sống

có thể chuyển trường từ vựng để tăng tính nghệ thuật cho ngôn từ và khả năng diễn đạt.

II Luyện tập(16’)

GV: Cần tìm hiểu nghĩa của từ thính,

điếc Có thể nói: mũi thính, tai thính được

không? Nếu được thì từ thính có thể nằm

ở hai trường Tương tự như vậy đối với

-Hoạt động của chân.

-Trạng thái tâm lí của người.

-Tính cách -Dụng cụ để viết.

3 Bài tập 3 -Trường thái độ.

4 Bài tập 4.

- Khứu giác: mũi, thơm, thính, điếc -Thính giác: Tai, nghe, điếc, thính, rõ.

5 Bài tập 5

- Lạnh:

+ Thời tiết: rét, nóng, mát mẻ,…

+ Tính chất tâm lí, hoặc tính cảm: lạnh, ấm, cởi mở…

+ Tính chất của thành phẩm: lạnh, nóng…

c Củng cố ( 2’)

? Viết một đoạn văn có ít nhất năm từ cùng trường từ vựng?

GV hướng dẫn học sinh: Chủ đề của đoạn văn dop em tự chọn nhưng nội dung phải liên quan đến trường học hoặc môn bóng đá

d Hướng dẫn hs học bài và làm bài tập (1’)

- Học thuộc ghi nhớ

- Tìm thêm một số ví dụ khác, làm bài tập còn lại

- Chuẩn bị bài mới: “ từ tượng hình, từ tượng thanh”

===================================================

Ngày soạn: 3/9/2009 Ngày giảng: 5/9/2009 ( 8 A )

Tiết 8, Tập làm văn

BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN

1 Mục tiờu cần đạt:

a Kiến thức:

- Biết cỏch sắp xếp cỏc nội dung trong văn bản, đặc biệt là trong phần thõn bài sao

cho mạch lạc, phự hợp với đối tượng nhận thức của người đọc

b Giỏo dục:

c Kĩ năng:

- Xõy dựng bố cục trong văn bản núi, viết.

2 Chuẩn bị:

a Thầy: nghiờn cứu tào liệu, sgk, giỏo ỏn.

b Trũ: đọc và nghiờn cứu bài.

3 Phần thể hiện khi lờn lớp

a Kiểm tra bài cũ (5’)

* Cõu hỏi: Nờu chủ đề và tớnh thống nhất về chủ đề của văn bản?

* Đỏp ỏn: - Chủ đề của văn bản là vấn đề chớnh mà văn bản biểu đạt.

- Tớnh thống nhất của chủ đề thể hiện ở nhan đề , đề mục, quan hệ giữa cỏc mục, từ ngữ then chốt thường lặp đi lặp lại nhiều lần

b Bài mới

* Giới thiệu bài ( 1’): Ở bài học trớc các em đã nắm đợc k/n về chủ đề & tính th.nhất

về chủ đề của VB? Vậy để s.xếp các ND trong VB cho mạch lạc, làm s.tỏ chủ đề thì

ta làm ntn? Đó là ND bài học …

? Đọc văn bản “ Người thầy đạo cao đức

trọng”

? Văn bản trờn cú thể chia làm mấy phần?

Cho biết nhiệm vụ của từng phần?

? Phõn tớch mối quan hệ giữa cỏc phần trong

văn bản?

I Bố cục của văn bản.(10’) 1.Vớ dụ:

- 3 phần -  Khụng màng danh lợi

- … vào thăm -…. > cũn lại

-Bố cục ba phần

P1: giới thiệu ụng Chu văn An

P2: Cụng lao uy tớn, tớnh cỏch của ụng

P3: Tỡnh cảm của mọi người đối với ụng

-Mối quan hệ giữa cỏc phần:

Luụn gắn bú chặt chẽ với nhau, phần trước là tiền đề cho phần sau., phần sau là sự nối tiếp phần trước

Cỏc phần tập trung làm rừ chủ đề của

? Từ vd trên em rút ra kết luận khái quát về

bố cục của văn bản, nhiệm vụ của từng

phần, mối quan hệ giữa các phần?

