sinh ra nó.
Trang 1Nguyên nhân ch y u là nguyên nhân mà thi u nó thì k t qu không th x y ra, cònủ ế ế ế ả ể ả nguyên nhân th y u là nh ng nguyên nhân ch quy t đ nh nh ng đ c đi m nh t th i, khôngứ ế ữ ỉ ế ị ữ ặ ể ấ ờ
n đ nh, cá bi t, và khi tác đ ng, nó ph thu c vào nguyên nhân ch y u Ví d , đ có năng
su t lúa cao thì gi ng là nguyên nhân ch y u, còn nấ ố ủ ế ước, phân bón, chăm sóc là nguyên nhân
th y u Nứ ế ước, phân bón, chăm sóc có quan tr ng hay không là tuỳ thu c yêu c u c a gi ng,ọ ộ ầ ủ ố khi nào cây lúa c n nầ ước thì nước tr nên quan tr ng nh t, khi cây lúa c n chăm sóc thì chămở ọ ấ ầ sóc tr nên quan tr ng Nguyên nhân bên trong là s tác đ ng l n nhau gi a các m t, hay cácở ọ ự ộ ẫ ữ ặ
y u t c a cùng m t k t c u v t ch t nào đó và gây nên nh ng bi n đ i nh t đ nh ế ố ủ ộ ế ấ ậ ấ ữ ế ổ ấ ị
Nguyên nhân bên ngoài là s tác đ ng l n nhau gi a nh ng k t c u v t ch t khác nhauự ộ ẫ ữ ữ ế ấ ậ ấ
và gây ra nh ng bi n đ i thích h p v i nh ng k t c u v t ch t y.ữ ế ổ ợ ớ ữ ế ấ ậ ấ ấ
Nguyên nhân bên trong bao gi cũng gi vai trò quy t đ nh chi ph i s hình thành, t nờ ữ ế ị ố ự ồ
t i và phát tri n c a các k t c u v t ch t Nguyên nhân bên ngoài dù to l n đ n đâu cũngạ ể ủ ế ấ ậ ấ ớ ế không th thay th để ế ược nguyên nhân bên trong, khi phát huy tác d ng nó ph i thông quaụ ả nguyên nhân bên trong Ví d , đ có k t qu là đánh th ng đ qu c M xâm lụ ể ế ả ắ ế ố ỹ ược giành đ cộ
l p, th ng nh t cho đ t nậ ố ấ ấ ước ta có nhi u nguyên nhân nh do Đ ng ta lãnh đ o tài tình, nhânề ư ả ạ
Trang 2dân ta anh hùng dũng c m, s giúp đ to l n c a Liên Xô, Trung Qu c và các nả ự ỡ ớ ủ ố ước xã h iộ
ch nghĩa anh em Nh ng y u t quy t đ nh đ giành th ng l i trong trủ ư ế ố ế ị ể ắ ợ ường h p này làợ
Đ ng ta và nhân dân ta là nguyên nhân bên trong.ả
Nguyên nhân ch quan là s ho t đ ng c a các cá nhân, các giai c p, các chính đ ng v.v.ủ ự ạ ộ ủ ấ ả
nh m thúc đ y hay kìm hãm s xu t hi n, phát tri n v.v c a các quá trình xã h i nh t đ nh.ằ ẩ ự ấ ệ ể ủ ộ ấ ị Còn nguyên nhân khách quan c a các hi n tủ ệ ượng xã h i là nguyên nhân xu t hi n và tácộ ấ ệ
đ ng đ c l p v i ý chí c a con ngộ ộ ậ ớ ủ ười, c a các giai c p, các chính đ ng v.v Trong ho t đ ngủ ấ ả ạ ộ
