TRIẾT VÀ SỰ CHUYỂN HÓA 6 pot

Nh n th c kinh nghi m ậ ứ ệ là c p đ th p c a quá trình nh n th c lý tính ấ ộ ấ ủ ậ ứ , đượ n y sinhc ả

tr c ti p t th c ti n ự ế ừ ự ễ (lao đ ng s n xu t, đ u tranh xã h i, th c nghi m khoa h c…) vàộ ả ấ ấ ộ ự ệ ọ

mang l i tri th c kinh nghi m ạ ứ ệ

Tri th c kinh nghi m b gi i h n lĩnh v c s ki n và ch y u d ng l i trong vi c miêuứ ệ ị ớ ạ ở ự ự ệ ủ ế ừ ạ ệ

t , so sánh, đ i chi u, phân lo i s ki n thu đả ố ế ạ ự ệ ược nh ờ quan sát và thí nghi m ệ Là k t quế ả giao thoa gi a c m tính và lý tính nên tri th c kinh nghi m v a c th , sinh đ ng, v a tr uữ ả ứ ệ ừ ụ ể ộ ừ ừ

tượng, khái quát Vì v y, nó v a có vai trò to l n trong vi c hậ ừ ớ ệ ướng d n sinh ho t h ng ngàyẫ ạ ằ

c a con ngủ ười, v a là ch t li u ban đ u làm n y sinh, phát tri n lý lu n khoa h c Kinhừ ấ ệ ầ ả ể ậ ọ nghi m là c s không ch đ ki m tra, s a đ i, b sung lý lu n đã có mà còn đ t ng k t,ệ ơ ở ỉ ể ể ử ổ ổ ậ ể ổ ế khái quát xây d ng lý lu n m i Có hai lo i tri th c kinh nghi m đan xen vào nhau trong quáự ậ ớ ạ ứ ệ trình phát tri n nh n th c xã h i là ể ậ ứ ộ tri th c kinh nghi m thông th ứ ệ ườ và tri th c kinh ng ứ nghi m khoa h c ệ ọ

b) Nh n th c lý lu n ậ ứ ậ

Nh n th c lý lu n ậ ứ ậ là c p đ cao c a quá trình nh n th c lý tính ấ ộ ủ ậ ứ M c dù, lý lu n n yặ ậ ả sinh t trong quá trình t ng k t, khái quát kinh nghi m, nh ng lý lu n không hình thành m từ ổ ế ệ ư ậ ộ

cách t phát t kinh nghi m và cũng không ph i m i lý lu n đ u xu t phát t kinh nghi m.ự ừ ệ ả ọ ậ ề ấ ừ ệ

Do tính đ c l p tộ ậ ương đ i mà lý lu n có th xu t hi n trố ậ ể ấ ệ ước d ki n kinh nghi mữ ệ ệ

Nh n th c lý lu n ậ ứ ậ mang l i tri th c lý lu n có tính gián ti p, tính tr u t ạ ứ ậ ế ừ ượ ng, khái quát cao cho phép hi u đ ể ượ c cái chung, t t y u, quy lu t, b n ch t sâu s c, bên trong c a đ i ấ ế ậ ả ấ ắ ủ ố

t ượ ng. Tri th c lý lu n có đ chính xác cao h n và ph m vi bao quát r ng h n tri th c kinhứ ậ ộ ơ ạ ộ ơ ứ nghi m Khi lý lu n xâm nh p vào qu n chúng, t c đệ ậ ậ ầ ứ ược v t ch t hóa, thì nó bi n thành s cậ ấ ế ứ

m nh v t ch t Vì v y, lý lu n có vai trò to l n - “kim ch nam” trong vi c ch đ o, hạ ậ ấ ậ ậ ớ ỉ ệ ỉ ạ ướ ng

d n ho t đ ng th c ti n c a con ngẫ ạ ộ ự ễ ủ ười; “Không có lý lu n cách m ng thì không th có ậ ạ ể phong trào cách m ng ạ ” Tuy nhiên, lý lu n cũng có th xa r i th c ti n, cu c s ng; khi đó nóậ ể ờ ự ễ ộ ố

tr thành o tở ả ưởng Kh năng này càng l n n u nó là lý lu n không khoa h c và đả ớ ế ậ ọ ược b oả

v b i nh ng l c lệ ở ữ ự ượng v t ch t ph n đ ng ậ ấ ả ộ

c) M i quan h bi n ch ng gi a nh n th c kinh nghi m và nh n th c lý lu n ố ệ ệ ứ ữ ậ ứ ệ ậ ứ ậ

