TRIẾT VÀ SỰ CHUYỂN HÓA 4 pdf

nh t gi a b n ch t và hi n tấ ữ ả ấ ệ ượng th hi n ch : ể ệ ở ỗ Th nh t, ứ ấ b n ch t là cái n d u sâu kínả ấ ẩ ấ bên trong, còn hi n t ng là cái b c l ra bên ngoài, nh ng chúng th ng nh t v i nhau

ch b n ch t ch có th b c l ra thông qua hi n tỗ ả ấ ỉ ể ộ ộ ệ ượng và hi n tệ ượng là hi n tệ ượng c aủ

m t b n ch t nh t đ nh ộ ả ấ ấ ị Th hai, ứ cùng m t b n ch t có th bi u hi n ra nhi u hi n tộ ả ấ ể ể ệ ở ề ệ ượ ng khác nhau tùy theo s thay đ i c a đi u ki n và hoàn c nh, và m i hi n tự ổ ủ ề ệ ả ỗ ệ ượng ch ph n ánhỉ ả

m t khía c nh c a b n ch t trong m t trộ ạ ủ ả ấ ộ ường h p nh t đ nh Vì v y hi n tợ ấ ị ậ ệ ượng phong phú

h n b n ch t, còn b n ch t sâu s c h n hi n tơ ả ấ ả ấ ắ ơ ệ ượng Th ba ứ , b n ch t là cái tả ấ ương đ i nố ổ

đ nh, ít bi n đ i, còn hi n tị ế ổ ệ ượng là cái thường xuyên bi n đ i.ế ổ

Mâu thu n gi a b n ch t và hi n tẫ ữ ả ấ ệ ượng còn th hi n ch hi n tể ệ ở ỗ ệ ượng là s ph n ánhự ả

c a b n ch t nh ng nhi u khi nó không bi u hi n hoàn toàn phù h p v i b n ch t, bi uủ ả ấ ư ề ể ệ ợ ớ ả ấ ể

hi n b n ch t dệ ả ấ ưới hình th c đã bi n đ i, nhi u khi còn xuyên t c b n ch t ứ ế ổ ề ạ ả ấ

3 Ý nghĩa ph ươ ng pháp lu n ậ

Vì b n ch t và hi n tả ấ ệ ượng t n t i trong s th ng nh t h u c ràng bu c, không tách r iồ ạ ự ố ấ ữ ơ ộ ờ nhau, b n ch t thì n d u sâu kín bên trong s v t còn hi n tả ấ ẩ ấ ự ậ ệ ượng thì l i là cái bi u hi n raạ ể ệ bên ngoài c a b n ch t, cho nên, mu n nh n th c đủ ả ấ ố ậ ứ ược b n ch t c a s v t thì ph i xu tả ấ ủ ự ậ ả ấ

phát t hi n từ ệ ượng Do m t b n ch t có th bi u hi n ra b ng nhi u hi n tộ ả ấ ể ể ệ ằ ề ệ ượng khác nhau

và m i hi n tỗ ệ ượng ch ph n ánh m t khía c nh c a b n ch t, cho nên mu n nh n th c b nỉ ả ộ ạ ủ ả ấ ố ậ ứ ả

ch t s v t chúng ta không nên ch d ng l i m t ho c m t s hi n tấ ự ậ ỉ ừ ạ ở ộ ặ ộ ố ệ ượng mà ph i thôngả qua phân tích, t ng h p r t nhi u hi n tổ ợ ấ ề ệ ượng

Vì b n ch t là cái t t nhiên tả ấ ấ ương đ i n đ nh bên trong s v t, quy đ nh s v n đ ngố ổ ị ự ậ ị ự ậ ộ phát tri n c a s v t, còn hi n tể ủ ự ậ ệ ượng là cái không n đ nh, cái không quy t đ nh s v nổ ị ế ị ự ậ