th c ti n, n u ho t đ ng c a con ngự ễ ế ạ ộ ủ ười phù h p v i quan h nhân qu khách quan thì sợ ớ ệ ả ẽ thúc đ y th gi i hi n th c phát tri n nhanh h n Ngẩ ế ớ ệ ự ể ơ ượ ạc l i, n u ho t đ ng c a con ngế ạ ộ ủ ườ i không phù h p v i quan h nhân qu khách quan thì s kìm hãm s phát tri n c a th gi iợ ớ ệ ả ẽ ự ể ủ ế ớ
hi n th c, c n ph i phân bi t nguyên nhân tr c ti p và nguyên nhân gián ti p gây ra k t quệ ự ầ ả ệ ự ế ế ế ả
đ có bi n pháp x lý thích h p; phân bi t nguyên nhân t t nhiên và nguyên nhân ng u nhiên.ể ệ ử ợ ệ ấ ẫ
Hai là, s tác đ ng tr l i c a k t qu đ i v i nguyên nhân sinh ra nó ự ộ ở ạ ủ ế ả ố ớ
Nguyên nhân là cái s n sinh ra k t qu , nh ng sau khi k t qu xu t hi n, k t qu khôngả ế ả ư ế ả ấ ệ ế ả
gi vai trò th đ ng đ i v i nguyên nhân mà nó có nh hữ ụ ộ ố ớ ả ưởng tác đ ng tr l i nguyên nhânộ ở ạ
Trang 3sinh ra nó S tác đ ng tr l i c a k t qu đ i v i nguyên nhân có th di n ra theo hai chi uự ộ ở ạ ủ ế ả ố ớ ể ễ ề
hướng: ho c là tác đ ng tích c c thúc đ y ho t đ ng c a nguyên nhân, ho c là tác đ ng tiêuặ ộ ự ẩ ạ ộ ủ ặ ộ
c c làm c n tr ho t đ ng c a nguyên nhân Ví d , do n n kinh t kém phát tri n, ít đ u tự ả ở ạ ộ ủ ụ ề ế ể ầ ư cho giáo d c nên trình đ dân trí th p Trình đ dân trí th p là nhân t c n tr vi c áp d ngụ ộ ấ ộ ấ ố ả ở ệ ụ
ti n b khoa h c k thu t vào s n xu t, làm c n tr , kìm hãm s n xu t phát tri n Ngế ộ ọ ỹ ậ ả ấ ả ở ả ấ ể ượ c
l i, trình đ dân trí cao là k t qu c a chính sách phát tri n kinh t và giáo d c đúng đ n.ạ ộ ế ả ủ ể ế ụ ắ
Đ n lế ượt nó, dân trí cao l i tác đ ng tích c c thúc đ y s phát tri n c a kinh t và giáo d c ạ ộ ự ẩ ự ể ủ ế ụ
Ba là, nguyên nhân và k t qu có th chuy n hoá thay đ i v trí cho nhau khi thay đ i ế ả ể ể ổ ị ổ
m i quan h ố ệ
M i quan h bi n ch ng gi a nguyên nhân và k t qu còn th hi n ch nguyên nhânố ệ ệ ứ ữ ế ả ể ệ ở ỗ
và k t qu có th chuy n hoá l n nhau trong nh ng quan h và đi u ki n nh t đ nh Đi u đóế ả ể ể ẫ ữ ệ ề ệ ấ ị ề
có nghĩa là m t s v t, hi n tộ ự ậ ệ ượng nào đó trong m i quan h này là nguyên nhân, nh ngố ệ ư trong m i quan h khác là k t qu và ngố ệ ế ả ựơ ạc l i Trong th gi i khách quan, chu i nhân quế ớ ỗ ả
là vô cùng, không có b t đ u, không có k t thúc, vì th gi i v t ch t là vô cùng vô t n Vìắ ầ ế ế ớ ậ ấ ậ
