tiet 109 - lop 11

+ Đối tượng miêu tả:• Thơ lấy tâm trạng của nhân vật trữ tình làm đối tượng phản ánh • Văn xuôi lựa chọn dung lượng hiện thực rộng lớn để phản ánh cuộc sống thông qua một hệ thống hì

Một số tác phẩm văn học sau đây thuộc thể loại nào?

- Đây thôn Vĩ Dạ (Hàn Mặc Tử) 

- Tình yêu và thù hận (Trích “Rômêô và

Giuliét” -Sêchxpia) 

- Hai đứa trẻ (Thạch Lam) 

- Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài ( Trích “Vũ Như Tô” - Nguyễn Huy Tưởng) 

- Một thời đại trong thơ ca (Hoài Thanh)

Thơ

Kịch

Truyện

Kịch

Nghị luận

Tiết 109

1 Khái lược về kịch :

I Kịch :

a Khái niệm và đặc điểm:

- Khái niệm: Là một loại hình nghệ thuật tổng hợp , thường được sáng tác thành tác phẩm để diễn trên sân khấu, trong điện ảnh ….

- Đặc điểm:

+ Chỉ có kịch bản mới thuộc phạm vi văn học

Ví dụ : Kịch Vũ Như Tô ; Rô-Mê-Ô – Giu-li-et

+ Đối tượng miêu tả:

• Thơ lấy tâm trạng của nhân vật trữ

tình làm đối tượng phản ánh

• Văn xuôi lựa chọn dung lượng hiện

thực rộng lớn để phản ánh cuộc sống

thông qua một hệ thống hình tượng

nhân vật

• Kịch viết để diễn nên đối tượng miêu tả

của kịch chính là các xung đột ở trong đời sống hàng ngày

Vĩnh biệt cửu trùng đài

Kịch Rômeo và Giuliet

Chèo: Xuý Vân giả dại

Quan âm thị Kính

b Các đặc trưng cơ bản của kịch

b1 Xung đột kịch

- Khái niệm: Là những mâu thuẫn vận động, phát triển ngày càng gay gắt, căng thẳng biểu hiện thành hành động, hoạt động đòi hỏi phải giải quyết bằng cách này hay cách khác.

- Đặc điểm:

+ Xung đột kịch phản ánh những mâu thuẫn trong xã hội và thời đại Mỗi một thời đại, xã hội lại có những xung đột nhất định-> xung đột kịch mang tính lịch sử cụ thể

• Xã hội phong kiến: người dân bị áp bức > < vua chúa, quan lại.

• Xã hội hiện đại: cách mạng > < phản cách mạng, cái thiện > < cái ác,

+ Khi viết kịch, người ta phải lựa chọn những xung đột nổi bật nhất, cơ bản nhất của xã hội và thời đại Bởi vậy,xung đột kịch càng phát

triển thì nó sẽ thúc đẩy hành động kịch phát triển tạo nên tính kịch

và sự hấp dẫn cho vở kịch

- Vai trò: “Xung đột là cơ sở của kịch” (Pha-đê-ép)

- Phân loại:

 Xung đột bên trong: xung đột bên trong nội tâm nhân vật: Thị Kính

 Xung đột bên ngoài: xung đột tồn tại bên ngoài như mâu thuẫn giữa

các nhân vật, gia đình…

b2 Hành động kịch

- Khái niệm: Là sự tổ chức cốt truyện với các tình tiết, sự kiện, biến cố theo một diễn biến lôgíc, chặt chẽ, nhất quán.

- Đặc điểm

+ Là sự cụ thể hóa của xung đột kịch.

+ Hành động kịch là cơ sở xác định mức độ tăng tiến của xung đột kịch

+ Hành động kịch được thực hiện bởi các nhân vật kịch Trong quá trình đó nhân vật bộc lộ đặc điểm, tính cách của mình

b3 Ngôn ngữ kịch

- Khái niệm: Ngôn ngữ kịch là những lời tranh luận, biện bác làm thay

đổi tình thế, khắc sâu mâu thuẫn, thúc đẩy sự tiến triển của xung đột

- Đặc điểm:

+ Là yếu tố cụ thể hóa xung đột kịch, là yếu tố để xây dựng các nhân vật kịch  Ngôn ngữ kịch là ngôn ngữ thể hiện và khắc hoạ tính

cách nhân vật và chủ đề tư tưởng của tác phẩm

+Một vở kịch như một sự thu nhỏ của cuộc sống bộn bề, phức tạp, với những con người đủ mọi tầng lớp, đủ mối quan hệ  Ngôn ngữ

kịch mang đậm những yếu tố ngôn ngữ của đời sống sinh hoạt

thường ngày và mang tính khẩu ngữ cao

+Ngôn ngữ kịch làm thay đổi tình thế, khắc sâu mâu thuẫn thúc đẩy sự tiến triển của xung đột kịch  Ngôn ngữ kịch mang tính hành động

- Phân loại: 3 loại

+ Đối thoại: lời nhân vật nói với nhau.

+ Độc thoại: lời nhân vật tự bộc lộ tâm tư tình cảm của mình.

+ Bàng thoại: lời nhân vật nói riêng với người xem

c Phân loại kịch c1 Xét theo nội dung ý nghĩa của xung đột

Có 3 loại

Làm bật lên

tiếng cười, chế giễu, mỉa mai

Phản ánh mâu thuẫn, xung đột trong cuộc sống hằng ngày

với bi – hài lẫn lộn

Gợi lên nỗi

xót xa,

thương

cảm

Chính kịch

Hài kịch

Bi kịch

c2 Xét theo hình thức ngôn ngữ trình diễn

Có 3 loại

Lời nói bằng

ngôn ngữ đời thường

Lời nói bằng hát như

tuồng, chèo, cải lương

Lời

thoại

bằng

thơ

2 Yêu cầu về đọc kịch bản văn học

a Tìm hiểu xuất xứ :

- Đọc kỹ lời giới thiệu – tiểu dẫn để có hiểu biết chung về tác giả - tác

phẩm, vị trí đoạn trích

- Hình thành những cảm nhận chung về nội dung và ý nghĩa đoạn trích được học

b Cảm nhận lời thoại nhân vật :

- Chú ý tính chất ngôn ngữ của từng nhân vật từ đó xác định đặc điểm tính cách của từng nhân vật qua các kiểu lời thoại

- Xác định mối quan hệ giữa các nhân vật

c Phân tích hành động kịch

-Xác định được sự vận động của hiện thực được phản ánh trong tác phẩm thông qua các xung đột kịch, xác định được xung đột chủ yếu , thứ yếu

- Phân tích diễn tiến và kết quả từng xung đột

d Nêu chủ đề tư tưởng :

Qua diễn tiến xung đột – thái độ và hành động , số phận nhân vật Nêu chủ đề tư tưởng , ý nghĩa xã hội của tác phẩm , giá trị của tác phẩm