đ ng và phát tri n c a s v t, h n n a hi n tộ ể ủ ự ậ ơ ữ ệ ượng nhi u khi còn xuyên t c b n ch t, choề ạ ả ấ nên, nh n th c không ch d ng l i hi n tậ ứ ỉ ừ ạ ở ệ ượng mà ph i ti n t i nh n th c b n ch t c a sả ế ớ ậ ứ ả ấ ủ ự

v t Nh n th c b n ch t c a m t s v t là m t quá trình ph c t p đi t hi n tậ ậ ứ ả ấ ủ ộ ự ậ ộ ứ ạ ừ ệ ượng đ n b nế ả

ch t, t b n ch t ít sâu s c đ n b n ch t sâu s c h n Trong ho t đ ng th c ti n, khôngấ ừ ả ấ ắ ế ả ấ ắ ơ ạ ộ ự ễ

được d a vào hi n tự ệ ượng mà ph i d a vào b n ch t c a s v t đ xác đ nh phả ự ả ấ ủ ự ậ ể ị ương th cứ

ho t đ ng c i t o s v t.ạ ộ ả ạ ự ậ

 Câu 31: Phân tích m i quan h bi n ch ng gi a kh năng và hi n th c Ý nghĩa phố ệ ệ ứ ữ ả ệ ự ươ ng

pháp lu n c a c p ph m trù này?ậ ủ ặ ạ

1 Khái ni m ệ

Kh năng ả là cái xu t phát t b n ch t bên trong s v t, nó là cái ch a t i, ch a bi u ấ ừ ả ấ ự ậ ư ớ ư ể

hi n, nh ng s t i, s bi u hi n ra khi có các đi u ki n thích h p ệ ư ẽ ớ ẽ ể ệ ề ệ ợ

Hi n th c ệ ự là nh ng cái hi n đang có, hi n đang t n t i th c s ữ ệ ệ ồ ạ ự ự

Khái ni m hi n th c đây khác v i khái ni m hi n th c khách quan Hi n th c là kháiệ ệ ự ở ớ ệ ệ ự ệ ự

ni m ch t t c nh ng s v t, hi n tệ ỉ ấ ả ữ ự ậ ệ ượng v t ch t đang t n t i khách quan trong th c t vàậ ấ ồ ạ ự ế

c nh ng gì đang t n t i m t cách ch quan trong ý th c c a con ngả ữ ồ ạ ộ ủ ứ ủ ười Còn hi n th cệ ự khách quan là khái ni m ch các s v t, hi n tệ ỉ ự ậ ệ ượng v t ch t đang t n t i trong th c t vàậ ấ ồ ạ ự ế

đ c l p v i ý th c c a con ngộ ậ ớ ứ ủ ười

Kh năng là cái xu t phát t b n ch t bên trong s v t, nó là “cái hi n ch a có”và “sả ấ ừ ả ấ ự ậ ệ ư ẽ có”, t c là các s v t đứ ự ậ ược nói t i trong kh năng ch a t n t i, nh ng b n thân kh năngớ ả ư ồ ạ ư ả ả

v i t cách là “cái ch a có”và “s có”, là cái đ xu t hi n s v t đó thì l i t n t i Nh v y,ớ ư ư ẽ ể ấ ệ ự ậ ạ ồ ạ ư ậ

d u hi u căn b n đ phân bi t gi a kh năng v i hi n th c là ch kh năng là cái hi nấ ệ ả ể ệ ữ ả ớ ệ ự ở ỗ ả ệ

ch a có và s có, còn hi n th c là cái hi n đang có, đang t n t i.ư ẽ ệ ự ệ ồ ạ

Trong s v t hi n tự ậ ệ ượng có nhi u lo i kh năng Có kh năng đề ạ ả ả ược hình thành do quy

lu t v n đ ng n i t i c a s v t quy đ nh g i là kh năng t t nhiên Nh ng có kh năngậ ậ ộ ộ ạ ủ ự ậ ị ọ ả ấ ư ả