v y, mu n bi t đâu là nguyên nhân, đâu là k t q a chúng ta ph i đ t nó trong m t m i quanậ ố ế ế ủ ả ặ ộ ố
Trang 4h xác đ nh ệ ị
3 Ý nghĩa ph ươ ng pháp lu n ậ
Vì m i liên h nhân qu có tính khách quan, tính ph bi n và tính t t y u, nghĩa là b t kỳố ệ ả ổ ế ấ ế ấ
s v t, hi n tự ậ ệ ượng nào cũng t n t i trong quan h nhân qu Đi u đó đòi h i con ngồ ạ ệ ả ề ỏ ười khi
đ ng trứ ước m t s v t, hi n tộ ự ậ ệ ượng nào đó ph i khám phá ra nguyên nhân c a s v t, hi nả ủ ự ậ ệ
tượng đó; trong th gi i khách quan ch có nh ng cái con ngế ớ ỉ ữ ười ch a bi t nh ng r i s bi t,ư ế ư ồ ẽ ế
ch không có cái gì con ngứ ười không th bi t Nghiên c u m i quan h nhân qu s trang bể ế ứ ố ệ ả ẽ ị cho chúng ta quan đi m quy t đ nh lu n đúng đ n khác v i quan đi m duy tâm theo thuy tể ế ị ậ ắ ớ ể ế
đ nh m nh Th a nhân quy lu t nhân qu , nh ng nh ng ngị ệ ừ ậ ả ư ữ ười theo quan đi m duy v t bi nể ậ ệ
ch ng đ ng th i kh ng đ nh vai trò c a con ngứ ồ ờ ẳ ị ủ ười trong vi c nh n th c, v n d ng quy lu tệ ậ ứ ậ ụ ậ
vì m c đích s ng c a mình ụ ố ủ
M t s v t, hi n tộ ự ậ ệ ượng có th do nhi u nguyên nhân sinh ra Nh ng nguyên nhân này cóể ề ữ
v trí khác nhau trong vi c hình thành k t qu Do v y trong ho t đ ng th c ti n chúng taị ệ ế ả ậ ạ ộ ự ễ
c n phân lo i nguyên nhân (bên trong hay bên ngoài, ch y u hay th y u, tr c ti p hay giánầ ạ ủ ế ứ ế ự ế
ti p, ch quan hay khách quan v.v.) đ đánh giá đúng vai trò, v trí c a t ng nguyên nhân v iế ủ ể ị ủ ừ ớ
Trang 5vi c hình thành k t qu Đ ng th i ph i n m đệ ế ả ồ ờ ả ắ ược các nguyên nhân tác đ ng cùng chi uộ ề
ho c tác đ ng ngặ ộ ựơc chi u nh m t o ra s c m nh t ng h p và h n ch nh ng nguyên nhânề ằ ạ ứ ạ ổ ợ ạ ế ữ ngh ch chi u ị ề
K t qu do nguyên nhân sinh ra, nh ng k t qu không t n t i th đ ng mà có tác đ ngế ả ư ế ả ồ ạ ụ ộ ộ
tr l i nguyên nhân sinh ra nó Vì v y trong ho t đ ng th c ti n chúng ta ph i bi t khai thác,ở ạ ậ ạ ộ ự ễ ả ế
v n d ng các k t qu đã đ t đậ ụ ế ả ạ ược đ nâng cao nh n th c và ti p t c thúc đ y s v t phátể ậ ứ ế ụ ẩ ự ậ tri n.ể
Câu 28: Phân tích m i quan h bi n ch ng gi a t t nhiên và ng u nhiên Ý nghĩa ố ệ ệ ứ ữ ấ ẫ
ph ươ ng pháp lu n c a c p ph m trù này? ậ ủ ặ ạ
Trong quá trình v n đ ng, phát tri n c a th gi i khách quan có r t nhi u s bi n, r tậ ộ ể ủ ế ớ ấ ề ự ế ấ nhi u quá trình Có nh ng s bi n, quá trình x y ra là do b n ch t, do nguyên nhân bên trongề ữ ự ế ả ả ấ
