Văn 8 cả năm 3 cột

MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : Giúp HS : - Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi ở buổi tựu trường đầu tiên.. - Nắm chú thích - Phát hiện : truyện kể về những kỉ niệm tro

Trang 1

Ngày soạn :

Ngày dạy :

Tuần 1

Tiết 1 – 2 :

TÔI ĐI HỌC

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :

Giúp HS :

- Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi ở buổi tựu trường đầu tiên

- Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh

II CHUẨN BỊ :

- Thầy : Giáo án, SGK.

- Trò : Soạn bài

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC :

* Ổn định.

* Kiểm tra sỉ số.

* Giới thiệu bài mới :

Trong cuộc đời mỗi con người, những kỉ niệm về tuổi học trò thường được lưu giữ mãi Đặc biệt là kỉ niệm về buổi đến trường đầu tiên Truyện ngắn “Tôi đi học” của Thanh Tịnh đã diễn tả thật sâu sắc những kỉ niệm bâng khuâng mơn man của một thời thơ ấu

HOẠT ĐỘNG 1 : TÌM HIỂU TÁC

GIẢ TÁC PHẨM

- Gọi HS đọc chú thích trong SGK

- GV nêu khái quát những nét chính

về tác giả, tác phẩm

HOẠT ĐỘNG 2 : HƯỚNG DẪN

ĐỌC VĂN BẢN VÀ TÌM HIỂU

CHÚ THÍCH :

- GV hướng dẫn cách đọc : đọc chậm

rãi, nhẹ nhàng mà sâu lắng

- GV đọc mẫu một đoạn, sau đó gọi

HS đọc tiếp

- Nhận xét cách đọc của HS

- Lưu ý đọc kĩ các chú thích 2, 6, 7

HOẠT ĐỘNG 3 : HƯỚNG DẪN

ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN

- GV nêu câu hỏi : Truyện này tác

giả kể về những điều gì ? Truyện

được kể ở ngôi thứ mấy ?

- Nhân vật Tôi nhớ lại kỉ niệm buổi

tựu trường đầu tiên trong đời vào lúc

- Đọc chú thích SGK

- Nắm những nét chính về tác giả, tác phẩm

- Nắm cách đọc

- Đọc văn bản

- Nắm chú thích

- Phát hiện : truyện kể về những

kỉ niệm trong sáng của buổi tựu trường đầu tiên có lẽ là của tg, kể ở ngôi thứ nhất

- Khi đã trưởng thành

- Phát hiện : biến chuyển của đất trời cuối thu và hình ảnh mấy em nhỏ rut rè núp dưới nón mẹ

- Suy nghĩ độc lập, đứng tại chỗ trả lời

I GIỚI THIỆU :

1/ Tác giả :

Thanh Tịnh ( 1911 –

1988 ) quê ở Huế, từng dạy học, viết văn Sáng tác của ông đều toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo

Figure 1

2/ Tác phẩm : Tôi đi học in trong tập Quê Mẹ,

xuất bản năm 1941

II PHÂN TÍCH :

1/ Những kỉ niệm của nhân vật Tôi và trình tự diễn tả những kỉ niệm :

Trang 2

nào ?

- Cho HS chú ý phần đầu của văn

bản

- Những gì đã gợi lên trong lòng

nhân vật Tôi kỉ niệm về buổi tựu

trường đầu tiên ?

- Nhân vật Tôi nhớ lại những kỉ

niệm, đó là những kỉ niệm nào ?

- Đọc toàn bộ truyện ngắn, em thấy

những kỉ niệm này được tác giả diễn

tả theo trình tự như thế nào ?

- GV bình chuyển ý

- Hãy tìm những chi tiết, hình ảnh thể

hiện cảm giác, tâm trạng hồi hộp của

nhân vật Tôi.

- Khi chờ nghe gọi tên mình vào lớp,

Tôi có tâm trạng như thế nào ?

- Tại sao câu bé lại sợ bật khóc ? Có

thể nói cậu là người yếu đuối hay

không ?

- Khi rời bàn tay mẹ vào lớp, tôi có

cảm giác ra sao ?

