Phương pháp dạy học tích cực môn Ngữ văn

Các lí do áp dụng k ĩ thuật dạy học mang tính hợp tác - Kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực - Tăng cường hiệu quả học tập - Tăng cường trách nhiệm cá nhân - Yêu cầu áp dụng nhiều n

CÁC THẦY CÔ GIÁO

Phần I

Dạy và học tích cực

I.Tại sao phải áp dụng D&HTC ?

- D&H TC phát huy tối đa sự tư duy, sáng tạo của học sinh và giáo viên

- D&H TC nâng cao hiệu quả của quá trình

dạy và học (kiến thức, thái độ, năng lực, kĩ năng )

II Sự khác biệt cơ bản

Tập trung vào sự truyền

đạt kiến thức một chiều

của giáo viên

Người dạy → Người học

Người dạy ↔Người học

↔ Người dạy

Học tập ở mức độ sâu

III.Vai trò của giáo viên

+ Tạo môi trường học tập thân thiện (HS cảm thấy thoải mái, mạnh dạn đề xuất giải pháp), phong phú (GV tạo các môi trường học tập khác nhau, đa dạng, không có sự nhàm chán)+ Hướng dẫn

Các kĩ thuật dạy học mang tính hợp tác

Phần II

I Các lí do áp dụng k ĩ thuật dạy

học mang tính hợp tác

- Kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực

- Tăng cường hiệu quả học tập

- Tăng cường trách nhiệm cá nhân

- Yêu cầu áp dụng nhiều năng lực khác nhau

- Tăng cường sự hợp tác, giao tiếp, chia sẻ kinh nghiệm

II M ột số kĩ thuật DH mang tính hợp tác

1 Kĩ thuật “Khăn phủ bàn”

2 Kĩ thuật “Các mảnh ghép”

3 Sơ đồ KWL và Sơ đồ tư duy

1 Kĩ thuật “Khăn phủ bàn”

Thế nào là Kĩ thuật “khăn phủ bàn”

- Là hình thức tổ chức hoạt động mang tính hợp tác kết hợp giữa hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm nhằm:

+ Kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực +Tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của

cá nhân HS

+ Phát triển mô hình có sự tương tác giữa

1 Kĩ thuật “Khăn phủ bàn”

Cá nhân

1

2 4

Ý kiến chung của

Cách tiến hành kĩ thuật “Khăn phủ bàn”

- Hoạt động theo nhóm (4 người /nhóm)

- Mỗi người ngồi vào vị trí như hình vẽ minh họa

- Tập trung vào câu hỏi (hoặc chủ đề,…)

- Viết vào ô mang số của bạn câu trả lời hoặc ý kiến Viết của bạn (về chủ đề ) Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút

- Kết thúc thời gian làm việc cá nhân, các thành viên chia sẻ, thảo luận và thống nhất các câu trả lời

- Những ý kiến chung của cả nhóm vào ô giữa tấm khăn trải bàn

2 Kĩ thuật “Các mảnh ghép”

- L à hình thức học tập hợp tác kết hợp giữa cá nhân, nhóm và liên kết giữa các nhóm nhằm: + Giải quyết một nhiệm vụ phức hợp

+ K ích thích sự tham gia tích cực của HS:

N âng cao vai trò của cá nhân trong quá trình hợp tác (Không chỉ hoàn thành nhiệm vụ ở

Vòng 1 mà còn phải truyền đạt lại kết quả

vòng 1 và hoàn thành nhiệm vụ ở Vòng 2).

Thiết kế nhiệm vụ “M ảnh ghép”

- Lựa chọn nội dung/chủ đề phù hợp

- Xác định một nhiệm vụ phức hợp để giải quyết ở

vòng 2 dựa trên kết quả các nhiệm vụ khác nhau đã được thực hiện ở vòng 1

- Xác định những yếu tố cần thiết để giải quyết nhiệm

vụ phức hợp (kiến thức, kĩ năng, thông tin, chiến

lược)