c a k t c u v t ch t quy t đ nh, do đó cái t t nhiên s xu t hi n Nh ng có nh ng s bi n,ủ ế ấ ậ ấ ế ị ấ ẽ ấ ệ ư ữ ự ế
nh ng quá trình x y ra không ph i do b n ch t c a k t c u v t ch t, mà do nguyên nhân bênữ ả ả ả ấ ủ ế ấ ậ ấ ngoài, do s ng u h p c a nhi u hoàn c nh bên ngoài quy t đ nh, do đó chúng có th xu tự ẫ ợ ủ ề ả ế ị ể ấ
hi n, có th không xu t hi n, đó là cái ng u nhiên ệ ể ấ ệ ẫ
Trang 61 Khái ni m ệ
T t nhiên ấ (t t y u) là cái do b n ch t, do nguyên nhân bên trong c a k t c u v t ch t ấ ế ả ấ ủ ế ấ ậ ấ quy t đ nh và trong nh ng đi u ki n nh t đ nh nó nh t đ nh ph i x y ra nh th này ch ế ị ữ ề ệ ấ ị ấ ị ả ả ư ế ứ không th x y ra nh th khác, nó là cái t ể ả ư ế ươ ng đ i n đ nh ố ổ ị
Ng u nhiên ẫ là cái không do m i liên h b n ch t, bên trong k t c u v t ch t quy t đ nh ố ệ ả ấ ế ấ ậ ấ ế ị
mà do nh ng nguyên nhân bên ngoài, do s ng u h p c a nhi u hoàn c nh bên ngoài quy t ữ ự ẫ ợ ủ ề ả ế
đ nh; do đó, nó có th xu t hi n nh th này, ho c xu t hi n nh th khác, nó là cái không ị ể ấ ệ ư ế ặ ấ ệ ư ế
n đ nh.
ổ ị
Ví du, xu t phát t m i liên h b n ch t bên trong c a h t lúa, n u nh gi ng t t, mấ ừ ố ệ ả ấ ủ ạ ế ư ố ố ạ kho , khi cây lúa c n nẻ ầ ước ta cung c p đ y đ , c n phân bón ta bón phân đ y đ , c n chămấ ầ ủ ầ ầ ủ ầ sóc ta chăm sóc chu đáo… thì t t nhiên năng su t lúa s cao Nh ng k t qu thu ho ch cònấ ấ ẽ ư ế ả ạ
ph thu c vào các y u t ng u nhiên bên ngoài nh : bão, l t v.v ụ ộ ế ố ẫ ư ụ
Khi nghiên c u c p ph m trù t t nhiên và ng u nhiên, c n l u ý phân bi t chúng v iứ ặ ạ ấ ẫ ầ ư ệ ớ
ph m trù cái chung, nguyên nhân và tính quy lu t Có ngạ ậ ườ ồi đ ng nh t ph m trù t t nhiênấ ạ ấ
v i cái chung vì h cho r ng c cái t t nhiên và cái chung đ u đớ ọ ằ ả ấ ề ược quy đ nh b i b n ch tị ở ả ấ
Trang 7n i t i, b i quy lu t bên trong c a s v t, nh ng có cái chung ch là thu c tính độ ạ ở ậ ủ ự ậ ư ỉ ộ ượ ặc l p đi
l p l i nhi u s v t riêng l Do v y, có cái chung là cái t t nhiên, nh ng có cái chung chặ ạ ở ề ự ậ ẻ ậ ấ ư ỉ
là cái ng u nhiên Cái t t nhiên và cái ng u nhiên đ u có nguyên nhân, trong đó t t nhiên là doẫ ấ ẫ ề ấ nguyên nhân bên trong quy t đ nh, còn ng u nhiên là tác đ ng c a nguyên nhân bên ngoài.ế ị ẫ ộ ủ
