Bộ GA chuẩn 8

Tâm trạng thay đổi đó cụ thể ntn?Những chi tiết nào trong cử chỉ ,trong hành động và lời nói nhân vật tôi khiến em chú ý?Vì sao?cầm có 2 quyển vở mà tôi cảm thấy nặng,phải cố băm tay ghì

Tịnh-I Mục tiêu cần đạt.

-Hiểu và phân tích được những cảm giác êm dịu,trong sáng,man mác buồn của nhân vật tôi

ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời qua áng văn hồi tưởng giàu chất thơ của Thanh Tịnh

-Tích hợp ngang với phần TV ở bài “Các cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ”,

phần TLV ở bài “Tính thống nhất về chủ đề của VB”.Tích hợp dọc với bài “Cổng trường

mở ra”(Văn bản nhật dụng-Ngữ văn 7-Tập I).

-Rèn kỹ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức-biểu cảm,phát hiện và phân tích nhân vật tôi –

người kể chuyện;Liên tưởng đến những kỷ niệm tựu trường của bản thân

II Nội dung lên lớp.

1 Ổn định: Kiểm tra sĩ số của HS.

2 Bài cũ: GV kiểm tra sách vở của HS.

3 Bài mới: GV giới thiệu bài:

Trong cuộc đời của mỗi con người,những kỷ niệm thời học trò thường được lưu giữbền lâu trong trí nhớ.Đặc biệt là buổi đến trường đầu tiên “Ngày đầu tiên đi học ………….Mẹ

dỗ dành yêu thương”(Viễn Phương).Truyện ngắn “Tôi đi học”đã diễn tả những kỷ niệm

mơn man,bâng khuâng một thời ấy

Tiết 1:

Hoạt động I: Hướng dẫn HS tìm hiểu về tác giả,tác

phẩm.

+Về tác giả GV lưu ý:Thanh Tịnh(1911-1988) quê ở

Huế,từng dạy học,viết báo, làm văn

Sáng tác của ông:Đậm chất trữ tình,toát lên vẻ đằm

thắm,nhẹ nhàng mà lắng sâu,tình cảm êm

dịu,trong trẻo

Hoạt động II: Hướng dẫn HS đọc,giải thích từ khó,tìm

hiểu thể loại và bố cục.

+Đọc: Giọng chậm,hơi buồn,lắng sâu,chú ý lời

đối thoại của các nhân vật

GV gọi 3-4 HS nối nhau đọc toàn bài,sau đó nhận xét

cách đọc

+HS đọc chú thích sgk/8-9, yêu cầu HS giải thích lại,GV

hỏi thêm “Ông đốc” là danh từ chung hay danh từ riêng?

-Xét về thể loại VB có thể xếp bài này vào kiểu loại VB

nào? Vì sao?(VBBC-Vì toàn truyện là cảm xúc,tâm trạng

của nhân vật trong buổi tựu trường đầu tiên)

-Mạch truyện được kể theo dòng hồi tưởng của nhân vật

tôi theo trình tự thời gian của buổi tựu trường đầu

I Giới thiệu chung.

1 Tác giả:

Chú thích * SGK/8

2 Tác phẩm: In trong tập

truyện ngắn “Quê mẹ” xuất bản1941

II Đọc-Giải thích từ khó, tìm hiểu thể loại và bố cục.

tiên.Vậy ta có thể tạm ngắt thành những đoạn ntn? Nêu

nội dung từng đoạn ?( 5 đoạn:Đoạn 1: Từ đầu …… “tưng

bừng rộn rã”: Khơi nguồn nỗi nhớ.

Đoạn 2: Tiếp…… “trên ngọn núi”:Tâm trạng và cảm

giác của nhân vật tôi trên đường cùng mẹ tựu trường.

Đoạn 3:…… “các lớp”:Tâm trạng và cảm giác của nhân

vật tôi khi đứng giữa sân trường nhìn mọi người,các bạn.

Đoạn 4:… “chút nào hết”:Tâm trạng của tôi khi nghe

gọi tên và bước vào lớp

Đoạn 5: Còn lại: Tâm trạng tôi khi ngồi vào chỗ ngồi

của mình và đón nhận tiết học đầu

tiên)

Hoạt động III: Hướng dẫn HS tìm hiểu VB

-HS đọc lại đoạn 1

-Nỗi nhớ buổi tựu trường của tác giả được khơi nguồn từ

thời điểm nào?Vì sao?(Thời gian và không gian cụ

thể:tg:buổi sáng cuối thu,kg:trên đường làng dài và

hẹp.Đây là thời điểm khai trường⇒Sự liên tưởng tương

đồng,tự nhiên giữa hiện tại và quá khứ của bản thân)

-Tâm trạng của nhân vật tôi khi nhớ lại kỷ niệm cũ ntn?

(Tôi cảm thấy nao nức,mơn man,tưng bừng,rộn rã.)

Tích hợp phần TV: Phân tích giá trị biểu cảm của 4 từ

láy tả cảm xúc ở trên?(Những từ láy được dùng để tả tâm

trạng,cảm xúc của tôi khi nhớ lại kỷ niệm tựu trường.Đó

là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng.Các từ

láy đó góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá

khứ và hiện tại.Chuyện dã xảy ra từ bao năm rồi mà như

mới xảy ra hôm qua….)

H S đọc diễn cảm toàn đoạn 2

*HS thảo luận nhóm 3 phút:Tác giả viết: “Con đường

này tôi đã quen đi lại lắm lần,nhưng lần này tự nhiên

thấy lạ.Cảnh vật xung quanh tôi đều thay đổi,vì chính

lòng tôi đang có sự thay đổi lớn:Hôm nay tôi đi học.

Tâm trạng thay đổi đó cụ thể ntn?Những chi tiết nào

trong cử chỉ ,trong hành động và lời nói nhân vật tôi

khiến em chú ý?Vì sao?(cầm có 2 quyển vở mà tôi cảm

thấy nặng,phải cố băm tay ghì chặt,phải xóc lên,nắm lại

cẩn thận.Đó cũng là tâm trạng và cảm giác rất tự nhiên

của một đứa bé lần đầu được đến trường.Những động từ

thèm , bặm ,ghì , xệch, chúi, muốn… Được sử dụng đúng

chỗ đã khiến

Người đọc hình dung dễ dàng tư thế ngộ nghĩnh,ngây

thơ,đáng yêu của chú bé.)

Tiết 2: * Ổn định

* GV khái quát lại T1- Chuyển ý

4 Bố cục: 5 đoạn.

III Tìm hiểu văn bản.

1 Khơi nguồn kỷ niệm.

-Cuối thu-thời điểm khai trường.-Lá rụng nhiều,mây bàng bạc.-Mấy em bé rụt rè cùng mẹ đếntrường

→ Sự liên tưởng tương đồng tựnhiên giữa hiện tại và quá khứcủa bản thân

2 Tâm trạng và cảm giác của

“tôi” khi đi cùng mẹ đến trường buổi đầu tiên.

-Tôi cảm thấy trang trọng vàđứng đắn

-Cầm có 2 quyển vở mà cảmthấy nặng

→Tâm trạng và cảm giác rất tựnhiên của một đứa bé khi lầnđầu đến trường

3 Tâm trạng và cảm giác của

“tôi” khi đến trường.

GV đọc đoạn văn.

