giáo án ngữ văn 12

- Hai cuộc kháng chiến chống P, M kéo dài suốt 30 năm đã tác động sâu sắc mạnh mẽ tới đời sống vật chất và tinh thần của toµn dân tộc trong đó có văn học nghệ thuật, tạo cho VH giai đọan

Trang 1

ph©n phèi ch¬ng tr×nh ng÷ v¨n 12 n¨m häc 2011-2012

lớp 12

Cả năm: 37 tuần (105 tiết) Học kì I: 19 tuần (54 tiết) Học kì II: 18 tuần (51 tiết)

Tuyên ngôn độc lập (phần một: Tác giả);

Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt;

Bài viết số 1: Nghị luận xã hội

Tuần 3

Tiết 7 đến tiết 9

Tuyên ngôn độc lập (phần hai: Tác phẩm);

Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt (tiếp theo)

Tuần 4

Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc;

Đọc thêm: Mấy ý nghĩ về thơ (trích);

Thông điệp nhân ngày thế giới phòng chống AIDS, 1-12-2003;

Nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ

Trang 2

Người lái đò sông Đà (trích);

Chữa lỗi lập luận trong văn nghị luận

Tuần 17

Ai đã đặt tên cho dòng sông (trích);

Gi¸o ¸n v¨n 12 c¶ n¨m CB chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi 2011-2012 2

Trang 3

Đọc thêm: Những ngày đầu tiên của nước Việt Nam mới.

Đọc thêm: Mùa lá rụng trong vườn (trích);

Đọc thêm: Một người Hà Nội (trích);

Trang 4

Ông già và biển cả (trích);

Diễn đạt trong văn nghị luận

Giá trị văn học và tiếp nhận văn học;

Tổng kết phần Tiếng Việt: Lịch sử, đặc điểm loại hình và các phong cách ngôn ngữ

Trang 5

I Mục tiêu cần đạt : Giúp hs

1 KiÕn thøc : -Nắm được một số nét về các chặng đường phát triển, những

thành tựu của văn học vn qua các giai đọan, những đặc điểm của văn học vn 1975.

1945-2 Kü n¨ng- Thấy được những đổi mới bước đầu của VHVN giai đọan từ 1975 đặc biệt là từ 1986 đến hết thế kỉ XX.

II Tiến trình lên lớp:

* Trong giai đọan từ 1945-1975 ls, xh, vh

VN có đặc điểm gì? Dựa vào SGK và

hiểu biết của mình em hãy trình bày rõ?

Từ đó em hãy nêu khái quát yêu cầu của

cuộc sồng đặt ra với văn nghệ ?

( - Những yêu cầu của cuộc sồng đặt ra

với văn nghệ:

+ Văn chương không được nói nhiều

chuyện buồn đau, chuyên tiêu cực, phản

ánh tổn thất trong chiến đấu là văn

chương lac điệu không lành mạnh.

+ Văn chương không được nói chuyện

hưởng thụ, chuyện hạnh phúc cá nhân đề

tài tình yêu cũng hạn chế Nếu có nêu, có

viết về tình yêu phải gắn với nhiệm vụ

chiến đấu.

+ Văn chương phải phản ánh nhận thức

con người, phân biệt rạch ròi giữa địch và

ta, bạn và thù.

+ Văn chương thể hiện sự kết hợp giữa

khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng

mạn.

+ Nhân vật trung tâm của vh phải là công

nông binh.)

* Theo em thì 2 cuộc chiến tranh đã tác

động ntn đến đời sống vc, tt của dân tộc?

- Kinh tế và văn hóa tác động ntn đến

VH?

* Từ 1945 đến 1975 VH phát triển qua

mấy chặng đường? Đặc điểm, tình hình

phát triển và thành tựu qua các giai đọan?

I Khái quát VHVN từ CMTT 1945 đến 1975:

1.Vài nét khái quát về hoµn cảnh lịch sử

xã hội và văn hóa:

- Đường lối văn nghệ, sự lãnh đạo của Đảng đã góp phần tạo nên một nền VH thống nhất trên đất nước ta.