N uế ch nghĩa kinh nghi m ủ ệ đ cao vai trò nh n th c kinh nghi m, h th p vai trò nh nề ậ ứ ệ ạ ấ ậ

th c lý lý lu n, còn ứ ậ ch nghĩa duy lý ủ đ cao vai trò nh n th c lý lu n, h th p vai trò nh nề ậ ứ ậ ạ ấ ậ

th c kinh nghi m, thì ứ ệ ch nghĩa duy v t bi n ch ng ủ ậ ệ ứ cho r ng, kinh nghi m và lý lu n là haiằ ệ ậ

trình đ nh n th c đ i l p nhau nh ng có liên h bi n ch ng, th ng nh t v i nhau Dùộ ậ ứ ố ậ ư ệ ệ ứ ố ấ ớ tri

th c kinh nghi m ứ ệ là c th , sinh đ ng, đ y tính thuy t ph c, nh ng nó ch mang l i nh ng ụ ể ộ ầ ế ụ ư ỉ ạ ữ

hi u bi t v t ng m t, t ng quan h riêng r , r i r t, b ngoài; vì v y, c n ph i kh c ph c ể ế ề ừ ặ ừ ệ ẽ ờ ạ ề ậ ầ ả ắ ụ

nó (ph đ nh bi n ch ng) b ng cách xây d ng tri th c lý lu n đ có th hi u đ ủ ị ệ ứ ằ ự ứ ậ ể ể ể ượ c cái t t ấ

y u, quy lu t, b n ch t sâu s c, bên trong c a đ i t ế ậ ả ấ ắ ủ ố ượ ng

• Khi n m v ng ắ ữ s th ng nh t bi n ch ngự ố ấ ệ ứ gi a nh n th c kinh nghi m và nh n th c lýữ ậ ứ ệ ậ ứ

lu n ậ s giúp xây d ng ẽ ự nguyên t c th ng nh t gi a lý ắ ố ấ ữ lu n và th c ti n ậ ự ễ đ đ y m nh ho tể ẩ ạ ạ

đ ng nh n th c khoa h c đúng đ n và ho t đ ng th c ti n cách m ng hi u qu Nguyên t cộ ậ ứ ọ ắ ạ ộ ự ễ ạ ệ ả ắ này là s c th hóa ự ụ ể quan đi m th c ti n ể ự ễ , nó yêu c u ph i ầ ả coi tr ng c kinh nghi m th c ọ ả ệ ự

ti n l n lý lu n, và bi t g n li n lý lu n v i th c ti n ễ ẫ ậ ế ắ ề ậ ớ ự ễ

Nguyên t c th ng nh t gi a lý lu n và th c ti nắ ố ấ ữ ậ ự ễ không cho phép tuy t đ i hóa vai tròệ ố

c a kinh nghi m mà sa vào ủ ệ ch nghĩa kinh nghi m ủ ệ , đ c bi t là ặ ệ ch nghĩa kinh nghi m giáo ủ ệ

đi u ề , nh ng cũng không cho phép cư ường đi u vai trò c a lý lu n mà sa vào ệ ủ ậ ch nghĩa giáo ủ

đi u ề Nó ch ra r ng, th c ti n không có lý lu n hỉ ằ ự ễ ậ ướng d n thì thành th c ti n mù quáng, cònẫ ự ễ

lý lu n mà không liên h v i th c ti n là lý lu n suông ậ ệ ớ ự ễ ậ

3 Nh n th c thông th ậ ứ ườ ng và nh n th c khoa h c ậ ứ ọ

a) Nh n th c thông th ậ ứ ườ ng

Nh n th c thông th ậ ứ ườ ng là c p đ th p nh t trong quá trình nh n th c ấ ộ ấ ấ ậ ứ Nó ph n ánh ả

m t cách sinh đ ng tính muôn v c a môi tr ộ ộ ẻ ủ ườ ng t nhiên – xã h i và quan h c a con ự ộ ệ ủ

ng ườ ớ i v i môi tr ườ ng đó

Nh n th c thông thậ ứ ườ đng ược hình thành m t cách tr c ti p, t phát t trong cu c s ngộ ự ế ự ừ ộ ố lao đ ng hàng ngày c a con ngộ ủ ười và chi ph i m t cách thố ộ ường xuyên m nh m hành viạ ẽ