T t nhiên và ng u nhiên đ u tuân theo quy lu t, trong đó t t nhiên tuân theo lo i quy lu tấ ẫ ề ậ ấ ạ ậ
đ ng l c Quy lu t đ ng l c là lo i quy lu t mà trong đó quan h qua l i gi a nguyên nhânộ ự ậ ộ ự ạ ậ ệ ạ ữ
và k t qu là quan h đ n tr , nghĩa là ng v i m t nguyên nhân xác đ nh và đi u ki n xácế ả ệ ơ ị ứ ớ ộ ị ề ệ
đ nh, s có m t k t qu xác đ nh x y ra Vì v y, n u bi t đị ẽ ộ ế ả ị ả ậ ế ế ược nguyên nhân xác đ nh vàị
đi u ki n xác đ nh, ngề ệ ị ười ta có th xác đ nh để ị ựơc chính xác k t qu x y ra Còn ng u nhiênế ả ả ẫ tuân theo lo i quy lu t th ng kê Quy lu t th ng kê là lo i quy lu t mà trong đó quan h quaạ ậ ố ậ ố ạ ậ ệ
l i gi a nguyên nhân và k t qu là qua h đa tr , nghĩa là ng v i m t nguyên nhân ban đ u,ạ ữ ế ả ệ ị ứ ớ ộ ầ
k t qu có th x y ra nh th này ho c nh th khác Vì v y, n u bi t đế ả ể ả ư ế ặ ư ế ậ ế ế ược nguyên nhân ban đ u ngầ ười ta không th xác đ nh để ị ược chính xác k t qu x y ra mà ch có th d đoánế ả ả ỉ ể ự
v i m t xác su t nh t đ nh ớ ộ ấ ấ ị
2 M i quan h bi n ch ng ố ệ ệ ứ
Trang 8M t là, ộ t t nhiên và ng u nhiên đ u t n t i khách quan, bên ngoài và đ c l p v i v i ấ ẫ ề ồ ạ ộ ậ ớ ớ
ý th c con ng ứ ườ i
Trong quá trình phát tri n c a s v t, t t nhiên có tác d ng chi ph i s phát tri n c a sể ủ ự ậ ấ ụ ố ự ể ủ ự
v t, còn ng u nhiên nh hậ ẫ ả ưởng đ n s phát tri n đo, làm cho nó di n ra nhanh ho c ch m.ế ự ể ễ ặ ậ
Vì v y, C.Mác cho r ng l ch s s mang tính ch t th n bí n u nh cái ng u nhiên không cóậ ằ ị ử ẽ ấ ầ ế ư ẫ tác d ng gì c Đi u đó có nghĩa là cái ng u nhiên chính là m t b ph n trong ti n trình phátụ ả ề ẫ ộ ộ ậ ế tri n chung c a s v t, hi n tể ủ ự ậ ệ ượng S phát tri n c a s v t, hi n tự ể ủ ự ậ ệ ượng di n ra nhanh ho cễ ặ
ch m s ph thu c r t nhi u vào cái ng u nhiên Ví d , cá tính c a lãnh t m t phong trào làậ ẽ ụ ộ ấ ề ẫ ụ ủ ụ ộ
y u t ng u nhiên, không quy t đ nh đ n xu hế ố ẫ ế ị ế ướng phát tri n c a phong trào nh ng l i cóể ủ ư ạ
nh h ng làm cho phong trào phát tri n nhanh hay ch m
Hai là, tuy t t nhiên và ng u nhiên đ u t n t i, nh ng chúng không t n t i bi t l p ấ ẫ ề ồ ạ ư ồ ạ ệ ậ
v i nhau d ớ ướ ạ i d ng thu n tuý ầ
Nghĩa là không có cái t t nhiên thu n tuý và cái ng u nhiên thu n tuý, chúng t n t i trongấ ầ ẫ ầ ồ ạ