GV: Trong ba phần của văn bản, mở bài

thường ngắn gọn có tính chất tương đối ổn

định, thân bài thường là phần phức tạp hơn ,

tổ chức theo nhiều kiểu khác nhau

? Phần thân bài của văn bản “tôi đi học” kể

về những sự kiện nào? Các sự kiện ấy được

sắp xếp theo trình tự nào?

? Chỉ ra và phân tích diễn biến tâm lí của bé

Hồng trong văn bản “ trong lòng mẹ” ?

? Cách sắp xếp phần thân bài theo trình tự

- Kể về sự kiện ngày đầu tiên đi học

và các sự kiện ấy được sắp xếp theo dòng hồi tưởng và trình tự thời gian của buổi tựu trường

Và cơ sở để sắp xếp các sự kiện ấy là hồi tưởng và đồng hiện

- Hồi tưởng các sự kiện trước khi đi học

- Hồi tưởng đồng hiện

- Đồng hiện quá khứ và hiện tại đan xen những cảm xúc trước trong khi đến trường và khi bước vào lớp

- Liên tưởng, so sánh đối chiếu những suy nghĩ và cảm xúc trong hồi ức trong hiện tại

- Liên tưởng

-Tình cảm và thái độ: Tình cảm thương mẹ sâu ắc, thái độ căm ghét

kẻ nói xấu mẹ , những cổ tục,…Niềm vui sướng hồn nhiên khi được gặp

mẹ, ở trong lòng mẹ

-Diễn biến tâm lí

-Tả người, tả con vật theo trình tự không gian: Từ xa đến gần hoặc

? Qua các bài tập trên em hãy cho biết cách

sắp xếp phần thân bài của văn bản?

-Tả phong cảnh: Theo không gian rộng- hẹp, cao thấp…

- Theo ngoại cảnh: Cảm xúc- ngược lại

2 Bài học ( ghi nhớ sgk)

Đọc to ghi nhớ

III Luyện tập (12’)

1 Bài tập 1

Thảo luận trao đổi, phát biểu ý kiến

a Theo không gian:

-Giới thiệu đàn chim từ xa đến gần -Miêu tả đàn chim bằng những quan sát mắt thấy tai nghe.

xen với miêu tả là cảm xúc và những liên tưởng so sánh.

b Theo thời gian: về chiều lúc hoàng hôn.

c Hai lụân cứ được sắp xếp theo tầm quan trọng của chúng đối với luận điểm cần chứng minh.

c Củng cố ( 2’)

GV yêu cầu HS nhắc lại nội dung bài học

GV khắc sâu lại một lần nữa cho HS

d Hướng dấn hs học bài và làm bài tập (1’)

“Tức nước vỡ bờ” thấy được tài năng nghệ thuật của Ngô Tất Tố qua đoạn trích này.

- Nắm và biết cách triển khai ý trong một đoạn văn Vận dụng kiến thức và kĩ năng xây dựng đoạn văn để làm tốt bài tập làm văn số 1

Ngày soạn: 5/9/2009 Ngày giảng: 7/9/2009 ( 8 A )

- Thấy được sự mục ruỗng hà khắc của chế độ phong kiến VN

- Biết trân trọng phẩm giá của con người

c Kĩ năng:

- Phân tích nhân vật qua đối thoại cử chỉ và hành động qua biện pháp đối lập tương phản

2 Chuẩn bị của GV & HS

a Thầy: - Nghiên cứu văn bản, chân dung nhà văn Ngô Tất Tố, giáo án, Tác phẩm

b Trò: Soạn bài, đọc và tóm tắt tác phẩm tắt đèn.

3 Phần thể hiện khi lên lớp

a Kiểm tra bài cũ (3’)

* Câu hỏi: Phân tích tâm trạng nhân vật bé Hồng khi ở trong lòng mẹ?