- Xác định các nhiệm vụ mang tính chuẩn bị (thực

hiện ở vòng 1) Xác định các yếu tố hỗ trợ cần thiết

để hoàn thành nhiệm vụ ở vòng 2

 Đảm bảo mỗi thành viên trong

nhóm đều trả lời được tất cả các câu

hỏi trong nhiệm vụ được giao

 Mỗi thành viên đều trình bày được

kết quả câu trả lời của nhóm

VÒNG 2

 Hình thành nhóm 3 hoặc 4 người mới (1người từ nhóm 1, 1 người từ nhóm 2 và 1 người từ nhóm 3…)

 Các câu trả lời và thông tin của vòng 1 được các thành viên trong nhóm mới chia sẻ đầy đủ với nhau

 Sau khi chia sẻ thông tin vòng 1, nhiệm vụ mới sẽ được giao cho nhóm ở vòng 2 để giải quyết

 Các nhóm mới trình bày, chia sẻ kết quả nhiệm vụ ở vòng 2

Cách tiến hành kĩ thuật “C ác mảnh ghép”

Thành viên Nhiệm vụ các thành viên trong nhóm

Trưởng nhóm Phân công nhiệm vụ

Hậu cần Chuẩn bị đồ dùng tài liệu cần thiết

Phản biện Đặt các câu hỏi phản biện

Liên lạc với nhóm khác Liên hệ với các nhóm khác

Liên lạc với GV Liên lạc với giáo viên để xin trợ giúp

* Vòng 2:

Câu đơn, câu phức và câu ghép khác nhau ở điểm nào? Phân tích

VD minh hoạ

VD 2

Thực hành trải nghiệm áp dụng Kĩ thuật “Các mảnh ghép”: “Tìm hiểu về sự phát triển của cây”:

Vòng 1:

- Điều gì xảy ra nếu cây không có rễ?

- Điều gì xảy ra nếu cây không có thân?

- Điều gì xảy ra nếu cây không có lá?

- Điều gì xảy ra nếu cây không có hoa/ quả? Vòng 2:

Nêu các yếu tố cần thiết cho cây phát triển tốt

và giải thích tại sao?

3 Sơ đồ KWL

• L à k ĩ thuật d ạy học nhằm t ạo điều kiện cho

người học n êu được nh ững điều đã biết li ên quan đến chủ đề, những điều muốn biết về chủ

đề trước khi học và những điều đã học được

sau khi học

• D ựa trên sơ đồ KWL , người học t ự đánh giá

được s ự tiến bộ c ủa mình trong việc học, đồng thời GV biết được k ết quả học tập của người

Thực hiện nghiên cứu

và học tập Ghi lại những điều bạn

học được

 Sâu bọ có nhiều hình thức thích nghi: ngụy trang, giả trang,

tự vệ và nhiều hình thức khác

 Sự thích nghi giúp sâu bọ tự vệ, săn bắt

và sinh sản để tồn tại Chủ đề: Tìm hiểu sự thích nghi của sâu bọ với môi trường sống

đề / bài học

Sau khi học xong chủ đề/bài học, người học điền những điều đã học được

Cô bé bán diêm có tính chất của cổ tích:

là hiện thực trong mộng tưởng của những trẻ em nghèo,

bất hạnh.

Ví dụ 2: Về sơ đồ KWL

3.2 Sơ đồ tư duy

Chủ đề

Vấn đề liên quan

Vấn đề liên quan

Vấn đề liên quan

Vấn đề liên quan

Vấn đề liên quan

3.2 Sơ đồ tư duy

Sơ đồ tư duy là gì?

- Là một công cụ tổ chức tư duy

- Là phương pháp dễ nhất để chuyển tải thông tin vào bộ

não rồi đưa thông tin ra ngoài bộ não

- Là một phương tiện ghi chép sáng tạo và hiệu quả:

+ Mở rộng, đào sâu và kết nối các ý tưởng

+ Bao quát được các ý tưởng trên một phạm vi sâu rộng.

3.2 Sơ đồ tư duy

Sơ đồ tư duy giúp gì cho bạn?