- Hai cuộc kháng chiến chống P, M kéo dài suốt 30 năm đã tác động sâu

sắc mạnh mẽ tới đời sống vật chất và tinh thần của toµn dân tộc trong đó có văn học nghệ thuật, tạo cho VH giai đọan này những đặc điểm và tính chất riêng của một nền VH hình thành và phát triển trong hòan cảnh chiến tranh kéo dài và vô cùng ác liệt.

- Nền kinh tế còn nghèo nàn và chậm phát triển.

- Về văn hóa, từ 45-75 điều kiện giao lưu còn h¹n chế, nước ta chủ yếu tiếp

xúc và chịu ảnh hưởng của văn hóa các nước XHCN.

2 Quá trình phát triển và những thành tựu nổi bật:

a Chặng đường từ 1945 đến 1954:

- Một số tác phẩm trong những năm

1945-1946 đã phản ánh được không khí hồ hởi,

vui sướng đặc biệt của nhân dân ta khi đất nước vừa giành được độc lập( Ngọn

Quốc kì, Hội nghị non sông ).

- Từ cuối năm 1946, văn học tập trung

phản ánh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp Văn học gắn bó sâu sắc với đời sống cách mạng và kháng chiến ; tập trung khám phá sức mạnh và những phẩm

Trang 6

* Thµnh tùu vÒ th¬ ca cña v¨n häc giai

®o¹n nµy ?

Đây là giai đoạn đất nước đang xây dựng

chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh

thống nhất đất nước Văn học có hai

nhiệm vụ cụ thể: Phản ánh công cuộc xây

dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu

tranh thống nhất miền Nam…

* Cho ví dụ minh ho¹ sự phong phú về đề

tài của VH giai đọan này?

VD: Cái sân gạch của ĐVũ:truyện xoay

chất tốt đẹp của quần chúng nhân dân; thể hiện niềm tự hào dân tộc và niềm tin vào tương lai tất thắng của cuộc kháng chiến.

Cao, Làng của Kim Lân Từ 1950, đã

xuất hiện những tập truyện kí khá dày

dặn: Vùng mỏ của Võ Huy Tâm, Xung

kích của Nguyễn Đình Thi, Đất nước đứng lên của Nguyên Ngọc

- Thơ ca: đạt được nhiều thành tựu xuất

sắc Cảm hứng chính là tình yêu quê hương đất nước, lòng căm thù giặc, ca ngợi cuộc sống kháng chiến và con người kháng chiến.

Tiêu biểu là những tác phẩm: Cảnh

khuya, Cảnh rừng Việt Bắc, Rằm tháng giêng của Hồ Chí Minh, Bên kia sông Đuống của HCầm, Tây Tiến của QD, Đất nước của Nguyễn Đình Thi đặc biệt là

tập thơ Việt Bắc của Tố Hữu.

- Kịch: một số vở kịch xuất hiện gây sự

chú ý lúc bấy giờ như Bắc Sơn, Những

người ở lại của Nguyễn Huy Tưởng, Chị Hòa của Học Phi

- Lí luận, phê bình văn học chưa phát

triển nhưng đã có những tác phẩm có ý

nghĩa quan trọng như bản báo cáo Chủ

nghĩa Mác và vấn đề văn hóa Việt Nam

của Trường Chinh, bài tiểu luận Nhận

đường và tập Mấy vấn đề nghệ thuật của

Nguyễn Đình Thi.

b Chặng đường từ 1955 đến 1964:

- Văn học tập trung thể hiện hình ảnh

người lao động, ngợi ca những đổi thay của đất nước và con người trong bước đầu xây dựng CNXH với cảm hứng lãng mạn, tràn đầy niềm vui và niềm lạc quan tin tưởng Nhiều tác phẩm đã thể hiện tình cảm sâu nặng với miền Nam và nỗi đau chia cắt, ý chí thống nhất đất nước.

- Văn xuôi mở rộng đề tài trên nhiều lĩnh

vực cuộc sống: sự đổi đời của con người,

Trang 7

quanh nhõn vật lóo Am- con người

cũ-đấu tranh, thay đổi nhận thức, chấp nhận

CNXH và lớp thanh niờn mới- tiờu biểu là

Trọng, Chấm- con lóo Am tha thiết với

CNXH

VD: Mựa lạc, Sụng Đà… VD Thơ CLV:

Hỡi sụng Hồng tiếng hỏt bốn nghỡn năm!