m i liên h th ng nh t h u c v i nhau S th ng nh t h u c đó th hi n ch , cái t tố ệ ố ấ ữ ơ ớ ự ố ấ ữ ơ ể ệ ở ỗ ấ nhiên bao gi cũng v ch đờ ạ ường đi cho mình xuyên qua vô s cái ng u nhiên đ th hi n ra,ố ẫ ể ể ệ
Trang 9còn ng u nhiên chính là hình th c bi u hi n c a t t nhiên, đ ng th i là cái b sung cho t tẫ ứ ể ệ ủ ấ ồ ờ ổ ấ nhiên Đi u đó có nghĩa là cái t t nhiên bao gi cũng là khuynh hề ấ ờ ướng ch y u c a s phátủ ế ủ ự tri n, nh ng khuynh hể ư ướng phát tri n y khi b c l thì bao gi cũng b c l ra dể ấ ộ ộ ờ ộ ộ ưới hình
th c ng u nhiên nào đó so v i chi u hứ ẫ ớ ề ướng chung ch không có cách b c l nào khác B nứ ộ ộ ả thân cái t t nhiên y ch có th đấ ấ ỉ ể ượ ạc t o nên t nh ng cái ng u nhiên Nh ng cái gì ta th yừ ữ ẫ ữ ấ trong hi n th c và cho là ng u nhiên thì đ u không ph i là cái ng u nhiên thu n tuý mà là cáiệ ự ẫ ề ả ẫ ầ
ng u nhiên bao hàm cái t t nhiên, đ ng sau chúng bao gi cũng n n p cái t t nhiên nào đó.ẫ ấ ằ ờ ẩ ấ ấ
Ví d , tai n n giao thông x y ra trên m t đo n đụ ạ ả ộ ạ ường nào đó là ng u nhiên Nh ng n uẫ ư ế
đo n đạ ường đó liên ti p x y ra tai n n, v y thì đ ng sau vô s cái ng u nhiên y n gi uế ả ạ ậ ằ ố ẫ ấ ẩ ấ
m t cái t t nhiên nào đ y Có th do đo n độ ấ ấ ể ạ ường này quá h p, đ a hình b nhà c a che khu t,ẹ ị ị ử ấ không có bi n báo t xa nên tai n n x y ra là t t nhiên Nh ng cái t t nhiên không th t n t iể ừ ạ ả ấ ư ấ ể ồ ạ thu n tuý mà nó đầ ược b c l thông qua t ng trộ ộ ừ ường h p tai n n c th , ng u nhiên, x y raợ ạ ụ ể ẫ ả
thường xuyên trên đo n đạ ường này
Ba là, t t nhiên và ng u nhiên có th chuy n hoá cho nhau khi thay đ i m i quan h , ấ ẫ ể ể ổ ố ệ ranh gi i gi a t t nhiên và ng u nhiên ch có tính ch t t ớ ữ ấ ẫ ỉ ấ ươ ng đ i ố
Trang 10Đi u đó th hi n ch , có cái thông qua nh ng m t này hay trong m i quan h này làề ể ệ ở ỗ ữ ặ ố ệ cái ng u nhiên, nh ng thông qua nh ng m t khác hay trong m i quan h khác thì l i là bi uẫ ư ữ ặ ố ệ ạ ể
hi n c a cái t t nhiên và ngệ ủ ấ ượ ạc l i Do v y, mu n bi t cái gì là t t nhiên hay ng u nhiênậ ố ế ấ ẫ chúng ta ph i đ t nó trong m i quan h xác đ nh Chúng ta c n l u ý t i đ c đi m này đả ặ ố ệ ị ầ ư ớ ặ ể ể tránh cái nhìn c ng nh c khi xem xét s v t, hi n tứ ắ ự ậ ệ ượng