-Khi đi đến trường,đứng giữa sân trường,nhất là khi nhìn

cảnh các học trò cũ vào lớp lúc này nhân vật tôi có tâm

trạng ntn?(lo sợ vẩn vơ,vừa bỡ ngỡ vừa ước ao thầm

vụng,lại cảm thấy chơ vơ,vụng về,lúng túng)

*HS thảo luận 3 phút: Chúng ta có nhận xét gì về cách

kể,tả như vậy?Em hãy nêu ý kiến của mình? ( Ý kiến có

thể không hoàn toàn giống như tâm trạng của nhân vật

tôi.Bởi lẽ không phải ai lần đầu đến trường cũng có tâm

trạng như vậy)(Cách kể,tả tinh tế,hay Từ tâm trạng háo

hức,hăm hở tới trường chuyển sang tâm trạng lo sợ vẩn

vơ,bỡ ngỡ,… Đây là sự chuyển biến rất phù hợp với quy

luật tâm lý trẻ)

HS đọc đoạn 4

-Khi nghe ông đốc đọc bản danh sách HS mới tâm trạng

của tôi lúc này ntn?(Tôi giật mình và lúng túng vì chưa

bao giờ tôi được hoặc bị chú ý như thế này?Và khi phải

rời vòng tay mẹ để bước vào lớp thì các cậu lại oà khóc vì

mới lạ vì sợ hãi.Và nước mắt thật hay lây,nhân vật tôi

cũng bất giác bật khóc,khóc theo trong lòng mẹ.)

*HS thảo luận 3 phút:Vì sao khi chuẩn bị bước vào lớp

tôi lại giúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóc?Có thể nói chú

bé này tinh thần yếu đuối hay không?

-Qua tìm hiểu các đoạn trên,em có nhận xét gì về thái độ

cử chỉ của người lớn(ông đốc,phụ huynh)đối với các em

bé lần đầu đi học?(Các phụ huynh đều chuẩn bị chu đáo

cho con em ở buổi tựu trường đầu tiên.Ông đốc là một

người thầy,một người lãnh đạo nhà trường rất từ tốn, bao

dung)

*Tích hợp VB Cổng trường mở ra(sgk ngữ văn7 tập 1)

*GV liên hệ giáo dục HS về tình cảm,lòng biết ơn đối

với cha mẹ,thầy cô

HS đọc đoạn cuối

-Tâm trạng và cảm giác của tôi khi bước vào chỗ ngồi lạ

lùng ntn?

-Tại sao tôi lại có tâm trạng như vậy?(Vì chỗ này mình sẽ

ngồi suốt năm học,người bạn này sẽ là người gần gũi,gắn

bó cới mình cả năm Đây là sự biến đổi tự nhiên của tâm

lý nhân vật)

-Hình ảnh một con chim con liệng đến đứng trên bờ cửa

sổ,hót mấy tiếng rụt rè rồi vỗ cánh bay cao có phải đơn

thuần chỉ có nghĩa thực hay không?Vì sao?(không,mà nó

có dụng ý nghệ thuật,gợi nhớ,nhớ tiếc những ngày trẻ thơ

chơi bời tự do dã chấm dứt để bước vào giai đoạn mới

-Lo sợ vẩn vơ,bỡ ngỡ,ước ao thầm vụng,chơ vơ,vụng về,lúng túng

→ Kể,tả tinh tế,hay.Phù hợp vớiquy luật tâm lý trẻ

4.Tâm trạng của tôi khi nghe gọi tên và rời tay mẹ vào lớp

-Giật mình và lúng túng

-Giúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóc

→Cảm giác nhất thời của đứa bé nông thôn rụt rè ít khi được tiếp xúc với đám đông và lần đầu tiên xa mẹ,xa nhà

5.Tâm trạng của tôi khi ngồi vào chỗ của mình và đón nhận tiết học đầu tiên.

-Nhìn cái gì cũng thấy mới lạ và

hay hay

-Lạm nhận chỗ ngồi

-Nhìn bạn mới chưa quen mà thấy quyến luyến

→Sự biến đổi tự nhiên của tâm lý nhân vật

trong cuộc đời-giai đoạn làm HS )

*Thảo luận 3 phút: Dòng chữ tôi đi học kết thúc truyện

có ý nghĩa gì?(Khép lại bài văn và mở ra một thế giới

mới,một bầu trời mới,một giai đoạn mới trong cuộc đời

đứa trẻ.Dòng chữ thể hiện chủ đề của truyện ngắn này.)

-Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật của truyện ngắn?

-Tìm những hình ảnh so sánh được nhà văn sử dụng trong

bài?

Hoạt độngIV:4.Củng cố: Hướng dẫn HS luyện tập.

Bài 1:Tổng hợp khái quát dòng cảm xúc,tâm trạng của

nhân vật tôi thành các bước theo trình tự thời gian.Đó

cũng là căn cứ để nhỉn ra tính thống nhất của VB.Khi

làm bài cần kết hợp biểu cảm với miêu tả và kể

Bài 2:HS viết bài văn ngắn ghi lại ấn tượng của mình ở

buổi tựu trường đầu tiên.Chú ý trình bày có cảm xúc

GV khái quát nội dung mục ghi nhớ sgk/9- HS đọc ghi

nhớ

5 Huong dan ve nha Dặn dò:Học bài,làm BT vào

vở,soạn bài Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ.

6.Nghệ thuật.

- Bố cục theo dòng hồi tưởng,cảm nghĩ của nhân vật tôitheo trình tự thời gian

-Kết hợp hài hoà giữa kể,tả và bộc lộ tâm trạng,cảm xúc

IV Luyện tập:

1.Phát biểu cảm nghĩ của em về

dòng cảm xúc của nhân vật tôi

trong truyện ngắn tôi đi học

2 Viết bài văn ngắn ghi lại ấn

tượng của em trong buổi đến trường khai giảng lần đầu tiên

TUẦN 1 NS:

TIẾT 3 ND:

I Mục tiêu cần đạt

-Giúp HS hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quátcủa nghĩa từ ngữ

-Tích hợp với văn ở văn bản Tôi đi học,với tập làm văn qua bài Tính thống nhất về chủ đề

của văn bản.

-Rèn luyện kỹ năng sử dụng từ trong mối quan hệ so sánh về phạm vi nghĩa rộng và hẹp

II Nội dung lên lớp.

1 Ổn định: Kiểm tra sĩ số HS

2 Bài cũ: Kiểm tra vở soạn bài ỡ nhà.

3 Bài mới: GV giới thiệu bài.

Hoạt động I: Ôn tập từ đồng nghĩa,trái nghĩa.

-Ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa,từ trái

nghĩa.Bây giờ em nào có thể nhắc lại thế nào là từ

đồng nghĩa?Từ trái nghĩa? Cho ví dụ.(ví dụ:Từ đồng

nghĩa:Nhà thương-bệnh viện; Đèn biển-hải đăng.Từ

trái nghĩa:Sống-chết; Nóng-lạnh.)

-Em có nhận xét gì về mối quan hệ ngữ nghĩa giữa các

từ ngữ trong hai nhóm trên?(Các từ có mối quan hệ

bình đẳng về ngữ nghĩa,cụ thể:

+Các từ đồng nghĩa trong nhóm có thể thay thế cho

nhau trong một câu văn cụ thể.

+Các từ trái nghĩa trong nhóm có thể loại trừ nhau khi

lựa chọn để đặt câu.)

GV Chuyển ý

Hoạt động II: Hình thành khái niệm từ ngữ nghĩa

rộng và từ ngữ nghĩa hẹp.

GV vẽ sơ đồ sgk/10 vào bảng phụ

-Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của

các từ thú,chim, cá?Tại sao?(Nghĩa của từ động vật

rộng hơn nghĩa của các từ thú,chim,cá.Vì phạm vi

nghĩa của từ động vật bao hàm nghĩa của cả ba từ

thú,chim,cá)

-Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của các

từ voi, hươu?Của chim rộng hơn hay hẹp hơn tu

hú,sáo?Của cá rộng hơn hay hẹp hơn cá rô,cá thu?Tại

sao?

-Nghĩa của các từ thú, chim, cá rộng hơn nghĩa của

những từ nào?Đồng thời hẹp hơn nghĩa của từ nào?

(Các từ thú,chim,cá có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ

voi, hươu,tu hú,sáo,cá rô,cá thu và có phạm vi hẹp hơn

từ động vật)

*HS thảo luận 5 phút:Thế nào là một từ ngữ có nghĩa

rộng và nghĩa hẹp?Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa

rộng,vừa có nghĩa hẹp được không?Tại sao?(Một từ

ngữ có nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của nó bao hàm

phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác.Một từ có nghĩa

hẹp khi phạm vi nghĩa của nó được bao hàm trong

phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác.Một từ có thể vừa

có nghĩa rộng,vừa có nghĩa hẹp vì tính chất rộng –hẹp

của nghĩa từ ngữ chỉ là tương đối.)