được hình thành cho các tương tác ng u nhiên quy đ nh g i là kh năng ng u nhiên Khẫ ị ọ ả ẫ ả năng t t nhiên l i bao g m kh năng g n là kh năng đã có đ ho c g n đ các đi u ki nấ ạ ồ ả ầ ả ủ ặ ầ ủ ề ệ

c n thi t đ bi n thành hi n th c, và kh năng xa là kh năng ch a đ các đi u ki n c nầ ế ể ế ệ ự ả ả ư ủ ề ệ ầ thi t đ bi n thành hi n th c, nó còn ph i tr i qua nhi u giai đo n quá đ n a.ế ể ế ệ ự ả ả ề ạ ộ ữ

2 M i quan h bi n ch ng ố ệ ệ ứ

M t là ộ , kh năng và hi n th c t n t i trong m i quan h ch t ch không tách r i ả ệ ự ồ ạ ố ệ ặ ẽ ờ nhau, luôn luôn chuy n hóa l n nhau ể ẫ

Quá trình đó di n ra nh sau: kh năng bi n thành hi n th c; hi n th c này do s v nễ ư ả ế ệ ự ệ ự ự ậ

đ ng n i t i c a nó l i n y sinh kh năng m i; kh năng m i này khi có đi u ki n thích h pộ ộ ạ ủ ạ ả ả ớ ả ớ ề ệ ợ

l i tr thành hi n th c m i v., đó là quá trình phát tri n vô t n c a th gi i khách quan Víạ ở ệ ự ớ ể ậ ủ ế ớ

d , trong con gà mái ch a đ ng kh năng đ tr ng gà, khi con gà đ tr ng thì qu tr ng làụ ứ ự ả ẻ ứ ẻ ứ ả ứ

hi n th c Trong hi n th c qu tr ng gà l i ch a đ ng kh năng n thành con gà con và v.v ệ ự ệ ự ả ứ ạ ứ ự ả ở

Hai là, trong cùng m t s v t, cùng m t đi u ki n nh t đ nh, không ph i ch t n t i ộ ự ậ ộ ề ệ ấ ị ả ỉ ồ ạ

m t mà là t n t i nhi u kh năng khác nhau ộ ồ ạ ề ả

Ngoài nh ng kh năng v n có c a s v t, khi đi u ki n m i xu t hi n thì s v t sữ ả ố ủ ự ậ ề ệ ớ ấ ệ ự ậ ẽ

xu t hi n nh ng kh năng m i và b n thân m i kh năng cũng s thay đ i theo s thay đ iấ ệ ữ ả ớ ả ỗ ả ẽ ổ ự ổ

c a đi u ki n.ủ ề ệ

Ba là, kh năng mu n bi n thành hi n th c th ả ố ế ệ ự ườ ng không ph i ch c n m t đi u ả ỉ ầ ộ ề

ki n mà là s t p h p c a nhi u đi u ki n ệ ự ậ ợ ủ ề ề ệ

Khi phân tích tình th cho m t cu c cách m ng n ra, V.I.Lênin ch ra c n có 4 y u tế ộ ộ ạ ổ ỉ ầ ế ố (đi u ki n) đó là: ề ệ th nh t ứ ấ , giai c p th ng tr không th gi nguyên s th ng tr c a mìnhấ ố ị ể ữ ự ố ị ủ

nh trư ước được n a; ữ th hai ứ , giai c p b tr đã b b n cùng hóa quá m c bình thấ ị ị ị ầ ứ ường; th ba ứ , tính tích c c c a qu n chúng nhân dân đự ủ ầ ược tăng lên đáng k ; ể th t ứ ư, giai c p cách m ng cóấ ạ