3.2 Sơ đồ tư duy

Ví dụ về Sơ đồ tư duy

Vớ d Sơ đồ t duy ụ Sơ đồ tư duy ư duy

Một phần nội dung bài 8 - Địa lý lớp 5 a lý l p 5 ớp 5

Hậu quả gia tăng dân số quá nhanh

Chậm phát triển Khó thực hiện mục tiêu KT-XH

Biện pháp giải quyết

Ví dụ về sơ đồ tư duy

Sơ đồ 6 chiếc mũ tư duy

HỌC THEO GÓC

Phần III

I Học theo góc

1. Kh¸i niÖm: L à một hình thức tổ chức

hoạt động học tập theo đó học sinh thực hiện các nhiệm vụ khác nhau tại các vị trí cụ thể trong kh«ng gian líp häc

2 Vai trß häc theo gãc

 Là một môi trường học tập với cấu trúc được xác định cụ thể

 Kích thích HS tích cực học thông qua hoạt động

 Đa dạng về nội dung và hình thức hoạt động

Ví dụ: 4 góc cùng thực hiện một nội dung và mục tiêu học tập nhưng theo các phong cách học khác nhau và sử dụng các phương tiện/đồ dùng học tập khác nhau

Đọc tài liệu

Xem băng

3 Cơ hội

1 HS được lựa chọn hoạt động

2 Các góc khác nhau – cơ hội khác nhau: Khám phá,Thực hành, Hành động, …:

- Mở rộng, phát triển, sáng tạo (thí nghiệm mới, bài viết mới,…)

- Đọc hiểu các nhiệm vụ và các hướng dẫn bằng văn bản của GV

- Cá nhân tự áp dụng

3 Đáp ứng nhiều phong cách học khác nhau

4.Ưu điểm của học theo góc

- Kích thích HS tích cực học tập thông qua hoạt

động

- Tăng cường sự tham gia, nâng cao hứng thú và cảm giác thoải mái ở HS

- Học sâu & hiệu quả bền vững

- Tương tác mang tính cá nhân cao giữa thày và trò

- Hạn chế tình trạng học sinh phải chờ đợi

- Cho phép điều chỉnh HĐ dạy học sao cho phù

hợp với trình độ và nhịp độ học tập của HS

(thuận lợi đối với HS)

- Nhiều không gian hơn cho những thời điểm học tập mang tính tích cực

- Nhiều khả năng lựa chọn hơn

- Nhiều thời gian hướng dẫn cá nhân hơn

- Tạo điều kiện cho HS tham gia hợp tác cùng học tập

5.Các bước dạy học theo góc

Bước 1 : Lựa chọn nội dung bài học phù hợp

Bước 2 : Xác định nhiệm vụ cụ thể cho từng góc

Bước 3 : Thiết kế các hoạt động để thực hiện nhiệm vụ ở từng

góc bao gồm phương tiện/tài liệu (tư liệu nguồn, văn bản hướng dẫn làm việc theo góc; bản hướng dẫn theo mức độ

hỗ trợ, bản hướng dẫn tự đánh giá,…)

Bước 4 : Tổ chức thực hiện học theo góc

- HS được lựa chọn góc theo sở thích

- HS được học luân phiên tại các góc theo thời gian quy định (ví dụ 10’ - 15’ tại mỗi góc) để đảm bảo học sâu

Bước 5 : Tổ chức trao đổi/chia sẻ (thực hiện linh hoạt)

II.TIÊU CHÍ HỌC THEO GÓC

1. Tính phù hợp

II.Tiêu chí học theo góc

1 Tính phù hợp

 Nhiệm vụ và cách tổ chức hoạt động học tập

thực sự là phương tiện để đạt mục tiêu, tạo ra giá trị mới chứ không chỉ là hình thức

 Nhiệm vụ giàu ý nghĩa, thiết thực, mang tính

kích thích, thúc đẩy đối với HS

II.Tiêu chí học theo Học theo góc

2 Sự tham gia

 Nhiệm vụ và cách tổ chức dạy học mang lại hoạt

động trí tuệ ở mức độ cao HS tham gia vào hoạt động một cách chủ động, tích cực

 Biết áp dụng kiến thức vào thực tế

II Tiêu chí học theo góc

Hoạt động 2

Thực hành thiết kế b i học áp dụng à Học theo góc.