GV khái quát lại khái niệm – Ghi nhớ sgk/10

Gọi HS đọc ghi nhớ

Hoạt động III: Hướng dẫn luyện tập.

Bài 1/10:Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát của

nghĩa từ ngữ GV hướng dẫn HS lập sơ đồ-GV làm

VD2: -Thú ( voi,hươu ) ↓ ↓ Nghĩa rộng Nghĩa hẹp

Bài 2/11:Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với nghĩa của các

từ ngữ ở mỗi nhóm sau:

a Xăng,dầu hoả,(khí)ga,ma dút,củi,than

b Hội hoạ,âm nhạc,văn học,điêu khắc

c Canh,nem,rau xào,thịt luộc,tôm rang,cá rán

d Liếc,ngắm,nhòm,ngó

e Đấm đá,thụi,bịch,tát

Bài 3/11:HS thảo luận nhóm 3 phút:Tìm các từ ngữ có

nghĩa được bao hàm trong phạm vi nghĩa của mỗi từ

ngữ sau: a Xe cộ b.Kim loại c.Hoa quả

d.(Người)họ hàng e.Mang

→Thi làm bài tập nhanh giữa các nhóm

Bài 4/11: GV hướng dẫn HS về nhà làm

Bài 5/11:HS thảo luận nhóm 5 phút.

Nhóm 3 động từ: Chạy,vẫy,đuổi(chạy có phạm vi nghĩa

rộng);hoặc khóc,nức nở,sụt sùi(khóc nghĩa rộng)

Bài tập bổ trợ(về nhà làm):Cho các từ ngữ:Sống,chết,

tươi,xanh.Hãy đặt câu cho mỗi từ ngữ khi được dùng

với nghĩa rộng và nghĩa hẹp

Gợi ý:Từ sống:

-Sống đâu có đơn giản như anh tưởng?(nghĩa rộng)

-Cho chúng tôi xin thêm đĩa rau sống.(nghĩa hẹp)

Hoạt động IV: Củng cố-Dặn dò

4.Củng cố: Cho các từ cây,cỏ hoa.Tìm từ ngữ có phạm

vi nghĩa hẹp và nghĩa rộng hơn ba từ đó

5.Dặn dò:Học bài,làm BT-Soạn bài “Tính thống nhất

TUẦN 1 NS:

TIẾT 4 ND:

I.Mục tiêu cần đạt.

-Nắm được tính thống nhất về chủ đề của văn bản trên cả hai phương diện về hình thức vànội dung

-Tích hợp với Văn ở văn bản Tôi đi học,với Tiếng Việt qua bài Cấp độ khái quát của

nghĩa từ ngữ.

-Vận dụng được kiến thức vào việc xây dựng các văn bản nói,viết đảm bảo tính thống nhấtvề chủ đề

II.Nội dung lên lớp.

1.Ổn định:Kiểm tra sĩ số của HS

2.Bài cũ: Kiểm tra vở soạn bài của HS

3.Bài mới: GV giới thiệu bài

Hoạt động I:Hình thành khái niệm chủ đề của văn bản

GV yêu cầu HS đọc thầm văn bản Tôi đi học của Thanh

Tịnh,sau đó trả lời các câu hỏi:

-Tác giả nhớ lại những kỷ niệm sâu sắc nào trong thời

thơ ấu của mình?(Nhớ lại ngày đầu tiên đi học)

-Sự hồi tưởng ấy gợi lên những ấn tượng gì trong lòng

tác giả?(Bộc lộ cảm xúc của mình về một kỷ niệm sâu

sắc thuở thiếu thời)

-Nội dung trả lời các câu hỏi trên chính là chủ đề của

văn bản Tôi đi học.Hãy phát biểu chủ đề của văn bản

này?

*Học sinh thảo luận 3 phút:Từ các nhận thức trên,em

hãy cho biết:Chủ đề của văn bản là gì?

Hoạt động II:Hình thành khái niệm tính thống nhất về

chủ đề của văn bản

-Để tái hiện những kỷ niệm về ngày đầu tiên đi học,tác

giả đã đặt nhan đề của văn bản và sử dụng từ ngữ,câu

ntn?(+Nhan đề Tôi đi học có ý nghĩa tường minh,giúp

chúng ta hiểu ngay nội dung của văn bản là nói về

chuyện đi học.

+Các từ ngữ:Những kỷ niệm mơn man của buổi tựu

trường,lần đầu tiên đến trường,đi học,hai quyển vở mới

…

+Các câu:Hôm nay tôi đi học.Hằng năm cứ vào cuối

thu,lòng tôi lại nao nức những kỷ niệm mơn man của

buổi tựu trường.Tôi quyên thế nào được những cảm giác

I Bài học

1.Chủ đề của văn bản

Ví dụ: Văn bản Tôi đi học

* Chủ đề: Sự hồi tưởng của tácgiả về ngày đầu tiên đi học, quađó bộc lộ cảm xúc của mình vềkỷ niệm sâu sắc ấy

*Ghi nhớ: mục 1 sgk/12

2.Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.

VD: Văn bản Tôi đi học-Nhan đề:Tôi đi học

-Các từ ngữ:những kỷ niệm mơnman của buổi tựu trường,lần đầutiên đến trường,đ học ……

-Các câu : Hôm nay tôi đi học.Hằng năm cứ vào cuối thu lòngtôi lại nao nức những kỷ niệmmơn man của buổi tựu trường

……

trong sáng ấy … )

-Để tô đậm cảm giác trong sáng của nhân vật tôi trong

ngày đầu tiên đi học,tác giả đã sử dụng các từ ngữ và

các chi tiết nghệ thuật nào?(a.Trên đường đi học:con

đường quen nay thấy lạ;hành động lội qua sông thả

diều,đi ra đồng thả diều nay đi học,cố làm như một học

trò thực sự.

b.Trên sân trường:nhà trường cao ráo và sạch sẽ hơn

các nhà trong làng.Cảm giác bỡ ngỡ khi xếp hàng,đứng

nép bên người thân,chỉ dám nhìn một nửa,dám đi từng

bước nhẹ,tự nhiên thấy nặng nề một cách lạ,nức nở khóc

theo.

c.Trong lớp học:Cảm thấy xa mẹ,trước đây có thể đi

chơi cả ngày mà không thấy xa mẹ,xa nhà chút nào mà

giờ đây mới bước váo lớp đã thấy xa mẹ,xa nhà.)

*Thảo luận 5 phút:Thế nào là tính thống nhất về chủ đề

của văn bản?làm thế nào để đảm bảo tính thống nhất

đó?

Hoạt động III: Hướng dẫn luyện tập.

Bài 1/13:Phân tích tính thống nhất về chủ đề của văn

bản Rừng cọ quê tôi

Bài 2/14:Thảo luận nhóm 3 phút:Ý nào trong bài tập sẽ

làm cho bài viết lạc đề

Ý câu b và câu d sẽ làm cho bài viết lạc đề.

Bài 3/14:Thảo luận nhóm 5 phút:Bổ sung,lựa chọn,điều

chỉnh lại các từ,các ý cho thật sát với yêu cầu của đề

bài

a.Giư õnguyên

b.Con đường đi lại quen thuộc mọi ngày dường như trở

nên mới lạ

c.Bỏ d giữ nguyên

(Tuỳ theo cách sửa lại của HS)

4.Củng cố: HS đọc lại ghi nhớ sgk/12

5.Dặn dò: Học bài,làm bài tập còn lại vào vở

Soạn bài Trong lòng mẹ và học bài Tôi đi

học.