đ năng l c ti n hành nh ng hành đ ng cách m ng m nh m , đ s c đ p tan chính quy nủ ự ế ữ ộ ạ ạ ẽ ủ ứ ậ ề

c a giai c p th ng tr N u thi u m t trong các đi u ki n này thì cách m ng xã h i chủ ấ ố ị ế ế ộ ề ệ ạ ộ ủ nghĩa không th n ra và th ng l i.ể ổ ắ ợ

3 Ý nghĩa ph ươ ng pháp lu n ậ

Vì hi n th c là cái đang có,đang t n t i th c s ,nên m i ho t đ ng c a con ngệ ự ồ ạ ự ự ọ ạ ộ ủ ườ i

trước h t ph i xu t phát t hi n th c N u ch xu t phát t kh năng (cái ch a có) mà táchế ả ấ ừ ệ ự ế ỉ ấ ừ ả ư

r i hi n th c là o tờ ệ ự ả ưởng

Vì kh năng và hi n th c t n t i không tách r i nhau, luôn luôn chuy n hóa l n nhau,ả ệ ự ồ ạ ờ ể ẫ cho nên, trong ho t đ ng th c ti n n u chúng ta tách r i kh năng và hi n th c s khôngạ ộ ự ễ ế ờ ả ệ ự ẽ

th y đấ ược ti m năng v n đ ng, phát tri n c a s v t, s không tranh th thúc đ y các đi uề ậ ộ ể ủ ự ậ ẽ ủ ẩ ề

ki n thích h p cho nh ng kh năng g n tr thành hi n th c.ệ ợ ữ ả ầ ở ệ ự

Trong cùng m t s v t, cùng m t đi u ki n không ch t n t i m t mà là t n t i nhi uộ ự ậ ộ ề ệ ỉ ồ ạ ộ ồ ạ ề

kh năng Vì v y, chúng ta ph i tìm đả ậ ả ược kh năng t t nh t, kh năng t i u nh t, t o cácả ố ấ ả ố ư ấ ạ

đi u ki n thích h p đ kh năng đó tr thành hi n th c.ề ệ ợ ể ả ở ệ ự

Kh năng là cái ch a có, ch a t n t i th c s nh ng nó bi u hi n khuynh hả ư ư ồ ạ ự ự ư ể ệ ướng v nậ

đ ng, phát tri n c a s v t trong tộ ể ủ ự ậ ương lai Trong ho t đ ng th c ti n, n u ch d a vào cáiạ ộ ự ễ ế ỉ ự

m i còn d ng kh năng, ch a ph i là hi n th c thì s r i vào o tớ ở ạ ả ư ả ệ ự ẽ ơ ả ưởng, tuy v y chúng taậ

v n ph i tính đ n kh năng đ đ ra ch trẫ ả ế ả ể ề ủ ương, k ho ch ho t đ ng sát h p h n Ph iế ạ ạ ộ ợ ơ ả phân lo i các kh năng nh kh năng t t nhiên, kh năng ng u nhiên, kh năng g n, khạ ả ư ả ấ ả ẫ ả ầ ả

năng xa v.v T đó, m i t o ra đừ ớ ạ ược các đi u ki n thích h p đ bi n kh năng thành hi nề ệ ợ ể ế ả ệ

th c, thúc đ y s v t phát tri n.ự ẩ ự ậ ể

Trong t nhiên, quá trình bi n đ i kh năng thành hi n th c di n ra m t cách t phát.ự ế ổ ả ệ ự ễ ộ ự Còn trong xã h i, quá trình kh năng bi n đ i thành hi n th c độ ả ế ổ ệ ự ược di n ra thông qua ho tễ ạ

đ ng có ý th c c a con ngộ ứ ủ ười Đi u đó đòi h i trong các ho t đ ng xã h i c n ph i phát huyề ỏ ạ ộ ộ ầ ả ngu n l c con ngồ ự ười, phát huy tính năng đ ng sáng t o c a m i con ngộ ạ ủ ỗ ườ ể ếi đ bi n kh năngả thành hi n th c, thúc đ y xã h i phát tri n.ệ ự ẩ ộ ể