=> GV nhấn mạnh cảm giác bỡ ngỡ,

tâm trạng hồi hộp của nhân vật tôi

trong lần đầu tiên xa mẹ -> cảm xúc

tăng dần

* GV củng cố

- Suy nghĩ độc lập, đứng tại chỗ trả lời

- Dựa vào văn bản trả lời

- Tâm trạng giật mình, lúng túng

- Thảo luận nhóm

- Cảm giác sợ, khóc, vừa xa lạ vửa gần gũi, vừa ngỡ ngàng vừa tự tin

Những kỉ niệm của nhân vật Tôi :

- Tâm trạng, cảm giác khi cùng mẹ đến trường

- Khi đến trường, nhìn ngôi trường, mọi người, các bạn, lúc nghe gọi tên và phải rời bàn tay mẹ để vào lớp

- Khi vào lớp, lúc ngồi vào chỗ của mình và đón giờ học đầu tiên

Trình tự diễn tả những kỉ niệm :

- Theo trình tự thời gian

- Theo trình tự không gian ( từ nhà đến trường, ở sân trường vào lớp học )

2/ Những hình ảnh chứng tỏ tâm trạng hồi hộp, ngỡ ngàng của nhân vật Tôi:

- Trên đường đến trường : Con đường cảnh vật quen thuộc -> trở nên xa lạ thay đổi

- Cảm thấy trang trọng, đứng đắn với bộ quần áo, với mấy quyển vở mới trên tay

- Khi đến sân trường : sân trường dày đặc người thấy ngôi trường xinh xắn -> lo sợ vẩn vơ

- Cậu bé bật khóc vì sợ phải xa mẹ để vào môi trường hoàn toàn xa lạ Đó là cảm giác nhất thời của một cậu bé nông thôn chứ không phải là yếu đuối

=> Tâm trạng của nhân vật Tôi luôn thay đổi

Hết tiết 1 chuyển sang tiết 2

- Trong buổi tựu trường có nhiều người lớn, đó

là ai ?

- Em có cảm nhận gì về thái độ, cử chỉ của

những người này đối với các em nhỏ lần đầu

tiên đi học ?

- GV : Qua các hình ảnh trên chúng ta thấy

được trách nhiệm, tấm lòng của gia đình, nhà

- Phát hiện : phụ huynh, ông đốc, thầy giáo

3/ Thái độ, cử chỉ của người lớn :

- Phụ huynh : chuẩn bị chu đáo cho con : áo quàn , tập vở, dưa con đến trường, cùng dự lễ, cũng hồi hộp như con

- Ông đốc : hiền từ, bao dung, yêu trẻ

- Thầy giáo : vui tính, giàu tình thương

Trang 3

trường đối với thế hệ tương lai Đó là một môi

trường ấm áp, nguồn nuôi dưỡng HS trưởng

thành

Và một trong những yếu tố tạo nên sức cuốn

hút của tác phẩm là tg sử dụng nhiều biện

pháp tu từ, nổi bật hơn hết là biện pháp tu từ

so sánh

- Em hãy tìm và phân tích các hình ảnh so

sánh đó ?

- Cho biết tác dụng của các biện pháp so sánh

đó ?

- Em có nhận xét gì về nghệ thuật của truyện ?

+ Tác giả sử dụng NT gì khi kể lại những kỉ

niệm buổi tựu trường ? ( Kể, tự sự )

+ Tác giả sử dụng NT gì khi tả con đường,

ngôi trường, quang cảnh … ? ( Miêu tả )

+ Tác giả sử dụng NT gì khi nói về tâm

trạng, cảm giác của Tôi trong ngày đầu tiên

đến trường ? ( Biểu cảm )

- GV : Truyện ngắn có sự kết hợp hài hòa các

phương thức diễn đạt kể, tả và biểu cảm, làm

bài văn tăng thêm chất trữ tinh, trong trẻo, dịu

êm, tha thiết

- Bố cục của truyện được sắp xếp như thế nào ?

HOẠT ĐỘNG 4 : HƯỚNG DẪN TỔNG KẾT

- GV tổng kết lại nội dung chính của bài

- Gọi HS đọc Ghi nhớ

OẠT ĐỘNG 5 : HƯỚNG DẪN LUYỆN TẬP.