→Nhan đề,các từ ngữ,các câuđều hướng về chủ đề của vănbản

*Ghi nhớ: mục 2,3 sgk/12

II Luyện tập.

b.Các ý lớn của phần thân bàiđược sắp xếp hợp lý,không nênthay đổi

c.Hai câu trực tiếp nói tới tìnhcảm gắn bó giữa người dân sôngThao với rừng cọ

************

- Hiểu và phân tích được tâm trạng hồi hộp , cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “ tôi”

trong buổi tựu trường đầu tiên qua ngòi bút giàu chất trữ tình của Thanh Tịnh

- Rèn cho HS đọc diễn cảm VB

II Chuẩn bị

- Nắm chắc nội dung biểu cảm của VB Tôi đi học

- Dự kiến khả năng tích hợp ngang cho bài học : Các cấp độ khái quát nghĩa của từ ,

Tính thống nhất về chủ đề của VB Tích hợp ngang với bài Cổng trường mở ra ngữ

văn 7 /1

- Dự kiến các hình thức dạy học tích cực: Đọc , bình , giảng , phát phiếu học tập , thảoluận nhóm …

III.Tiến trình lên lớp

1 Ổn định tổ chức : ( 1phút )

2 Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra việc chuẩn bị sách vở của HS ( 3phút)

3.Bài mới : Hồi đầu năm lớp 7 , học bài Cổng trường mở ra , hẳn mỗi chúng ta không

thể quên tấm lòng người mẹ biết bao bồi hồi xao xuyến trong ngày đầu dẫn con đi học Người mẹ ấy bồi hồi xao xuyến vì đang được sống lại ngày đầu tiên cắp sách đến trường :

“Hằng năm cứ vào cuối thu … Mẹ tôi âu yếm nắm lấy tay tôi dẫn đi trên đầy con đườnglàng dài và hẹp …” Câu văn ấy đầy ắp kỉ niệm tuổi thơ Có nhiều bạn thắc đó là câu văn

của ai , trong tác phẩm nào ? Đó chính là câu văn trong VB Tôi đi học mà hôm nay cô

cùng các em sẽ đi tìm hiểu

HOẠT ĐỘNG I: Hướng dẫn HS tìm hiểu về tác giả,tác

phẩm.

(?) Em hãy nêu vài nét về tác giả tác phẩm ?( sgk)

GV lưu ý thêm :Thanh Tịnh(1911-1988) quê ơÛ Huế,từng dạy

học, viết báo,làm văn.Sáng tác của ông đậm chất trữ tình,toát

lên vẻ đằm thắm,nhẹ nhàng mà lắng sâu,tình cảm êm

dịu,trong trẻo

HOẠT ĐỘNG II:Hướng dẫn HS đọc,giải thích từ khó,tìm

hiểu thể loại và bố cục.

+Đọc: Giọng chậm , dịu , hơi buồn , lắng sâu , chú ý lời đối

thoại của các nhân vật

GV đọc một đoạn,gọi 3-4 HS nối nhau đọc toàn bài sau đó

nhận xét cách đọc

+HS đọc lại chú thích sgk/8-9,yêu cầu HS giải thích lại.GV

hỏi thêm: Ông đốc là danh từ chung hay danh từ riêng?

(?) Kỉ niệm ngày đầu đến trường của “tôi” được kể theo trình

tự không gian và thời gian nào ?

I Tìm hiểu vài nét về

tác giả – tác phẩm

Sgk

II Đọc –Giải thích từ

khó,tìm hiểu thể loại và bố cục.

1 Đọc

2.Giải thích từ khó

3 Bố cục : 3 phần

3, Phân tích

(?) Tương ứng với trình tự ấy là các đoạn nào của vb ?

- từ đầu buổi sáng hôm ấy đến trên ngọn núi

- tiếp theo đến được nghỉ cả ngày nữa

- đoạn còn lại

HS đọc đoạn đầu vb

(?) Kỉ niệm ngày đầu đến trường của nhân vật “ tôi” gắn với

không gian , thời gian cụ thể nào ? (Thời gian : buổi sáng

cuối thu ; Không gian : trên con đường làng dài và hẹp

(?) Vì sao không gian và thời gian ấy trở thành kỉ niệm trong

tâm trí tác giả ?(đó là thời điểm và nơi chốn quen thuộc , gần

gũi , gắn liền với tuổi thơ của tác giả ở quê hương , đó là lần

đầu tiên cắp sách tới trường )

(?) Trong câu văn : con đường này tôi đã quen đi lại nhiều lần

nay tự nhiên thấy lạ Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi ,

vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn : Hôm nay tôi đi

học , cảm giác quen mà lạ của nhân vật “ tôi” có ý nghĩa gì ?

- Tình cảm và nhận thức của một cậu bé ngày đầu tới trường

tự thấy như đã lớn lên , con đường làng không còn dài rộng

như trước

(?) Chi tiết tôi không lội qua sông thả diều như thằng Quý và

không đi ra đồng nô đùa như thằng Sơn nữa có ý nghĩa gì ?

- Báo hiệu sự đổi thay trong nhận thức của bản thân , cậu bé

tự thấy mình lớn lên

(?) Có thể hiểu gì về nhân vật “ tôi” qua chi tiết “ Ghì thật

chặt hai quyển vở mới trên tay và muốn thử sức mình tự cầm

bút thước? (Có chí học ngay từ đầu , muốn tự mình đảm

nhận việc học tập , muốn được chững chạc như bạn , không

thua kém bạn

(?) Trong những cảm nhận mới mẻ trên con đường làng đến

trường , nhân vật tôi đã bộc lộ đức tính gì của mình ?

- yêu học , yêu bạn và mái trường

(?) Khi nhớ lại ý nghĩ chỉ có người thành thạo mới cầm nổi

bút thước , tác giả viết : ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ

nhàng như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi” Hãy phát

hiện và phân tích ý nghĩa và biện pháp nghệ thuật được sử

dụng trong câu văn trên ?( HSTLN) So sánh , kỷ niệm đẹp

Gọi hs đọc đoạn 2

(?) Quan sát phần văn bản tiếp theo cho biết : cảnh trước sân

trường và ngôi trường làng Mĩ Lí lưu lại trong tâm trí nhân

vật tôi có gì nổi bật ? ( rất đôngngười , người nào cũng đẹp ,

ngôi trường xinh xắn , oai nghiêm

(?) Trước khung cảnh đó thì tâm trạng cậu bé ntn ?( lo sợ vớ

vẫn )

(?)Cảnh tượng đó có ý nghĩa gì ? ( Phản ánh không khí đặc

biệt của ngày hội khai trường thường gặp ở nước ta , bộc lộ

tình cảm sâu nặng của tác ; giả đối với mái trường tuổi thơ )

a, Cảm nhận của “ tôi” trên đường tới trường

- Tự thấy như đã lớn lên , con đường làng không còn dài rộng như trước

- Báo hiệu sự thay đổi trong nhận thức bản thân cậu bé

- Có chí học ngay từ đầu , muốn tự mình đảm nhiệm việc học tập , muốn được chữngchạc như bạn , không thua kém bạn

b, cảm nhận của “ tôi” lúc ở sân trường

- rất đông người ,người nào cũng đẹp

- ngôi trường xinh xắn oai nghiệm

Lo sợ vớ vẫn

- khi nghe ông đốc đọc danh sách và rời tay mẹ

Lúng túng , càng lúng túng và dúi vào lòng mẹ khóc

(?) Khi tả những học trò nhỏ tuổi lần đầu đến trường học ,

tác giả dùng hình ảnh so sánh nào ? (Họ như con chim non

đứng bên bờ tổ ,nhìn quãng trời rộng muốn bay , nhưng còn

ngập ngừng e sợ )

(?) Em đọc thấy những ý nghĩ nào từ hình ảnh so sánh ấy ?

miêu tả sinh động hình ảnh và tâm trạng của các em nhỏ

lần đầu tới trường học , đề cao sức hấp dẫn của nhà trường

(?) Tâm trạng và cảm giác nhân vật tôi khi nghe ông đốc gọi

danh sách hs và khi rời khỏi tay mẹ như thế nào ? (tôi đã

lúng túng , càng lúng túng hơn , Tôi dúi đầu vào lòng mẹ

khóc

(?)Vì sao Tôi bất giác “dúi đầu vào lòng mẹ tôi nức nở khóc

khi chuẩn bị bước vào lớp” Có thể nói chú bé này có tinh

thần yếu đuối hay không ?