 Câu 32: Trình bày các quan ni m khác nhau v b n ch t c a nh n th c?ệ ề ả ấ ủ ậ ứ

Nh n th c là gì? Con ng ậ ứ ườ i có kh năng nh n th c th gi i đ ả ậ ứ ế ớ ượ c hay không ? là

m t m t c a v n đ c b n c a tri t h c mà m i trào l u, khuynh hộ ặ ủ ấ ề ơ ả ủ ế ọ ọ ư ướng tri t h c khácế ọ nhau, đ c bi t là tri t h c truy n th ng ph i gi i quy t ặ ệ ế ọ ề ố ả ả ế Khuynh h ướ ng hoài nghi - b t kh ấ ả tri không ch nghi ng tính xác th c c a tri th c mà còn nghi ng c s t n t i c a b n thânỉ ờ ự ủ ứ ờ ả ự ồ ạ ủ ả

th gi i bên ngoài, còn n u gi s có t n t i c a th gi i bên ngoài thì lý trí c a con ngế ớ ế ả ử ồ ạ ủ ế ớ ủ ườ i cũng không có kh năng nh n th c đả ậ ứ ược nó Khuynh h ướ ng kh tri ả dù có th a nh n năng l cừ ậ ự

nh n th c th gi i c a (lý trí) con ngậ ứ ế ớ ủ ười, nh ng các trào l u tri t h c c th l i b t đ ngư ư ế ọ ụ ể ạ ấ ồ

sâu s c quan ni m v b n ch t, ngu n g c, đ ng l c, con đắ ở ệ ề ả ấ ồ ố ộ ự ường, cách th cứ nh n th c, ậ ứ ở quan ni m v b n tính và tiêu chu n chân lý… ệ ề ả ẩ

+ Ch nghĩa duy tâm ch quan ủ ủ do xu t phát t quan đi m coi c m giác (cái tâm lý) làấ ừ ể ả

n n t ng c a th gi i (cái v t lý) nên ề ả ủ ế ớ ậ cho r ng nh n th cằ ậ ứ ch là ỉ s tìm hi u ho t đ ng c m ự ể ạ ộ ả giác, là s thi t l p các m i liên h tâm lý x y ra bên trong con ng ự ế ậ ố ệ ả ườ i

+ Ch nghĩa duy tâm khách quan ủ do xu t phát t quan đi m coi ấ ừ ể ý ni m tuy t đ i (linhệ ệ ố

h n vũ tr , lý tính th gi i…) là n n t ng c a th gi iồ ụ ế ớ ề ả ủ ế ớ nên kh ng đ nh ẳ ị nh n th cậ ứ ch là ỉ sự

h i t ồ ưở ng, tái hi n l i ý ni m tuy t đ i t n t i đâu đó bên ngoài con ng ệ ạ ệ ệ ố ồ ạ ở ườ i m t cách năng ộ

đ ng sáng t o ộ ạ

+ Ch nghĩa duy v t cũ ủ ậ xu t phát t quan đi m đúng coi ấ ừ ể nh n th cậ ứ là s ph n ánh hi n ự ả ệ

th c khách quan vào trong b óc c a con ng ự ộ ủ ườ và kh ng đ nh i, ẳ ị con ng ườ i có kh năng nh n ả ậ

th c đ ứ ượ c th gi i ế ớ , nh ng do b h n ch b i tính siêu hình - máy móc, tính tr c quan màư ị ạ ế ở ự không th y đấ ược tính năng đ ng sáng t o c a quá trình nh n th c, không th y độ ạ ủ ậ ứ ấ ược vai trò

c a th c ti n đ i v i nh n th c…ủ ự ễ ố ớ ậ ứ

+ Khi k th a các thành t u khoa h c và t duy tri t h c, đ ng th i kh c ph c nh ngế ừ ự ọ ư ế ọ ồ ờ ắ ụ ữ