- Gọi HS đọc câu hỏi phần luyện tập

( SGK trang 9 )

- Hướng dẫn cách làm cho HS

- Tìm các biện pháp

so sánh

- Trả lời

- Chú ý toàn văn bản trả lời

- Đọc, viết Ghi nhớ vào vở

- Đọc phần luyện tập

- Câu 1 phải kết hợp hài hòa giữa kể, miêu tả và biểu cảm Câu 2 trình bày có cảm xúc các ấn tượng riêng

4/ Các hình ảnh so sánh :

Có nhiều biện pháp so sánh nhưng chủ yếu là ba

so sánh

- Tôi quên thế nào … như mấy cành …

- Ý nghĩa ấy … như một làn …

- Họ như con chim … họ thèm vụng và ước ao như

=> Giúp người đọc cảm nhận cụ thể rõ ràng hơn cảm giác của nhân vật Tôi, làm truyện tăng têm chất trữ tình, ngọt ngào , trong trẻo

5/ Nghệ thuật :

- Kết hợp hài hòa giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm

- Bố cục theo dòng hồi tưởng, theo trình tự thời gian

III TỔNG KẾT :

- Kỉ niệm buổi tựu trường đầu tiên thường được ghi nhớ mãi

- Nghệ thuật tự sự xen miêu tả và biểu cảm

IV LUYỆN TẬP : 1/ Phát biểu cảm nghĩ của em về dòng cảm xúc của nhân vật Tôi trong truyện ngắn Tôi đi học

2/ Viết bài văn ngắn ghi lại ấn tượng của em trong buổi đến trường khai giảng lần đầu tiên

* Củng cố :

- Một trong những thành công của việc thể hiện cảm xúc, tâm trạng của Thanh Tịnh trong bài Tôi đi học là biện pháp so sánh Em hãy nhắc lại 3 so sánh hay trong bài và phân tích hiệu quả nghệ thuật của nó

* Dặn dò :

- Học bài Soạn bài : Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

Trang 4

Ngày soạn :

Ngày dạy :

Tiết 3:

CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ

Giúp HS :

- Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Rèn luyện tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng

- Thầy :

+ Giáo án, SGK

+ Sơ đồ vòng tròn cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

-Trò : Soạn bài

* Ổn định.

* Bài mới :

HOẠT ĐỘNG 1 : TÌM HIỂU KHÁI NIỆM

- Cho HS quan sát sơ đồ SGK

- Nhìn vào sơ đồ em hiểu được điều gì ?

( giải thích trước các từ : động vật, thú, chim,

cá )

- Nghĩa của từ động vật rộng hay hẹp hơn

nghĩa của các từ : thú, chim, cá ? Vì sao

- Nghĩa của từ thú rộng hay hẹp hơn nghĩa của

các từ : voi, hươu ? Vì sao Nghĩa của từ chim

rộng hay hẹp hơn nghĩa của các từ : tu hú, sáo

Nghĩa của từ cá rộng hay hẹp hơn nghĩa của

các từ : cá rô, cá thu? Vì sao

- Nghĩa của các từ thú, chim, cá rộng hơn

nghĩa của những từ nào, đồng thời hẹp hơn

nghĩa của từ nào ?

- GV biểu diễn mối quan hệ này bằng sơ đồ

hình tròn ( treo hình lên bảng )

- Quan sát sơ đồ

- Trả lời : + Động vật : thú, chim, cá

+ Thú : voi, hươu

+ Chim : sáo, két…

+ Cá : cá heo, trê

- Suy nghĩ độc lập trả lời

- Đứng tại chỗ trả lời

- Quan sát sơ đồ

I TỪ NGỮ NGHĨA RỘNG, TỪ NGỮ NGHĨA HẸP :

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của các từ : thú, chim, cá vì nghĩa của từ động vật bao hàm phạm

vi nghĩa của các từ thú, chim, cá.

- Các từ thú, chim, cá có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ voi, hươu; tu hú, sá; cá rô, cá thu Vì phạm vi nghĩa của từ thú, chim, cá bao hàm nghĩa của các từ voi, hươu; tu hú, sáo; cá rô, cá thu.

- Nghĩa của các từ thú, chim, cá rộng hơn nghĩa của những từ : voi, hươu; tu hú,sáo; cá rô, cá thu , đồng thời hẹp hơn nghĩa của từ: động vật

- Sơ đồ biểu diễn mối quan hệ bao hàm này như sau:

Chim ThúVoi

hươu

Tu hú, sáo

Trang 5

HOẠT ĐỘNG 2: TỔNG HỢP KẾT QUẢ

PHÂN TÍCH

- Em có nhận xét gì về nghĩa của một từ ngữ

Một từ ngữ được coi là nghĩa rộng, nghĩa hẹp

khi nào ?