Hs đọc đoạn 3

(?) Vì sao trong khi sắp hàng đợi vào lớp , nhân vật “ tôi’ lại

cảm thấy trong thời thơ ấu tôi chưa lần nào thấy xa mẹ tôi

như lần này ? ( Vì tôi bắt đầu cảm nhận được sự độc lập của

mình khi đi học

- Bước vào lớp học là bước vào thế giới riêng của mình ,

phải tự mình làm tất cả , không còn có mẹ bên cạnh

(?) Những cảm giác mà nhân vật “ tôi” bước vào lớp học là gì

?

- Một mùi hương lạ xông lên … chút nào

(?)Hãy lí giải những cảm giác đó của nhân vật tôi ?

- cảm giác lạ vì lần đầu được vào lớp học , một môi trường

sạch sẽ , ngay ngắn ; không cảm thấy sự xa lạ với bàn ghế và

bạn bè , vì bắt đầu có ý thức được những thứ đó sẽ gắn bó

thân thiết với mình

(?) Những cảm giác đó cho thấy tình cảm nào của nhân vật

“tôi” đối với lớp học của mình ?( tình cảm trong sáng , thiết

tha )

(?)Đoạn cuối có chi tiết “ một con chim liệng đến đứng trên

bờ cửa sổ … Theo cánh chim “; những tiếng phấn của thầy tôi

gạch mạnh … Đánh vần “ những chi tiết đó nói thêmđiều gì

về nhân vật tôi ?

- một chút buồn khi từ giã tuổi thơ , bắt đầu trưởng thành

trong nhận thức và việc học hành của bản thân

(?) Những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng tôi là những

cảm giác nào ? ( tình yêu , niềm trân trọng sách vở , bàn ghế ,

lớp học , thầy học , gắn liền với mẹ và quê hương

(?) Từ đó em cảm nhận những điều tốt đẹp nào từ nhân vật “

tôi” cũng chính là tác giả Thanh Tịnh ?

- giàu cảm xúc với tuổi thơ và mái trường quê hương

(?)Em học tập được gì từ nghệ thuật kể chuyện của tác giả

trong truyện ngắn Tôi đi học ? ( HSTLN) muốn kể chuyện

c, Cảm nhận của “ tôi” trong lớp học

- cảm giác lạ vì lần đầu vào lớp học , môi trường sạch sẽ , ngay ngắn

- Không cảm thấy sự

xa lạ với bàn ghế và bạn bè , vì bắt đầu ý thức được những thứ đó sẽ gắn bó thân thiết với mình bây giờ và mãi mãi

III, Tổng kết

Ghi nhớ sgk

IV, Luyện tập

hay ,mcần có nhiều kỉ niệm đẹp và giàu cảm xúc

4, Củng cố : Phân tích cảm xúc thiết tha trong trẻo của nhân vật tôi trong truyện Tôi đi

học

5, Dặn dò : - Học phần ghi nhớ , làm bài tập còn lại

- Soạn bài : Trong lòng mẹ

Ngày soạn 5/9/07

Tiết 3

I, Mục tiêu cần đạt

Giúp hs

- Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa

- Thông qua bài học , rèn luyện tư duy trong việc nhân thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng

2, Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra việc chuẩn bị bài của hs

3, Bài mới: Ở lớp 7 , các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Bây giờ em nào

có thể nhắc lại một số vd về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa ? ( Máy bay – phi cơ , đèn biển– hải đăng , trắng – đen ) Em có nhận xét gì về mối quan hệ ngữ nghĩa giữa các từ ngữ trong hai nhóm trên ? Các từ bình đẳng về mặt ngữ nghĩa cụ thể : các từ đồng nghĩa trong nhóm có thể thay thế có thể thay thế cho nhau được còn các từ trái nghĩa trong nhóm có thể loại trừ nhau khi lực chọn để đặt câu Từ nhận xét đó hoàn toàn đúng Hôm nay , chúng ta học bài mới : Cấp độ khái quát nghĩa của từ

Các ù em hãy quan sát sơ đồ trên

bảng và trả lời câu hỏi

(?) Nghĩa của từ động vật rộng hơn

hay hẹp hơn nghĩa của từ thú , chim ,

cá ? Tại sao ?

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn

nghĩa của từ thú , chim , cá

- Vì phạm vi nghĩa của từ động vật

bao hàm nghĩa của 3 từ thú , chim ,

cá

(?)Nghĩa của thú rộng hơn hay hẹp

hơn nghĩa của từ voi , hưu ? Nghĩa

I, Bài học 1

, Từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ nghĩa hẹp

- Một từ được coi là nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của từ đó bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác

- Một từ được coi là nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa của từ đó được baohàm trong phạm vi nghĩa của mộttừ ngữ khác

- Một từ có nghĩa rộng đối với

của từ chim rộng hơn hay hẹp hơn

nghĩa của từ tu hú , sáo ? Tại sao ?

Nghĩa của từ cá rộng hơn hay hẹp

hơn nghĩa của từ cá , cá thu ? Tại

sao ?

- Các từ thú , chim , cá có phạm

vi nghĩa rộng hơn các từ voi ,

hươu , tu thú , sáo , cá rô , cá

thu

(?) Nghĩa của các từ thú , chim , cá

rộng hơn nghĩa của những từ nào ,

đồng thời hẹp hơn nghĩa của từ nào ?

- Các tư thú , chim , cá có phạm

vi nghĩa rộng hơn các từ voi ,

hưu , tu hú , sáo , cá rô , cá

thu và có phạm vi hẹp hơn từ

động vật

L Bài tập nhanh

Cho các từ : cây , cỏ , hoa tìm các từ

ngữ có phạm vi nghĩa hẹp hơn cây ,

cỏ , hoa và từ ngữ có từ rộng hơn ba

từ đó

- Thực vật > cây , cỏ , hoa

- Cây ; cây cam , cây dừa

- Cỏ : cỏ gà , cỏ tranh , cỏ mật

- Hoa : hoa cúc , hoa huệ , hoa

lan

(?) Qua phân tích các vd trên em nào

có thể rút ra khái niệm thế nào là

một từ có nghĩa rộng và nghĩa hẹp ?

Cho vd minh hoạ ( ghi nhớ sghk)

(?) Một từ có thể vừa có nghĩa rộng

vừ có nghĩa hẹp được không ? Vì sao

- một từ có thể vừa có nghĩa rộng ,

vừa có nghĩa hẹp vì tính chất rộng

hẹp của nghĩa từ ngữ chỉ là tương đối

(?) Bài tập 1 yêu cầu chúng ta điều

gì ?(HSTLN)

Gọi hs đọc yêu cầu bài tập 2

(?) Em hãy nêu yêu cầu bài tập 2 ?

(?) Nêu yêu cầu bài tập 3 ( HSTLN)

(?) Bài tập 4 yêu cầu chúng ta điều

gì ?

những từ ngữ này , đồng thời có thể có nghĩa hẹp đối với 1 từ ngữ khác

II, Luyện tập Bài tập 1 : LẬP SƠ ĐỒ

Bài tập 2 : Tìm từ nghĩa rộng

-a, chất đốt ; b, nghệ thuật ; c, thức ăn

d, nhìn ; e, đánh

Bài tập 3 : tìm nghĩa bao hàm trong

phạm vi của mỗi từ -a, xe cộ : xe máy , xe hơi , xe đạp -b, kim loại: sắt , đồng , nhôm -c, hoa quả : chanh , cam , chuối

- d, họ hàng : nội , ngoại , bác , chú

…

- e, mang : xách , khiêng , gánh

Bài tập 4 : a, Thuốc lào ; b, thủ quỹ ; c,

bút điện ; d , , hoa tai

4, Củng cố : Thế nào là một từ có nghĩa rộng và nghĩa hẹp ? cho vd minh hoạ

5, Dặn dò :- Học phần ghi nhớ sgk

Y phục

Vũ khí

- Làm hết bài tập còn lại , soạn bài mới “Trường từ vựng”

- Nắm được chủ đề của văn bản , tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề ; biết xác định và duy trì đối tượng trình bày, chọn lọc sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến cảm xúc của mình

II, Chuẩn bị

- Tích hợp với phần vb Tôi đi học , với tiếng việt bài Cấp độ khái quát nghĩa của từ

III, Tiến trình lên lớp

1, ỔN định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra việc chuẩn bị bài của hs

3, Bài mới:

Hs đọc lại vb Tôi đi học và trả lời câu hỏi

(?) Văn bản miêu tả những việc đã xảy ra (hiện

tại ) hay đã xảy ra ( hồi ức kỉ niệm )

- vb miêu tả những việc đã xảy ra , đó là những

hồi tưởng của tác giả về ngày đầu tiên đi học

(?)tác giả viết vb này nhằm mục đích gì ?