Tổ quốc bao giờ đẹp thế này chăng?

- Chưa đõu! Và ngay cả trong những ngày

đẹp nhất

Khi Nguyễn Trói làm thơ và đỏnh giặc,

Nguyễn Du viết Kiều, đất nước húa thành

văn,

Khi Nguyễn Huệ cưỡi voi vào cửa Bắc.

Hưng Đạo diệt quõn Nguyờn trờn súng

Bạch Đằng

Những ngày tụi sống đõy là ngày đẹp hơn

tất cả

Dự mai sau đời muụn vạn lần hơn …Gặp

mỗi mặt ngời đều muốn ghé môi hôn ’’

Gv minh họa thờm :

Tỡnh cảm đẹp nhất là tỡnh yờu tổ quốc:

ễi! Tổ quốc ta yờu như mỏu thịt …

Cho mỗi ngụi nhà ngọn nỳi con sụng

+ Con người đẹp nhất, yờu thương nhất là

anh bộ đội: Người em yờu thương là chỳ

bộ đội - Trần Đăng Khoa; Hoan hụ chiến

sĩ Điện Biờn, Hoan hụ anh giải phúng

quõn, Kớnh chào anh con người đẹp nhất

(Tố Hữu).

+ Đề tài tỡnh yờu rất hạn chế Nếu cú núi

phải gắn liền với chiến đấu: “Em! Anh ụm

chặt em và cả khẩu sỳng trường trờn vai

em” - Nguyễn Đỡnh Thi

sự biến đổi số phận trong mụi trường mới,

thể hiện khỏt vọng hạnh phỳc cỏ nhõn;

Đề tài chống Phỏp vẫn tiếp tục được khai thỏc Hiện thực trước cỏch mạng thỏng Tỏm vẫn được khai thỏc với cỏch nhỡn mới Đề tài HT húa nụng nghiệp, cụng cuộc xõy dựng chủ nghĩa xó hội được khai thỏc nhiều … Cỏc tỏc phẩm tiờu biểu

(SGK)

- Thơ ca cú một mựa bội thu Tập trung

thể hiện cảm hứng: sự hoà hợp giữa cỏi riờng với cỏi chung, ca ngợi chủ nghĩa xó hội, cuộc sống mới, con người mới, nỗi đau chia cắt, nỗi nhớ thương với miền Nam ruột thịt…Cỏc tỏc phẩm tiờu biểu Giú lộng – Tố Hữu, Ánh sỏng và phự sa -

Chế Lan Viờn, Riờng chung – Xuõn

- Văn học giai đoạn này tập trung viết

về cuộc khỏng chiến chống đế quốc Mĩ Chủ đề bao trựm là ca ngợi tinh thần yờu nước và chủ nghĩa anh hựng cỏch mạng

- Văn xuụi chặng đường này phản ỏnh

cuộc sống, chiến đấu và lao động, khắc hoạ thành cụng con người Việt Nam anh dũng, kiờn cường, bất khuất ở cả hai miền Nam - Bắc…Người mẹ cầm sỳng -

Nguyễn Thi, Rừng xà nu - Nguyễn Trung Thành, Hũn đất – Anh Đức …; Kớ - Nguyễn Tuõn, Vựng trời – Hữu Mai, Dấu

chõn người lớnh – Nguyễn Minh Chõu …

- Thơ ca chống Mĩ đạt tới thành tựu xuất

sắc, đỏnh dấu bước tiến mới của nền thơ hiện đại Việt Nam thể hiện khụng khớ, khớ thế, lớ tưởng của toàn thể dõn tộc, đề cập tới sứ mạng lịch sử và ý nghĩa nhõn loại của cuộc khỏng chiến chống Mĩ …Thơ

đào sõu chất hiện thực bờn cạnh đú là sức khỏi quỏt, chất suy tưởng, chớnh luận Cỏc

Giáo án văn 12 cả năm CB chuẩn kiến thức kỹ năng mới 2011-2012 7

Trang 8

Tiết 2 :

Thế nào là nề VH hướng về đại chỳng?