- Cho HS ghi phần Ghi nhớ

HOẠT ĐỘNG 3 : HƯỚNG DẪN LUYỆN

TẬP

- Gọi HS đọc bài tập 1

- Hướng dẫn cách làm, gọi HS trình bày ý

kiến

- GV đọc yêu cầu BT 2

- Lưu ý HS muốn tìm từ ngữ nghĩa rộng thì

phải chú ý từ ngữ đó phải bao hàm nghĩa của

các từ trong nhóm

- GV nêu yêu cầu BT 3 và gọi HS lên bảng

trình bày

- Gọi HS đọc BT 4

- Chỉ ra những từ ngữ không thuộc phạm vi

nghĩa của mỗi nhóm từ dó

- Gọi HS đọc đoạn trích

- Tìm 3 động từ cùng thuộc một phạm vi nghĩa,

trong đó một từ có nghĩa rộng và hai từ có

nghĩa hẹp hơn

- Dựa vào những phần vừa nêu trên để trả lời

- Ghi phần Ghi nhớ

- Đọc BT 1

- Hai HS lên bảng trình bày

- 5 HS lên bảng trình bày

- Đọc BT 4

- Đọc đoạn trích

- Một HS lên bảng trình bày

Cá

- Một từ ngữ được coi là có nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác

- Một từ ngữ được coi là có nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

- Một từ ngữ có nghĩa rộng đối với những từ này, đồng thời có thể có nghĩa hẹp đối với một từ ngữ khác

II LUYỆN TẬP :

1/

- Y phục : + Quần : quần đùi, quần dài

+ Aùo : áo dài, sơ mi

- Vũ khí : + Súng : súng trường, đại bác

+ Bom : bom ba càng, bom bi

2/

a/ Từ ngữ nghĩa rộng là chất đốt.

b/ Từ ngữ nghĩa rộng là nghệ thuật c/ Từ ngữ nghĩa rộng là thức ăn.

d/ Từ ngữ nghĩa rộng là nhìn.

e/ Từ ngữ nghĩa rộng là đánh.

3/

a/ Từ xe cộ bao hàm từ : xe đạp, xe máy, xe hơi b/ Từ kim loại bao hàm các từ : sắt, đồng nhôm c/ Từ hoa quả bao hàm các từ : chanh, cam… d/ Từ họ hàng bao hàm các từ : họ nội, chú , cô … e/ Từ mang bao hàm các từ : xách, khiêng, gánh.

4/

a/ Thuốc lào b/ Thủ quỹ c/ Bút điện d/ Hoa tai

5/

- Động từ có nghĩa rộng : khóc

- Động từ có nghĩa hẹp : nức nở, sụt sùi

* Củng cố :

Thế nào là từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp ?

* Dặn dò :

- Học kỉ bài

- Soạn bài : Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.

+ Thế nào là chủ đề của văn bản ?

+ Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

Cá rô, cá thu

Trang 6

Ngày soạn :

Ngày dạy :

Tiết 4

TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

Giúp HS :

- Nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Biết viết một văn bản bảo đảm tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trì đối tượng trình bày, chọn lựa, sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình

- Thầy : Giáo án, SGK

* Ổn định.

Khi các em làm một bài văn tức là tạo lập một văn bản, nếu không đọc kĩ yêu cầu của đề bài thì bài làm sẽ không đạt yêu cầu, nhiều khi là lạc đề, tức là bài làm không đúng chủ đề Vậy chủ đề là gì ? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu ở tiết học hôm nay

HOẠT ĐỘNG 1 : TÌM HIỂU KHÁI NIỆM

CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

- Cho HS đọc lại văn bản Tôi đi học

- Trong văn bản, tác giả nhớ lại kỉ niệm sâu

sắc nào của thời thơ ấu ? Sự hồi tưởng ấy gợi

lên ấn tượng gì trong lòng tác giả ?

- Nội dung trả lời các câu hỏi trên chính là chủ

đề của văn bản Tôi đi học Hãy phát biểu chủ

đề văn bản này ?

- Từ các nhận thức trên, em hãy cho biết : Chủ

đề của văn bản là gì ?