* TL: Đó là cảm giác sung sướng hạnh phúc của đứa con đã xa mẹ lâu ngày nay

được gặp lại Cảm nhận được hơi thở thơm tho từ khuôn miệng nhai trầu cảm nhận được sự êm ái thân thiết máu mủ khi được bàn tay mẹ mơn man khắp da thịt …

b Bài mới

* Giới thiệu bài ( 1’): Ngô Tất Tố là nhà văn nổi tiếng trên nhiều lĩnh vực làm

báo viết văn phóng sự tiểu thuyết … “ Tắt đèn” là tác phẩm nổi tiếng của ông (tóm tắt ngắn gọn tác phẩm tắt đèn) tiết học này chúng ta sẽ tìm hiểu về cảnh chị Dậu phản kháng lại cai lệ và người nhà Lí trưởng

? Vài nét hiểu biết của em về t.giả?

GV lưu ý thêm

I Đọc và tìm hiểu chung ( 10’)

1 Vài nét về T.giả - TP:

- Là 1 trong những nhà văn x.sắc nhất của trào lưu VHHT trước CM.

? Em biết gì về TP?

GV: Lưu ý thêm về TP: lấy đề tài từ 1 vụ

thuế ở 1 làng quê đồng bằng BB - Đ.biệt là

thuế thân p/á XHNT đương thời

? C.ta nên đọc với giọng ntn cho hợp lý đối

? Có thể chia đoạn ntn cho đ.trích?

? Nên p.tích theo 2 tuyến n.vật & d.biến

t/tiết?

GV: Có thể nói toàn bộ nội dung đ.trích kể

chuyện buổi sáng ở nhà chị Dậu, khi anh

Dâụ vừa tỉnh lại…tất cả những cảnh ấy diễn

ra trong không khí căng thẳng…

? Em hãy cho biết tình cảnh của chị Dậu

trong buổi sang hôm đó như thế nào?

? Có thể gọi đoạn này là thế tức nước đầu

tiên được không?

- Đoạn trích thuộc chương XVIII.

2 Đọc:

- Ko khí hồi hộp, khẩn trương, căng thẳng (ở đầu đoạn trích); bi hài, sảng khoái (ở cuối đoạn)

+ Món nợ sưu nhà nước: Chưa trả được

+ Anh Dậu đang ốm rề rề có thể bị bắt, trói, đánh đập

+ Chị Dâụ người đàn bà ngèo xác xơ…

-> Tất cả dồn lên vai người đàn bà đảm đang, hiền hậu & tình nghĩa này

- Có thể coi là thế tức nước đầu tiên đã được tác giả x©y dựng &

? Vậy có thể thấy tình thế nhà chị D lúc này

như thế nào?

GV: Cũng qua phần này thấy được chị Dậu

thương yêu lo lắng cho chồng mình như thế

nào Chính tình yêu thương sẽ quyết định

phần lớn thái độ và hành động của chị trong

đoạn tiếp theo

? Em hiểu cai lệ là chức sắc gì trong xã hội?

? Tên cai lệ này có vai trò gì trong vụ thuế ở

làng Đông Xá?

? Trong đoạn văn ngắn vừa đọc, em thấy tên

cai lệ hiện lên như thế nào? ( lời nói, cử chỉ của

y đối với kẻ thiếu sưu :anh Dậu, chị Dâụ )

? Vì sao hắn chỉ là 1 tên tay sai mạt hạng lại

có quyền đánh trói người vô tội vạ như vậy?

GV: Vì hắn là người đại diện cho nhà nước,

nhân danh nhà nước để thực hiện hành động

của mình

? Qua đó em hiểu ntn về chế độ xã hội

đương thời?

? Em có n.xét gì về nghệ thuật khắc hoạ

nhân vật của tác giả? Từ ngoại hình, ngôn

ngữ, hành động của nhân vật cho thấy hắn ta

là người như thế nào?

GV: Bình thêm về những từ ngữ, chi tiết

dồn tụ

- Tình thế: Thê thảm, đáng thương, nguy cấp.