Cho vớ dụ CM nền VH hướng về đại

chỳng?

VD: “Cú những phỳt làm nờn lịch sử…”

“Em là ai cụ gỏi hay nàng tiờn”

“ Tuổi 14 thật ước ao

Buổi đầu cầm sỳng biết bao là mừng…”

“ Giọt giọt mồ hụi rơi/ trờn mỏ anh vàng

nghệ/ anh về quốc quõn ơi…

“Em là con gỏi Bắc Giang/ rột thỡ mặc rột

nước làng em lo…”“ Nhớ người mẹ nắng

chỏy lưng

Địu con lờn rẫy bẻ từng bắp ngụ”

“Em Cu Tai ngủ trờn lưng mẹ ơi

Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ”

“Đất nước của những người mẹ mặc ỏo vỏ

vai

Bền bỉ nuụi chồng, nuụi con đỏnh giặc”

“Mẹ vẫn đào hầm trong tầm đại bỏc”

(Chứng minh bằng những điển hỡnh văn

tỏc giả tỏc phẩm chớnh (SGK).

- Kich sõn khấu cú nhiều thành tựu

mới…

- Về lớ luận phờ bỡnh tập trung ở một số

tỏc giả Vũ Ngọc Phan, Đặng Thai Mai, Hoài Thanh, Xuõn Diệu, Chế Lan Viờn -Văn học trong vựng tạm chiếm cú sự phỏt triển, tuy nhiờn cũng khụng cú điều kiện gọt giũa đờ đạt tới một sự thành cụng lớn

3 Những đặc điểm cơ bản của VHVN 1945-1975

a) Nền văn học chủ yếu vận động theo hướng cỏch mạng hoỏ, gắn bú sõu sắc với vận mệnh chung của đất nước:

Văn nghệ trở thành vũ khớ sắc bộn phục

vụ kịp thời cho sự nghiệp CM, hiện thực cỏch mạng khơi nguồn cảm hứng sáng tạo cho VH VH gắn bú sõu sắc và ăn nhịp với từng chặng đường của lịch sử dõn tộc, theo sỏt từng nhiệm vụ chớnh trị của đất

nước… Tổ quốc, CNXH đó trở thành một

nguồn cảm hứng trở thành đề tài lớn của văn học

b) Nền văn học hướng về đại chỳng:

- Nhõn dõn là là đối tượng phản ỏnh,

thưởng thức, nguồn bổ sung lực lượng sáng tỏc cho văn học…Chớnh nhõn dõn trở thành cảm hứng chủ đạo, trở thành đề tài cho cỏc tỏc phẩm

- Nội dung: Phản ỏnh cuộc sống, khỏt vọng, phẩm chất anh hựng, vẻ đẹp tõm hồn, khả năng và con đường tất yếu đi đến với cỏch mạng của nhõn dõn

- Hỡnh thức: tỏc phẩm ngắn gọn, sử dụng cỏc thể loại truyền thống, ngụn ngữ trong sỏng giản dị dễ hiểu.

VD: “Thằng tõy chớ cậy sức dài Chỳng tao dự nhỏ nhưng dai hơn mày …

Trang 9

học như cụ già Mết, Tnỳ, Đinh Nỳp trong

tỏc phẩm của Nguyờn Ngọc…cũng cú thể

chứng minh bằng thể loại như thơ lục bỏt,

ca dao chống Phỏp và chống Mỹ).

Ra trận là con đường đẹp nhất, con đường

vui: Những buổi vui sao cả nước lờn

đường/ xao xuyến bờ tre từng hồi trống

giục – Chớnh Hữu

“ Xẻ dọc trường sơn đi cứu nước/ mà lòng

phơi phới dậy tương lai”.

“Đường ra trận mựa này đẹp lắm”

GV hướng dẫn HS tỡm hiểu về giai

đoạn văn học sau 1975- hết thế kỉ XX.

* Nờu cõu hỏi 4 SGK: Hóy giải thớch vỡ

sao VHVN từ sau 1975 phải đổi mới ?