HOẠT ĐỘNG 2 : TÌM HIỂU TÍNH THỐNG

NHẤT CỦA CHỦ ĐỀ VĂN BẢN

- Căn cứ vào đâu mà em biết văn bản Tôi đi

học nói lên những kỉ niệm của tác giả về buổi

tựu trường đầu tiên ?

- Đọc văn bản

- Nêu chủ đề của văn bản Tôi đi học

I CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN :

- Trong văn bản, tác giả nhớ lại kỉ niệm sâu sắc buổi đến trường đầu tiên của thời thơ ấu Sự hồi tưởng ấy gợi lên cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng tg

- Tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật Tôi ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời

=> Chủ đề của văn bản là đối tượng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt

II TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN :

1/

- Nhan đề văn bản Tôi đi học cho phép dự đoán

văn bản nói về chuyện “ tôi đi học ”.

- Đó là những kỉ niệm của buổi đầu đi học của

“ tôi ”, nên đại từ Tôi , các từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi

học được lặp đi lặp lại nhiều lần

- Các câu đều nhắc đến kỉ niệm của buổi tựu

Trang 7

- Để tô đậm cảm giác trong sáng của nhân vật

Tôi trong ngày đầu tiên đi học, tác giả đã sử

dụng các từ ngữ và các chi tiết nghệ thuật

nào ?

- Từ việc phân tích trên , hãy cho biết : Thế

nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản

Làm thế nào để bảo đảm tính thống nhất đó

HOẠT ĐỘNG 3 : HƯỚNG DẪN LUYỆN

TẬP

- GV gọi HS đọc yêu cầu BT 1

- GV chia nhóm cho HS thảo luận : Văn bản

trên viết về đối tượng nào và về vấn đề gì ?

Các đoạn văn trình bày theo thứ tự nào ? Có

thể thay đổi trật tự này không ?

- Nêu chủ đề của văn bản ?

- Chủ đề ấy thể hiện trong toàn văn bản, từ

việc miêu tả rừng cọ đến cuộc sống của người

dân Hãy chứng minh điều đó

- Tìm các từ ngữ, các câu tiêu biểu thể hiện

chủ đề của văn bản

- Gọi HS đọc BT 2

- Hãy trao đổi theo nhóm xem ý nào sẽ làm

cho bài viết lạc đề

- Cho HS đọc BT 3

- Hãy thảo luận cùng bạn bè để bổ sung, lựa

chọn, điều chỉnh lại các từ, các ý cho thật sát

với yêu cầu của đề bài

- Phát biểu ý kiến

- Dựa vào phần Ghi nhớ trả lời

- Đọc BT 1

- Thảo luận nhóm, đại diện nhóm trình bày

- Một HS trả lời

- Trình bày ý kiến

- Phát hiện

- Đọc BT 2

- Trao đổi trình bày

- Đọc BT 3

- Chia nhóm thảo luận

trường đầu tiên trong đời : + Hôm nay tôi đi học

+ Hằng năm cứ vào cuối thu … lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường

+ Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy ……

2/

a Trên đường đi học :

- Con đường quen đi lại lắm lần bỗng đổi khác…

- Hành động lội qua sông thả diều đã chuyển đổi

thành việc đi học thật thiêng liêng, tự hào

b Trên sân trường :

- Ngôi trường cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà trong làng khiến lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ.

- Cảm giác ngỡ ngàng lúng túng khi xếp hàng vào

lớp : đứng nép bên người thân …

c Trong lớp học : Cảm giác bâng khuâng khi xa mẹ : trước đây có thể đi chơi cả ngày cũng không thấy xa nhà, xa mẹ chút nào hết …

=> Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định, không xa rời hay lạc sang chủ đề khác

Để viết hoặc hiểu một văn bản, cần xác định chủ đề được thể hiện ở nhan đề, đề mục trong quan hệ giữa các phần của văn bản và các từ ngữ then chốt thường lặp đi lặp lại