- để bộc lộ của mình về một kỉ niệm sâu sắc từ

thuở thiếu thời

L VG chốt : chủ đề của vb là vấn đề chủ chốt ,

những ý kiến , những cảm xúc của tác giả được

thể hiện hột cách nhất quán trong vb

(?) Từ phân tích trên , em hãy cho biết chủ đề

của văn bản là gì ? ( HS đọc ghi nhớ sgk)

(?) Để tái hiện những kỉ niệm về ngày đầu tiên

đi học , tác giả đã đặt nhan đề của văn bản và

sử dụng từ ngữ , câu như thế nào ?( HSTLN)

- nói về chuyện “ Tôi đi học”

- Đó là những kỉ niệm về buổi đầu đi học của “

tôi”, nên đại từ tôi , các từ ngữ biểu thị ý nghĩa

đi học được lặp đi lặp lại nhiều lần

- Những câu đều nhắc đến kỉ niệm của buổi tựu

trường đầu tiên trong đời ; +Hôm nay tôi đi học

+ Hằng năm cứ vào cuối thu….lòng tôi lại nao

nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường

+ Tôi quên thế nào được những cảm giác trong

I, Chủ đề của văn bản

- Chủ đề là đối tượng và vấn đề chính mà

+ Để viết hoặc hiểu một vb, cần xác định chủ đề được thể hiện ở nha đề , đề mục , trong quan hệ giữa các phần của vb và các từ ngữ then chốt thường lặp đi lặp lại

III, Luyện tập

Bài tập 1 : phân tích tính

sáng ấy ; Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi

đã bắt đầu thấy nặng ; Tôi bậm tay ghì thất chặt

, nhưng một quyển vở cũng xệch ra và chếch

đầu chúi xuống đất

(?) Để tô đậm cảm giác trong sáng của nhân vật

tôi trong ngày đầu tiên đi học , tác giả đã sử

dụng các từ ngữ và các chi tiết nghệ thuật nào ?

+ trên đường đi học :- về con đường : quen đi lại

lắm lần – thấy lạ

- thay đổi hành vi : lội qua sông thả diều , đi

qua đồng nôđùa – đi học , cố gắng làm như một

học trò thực thụ

+ trên sân trường :về ngôi trường : nhà cao ráo ,

sạch sẽ , xinh xắn,oai nghiêm

- cảm giác bở ngỡ , lúng túng khi xếp hàng vào

lớp : đứng nép bên người thân , chỉ diám nhìn

một nữa , dám đi từng bước nhẹ , muốn bay

nhưng còn ngạy ngùng e lệ … nức nở khóc theo

+ trong lớp học : cảm thấy xa mẹ , trước đây có

thể đi chơi cả ngày cũng không thấy xa nhà , xa

mẹ chút nào hết , giờ đây , mới bước vào lớp đã

thấy xa mẹ nhớ nhà

(?)Dựa vào kết quả phân tích hai vấn đề trên ,

em có thể trả lời câu hỏi thế nào là tính thống

nhất về chủ đề của văn bản ? (Ghi nhớ sgk )

(?) Tính thống nhất này được thể hiện ở những

phương diện nào ? ( hình thức ; nhan đề của văn

bản ; Nội dung ; mạch lạc ( quan hệ giữ các

phần trong vb )từ ngữ , chi tiết ( tập trung làm rõ

ý đồ , ý kiến , cảm xúc ); Đối tượng : xoay

quanh nhân vật tôi

(?) Làm thế nào để có thể viết một văn bản bảo

đảm tính thống nhất về chủ đề ?

(?) Bài tập 1 yêu cầu chúng ta điều gì ?

(?) Nêu yêu cầu của bài tập 2 ?( HSTLN )

thống nhất về chủ đề

a, viết về cây cọ ở ùng sông thao quê hương tác giả + thứ tự trình bày : miêu tả hình dáng cây cọ , sự gắn bócủa cây cọ với tuổi thơ tác giả , tác dụng của cây cọ , tình cảm gắn bó của cây cọ với người dân sông thao + Khó thay đổi trật tự sắp xếp , các ý này đã rành mạch liên tục

b, Chủ đề của vb : vẻ đẹp và

ý nghĩa của rừng cọ quê tôi

c, Chủ đề thể hiện trong toàn vb : qua nhan đề của vb

“ Rừng cọ quê tôi”và các ý của vb miêu tả hình dáng , sự gắn bó cây cọ với tuổi thơcủa tác giả , tác dụng của cây cọ và tình cảm giữa cây với người

d, các từ ngữ được lặp đi lặp lại nhiều lần : rừng cọ , lá cọvà các ý lớn trong phần thânbài : miêu tả hình dáng của cây cọ , nêu lên sự gắn bó mật thiết giữa cây cọ với nhân vật tôi , công dụng củacây cọ đối với cuộc sống Bài tập 2 :

Các ý không đảm bảo tính thống nhất : b, d

4, Củng cố : - Chủ đề của vb là gì ? Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của vb /

- Tính thống nhất được thể hiện ở phương diện nào của vb ? Làm thế nào để có thể viết 1 vb bảo đảm tính thống nhất về chủ để ?

5, Dặn dò : - Học thuộc phần ghi nhớ ; Soạn bài tiếp theo “ Bố cục của vb”

Ngày soạn : 7 / 9/ 07

Tuần 2 Bài 2

- Tập truyện những ngày thơ ấu ; Chân dung nhà văn Nguyên Hồng

- Bức tranh phóng ta tranh minh hoạ cảnh bé Hồng nằm trong lòng mẹ

- Dự kiến tích hợp với phần tiếng việt ở bài Trường từ vựng , phần tập làm văn bài bố cục của vb , đặc biệt là sự sắp xếp của phần thân bài

III, Tiến trình lên lớp

1, ỔN định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ:

- Vb Tôi đi học được viết theo thể loại nào ? Vì sao em biết ?

- Một trong những thành công của việc thể hiện cảm xúc , tâm trạng của tác giả Trong vb Tôi đi học là phép so sánh Em hãy nhắc lại 3 so sánh hay trong bài và phân tích hiệu quả nghệ thuật của nó

3, Bài mới : Trong tâm hồn mỗi chúng ta , tình mẫu tử luôn là nhu cầu chính đáng ,

trong sáng và thiêng liêng nhất Một lần nữa chúng ta sẽ được sống lại tình cảm ấy khi đọc hồi kí của nhà văn Nguyên Hồng , ở đó trong tâm hồn của một em bé cô đơn luôn

bị hắt hủi vẫn luôn tha thiết và ấm áp tình yêu quí dành cho người mẹ khốn khổ của mình Một đoạn của hồi kí ấy mang tên Trong lòng mẹ và đó là nhan đề của bài học hôm nay

Gọi hs đọc phần chú thích dấu sao

(?) Em hãy nêu vài nét về Nguyên Hồng và tác

phẩm Những ngày thơ ấu ? (sgk)

Gv đọc mẫu sau đó hướng dẫn cho hs đọc ( Giọng

chậm tình cảm , chú ý các hình ảnh , từ ngữ thể

hiện cảm xúc thay đổi của nhân vật tôi , nhất là

đoạn cuối cuộc trò chuyện với bà cô …)

(?) Em hãy so sánh , mạch truyện và cách kể

chuyện bài trong lòng mẹ có gì giống và khác vb

Tôi đi học ?