- Nờu cõu hỏi gợi mở cho hS trả lời , nhận

xột và chốt lại ý chớnh.

* Hóy nờu những chuyển biến và thành

tựu ban đầu của nền văn học?

Lưu ý HS theo dừi sự chuyển biến qua

từng giai đoạn cụ thể và nờu thành tựu

tiờu biểu.

- Diễn giảng thờm về một vài tỏc phẩm

nờu trong SGK

Chỳng tao thức bốn đờm rồi

Ăn chỏo ba bữa chạy mười chớn cõy Bõy giờ mới gặp mày đõy

Sức tao cũn đủ bắt mày hàng tao”

“Chị em phụ nữ Thỏi Bỡnh

Ca nụ đội lệch vừa xinh, vừa giũn Người ta nhắc chuyện chồng con lắc đầu nguõy nguẩy em cũn đỏnh Tõy”

c) Nền văn học chủ yếu mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lóng mạn :

- Khuynh hướng sử thi: Văn học đó tỏi

hiện những mốc son chúi lọi trong lịch sử dõn tộc, đề cập đến những vấn đề trọng đại của ĐN (chống Phỏp, chống Mĩ, xõy dựng chủ nghĩa xó hội), những nhõn vật đại diện tiờu biểu cho lớ tưởng dõn tộc, gắn bú số phận với cả cộng đồng dõn tộc, con người chủ yếu được khỏm phỏ ở

nghĩa vụ, trỏch nhiệm cụng dõn , lời văn mang giọng điệu ngợi ca ngụn ngữ trang trọng, trỏng lệ hào hựng.

- Cảm hứng lóng mạn: khẳng định cỏi

tụi đõy tỡnh cảm cảm xỳc, hướng tới lớ tưởngca ngợi cuộc sống mới con người mới, tin vào tương lai tất thắng của cỏch mạng,

II Khỏi quỏt VHVN từ sau 1975 đến hết thế kỉ XX:

1.Hoàn cảnh lịch sử xó hội và văn húa:

2 Những chuyển biến và một số thành tựu ban đầu:

- Từ sau 1975, thơ chưa tạo được sự lụi

Trang 10

* Qua tìm hiểu em hãy rút ra những đánh

giá chung về VH sau 1975, giải thích

nguyên nhân tích cực và hạn chế của

VH?

Gv chốt lại đánh giá chung về VH sau

1975

* Củng cố tổng hợp kiến thức bài học

- Gọi HS đọc phần kết luận, gạch chân

các ý chính trong SGK, ghi phần Ghi nhớ

vào vở

cuốn hấp dẫn như các giai đoạn trước.

Tuy nhiên vẫn có một số tác phẩm ít

nhiều gây chú ý cho người đọc ( Trong đó

có cả nhưng cây bút thuộc thế hệ chống

Mĩ và những cây bút thuộc thế hệ nhà thơ sau 1975).

- Từ sau 1975 văn xuôi có nhiều thành

tựu hơn so với thơ ca Nhất là từ đầu

những năm 80 Xu thế đổi mới trong cách

viết cách tiếp cận hiện thực ngày càng rõ nét với nhiều tác phẩm của Nguyễn Mạnh Tuấn, Ma văn Kháng, Nguyễn Khải.

- Từ năm 1986 văn học chính thức bước vào thời kì đổi mới : Gắn bó với đời sống, cập nhật những vấn đề của đời sống hàng ngày Các thể loại phóng sự, truyện ngắn,

bút kí, hồi kí đều có những thành tựu tiêu biểu.

- Thể loại kịch từ sau 1975 phát triển mạnh mẽ ( Lưu Quang Vũ, Xuân Trình )

=>Nhìn chung về văn học sau 1975

- Văn học đã từng bước chuyển sang giai đoạn đổi mới và vận động theo hướng dân chủ hoá,mang tính nhân bản và nhân văn sâu sắc.

- Vh cũng phát triển đa dạng hơn về đề tài, phong phú, mới mẻ hơn về bút pháp,cá tính sáng tạo của nhà văn được phát huy

- Nét mới của VH giai đoạn này là tính hướng nội, đi vào hành trình tìm kiếm bên trong, quan tâm nhiều hơn đến số phận con người trong những hoàn cảnh phức tạp của đời sống.