III LUYỆN TẬP : 1/

a Văn bản viết về rừng cọ quê tôi, tả cây cọ, lợi ích của cọ, thể hiện sự gắn bó và tình cảm yêu thương của người dân sông Thao với rừng cọ quê mình Các đọan văn đã trình đối tượng và vấn đề theo thứ tự : giới thiệu rừng cọ, tả cây cọ, tác dụng của cây cọ, tình cảm gắn bó với cây cọ Các ý này được sắp xếp một cách hợp lí, không nên thay đổi

b Tình cảm gắn bó của ngươì dân sông Thao đồi với rừng cọ

c Chủ đề đó được thể hiện rõ trong các yếu tố tạo nên văn bản : từ nhan đề đến việc miêu tả rừng cọ và sự gắn bó của cây cọ với cuộc sống người dân

d Câu văn tiêu biểu thể hiện chủ đề của văn bản

- Chẳng có nơi nào … trập trùng

- Cuộc sống quê tôi … sông Thao

- Người dân … quê mình

2/

Ý câu b và d sẽ làm văn bản lạc đề

3/

- Những ý lạc đề : c, g

- Có nhiều ý hợp với chủ đề nhưng do cách diễn đạt chưa tốt nên thiếu sự tập trung vào chủ đề : b, e Sau đây là một phương án có thể chấp nhận được

a Cứ mùa thu về … xốn xang

b Cảm thấy con đường thường đi lại lắm lần tự

Trang 8

nhiên cũng thấy lạ, nhiều cảnh vật thay đổi.

c Muốn thử cố gắng tự mang sách vở như một học trò thực sự

d Cảm thấy ngôi trường vốn qua lại nhiều lần cũng có nhiều biến đổi

e Cảm thấy gần gũi thân thương đối với lớp học, với những người bạn mới

* Củng cố :

- Thế nào là chủ đề của văn bản ?

- Thế nào là tính thống nhất của chủ đề văn bản ?

* Dặn dò :

- Học bài

- Soạn : Trong lòng mẹ.

Trang 9

Ngày soạn :

Ngày dạy :

Tuần 2

Tiết 5 - 6

TRONG LÒNG MẸ

Giúp HS :

- Hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú bé Hồng, cảm nhận được tình yêu thương mãnh liệt của chú đối với mẹ

- Bước đầu hiểu được văn hồi kí và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút của Nguyên Hồng

- Thầy :

+ Giáo án, SGK

+ Aûnh chú bé Hồng trong lòng mẹ

+ Chân dung Nguyên Hồng

* Ổn định.

* Kiểm tra bài cũ :

1/ Bài Tôi đi học được viết theo thể loại nào Vì sao em biết ?

2/ Một trong những thành công của việc thể hiện cảm xúc, tâm trạng của Thanh Tịnh trong bài Tôi đi học là biện pháp so sánh Em hãy nhắc lại 3 so sánh hay trong bài và phân tích hiệu quả nghệ thuật của nó

Những ngày thơ ấu là tập hồi kí trung thực và cảm động về tuổi thơ cay đắng của Nguyên Hồng Đoạn trích Trong lòng mẹ là một đoạn hay, tg đã miêu tả tinh tế những rung động cực điểm của một tâm hồn trẻ dại Đó là nỗi thương nhớ kính yêu,

khao khát tình mẹ và được thỏa nguyện

HOẠT ĐỘNG 1 : TÌM HIỂU VỀ TÁC GIẢ,

TÁC PHẨM

- Gọi HS đọc chú thích SGK trang 18, 19

- Hãy nêu vài nét ngắn gọn về tác giả ?

- GV : Do hoàn cảnh sống của mình, Nguyên

Hồng sớm thấm thía nỗi cơ cực và gần gũi

những người nghèo khổ Viết về thế giới của

nhân vật ấy, ông bộc lộ niềm yêu thương sâu

sắc, mãnh liệt, lòng trân trọng những vẻ đẹp

đáng quý Văn xuôi của ông giàu chất trữ tình,

nhiều khi dạt dào những cảm xúc thiết tha, rất

mực chân thành

- Một HS đọc

I GIỚI THIỆU : 1/ Tác giả : Nguyên Hồng ( 1918 – 1982 ) là một trong những nhà văn lớn của văn học Việt Nam Ngòi bút của ông luôn viết về những người lao động cùng khổ, lớp người “ dưới đáy ” xã hội

2/ Tác phẩm :

Trang 10

- Cho biết xuất xứ của đoạn trích ?

HOẠT ĐỘNG 2 : HƯỚNG DẪN ĐỌC VĂN

BẢN VÀ TÌM HIỂU CHÚ THÍCH :

- Hướng dẫn cách đọc : chậm, tình cảm, chú ý

các từ ngữ, hình ảnh thể hiện cảm xúc thay đổi

của nhân vật tôi.