ho t đ ng c a con ngạ ộ ủ ười, đ ng th i, nó mang l i nh ng v t li u c n thi t cho s hình thànhồ ờ ạ ữ ậ ệ ầ ế ự

nh n th c ngh thu t, khoa h c, tri t h c cũng nh th gi i quan c a con ngậ ứ ệ ậ ọ ế ọ ư ế ớ ủ ười Nh n th cậ ứ thông thường bi n đ i nhanh chóng cùng v i quá trình bi n đ i c a th c ti n l ch s – xãế ổ ớ ế ổ ủ ự ễ ị ử

h i và mang tính giá tr rõ r t đ i v i quá trình s ng còn c a con ngộ ị ệ ố ớ ố ủ ười B i vì trong nó có cở ả

nh ng y u t tình c m l n lý trí, s th t l n hoang đữ ế ố ả ẫ ự ậ ẫ ường, tôn giáo l n khoa h c.ẫ ọ

b) Nh n th c khoa h c ậ ứ ọ

Nh n th c khoa h c ậ ứ ọ là c p cao nh t trong quá trình nh n th c, đ ấ ấ ậ ứ ượ c hình thành m t ộ cách t giác ự Tính tr u t ừ ượ ng, tính khái quát, tính gián ti p, tính năng đ ng sáng t o ế ộ ạ c a nóủ

ngày càng cao và ngày càng ph n ánh nh ng k t c u, thu c tính, quy lu t sâu s c, bên trong ả ữ ế ấ ộ ậ ắ

c a hi n th c khách quan d ủ ệ ự ướ ạ i d ng các h th ng lôgích ch t ch , nh t quán ệ ố ặ ẽ ấ

Nh n th c khoa h c là thành qu vĩ đ i nh t c a trí tu con ngậ ứ ọ ả ạ ấ ủ ệ ười trong quá trình nh nậ

th c và c i t o th gi i Nó ngày càng chi ph i m nh m hành vi ho t đ ng c a con ngứ ả ạ ế ớ ố ạ ẽ ạ ộ ủ ườ i

và thâm nh p sâu vào m i hình thái ý th c xã h i v i tính cách là n i dung khoa h c c a cácậ ọ ứ ộ ớ ộ ọ ủ hình thái ý th c xã h i này ứ ộ

Nh n th c khoa h c mang ậ ứ ọ tính khách quan hướng đ n vi c nghiên c u khách th v nế ệ ứ ể ậ

đ ng, phát tri n theo quy lu t khách quan Do d a trên s th t kinh nghi m và lý trí, nênộ ể ậ ự ự ậ ệ

nh n th c khoa h c đ i l p v i lòng tin, tín ngậ ứ ọ ố ậ ớ ưỡng hoang đường c a tôn giáo Nh n th củ ậ ứ khoa h c mang l i tri th c khách quan, có h th ng và có căn c - chân lý Tính chân lý c aọ ạ ứ ệ ố ứ ủ

nh n th c khoa h c đậ ứ ọ ược ch ng minh không ch d a vào s áp d ng chúng vào th c ti n, màứ ỉ ự ự ụ ự ễ

b n thân khoa h c còn t o ra các phả ọ ạ ương th c ch ng minh, các tiêu chu n chân lý riêng khácứ ứ ẩ (tính phi mâu thu n lôgích) đ ki m tra tính chân lý c a tri th c do mình mang l i Khoa h cẫ ể ể ủ ứ ạ ọ

ph n ánh hi n th c khách quan dả ệ ự ướ ại d ng m t h th ng các cái tr u t ộ ệ ố ừ ượ - các khái ni m, ng ệ

ph m trù, quy lu t, có liên h lôgích ch t ch , nh t quán v i nhau và đạ ậ ệ ặ ẽ ấ ớ ược di n đ t thôngễ ạ

qua h th ng ngôn ng khoa h c mang tính chuyên môn hóa Nh n th c khoa h c luôn đòiệ ố ữ ọ ậ ứ ọ

h i m t h th ng các phỏ ộ ệ ố ương ti n, phệ ương pháp nghiên c u chuyên môn hóa và nh ng nhàứ ữ khoa h c có tài năng, ph m ch t đ o đ c cao Khoa h c ngày càng g n li n v i th c ti n,ọ ẩ ấ ạ ứ ọ ắ ề ớ ự ễ