nhược đi m trên, ể ch nghĩa duy v t bi n ch ng ủ ậ ệ ứ xu t phát t 4 lu n đi m: ấ ừ ậ ể m t là, ộ t n t i ồ ạ

th gi i v t ch t bên ngoài con ng ế ớ ậ ấ ở ườ i và đ c l p v i c m giác, t duy, nh n th c (ý th c) ộ ậ ớ ả ư ậ ứ ứ

c a con ng ủ ườ i, nó là ngu n g c, n i dung c a m i nh n th c; ồ ố ộ ủ ọ ậ ứ hai là, nh n th c là m t quá ậ ứ ộ trình bi n ch ng, năng đ ng sáng t o; ệ ứ ộ ạ ba là, con ng ườ i có năng l c nh n th c th gi i, v ự ậ ứ ế ớ ề nguyên t c, không có cái không th bi t mà ch có cái hi n nay ch a bi t mà thôi; ắ ể ế ỉ ệ ư ế b n là,ố

th c ti n là c s ch y u và tr c ti p c a nh n th c ự ễ ơ ở ủ ế ự ế ủ ậ ứ cho r ng, ằ nh n th cậ ứ là m t quá trình ộ

ph n ánh bi n ch ng, năng đ ng sáng t o th gi i khách quan vào trong b óc con ng ả ệ ứ ộ ạ ế ớ ộ ườ i thông qua ho t đ ng th c ti n l ch s – xã h i ạ ộ ự ễ ị ử ộ Đó là quá trình:

- Ch th ủ ể - con người có l i ích, m c đích, tài năng, ý chí, năng l c… - ợ ụ ự tái hi n l i ệ ạ khách thể - m t b ph n c a th gi i khách quan - ộ ộ ậ ủ ế ớ d ướ ạ i d ng các hình nh tinh th n ả ầ

- Ch th đi t cái riêng đ n cái chung, t cái ng u nhiên đ n cái t t nhiên quy lu t, t ủ ể ừ ế ừ ẫ ế ấ ậ ừ

hi n t ệ ượ ng đ n b n ch t, t b n ch t kém sâu s c đ n b n ch t sâu s c h n nh m đ t m c ế ả ấ ừ ả ấ ắ ế ả ấ ắ ơ ằ ạ ụ tiêu tr ướ c m t là có đ ắ ượ c nh ng hi u bi t ữ ể ế (tri th c) ứ ngày càng đ y đ , chính xác h n v th ầ ủ ơ ề ế

gi i khách quan ớ

- X y ra d a trên c s th c ti n l ch s – xã h i và quay v ph c v th c ti n l ch s - ả ự ơ ở ự ễ ị ử ộ ề ụ ụ ự ễ ị ử

xã h i ộ

 Câu 33: Th c ti n là gì? Phân tích ự ễ vai trò c a th c ti n đ i v i nh n th c? ủ ự ễ ố ớ ậ ứ

1 Th c ti n là gì? ự ễ

+ Trước C.Mác, m t s ộ ố nhà tri t h c duy tâm ế ọ , đ c bi t là Ph.Hêghen, đã ti p c n đặ ệ ế ậ ượ c

ph m trù ạ th c ti n ự ễ , đã phát hi n ra ệ b n tính năng đ ng sáng t o ả ộ ạ c a nó và đ cao nó, nh ngủ ề ư

h m i hi u ọ ớ ể th c ti n ự ễ nh là ư m t d ng ho t đ ng sáng t o c a cái tinh th n ộ ạ ạ ộ ạ ủ ầ mà không th yấ