2 Nhân vật tên cai lệ ( 6’)

- Cai lệ: Là tên tay sai đắc lực của quan phủ giúp bọn lý dịch tróc nã những người nghèo chưa nộp đủ tiền sưu thuế…

- Là tên tay sai cho quan phủ đến làng Đông Xá nhờ bóng chủ nên tha hồ tác oai, tác quái

- Lời nói: Quát, thét, chửi, mắng, hầm hè…

- Hành động, cử chỉ: Sầm sập tiến vào, trợn ngược 2 mắt, giật phắt cái thừng, sầm sập chạy tới, bịch mấy bịch, tát đánh bốp, sấn đến, nhảy vào…

- Hắn là công cụ thực hiện của bọn thống trị

- Tên cai lệ vô danh, ko chút tình người.

- Hiện thân đầy đủ, rõ rệt nhất cho một nhà nước thống trị thối nát, Tàn bạo, ko chút tình người.

thuật tả của tác giả? Dường như hắn không

biết nói tiếng nói của con người – hầu như

hắn cũng không có khả năng nghe tiếng nói

của đồng loại

? Chi tiết tên cai lệ bị chị Dậu ấn giúi ra cửa…

xin: đã gợi cho em c.xúc liên tưởng gì?

? Chị Dậu đã có những cử chỉ lời nói như

thế nào với chồng con?

? Với bọn cai lệ và người nhà lí trưởng chị

Dậu có thái độ như thế nào?

? Lời nói của chị Dậu sau khi bị bịch mấy

bịch vào ngực thế nào?

Cai lệ có hành động như thế nào và phản

kháng của chị Dậu ra sao?

- Bỏ ngoài tai lời van xin thảm thiết…

- Tiếng khóc như ri của bọn trẻ…

- Anh Dậu ngã ngất, nói không ra hơi…

-> Chửi lại thô tục, hành động đểu cáng, hung hãn táng tận lương tâm, đánh chị Dậu…

- Cho thấy b/chất của chúng ở khía cạnh khác là loại người chỉ quen bắt nạt, đe doạ, áp bức những người nghèo khổ còn thực lực thì yếu đuối, hèn kém và đáng lên án

3 Diễn biến tâm lý, hành động của chị Dậu ( 10’)

a Chị Dậu với chồng con.

- Chăm sóc chồng chu đáo, lời nói dịu dàng

- Dịu dàng rất mực yêu thương.

b Chị Dậu với bọn tay sai.

Van xin: nhà cháu túng quáxưng hô cháu- ông (trên - dưới)

- Chị van xin tha thiết.

Nhưng khi cai lệ không nghe chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu thì chị xám mặt vì lo sợ cho chồng nhưng giọng vẫn từ tốn mềm mỏng tha thiết

Lửa được đổ thêm dầu, cai lệ được thể nhảy vào đánh chị Dậu và trói anh Dậu

- Liều mạng cự lại xưng tôi- ôngquan hệ ngang hàng

-Chuyển cách xưng hô, giọng

cảnh báo thách thức.

Cai lệ tiếp tục đổ thêm dầu vào lửa tát chị Dậu chị nghiến răng vừa nói vừa ấn dúi hắn ngã chỏng quèo

? Vì sao chị Dậu có đủ dũng khí để quật ngã

hai tên đàn ông độc ác?

? Hành động của chị Dậu là bột phát hay có ý thức?

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật xây dựng

truyện?

Rút – chốt ý  ghi nhớ (SGK)

xưng bà- màyquan hệ trên dưới

4 Nghệ thuật xây dựng truyện (3’)

- Khắc hoạ rõ nét hai tuyến nhân vật

-Ngòi bút miêu tả linh hoạt sống động

-Ngôn ngữ kể tả đặc sắc.

III Tổng kết-ghi nhớ ( 3’)

- Khắc hoạ nhân vật rõ nét, miêu

tả linh hoạt sống động, ngôn ngữ

kể chuyện, miêu tả của tác giả, ngôn ngữ đối thoại của nhân vật đặc sắc.

- Học bài theo ghi nhớ

- Phân vai đọc diễn cảm

- Soạn bài: Lão Hạc

=====================================================Ngày soạn: 6/9/2009 Ngày giảng: 11/9/2009 ( 8 A )

Tiết 10, Tập làm văn:

XÂY DỰNG ĐOẠN TRONG VĂN BẢN.