đ ng th i ch u s chi ph i tr c ti p và m nh m t th c ti n Khoa h c đang tr thành l cồ ờ ị ự ố ự ế ạ ẽ ừ ự ễ ọ ở ự

lượng s n xu t tr c ti p T c đ phát tri n hi n nay c a xã h i ph thu c nhi u vào trìnhả ấ ự ế ố ộ ể ệ ủ ộ ụ ộ ề

đ phát tri n c a khoa h cộ ể ủ ọ

c) M i quan h bi n ch ng gi a ố ệ ệ ứ ữ nh n th c thông th ậ ứ ườ ng và nh n th c khoa h c ậ ứ ọ

Dù b n thân nh n th c thông thả ậ ứ ường là ngu n ch t li u đ xây d ng n i dung c a cácồ ấ ệ ể ự ộ ủ khoa h c, nh ng nó không th t phát tri n thành nh n th c khoa h c Khoa h c ch xu tọ ư ể ự ể ậ ứ ọ ọ ỉ ấ

hi n th t s khi có nh ng nhà khoa h c, nh ng chuyên gia lý lu n có năng l c khái quát,ệ ậ ự ữ ọ ữ ậ ự

t ng k t, m r ng, đào sâu tri th c thông thổ ế ở ộ ứ ường Ngượ ạc l i, s phát tri n khoa h c hự ể ọ ướ ng

đ n gi i quy t các v n đ , nhi m v do th c ti n, cu c s ng đ t ra làm cho nh n th c khoaế ả ế ấ ề ệ ụ ự ễ ộ ố ặ ậ ứ

h c thâm nh p vào nh n th c thông thọ ậ ậ ứ ường mà k t qu là làm tăng hàm lế ả ượng khoa h c choọ

nh n th c nói chung, thúc đ y s phát tri n c a nh n th c thông thậ ứ ẩ ự ể ủ ậ ứ ường nói riêng

• Quán tri t s ệ ự th ng nh t gi a nh n th c thông thố ấ ữ ậ ứ ường và nh n th c khoa h c cóậ ứ ọ ý nghĩa ph ươ ng pháp lu n ậ quan tr ng Nó đòi h i chúng ta ph i: ọ ỏ ả Coi tr ng khoa h c và công ọ ọ ngh ; Đ a khoa h c và công ngh vào đ i s ng; Đ y m nh quá trình v t ch t hóa tri th c ệ ư ọ ệ ờ ố ẩ ạ ậ ấ ứ khoa h c tiên ti n, qu n chúng hóa quan đi m khoa h c cách m ng, nâng cao trình đ dân ọ ế ầ ể ọ ạ ộ trí cho nhân dân Đi u này không ch góp ph n kh c ph c ề ỉ ầ ắ ụ s l c h u nghèo nàn ự ạ ậ mà lo i bạ ỏ

nh ng thói quen t p quán c h , nh ng quan ni m duy tâm th n bí, nh ng đ u óc mê tín d ữ ậ ổ ủ ữ ệ ầ ữ ầ ị đoan đang chi ph i suy nghĩ và hành đ ng c a đông đ o qu n chúng nhân dân ngăn c n bố ộ ủ ả ầ ả ướ c

ti n c a xã h i ế ủ ộ

 Câu 35: Chân lý là gì? Các đ c tính c b n và tiêu chu n c a chân lý? ặ ơ ả ẩ ủ

1 Chân lý là gì?

S n ph m c a quá trình nh n th c mà trả ẩ ủ ậ ứ ước h t là nh n th c khoa h c là tri th c Cònế ậ ứ ọ ứ

m c đích trụ ước m t mà khoa h c ph i đ t đắ ọ ả ạ ược là chân lý Chân lý là tri th c phù h p v i ứ ợ ớ khách th mà nó ph n ánh, ể ả đ ng th i đ ồ ờ ượ c th c ti n ki m nghi m ự ễ ể ệ

2 Các đ c tính c b n c a chân lý ặ ơ ả ủ

Do b n thân khách th nh n th c luôn t n t i m t cách c th và không ng ng v nả ể ậ ứ ồ ạ ộ ụ ể ừ ậ

đ ng, phát tri n nên chân lý – hình nh ch quan phù h p v i khách th khách quan cũngộ ể ả ủ ợ ớ ể

ph i mang ả tính khách quan, tính c th ụ ể và tính quá trình (tính t ươ ng đ i ố và tính tuy t đ i ệ ố ).