- Giống nhau : kể và tả theo trình tự thời gian ,

trong hồi tưởng , nhớ lại kí ức thuổi thơ

Khác nhau :+ ở bài tôi đi học :chuyện liền mạch

trong một thời gian ngắn , không ngắt quãng : Buổi

sáng đầu tiên đến trường

+ Trong lòng mẹ: chuyện không thật liền : có một

I,Tìm hiểu tác giả – tác phẩm

gạch nối nhỏ , ngắn về thời gian vài ngày khi chưa

gặp mẹ và khi gặp mẹ

(?) Vb này chia làm mấy phần ? nêu nội dung từng

phần

- Phần 1; từ đầu đến … người ta hỏi đến chứ : Cuộc

trò chuyện với bà cô

- Phần 2 : Còn lại Cuộc gặp gỡ giữa hai mẹ con bé

Hồng

(?) Hãy tái hiện nội dung thứ nhất của vb bằng

giọng đọc diễn cảm của em ?

(?) Cảnh ngộ của chú bé Hồng có gì đặc biệt ?

- Mồ côi cha , mẹ tha phương cầu thực Hồng sống

nhờ nhà người cô , không được yêu thương , còn bị

hắt hủi

(?) Từ đó bé Hồng có thân phận như thế nào ?

- cô độc, tuổi cực , luôn khao khát tình yêu thương

(?) Theo dõi cuộc đối thoại giữa người cô và bé

Hồng , cho biết nhân vật người cô có quan hệ ntn

với chú bé Hồng ? ( Quan hệ cô – cháu ruột )

(?) Nhân vật người cô hiện lên qua những, cử chỉ ,

lời nói điển hình nào với cháu ?

- cô tôi gọi tôi đến cười bảo : Mày có muốn vào

Thanh Hoá chơi với mẹ mày không ?

- Sao lại không vào ? Mợ mày phát tài lắm , có như

dạo trướcđâu !

- Mày dại quá, cứ vào đi , tao chạy cho tiền tàu

Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho thăm em

bé chứ

(?) Vì sao bé Hồng cảm nhận trong lời đó những ý

nghĩ cay độc , những rắp tâm tanh bẩn ?

- Vì trong những lời nói của người cô chứa đựng sự

giả dối , mỉa mai , hắt hủi thậm chí độc ác dành cho

người mẹ đáng thương của bé Hồng

(?) Những lời lẽ đó bộc lộ tính cách nào của người

cô ?

- Hẹp hòi , tàn nhẫn

* Trong cuộc đối thoại này , bé Hồng đã bộc lộ

những cảm xúc và suy nghĩ của mình

(?) Hãy tìm những chi tiết bộc lộ cảm nghĩ của bé

Hồng đối với người cô?

(?)Trong đó , cảm xúc nào của bé Hồng gây ấn

tượng mạnh nhất cho người đọc ? ( Hs bộc lộ

GV bình : Mỗi xcảm xúc của bé Hồng có thể gợi

lên ở mội người những cảm nghĩ riêng về nổi cay

đắng , tủi cực mà béHồng phải chịu đựng Có điều

trong những đắng cay của bé Hồng đâu chỉ có nổi

xúc của chú về người mẹ bất hạnh

+ Người cô : là một con người cay độc , tàn nhẫn thể hiện qua lời nói , cử chỉ

+ Những ý nghĩ , cảm xúc của chú bé Hồng khi trả lời người cô :

-Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch của cô

- Nhắc đến mẹ tôi , cô tôi chỉ có ý reo rắt vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi khinh miệt và ruồng rẫy mẹ tôi

- Hai tiếng em bé mà cô tôi ngân dài ra thật ngọt ,thất rõ , quả nhiên đã xoán chặt lấy tâm can tôinhư ý cô tôi muốn

-Gía những cổ tục đã đàyđoạ me tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh , đầu mẫu gỗ , tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn , mà nhai , mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi

Tương phản để làm nổi bật tính cách củangười cô, khẳng định tìnhmẫu tử , cao cả của bé Hồng

đau mà còn có niềm căm hờn cái xấu , cái ác đang

trà đạm lên tình mẫu tử của con người

(?) ở đây phương thức biểu đạt nào được vận dụng ?

nêu tác dụng của phương thức biểu đạt ấy ?

- Biểu cảm , thể hiện trực tiếp và gợi trạng

thái tâm hồn đau đớn của bé Hồng

(?) Cảmû xúc của em khi đọc những cảm xúc của bé

Hồng ?

(?) Khi kể về cuộc đối thoại của người cô với bé

Hồng , tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì ? ( Tương

phản )

(?) Hãy chỉ ra phép tương phản này ? nhận xét về ý

nghĩa của phép tương phản đó ?

-đặt hai tính cách trái ngược nhau : Tính cách hẹp

hòi , tàn nhẫn của người cô ><Tính cách trong sáng

giàu tình yêu thương của bé Hồng

- Làm nổi bật lên tính cách của người cô và khẳng

định tình mẫu tử , cao cả của bé Hồng

Gọi hs đọc phần 2

(?) Hình ảnh người mẹ của bé Hồng hiện lên qua

những chi tiết nào ?

+ Mẹ tôi về một mình đem rất nhiều quà bánh cho

tôi và em Quế tôi

+ Mẹ tôi cầm nón vẫy tôi …vừa kéo tay tôi , xoa

đầu tôi …, lấy vạt áo nây thấm nước mắt cho tôi

+ Mẹ tôi không còm cõi xơ xác … gương mặt mẹ tôi

vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn ,

làm nổi bật màu hồng của 2 gò má Hơi quần áo

mẹ tôi và hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu

phả ra lúc đó thơm tho lạ thường

(?) Cacùh gọi mẹ tôi trong tật cả các chi tiết ấy có ý

nghĩa gì ? (Khẳng định đó là người mẹ của riêng bé

Hồng Tình mẹ con gắn bó )

(?) Từ đó bé Hồng cómột người mẹ ntn?

- đẹp đẽ, cao quý , vô cùng yêu con

(?)Trong phần vb này , tình yêu thương của bé

Hồng được trực tiếp bộc lộ đâu là những biểu hiện

cụ thể của tình yêu thương đó ?

+Tiếng gọi : Mợ ơi! Mợ ơi!Mợ ơi !…

+Hành động : Tôi thở hồng hộc trán đẩm mồ hôi và

khi trèo lên xe , tôi ríu cả chân lại Tôi ngồi trên

đệm xe , đùi áp đùi mẹ tôi , đầu ngã vào cách tay

mẹ tôi , tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu

mất đi bổng lại mơn man khắp da thịt

+Xúc cảm : phải bé lại và lăn vào lòng một người

mẹ , để bàn tay người mẹ vuột ve từ trán xuống

b, Bé Hồng yêu thương mẹ

-+ Tiếng gọi : Mợ ơi ! Mợ ơi! Mợ ơi !

+ Hàng động :Tôi thở hòng hộc trán đẩm mồ hôi và khi trèo lên xe tôi ríu cả chân lại ….mơn man khắp da thịt + Xúc cảm : phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ , để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm ….vô cùng Biểu cảm trực tiếp, yêu mẹ mãnh liệt , ngườimẹ không thể thiếu được trong cuộc sống

III, Tổng kết

Ghi nhớ sgk

cằm , và gãi rôm ở sống lưng cho , mới thấy người

mẹ có một êm dịu vô cùng

(?)Tiếng mẹ luôn vang lên trong mọi hành động và

cảm nghĩ của bé Hồng điều đó có ý nghĩa gì ?