Ví d , vào cu i xã h i công xã nguyên thu , vi c trao đ i v t này l y v t khác là m tụ ố ộ ỷ ệ ổ ậ ấ ậ ộ
vi c hoàn toàn ng u nhiên Vì khi đó m i công xã s n xu t ra ch đ riêng cho mình dùng.ệ ẫ ỗ ả ấ ỉ ủ
Nh ng v sau, nh có s phân công lao đ ng mà ngư ề ờ ự ộ ười ta s n xu t đả ấ ược nhi u s n ph mề ả ẩ
h n và b t đ u có s n ph m d th a; khi đó s trao đ i s n ph m tr nên bình thơ ắ ầ ả ẩ ư ừ ự ổ ả ẩ ở ường và ngày càng tr thành m t hi n tở ộ ệ ượng t t nhiên trong xã h i ấ ộ
3 Ý nghĩa ph ươ ng pháp lu n ậ
N u nh cái t t nhiên là cái g n bó v i b n ch t c a s v t, là cái nh t đ nh ph i x y raế ư ấ ắ ớ ả ấ ủ ự ậ ấ ị ả ả theo quy lu t n i t i c a nó, còn cái ng u nhiên là cái không g n v i b n ch t c a s v t, làậ ộ ạ ủ ẫ ắ ớ ả ấ ủ ự ậ cái có th x y ra ho c không x y ra thì trong ho t đ ng th c ti n, chúng ta ph i căn c vàoể ả ặ ả ạ ộ ự ễ ả ứ cái t t nhiên ch không ph i căn c vào cái ng u nhiên và d ng l i cái ng u nhiên M tấ ứ ả ứ ẫ ừ ạ ở ẫ ặ
Trang 11khác, cái ng u nhiên có tác d ng chi ph i s phát tri n c a s v t làm cho nó di n ra nhanhẫ ụ ố ự ể ủ ự ậ ễ
ho c ch m, cho nên chúng ta không đặ ậ ược b qua cái ng u nhiên, coi nh cái ng u nhiên,ỏ ẫ ẹ ẫ đúng nh C.Mác đã khuy n cáo: “l ch s s mang tính ch t th n bí n u nh cái ng u nhiênư ế ị ử ẽ ấ ầ ế ư ẫ không có tác d ng gì c ” ụ ả
Vì cái t t nhiên v ch đấ ạ ường đi cho mình xuyên qua vô s cái ng u nhiên đ th hi n ra,ố ẫ ể ể ệ còn ng u nhiên là hình th c bi u hi n c a t t nhiên, đ ng th i là cái b sung cho t t nhiên,ẫ ứ ể ệ ủ ấ ồ ờ ổ ấ cho nên, mu n nh n th c đố ậ ứ ược cái t t nhiên thì ph i thông qua vi c nghiên c u, phân tích, soấ ả ệ ứ sánh r t nhi u cái ng u nhiên Trong s nh ng cái ng u nhiên, con ngấ ề ẫ ố ữ ẫ ười ph i tìm cho đả ượ c cái ng u nhiên có l i, c đ nh l i đ bi n nó thành cái t t nhiên, và ph i tìm cho ra cái ng uẫ ợ ố ị ạ ể ế ấ ả ẫ nhiên có h i, t o đi u ki n đ lo i tr nó ạ ạ ề ệ ể ạ ừ
T t nhiên và ng u nhiên có th chuy n hoá cho nhau, vì v y, không nên c ng nh c khiấ ẫ ể ể ậ ứ ắ xem xét s v t hi n tự ậ ệ ượng Đ xác đ nh cái gì là t t nhiên hay ng u nhiên chúng ta ph i đ tể ị ấ ẫ ả ặ
nó trong m t quan h xác đ nh ộ ệ ị
Câu 29: Phân tích m i quan h bi n ch ng gi a n i dung và hình th c Ý nghĩa ố ệ ệ ứ ữ ộ ứ
ph ươ ng pháp lu n c a c p ph m trù này? ậ ủ ặ ạ