+ Tính khách quan là tính ch t c b n c a chân lý, vì v y m i chân lý còn đấ ơ ả ủ ậ ọ ược g i làọ

chân lý khách quan Tính khách quan c a chân lý th hi n ch n i dung c a nó không phủ ể ệ ở ỗ ộ ủ ụ thu c vào con ngộ ười và loài người, mà ch ph thu c vào khách th mà nó ph n ánh Th aỉ ụ ộ ể ả ừ

nh n chân lý khách quan cũng có nghĩa là th a nh n s t n t i khách quan c a th gi i và sậ ừ ậ ự ồ ạ ủ ế ớ ự

ph n ánh th gi i vào trong b óc con ngả ế ớ ộ ười, nghĩa là th a nh n ch nghĩa duy v t, cho dùừ ậ ủ ậ hình th c t n t i c a chân lý là ch quan.ứ ồ ạ ủ ủ

+ Tính c th ụ ể cũng là tính ch t c b n c aấ ơ ả ủ chân lý, vì v y m i chân lý còn đậ ọ ược g i làọ

chân lý c th ụ ể Tính c th c a chân lý th hi n ch khách th mà chân lý ph n ánh baoụ ể ủ ể ệ ở ỗ ể ả

gi cũng thu c v m t lĩnh v c c th , đang t n t i trong m t đi u ki n, hoàn c nh c th ,ờ ộ ề ộ ự ụ ể ồ ạ ộ ề ệ ả ụ ể

vì v y chân lý ph i ph n ánh nh ng đi u ki n, quan h c th đó c a khách th vào trongậ ả ả ữ ề ệ ệ ụ ể ủ ể

n i dung c a chính mình Vộ ủ ượt qua đi u ki n l ch s – c th , chân lý s không còn là chânề ệ ị ử ụ ể ẽ

lý n a ữ Tính c th ụ ể c a chân lý và ủ quan đi m l ch s – c th ể ị ử ụ ể có liên h m t thi t l n nhau.ệ ậ ế ẫ

Đó là “linh h n s ng đ ng ồ ố ộ ” c a tri t h c Mác ủ ế ọ

+ Tính quá trình (tính t ươ ng đ i ố và tính tuy t đ i ệ ố ) cũng là tính ch t c b n c a chân lý,ấ ơ ả ủ

vì v y m i chân lý đ u là nh ng quá trình Tính quá trình c a chân lý th hi n m i liên hậ ọ ề ữ ủ ể ệ ở ố ệ

bi n ch ng gi a chân lý tệ ứ ữ ương đ i và chân lý tuy t đ i; nó ph n ánh tính vô t n c a quáố ệ ố ả ậ ủ trình nh n th c c a con ngậ ứ ủ ườ Chân lý ti ươ ng đ i ố là tri th c ph n ánh đúng hi n th c kháchứ ả ệ ự quan (khách th ) nh ng ch a đ y đ , ch a hoàn thi n, c n ph i đi u ch nh, b sung trongể ư ư ầ ủ ư ệ ầ ả ề ỉ ổ quá trình phát tri n ti p theo ể ế Chân lý tuy t đ i ệ ố là tri th c hoàn toàn đ y đ , hoàn ch nh vứ ầ ủ ỉ ề

th gi i khách quan ế ớ

Th a nh n chân lý c th , chân lý từ ậ ụ ể ương đ i và chân lý tuy t đ i cũng có nghĩa là th aố ệ ố ừ

nh n s t n t i khách th trong m i liên h v i m i khách th khác và trong s v n đ ng,ậ ự ồ ạ ể ố ệ ớ ọ ể ự ậ ộ phát tri n c a b n thân khách th , cũng nh c a s ph n ánh nó vào trong b óc con ngể ủ ả ể ư ủ ự ả ộ ườ i, nghĩa là th a nh n phép bi n ch ng ừ ậ ệ ứ Ch nghĩa duy v t bi n ch ng ủ ậ ệ ứ cho r ng, “t duy conằ ư

người có th cung c p và đang cung c p cho chúng ta chân lý tuy t đ i mà chân lý này ch làể ấ ấ ệ ố ỉ

t ng s nh ng chân lý tổ ố ữ ương đ i M i giai đo n phát tri n c a khoa h c l i đem thêmố ỗ ạ ể ủ ọ ạ

nh ng h t m i vào cái t ng s y c a chân lý tuy t đ i”ữ ạ ớ ổ ố ấ ủ ệ ố 54 Do b n tính khách quan mà trongả