- Gọi HS đọc – nhận xét cách đọc

- Lưu ý đọc kĩ các chú thích 5, 8, 12, 13,14,17

HOẠT ĐỘNG 3 : HƯỚNG DẪN ĐỌC - HIỂU

VĂN BẢN

- Đoạn trích này có thể chia làm mấy phần ? Ý

chính của từng phần

- Qua phần chữ nhỏ và đoạn 1, em thấy chú bé

Hồng đang ở cảnh ngộ như thế nào ?

- Nhân vật bà cô được thể hiện qua những chi

tiết kể, tả nào ? Những chi tiết ấy kết hợp với

nhau như thế nào và nhằm mục đích gì ? Mục

đích ấy có đạt không ?

- GV : Cuộc gặp gỡ và đối thoại chủ động do

chính bà tạo ra để nhằm mục đích riêng của

mình Trong và qua cuộc gặp gỡ, đối thoại ấy,

tính cách và tâm địc bà cô ruột của bé Hồng

hiện ra thật rõ nét qua từng lời nói, nụ cười, cử

chỉ và thái độ của bà

- Cử chỉ cười hỏi và nội dung câu hỏi của bà

cô có phản ánh đúng tâm trạng và tình cảm

của bà với chị dâu – mẹ bé Hồng, với đứa

cháu ruột – bé Hồng hay không ? Vì sao em

nhận ra điều đó ?

- GV : Nụ cười và câu hỏi có vẻ quan tâm,

thương cháu, lại đánh vài tính thích chuyện

mới lạ, thích đi xa của trẻ, khiến người đọc vội

vàng có thể tưởng đây là một bà cô tốt bụng,

thương anh chị, thương đứa cháu mồ côi

Nhưng chính bé Hồng , bằng sự nhạy cảm,

thông minh của mình, đã nhận ra ngay ý nghĩa

cay độc trong giọng nói và trên nét mặt của bà

- Sau lời từ chối của bé Hồng, bà cô lại hỏi

điều gì ? Nét mặt và thái độ của bà thay đổi

ra sao ? Điều đó thể hiện cái gì ?

- Nắm cách đọc

- Ba HS đọc

- Nắm chú thích

- Tìm bố cục của đọan trích

- Cảnh ngộ bé Hồng rất đáng thương, cha mất sớm, mẹ sống ở xa, Hồng ở với họ hàng bên nội, trong sự ghẻ lạnh thiếu tình thương

- Phát hiện, phân tích và suy luận

- Phân tích, thảo luận, phát biểu

- Tiếp tục phân tích, bàn luận phát biểu

Những ngày thơ ấu là tập hồi kí về tuổi thơ cay

đắng của tg Tác phẩm gồm 9 chương, đăng trên báo năm 1938, in thành sách lần đầu tiên năm 1940 Đoạn

trích Trong lòng mẹ là chương IV của tác phẩm.

II PHÂN TÍCH :

1/ Bố cục : hai phần

- Phần 1 : Từ đầu … người ta hỏi đến chứ ? : Cuộc đối thoại giữa người cô cay độc và chú bé Hồng; ý nghĩ cảm xúc của người chú về người mẹ bất hạnh

- Phần 2 : Còn lại : Cuộc gặp lại bất ngờ với mẹ và cảm giác vui sướng cực điểm của chú bé Hồng

2/ Nhân vật người cô :

- Bà cô xuất hiện trong cuộc gặp gỡ và đối thoại với đứa cháu ruột

- Cử chỉ đầu tiên của bà cô là cười hỏi cháu Bà cô cười hỏi ngọt ngào, dịu dàng nhưng không hề có ý định tốt đẹp gì với đứa cháu mà như là đang bắt đầu một trò chơi tai ác với chính người thân nhỏ bé, đáng thương của mình

- Bà cô lại hỏi luôn, mắt long lanh nhìn cháu chằm chặp Lời nói và cử chỉ này càng chứng tỏ sự

giả dối và độc ác của bà Bà vẫn tiếp tục đóng kịch,

trêu cợt cháu, tiếp tục lôi đứa cháu vào trò chơi tai quái của mình

Định dạng
Số trang	18
Dung lượng	240 KB