1 Mục tiêu cần đạt

a Kiến thức:

- Hiểu được khái niệm đoạn văn, từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trong đoạn văn và cách trình bày đoạn văn

b Giáo dục:

- Ý thức viết văn bản đúng chuẩn mực

c Kĩ năng:

- Viết đoạn văn mạch lạc đầy đủ sáng tỏ nội dung

2 Chuẩn bị của GV & HS

a Thầy: Nghiên cứu tài liệu, sgk, giáo án.

b Trò: học bài cũ và chuẩn bị bài mới.

3 Phần thể hiện khi lên lớp.

a Kiểm tra bài cũ (5’)

* Câu hỏi: Văn bản có bố cục như thế nào? Nội dung của nó?

* TL: Bố cục của văn bản là sự tổ chức các đoạn thể hiện chủ đề của văn bản

thường có bố cục ba phần: mở bài, thân bài, kết bài

- Mở bài nêu vấn đề văn bản

- Thân bài gồm một số đoạn nhỏ trình bày khía cạnh của chủ đề kết bài tổng kết chủ đề của văn bản

b Bài mới:

* Giới thiệu bài (1’): Ở tiết trước các em đã tìm hiểu bố cục của văn bản và nhiệm

vụ của từng phần.Vậy trong khi viết chúng ta xây dựng đoạn văn như thế nào?

? Cho biết nội dung của văn bản trên ?

? Văn bản gồm mấy ý ? Mỗi ý được viết thành

HS đọc văn bản sgk- tr34

- Giới thiệu tác giả NTT với những đóng góp của ông trong sự nghiệp văn chương và đánh giá những giá trị cơ bản của tp’ “Tắt đèn”

- VB’ trên gồm 2 ý lớn được viết thành 2 đoạn :

+ Đoạn 1 : Giới thiệu khái quát về nhà văn Ngô Tất Tố

+ Đoạn 2 : Giá trị cơ bản của tp’ Tắt đèn

2 Bài học

- Dựa vào các dấu hiệu : Đoạn văn được bắt đầu từ chữ viết hoa lùi đầu dòng và kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng

- Đoạn 1 : Biểu đạt tương đối hoàn

? Hãy xác định số câu trong từng đoạn vb’ ?

? Qua tìm hiểu em cho biết thế nào là đoạn

văn ?

? Đối tượng được nói đến trong đoạn văn 1

là ai ? Tìm từ ngữ có tác dụng chỉ đối tượng

trong đoạn văn ?

? Các từ ngữ đó thuộc từ loại nào ? Chúng

có tác dụng gì ?

GV: Chúng được dùng để tránh sự trùng lặp

khi sử dụng một từ quá nhiều lần, đồng thời

tạo nên sự liên kết cho các câu trong đoạn

văn nhằm duy trì đối tượng được biểu đạt

Đây là từ ngữ chủ đề của đv Các câu trong

đoạn thuyết minh cho đối tượng này Những

từ ngữ đó được gọi là những từ ngữ chủ đề

? Đọc đoạn văn 2 của vb’ và nhắc lại ý

chính được biểu đạt trong đoạn văn này ?

? Tìm câu then chốt của đoạn văn (câu chủ

chỉnh ý ( giới thiệu NTT và những đóng góp của ông trong sự nghiệp văn chương : năm sinh, quê quán, hoàn cảnh xuất thân, lĩnh vực hoạt động, đóng góp của ông và ghi nhận của nhà nước) những tác phẩm chính

- Đoạn 2 : Biểu đạt hoàn chỉnh ý : Đánh giá về thành công của tiểu thuyết “Tắt đèn”

- Đoạn 1 : gồm 5 câu

- Đoạn 2 : gồm 2 câu

- Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên vb bắt đầu bằng chữ viết hoa đầu dòng, kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng và thường biểu đạt một ý tương đối hoàn chỉnh Đoạn văn thường do nhiều câu tạo thành.