m i chân lý tỗ ương đ i v n ch a m t y u t nào đó c a chân lý tuy t đ i S dĩ nh v y làố ẫ ứ ộ ế ố ủ ệ ố ở ư ậ

vì th gi i khách quan là vô cùng t n, nó bi n đ i, phát tri n không ng ng, không có gi iế ớ ậ ế ổ ể ừ ớ

h n t n cùng, trong khi đó, nh n th c c a t ng con ngạ ậ ậ ứ ủ ừ ười, c a t ng th h l i luôn b h nủ ừ ế ệ ạ ị ạ

ch b i đi u ki n khách quan và năng l c ch quan.ế ở ề ệ ự ủ

• Quán tri tệ s th ng nh t bi n ch ng gi a chân lý tự ố ấ ệ ứ ữ ương đ i và chân lý tuy t đ iố ệ ố có ý nghĩa ph ươ ng pháp lu n ậ quan tr ng Nó phê phán và kh c ph c nh ng thái đ c c đoanọ ắ ụ ữ ộ ự trong hành đ ng th c ti n và sai l m trong nh n th c khoa h c B i vì, n u cộ ự ễ ầ ậ ứ ọ ở ế ường đi u chânệ

lý tuy t đ i, h th p chân lý tệ ố ạ ấ ương đ i s r i vào ố ẽ ơ quan đi m siêu hình ể , ch nghĩa giáo đi u ủ ề ,

đ u óc b o th trì tr ầ ả ủ ệ; còn ngượ ạc l i, n u cế ường đi u chân lý tệ ương đ i, h th p chân lýố ạ ấ tuy t đ i s r i vào ệ ố ẽ ơ ch nghĩa t ủ ươ ng đ i ố và t đó đi đ n ừ ế ch nghĩa ch quan, ch nghĩa xét ủ ủ ủ

l i, ch nghĩa hoài nghi ạ ủ và thuy t b t kh tri ế ấ ả

3 Tiêu chu n c a chân lý ẩ ủ

54 V.I.Lênin, Toàn t p, ậ T.18, Nxb Ti n b , Mátxc va, 1980, tr 158.ế ộ ơ

Dù các hình th c nh n th c khác nhau có th có tiêu chu n riêng, nh ng không có tiêuứ ậ ứ ể ẩ ư chu n nào thay th tiêu chu n ẩ ế ẩ th c ti n ự ễ , và xét đ n cùng, chúng cũng ph thu c vào tiêuế ụ ộ chu n ẩ th c ti n ự ễ Vì v y, C.Mác vi t: “V n đ tìm hi u xem t duy c a con ngậ ế ấ ề ể ư ủ ười có thể

đ t t i chân lý khách quan hay không, hoàn toàn không ph i là m t v n đ lý lu n mà là m tạ ớ ả ộ ấ ề ậ ộ

v n đ ấ ề th c ti n ự ễ Chính trong th c ti n mà con ngự ễ ười ph i ch ng minh chân lý…”ả ứ 55

Th c ti n là tiêu chu n chân lý ph i đự ễ ẩ ả ược hi u m t cách bi n ch ng, b i vì nó v aể ộ ệ ứ ở ừ mang tính tương đ i v a mang tính tuy t đ i ố ừ ệ ố Tính tuy t đ i ệ ố nói lên tính khách quan c a tiêuủ chu n th c ti n trong vi c xác đ nh chân lý, khi th c ti n ẩ ự ễ ệ ị ự ễ đ ượ c xác đ nh ị m t giai đo nở ộ ạ phát tri n nh t đ nh ể ấ ị Tính t ươ ng đ i ố c a tiêu chu n th c ti n th hi n ch th c ti n khôngủ ẩ ự ễ ể ệ ở ỗ ự ễ

ch mang y u t khách quan mà còn bao hàm c y u t ch quan, và b n thân nó là m t quáỉ ế ố ả ế ố ủ ả ộ trình luôn v n đ ng, bi n đ i và phát tri n Nh ng y u t ch quan s đậ ộ ế ổ ể ữ ế ố ủ ẽ ược kh c ph c, tínhắ ụ xác đ nh c a th c ti n giai đo n phát tri n ti p theo s khác đi Vì v y, ị ủ ự ễ ở ạ ể ế ẽ ậ tiêu chu n th c ẩ ự

ti n không cho phép bi n nh ng tri th c mà con ng ễ ế ữ ứ ườ i nh n th c đ ậ ứ ượ ở ộ c m t giai đo n ạ