- Tuy nhiên VH giai đoạn này cũng có những hạn chế: đó là những biểu hiện quá đà, thiếu lành mạnh hoặc nảy sinh khuynh hướng tiêu cực, nói nhiều tới các mặt trái của xã hội

III/ Kết luận: ( Ghi nhớ- SGK)

- VHVN từ CM tháng Tám 1945-1975 hình thành và phát triển trong một hoàn cảnh đặc biệt, trải qua 3 chặng, mỗi chặng

có những thành tựu riêng, có 3 đăc điểm

cơ bản

- Từ sau 1975, nhất là từ năm 1986, VHVN bước vào thời kì đổi mới, vận

Trang 11

động theo hướng dân chủ hoá,mang tính nhân bản, nhân văn sâu sắc; có tính chất hướng nội, quan tâm đến số phận cá nhân trong hoàn cảnh phức tạp của cuộc sống đời thường, có nhiều tìm tòi đổi mới về nghệ thuật.

4 Củng cố, dặn dò:

* Kiểm tra đánh giá : Kiểm tra đánh giá mức độ tiếp nhận bài học qua các câu hỏi:

- Các chặng đường phát triển của văn học VN từ 1945- 1975, thành tựu chủ yếu của các thể loại?

- Những đặc điểm cơ bản của VHVN từ 1945-1975? Hãy làm rõ những đặc điểm đó qua các thể loại?

- Hãy trình bày những thành tựu bước đầu của VHVN từ sau 1975- hết thế kỉ XX?

* Bài tập luyện tập: Trong bài Nhận đường, Nguyễn Đình Thi viết: “Văn nghệ

phụng sự kháng chiến, nhưng chính kháng chiến đem đến cho văn nghệ một sức sống mới Sắt lửa mặt trận đang đúc nên văn nghệ mới của chúng ta.”

Hãy bày tỏ suy nghĩ của anh (chị) về ý kiến trên.

- Gợi ý: NĐT đề cập đến mối quan hệ giữa văn nghệ và kháng chiến:

Một mặt: Văn nghệ phụng sự kháng chiến Đó là mục đích của nền văn nghệ mới trong hoàn cảnh đất nước có chiến tranh – Nhà văn là chiến sĩ trên mặt trận văn hoá Mặt khác, chính hiện thực phong phú , sinh động của cách mạng, kháng chiến đã đem đến cho văn nghệ một sức sống mới, khơi nguồn cảm hứng sáng tạo dồi dào cho văn nghệ.

* Bài tập nâng cao: Hãy phân tích đặc điểm của khuynh hướng sử thi, cảm hứng

lãng mạn trong VH giai đoạn 1945-1975 qua các tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa( Nguyễn Thành Long), Chiếc lược ngà đã học ở chương trình ngữ văn lớp 9 /.

TiÕt 3 – lµm v¨n :

NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG ĐẠO LÍ.

I Mục tiêu cần đạt : Giúp HS

1 KiÕn thøc : Nắm được cách viết một bài văn nghị luận về một tư tưởng đạo

lí, trước hết là kĩ năng tìm hiểu đề và lập dàn ý.

2 Kü n¨ng- Có ý thức và khả năng tiếp thu những quan niệm đúng đắn và phê phán những quan điểm sai lầm về đạo lí

II Tiến trình dạy học

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ : Trình bày những đặc điểm của VHVN từ 1945- hết thế

kỉ XX, qua đó nhận xét về mối quan hệ giữa văn học và hiện thực đời sống?

3 Bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

I Cách làm bài nghị luận về một tư

Trang 12

-Hướng dẫn HS luyện tập để biết cách

làm bài nghị luận về một tư tưởng đạo lí.

- GV dựa vào đề bài trong SGK và những

câu hỏi gợi ý, hướng dẫn HS thảo luận

hình thành lí thuyết.