được nó là m t ho t đ ng hi n th c, v t ch t, c m tính c a con ngộ ạ ộ ệ ự ậ ấ ả ủ ười… Trong khi đó, các

nhà tri t h c duy v t, ế ọ ậ k c L.Phoi b c, hi u để ả ơ ắ ể ượ tính v t ch tc ậ ấ c a ủ th c ti n ự ễ nh ng l iư ạ coi th c ti n ch là ự ễ ỉ ho t đ ng v t ch t t m th ạ ộ ậ ấ ầ ườ ng mang tính b n năng c a con ng ả ủ ườ … Vì i

v y, lý lu n nh n th c c a h còn m c nhi u h n ch , trong đó ậ ậ ậ ứ ủ ọ ắ ề ạ ế h n ch l n nh t ạ ế ớ ấ là không

hi u đúng th c ti n, không th y để ự ễ ấ ược vai trò c a th c ti n đ i v i nh n th c ủ ự ễ ố ớ ậ ứ

+ Khi k th a nh ng y u t h p lý và kh c ph c nh ng thi u sót c a các nhà tri t h cế ừ ữ ế ố ợ ắ ụ ữ ế ủ ế ọ

ti n b i, các nhà sáng l p ra ề ố ậ ch nghĩa duy v t bi n ch ng ủ ậ ệ ứ đã mang l i m t cách hi u duyạ ộ ể

v t và khoa h c v ậ ọ ề th c ti n, v ch ra vai trò c a th c ti nự ễ ạ ủ ự ễ đ i v i nh n th c cũng nh đ iố ớ ậ ứ ư ố

v i s t n t i và phát tri n xã h i loài ngớ ự ồ ạ ể ộ ười Vi c xây d ng và đ a ph m trù ệ ự ư ạ th c ti n ự ễ vào

lý lu n là ậ m t b ộ ướ c ngo t mang tính cách m ng ặ ạ c a lý lu n nói chung, lý lu n nh n th c nóiủ ậ ậ ậ ứ riêng Vì v y, V.I.Lênin m i nh n xét: “Quan đi m v đ i s ng, v th c ti n, ph i là quanậ ớ ậ ể ề ờ ố ề ự ễ ả

đi m th nh t và c b n c a lý lu n v nh n th c”ể ứ ấ ơ ả ủ ậ ề ậ ứ 51

a) Đ nh nghĩa ị

Ch nghĩa duy v t bi n ch ng cho r ng: N u ho t đ ng b n năng c a loài v t giúp nóủ ậ ệ ứ ằ ế ạ ộ ả ủ ậ

nó thích nghi v i môi trớ ường, thì ho t đ ng th c ti n c a con ngạ ộ ự ễ ủ ườ ưới h ng đ n c i t o thế ả ạ ế

gi i nh m th a mãn nhu c u c a mình và vớ ằ ỏ ầ ủ ươn lên n m gi vai trò làm ch th gi i N uắ ữ ủ ế ớ ế loài v t ch s ng b ng cách t tho mãn v i nh ng gì mà t nhiên cung c p cho mình dậ ỉ ố ằ ự ả ớ ữ ự ấ ướ i

d ng có s n, thì con ngạ ẵ ười mu n t n t i ph i lao đ ng t o ra c a c i v t ch t đ t nuôiố ồ ạ ả ộ ạ ủ ả ậ ấ ể ự

s ng mình Đ lao đ ng có hi u qu , con ngố ể ộ ệ ả ười ph i ch t o và s d ng công c lao đ ng.ả ế ạ ử ụ ụ ộ

B ng ho t đ ng th c ti n lao đ ng, con ngằ ạ ộ ự ễ ộ ười đã t o nên nh ng v t ph m không có s nạ ữ ậ ẩ ẵ trong t nhiên nh ng c n thi t cho mình Và thông qua lao đ ng, con ngự ư ầ ế ộ ười có quan h ràngệ

51 V.I.Lênin, Toàn t p, ậ T 18, Nxb Ti n b , Mátxc va, 1980, tr 167.ế ộ ơ