HS học thầm đoạn 1 văn bản

- Đối tượng : Ngô Tất Tố

- Từ ngữ có tác dụng duy trì đối tượng trong đoạn văn là : ông, học giả, nhà báo, nhà văn, ông Ngô Tất Tố, ông

- Đó là những từ đồng nghĩa, chúng dùng thay thế cho danh từ Ngô Tất

Tố được nói đến ở đầu đoạn văn

- ý chính : Những đánh giá về thành công của tiểu thuyết “Tắt đèn”

đề, ý khái quát) ? Tại sao em biết đó là câu

chủ đề của đoạn văn ? (Kh)

? Em có nhận xét gì về vị trí, cấu tạo, vai trò

của câu then chốt này ?

GV: Trong đ/v câu nào mang ý chung khái

nhất của đ/v được gọi là câu chủ đề

? Từ việc phân tích trên, em hiểu từ ngữ chủ

đề và câu chủ đề là gì ?

GV: Câu chủ đề chính là luận điểm, là ý lớn

trong từng đoạn văn, bài văn Tuy nhiên

cũng có câu chủ đề đứng ở cuối đ/văn

? Đoạn văn thứ nhất có câu chủ đề không ?

Yếu tố nào duy trì đối tượng trong đ/văn ?

Quan hệ ý nghĩa giữa các câu trong đ/v ntn?

GV: Đoạn văn gồm 5 câu giới thiệu NTT

- Câu then chốt (câu chủ đề) của đoạn thứ hai là câu mở đầu Vì ý khái quát bao trùm cả đoạn văn nằm ở câu này: nêu nên giá trị nội dung nghệ thuật của “Tắt đèn” tác phẩm tiêu biểu nhất của NTT

- Đoạn văn thường có từ ngữ chủ

đề và câu chủ đề Từ ngữ chủ đề

là các từ ngữ được dùng làm đề mục hoặc hoặc các từ ngữ được lặp lại nhiều lần (thường là chỉ

từ, đại từ các từ đồng nghĩa) nhằm duy trì đối tượng được biểu đạt Câu chủ đề mang nội dung khái quát, lời lẽ ngắn gọn, thường đủ hai thành phần chính

và đứng ở đầu hoặc cuối đoạn văn.

II Từ ngữ và câu trong đoạn

văn (16’)

1.Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề của đoạn văn.

HS quan sát đoạn văn 1

- Đoạn văn không có câu chủ đề, yếu tố duy trì đối tượng được nói đến trong đ/v là những từ ngữ chỉ chủ đề : NTT, học giả, nhà báo

và những đóng góp của ông cho sự nghiệp

GV: Như vậy đoạn 1 tác giả trình bày nội

dung không sd câu chủ đề Các câu trong

đoạn có quan hệ bình đẳng, ngang hàng với

nhau về ý nghĩa không câu nào phụ thuộc

hay bao hàm ý của câu nào Trình bày như

vậy được gọi là đ/v được trình bày theo cách

diễn dịch

? Em hiểu thế nào là trình bày nd theo cách

song hành?

? Câu chủ đề của đ/v hai đặt ở vị trí nào ? ý của

đ/v này được triển khai theo trình tự nào ?

? Em hiểu thế nào là trình bày nd theo cách

- Là đoạn văn không có câu chủ đề, giữa các câu trong đ/v có quan hệ độc lập về ý nghĩa nhưng đều tập trung làm nổi bật một chủ đề nhất định

- Đoạn văn 1 : được trình bày

theo cách song hành

- Nội dung của đ/v được trình bày theo cách diễn dịch (Từ khái quát đến cụ thể)

- Đoạn văn 2 : được trình bày theo cách diễn dịch

HS đọc đ/v trong sgk (Tr 35)

- Đoạn văn có câu chủ đề Câu chủ

đề được đặt ở vị trí cuối đ/v : Như vậy, lá cây có màu xanh là do chất diệp lục chứa trong thành phần tế bào

- Trình bày đi từ ý cụ thể đến khái quát

? Em hiểu t/nào là đv đựơc trình bày theo

? Qua phân tích các câu trong đ/văn có

nhiệm vụ gì ? có mấy cách xây dựng đoạn

văn ?