HS làm việc theo nhóm 4 : Đọc kĩ đề bài

và câu hỏi, trao đổi thảo luận, ghi kết quả

vào phiếu học tập (ý khái quát, ngắn gọn)

và đại diện nhóm trình bày (3-5 phút)

(Gợi ý-Câu thơ Tố Hữu nêu lên vấn đề

gì?

-Thế nào là lối sống đẹp?

-Để sống đẹp cần rèn luyện những phẩm

chất nào?

-Những thao tác lập luận cần được sử

dụng trong đề bài trên?

- Tư liệu làm dẫn chứng thuộc lĩnh vực

nào trong đời sống?)

-HS cần tập trung thảo luận và nêu được

thế nào là “sống đẹp”( Gợi ý: Sống đẹp là

sống có lí tưởng mục đích, có tình cảm

nhân hậu, lành mạnh, có trí tuệ sáng

suốt, hiểu biết rộng, có hành động tích

cực=> có ích cho cộng đồng xã hội );

ngược lại là lối sống: ích kỉ, nhỏ nhen,

hẹp hòi, vô trách nhiệm, thiếu ý chí nghị

lực

-GV gọi đại diện các nhóm trình bày, ghi

bảng tổng hợp, nhận xét

tưởng đạo lí:

* Đề bài: Anh ( chi) hãy trả lời câu hỏi

sau của nhà thơ Tố Hữu:

Ôi ! Sống đẹp là thế nào hỡi bạn?

1.Tìm hiểu đề:

* Vấn đề NL: lối sống đẹp của con người -Sống đẹp: sống tích cực, có lí tưởng, có tâm hồn, có trí tuệ

-Để sống đẹp, cần:

+ lí tưởng đúng đắn + tâm hồn lành mạnh + trí tuệ sáng suốt + hành động hướng thiện

* Thao tác lập luận

+ giải thích (sống đẹp là gì?) + phân tích (các khía cạnh sống đẹp) + chứng minh (nêu tấm gương người tốt) + bình luận (bàn về cách sống đẹp; phê phán lối sống ích kỉ, nhỏ nhen….)

- Dẫn chứng chủ yếu dùng tư liệu thực tế

Hữu có tính chất gợi mở, nhắc nhở chung đối với tất cả mọi người nhất là thanh

Trang 13

- Hướng dẫn HS sơ kết, nêu hiểu biết về

cách làm bài văn nghị luận về một vấn đề

tư tưởng đạo lí.

-HS nêu phương pháp làm bài qua phần

-Yêu cầu HS đọc kĩ 2 bài tập trong SGK

và thực hành theo các câu hỏi,

Bài tập 1:

HS làm việc cá nhân và trình bày ngắn

gọn, lớp theo dõi, nhận xét bổ sung

Bài tập 2: Hs về nhà làm dựa theo gợi ý

SGK ( Lập dàn ý hoặc viết bài)

- Hướng dẫn HS củng cố kiến thức qua

* Cách làm bài văn nghị luận về một tư tưởng đạo lí:

- Chú ý:

+ Đề tài nghị luận về tư tưởng đạo lí rất phong phú gồm: nhận thức ( lí tưởng mục đích sống); về tâm hồn, tình cách (lòng yêu nước, lòng nhân ái, vị tha, bao dung; tính trung thực, dũng cảm ); về quan hệ

xã hội, gia đình; về cách ứng xử trong cuộc sống

+ Các thao tác lập luận được sử dụng ở kiểu bài này là: Thao tác giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, so sánh, bác bỏ.

*Dàn bài chung: Thường gồm 3 phần

Mở bài: giới thiệu tư tưởng đạo lí cần

bàn

Thân bài:

+ Giải thích tư tưởng đạo lí đó + Phân tích, bàn luận mặt đúng, bác bỏ mặt sai

+ Phương hướng phấn đấu

- Tên văn bản: Con người có văn hoá,

“Thế nào là con người có văn hoá?” Hay “ Một trí tuệ có văn hoá”

b.TTLL:

- Giải thích: văn hoá là gì? (đoạn 1)

- Phân tích: các khía cạnh văn hoá (đoạn 2)

- Bình luận: sự cần thiết phải có văn hoá (đoạn3)

Định dạng
Số trang	26
Dung lượng	245 KB