? Văn bản chia làm mấy ý ? Mỗi ý được

diễn đạt bằng mấy đoạn văn ?

- Nội dung của đ/văn được trình bày theo quy nạp : từ cụ thể đến khái quát

- Đoạn văn đựơc trình bày theo cách quy nạp

- Các câu trong đ/văn có nhiệm vụ triển khai và làm sáng tỏ chủ đề của đoạn bằng các phép diễn dịch, quy nạp, song hành,

Đọc nd phần ghi nhớ thứ 3 trong sgk (Tr-36)

2 Bài 2 (sgk-tr 37)

HS làm việc theo nhóm (4 nhóm) Mỗi nhóm làm 1 đ/văn

sau 3’ mỗi nhóm cử đại diện trả lời

a) Đoạn văn diễn dịch : Câu chủ

đề (câu 1) : “Trần Đăng Khoa rất biết yêu thương” đứng ở đầu đoạn văn Câu

2, 3 làm sáng tỏ : Thương bác đẩy

xe bò, thương thầy giáo

b) Đoạn văn song hành : Không

có câu chủ đề – Các câu trong đoạn có quan hệ bình đẳng nói

về cảnh vật sau cơn mưa

c) Đoạn văn song hành : chủ đề giới thiệu khái quát về nhà văn Nguyên Hồng

? Hãy phân tích cách trình bày nd trong các

đ/văn sau ?

? Viết đ/văn theo cách diễn dịch với câu chủ

đề “Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến

vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân

tộc”?

- Đoạn văn tham khảo : Lịch sử đã có nhiều

cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần

yêu nước của dân tộc ta muôn người như

một, trên dưới một lòng, dân ta trong quá

khứ đã hai lần chốnh quân tống, ba lần

chiến thắng quân Nguyên, một lần quét sạch

quân Thanh xâm lược Đặc biệt gần đây là

non một nửa thế kỉ chống Pháp đã thắng lợi

sau chín năm kháng chiến trường kì, gian

khổ và hai mươi năm đánh Mĩ, thắng Mĩ

thống nhất đất nước

3 Bài 3 (sgk

HS tự biến đổi thành đoạn quy nạp

c Củng cố ( 2’)

Có mấy cách trình bày nội dung trong văn bản?

- thể trình bày nội dung văn bản bằng 3 cách:

b Thái độ:

- Thể hiện cảm xúc qua các sự việc, nhân vật, phong cảnh

c Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng dùng từ, đặt câu dựng đoạn

2 Chuẩn bị của GV & HS

a Giáo viên: Nghiên cứu tham khảo đề sgk, ra đề, đáp án biểu điểm.

b Học sinh : Ôn lại lí thuyết cách làm bài văn tự sự

- Giới thiệu sự việc định kể (Tạo ra tình huống để kể lại kỉ niệm)

- Có thể từ câu chuyện cha mẹ kể mà em bắt đầu vào giới thiệu những kỉ niệm của mình

- Có thể nhân khi nhìn lại một đồ vật cũ, nhận một bức thư, xem một cuốn phim

b) Thân bài :

- Kể lại những kỉ niệm ngày đầu tiên đi học

- Gợi nhớ kỉ niệm

+ Giới thiệu nhân vật, tình huống xảy ra câu truyện đáng nhớ

+ Thời gian, địa điểm

- Diễn biến câu truyện : tình huống nảy sing mâu thuẫn

- Kết thúc câu truyện

+ Mâu thuẫn được giải quyết

+ Câu truyện trở thành kỉ niệm ( Nếu có nhiều kỉ niệm thì lần lượt kể từng kỉ niệm)

* Mở bài : Giới thiệu sự việc định kể (Tạo ra tình huống để kể lại kỉ niệm) (1 điểm)

* Thân bài : Kể lại những kỉ niệm ngày đầu tiên đi học

- Gợi nhớ kỉ niệm ( 2 điểm)

+ Giới thiệu nhân vật, tình huống xảy ra câu truyện đáng nhớ

+ Thời gian, địa điểm

- Diễn biến câu truyện : tình huống nảy sing mâu thuẫn (2 điểm)