-Với bé Hồng , người mẹ là tất cả

- Ngươì mẹ không thể thiếu được trong cuộc sống

của người con Bé Hồng vô cùng yêu quí mẹ

(?) Với em biểu hiện nào ở bé Hồng thấm thía nhất

tình mẫutử ? ( HS bộc lộ)

(?) Nhận xét về phương thức biểu đạt của những

đoạn văn trên tác dụng của phương thức biểu đạt

đó ?

- Biểu cảm trực tiếp

- Tác dụng : thể hiện xúc động của lòng

người , khơi gợi cảm xúc ở người đọc

(?) Cảm nghĩ của em về nhân vật bé Hồng từ những

biểu hiện tình cảm đó ?

+ Nội tâm sâu sắc, Yêu mẹ mãnh liệt , Khao khát

yêu thương

4, Củng cố :Viết một đoạn văn ghi lại những ấn tượng , cảm nhận rõ nhất , nổi bật nhất

của bản thân về người mẹ của mình ?

- Vì sao xếp Tôi đi học và trong lòng mẹ là hồi kí tự truyện ?

5, Dặn dò : - Học thuộc ghi nhớ và chỉ ra được 2 nội dung chính cần nhớ trong bài học

- Soạn bài “ Tức nước vở bờ”

Ngày soạn : 10 / 9 / 07

Tiết 7

I, Mục tiêu cần đạt

Giúp hs

- Hiểu được thế nào là trường từ vựng , biết xác lập các trường tự vựng đơn giản

- Bước đầu hiểu được mối liên quan giữa trường từ vựng với các hiện tượng ngôn ngữ đã học như đồng nghĩa , trái nghĩa , ẩn dụ , hoán dụ , nhân hoá …giúp ích cho việc học văn và làm văn

- Rèn kĩ năng lập trường từ vựng và sử dụng trường từ vựng trong nói , viết

Gọi hs đọc đoạn văn trong sgk

(?) Các từ in đậm dùng để chỉ đối tượng là

người , động vật hay sự vật ?Tại sao em biết

được điều đó ? (chỉ người biết được điều đó

vì các từ đó đều nằm trong câu văn cụ thể , có

ý nghĩa xác định )

(?) Nét nghĩa chung của nhóm từ trên là gì ?

- Chỉ bộ phận cơ thể người

(?) Nếu tập hợp các từ in đậm ấy thành một

nhóm từ thì chúng ta có một trường từ vựng

Vậy theo em Trường từ vựng là gì ? ( Ghi nhớ

sgk)

Bài tập nhanh :

- Cho các từ sau : cao , thấp , lùn , lòng khòng , lêu

khêu , gầy , béo , xác ve , bị thịt , cá rô đực …

- Nếu dùng nhóm từ trên để miêu tả người thì

Trường từ vựng của nhóm từ là gì ?

Chỉ hình dáng con người

GV yêu cầu HS đọc phần 2 trong sgk

(?) Trường từ vựng mắt bao gồm những trường từ

vựng nhỏ nào ? cho vd

+ Các trường từ vựng mắt :

- Bộ phận của mắt : lòng đen , con ngươi ,

lông mày …

- Hoạt động của mắt : ngó , trông , liếc

(?) Trong một trường từ vựng có thể tập hợp những

từ có từ loại khác nhau không ? Tại sao?

+ Có thể tập hợp những từ có từ loại khác nhau vì

:Danh từ chỉ sự vật : con ngươi , lông mày ;

- Động từ chỉ hoạt động : ngo,ù liếc …

- Tính từ chỉ tính chất : lờ đờ, tinh anh …

(?) Do hiện tượng nhiều nghĩa , một từ có thể

thuộc nhiều trường từ vựng khác nhau không ? Cho

vd

+ Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều trường từ

vựng khác nhau

- trường mùi vị : chát , thơm

- trường âm thanh : the thé , êm dịu

- trường thời tiết : hanh , ẩm

(?) Tác dụng của cách chuyển trường từ vựng trong

- Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều trường từ vựng khác nhau

- Các chuyển trường từ vựng có tác dụng làm tăng sức gợi cảm

II, Luyện tập Bài tập 1 :Tìm các trường từ

vựng : tôi , thầy tôi , mẹ , cô tôi , anh em tôi

Bài tập 2 :đặt tên trường từ

vựng

- dụng cụ đánh bắt thuỷ sản

- dụng cụ để đựng

- hoạt động của chân

- trạng thái tâm lí

- tính cách

- dụng cụ để viết

thơ văn và trong cuộc sống hàng ngày ? Cho vd

+ Từ trường từ vựng về người chuyển sang trường

từ vựng về động vật :

- suy nghĩ của con người : tưởng , ngỡ , nghĩ

…

- Hành động của con nguời : mừng , vui ,

buồn …

- Các xưng hô của con người : cô , cậu , tớ

(?) Bài tập 1 yêu cầu chúng ta điều gì ?

(?) Nêu yêu cầu bài tập 2? ( hstln)

(?) Em hãy nêu yêu cầu bài tập 4 ,5 ?

Gọi hs đọc bài tập 6

Bài tập 3 :trường từ vựng thái

-trường từ vựng của từ lạnh : chỉ thời tiết ( lạnh , nóng , ẩm , giá , buốt )

Bài tập 6 :

- Tác giả đã chuyển các từ in ậm trong các câu thơ từ trườngtừ vựng “ quân sự” sang trường từ vựng “ nông nghiệp”

4, Củng cố : Thế nào là trường từ vựng ? Chúng ta cần chú ý điều gì khi tìm hiểu về

trường từ vựng ? cho vd minh họa

5, Dặn dò : học thuộc phần ghi nhớ

- Làm hết bài tập còn lại

- Soạn bài tiếp theo “ từ tượng hình , từ tượng thanh”

Ngày soạn : 10 /9 / 07

Tiết 8

I, Mục tiêu cần đạt

Giúp hs

- Nắm được bố cục vb , đặc biệt là cách sắp xếp các nội dung trong phần thân bài

- Biết xây dựng vbmạch lạc , phù hợp với đối tượng và nhận thức của người đọc

- Rèn kĩ năng xây dựng bố cục vb trong nói viết

2, Kiểm tra bài cũ :Chủ đề của văn bản là gì ?

- Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản ? Làm thế nào để đảm bảo tính thống nhất đó

3, Bài mới :Ở lớp 7 các em đã học bố cục và mạch lạc của vb Các em đã nắm được bố

cục của một vb gồm 3 phần và chức năng nhiệm vụ của chúng Bởi vậy, bài học này ôn lại kiến thức đã học , đồng thời chúng ta đi sâu vào tìm hiểu cách sắp xếp, tổ chức nội dung phần thân bài – phần chính của vb như thế nào ?

Gọi hs đọc vb ở mục I sgk

(?) Văn bản trên có thể chia làm mấy phần ? Chỉ

ra các phần đó ?

+ Chia làm ba phần : phần 1 : từ đầu đến danh lợi

phần 2 ; tiếp theo đến vào thăm ; phần 3 : còn lại

(?) Hãy cho biết nhiệm vụ từng phần của văn bản

- phần 1 : có nhiệm vụ nêu ra chủ đề được nói tới

trong vb - Giới thiệu ông Chu Văn An

- Phần 2 : Trình bày các nội dung chủ yếu làm

sáng tỏ chủ đề của vb - Công lao , uy tín và tính

cách của ông CVA

phần 3 : tổng kết chủ đề của vb - Tình cảm

của mọi người đối với ông CVA

(?) Phân tích mối quan hệ giữa các phần trong

vb ? (Luôn gắn bó chặt chẽ với nhau , phần trước

là tiền đề cho phần sau , còn phần sau là sự tiếp

nối phần trước Các phần đầu tập trung làm rõ

cho chủ đề của vb là nguời thầy đạo cao đức trọng

(?) Từ việc phân tích trên , hãy cho biết một cách

khái quát : Bố cục của vb gồm mấy phần ? Nhiệm

vụ của từng phần ? Các phần của vb quan hệ với

nhau ntn?

( Hs đọc ghi nhớ sgk)

(?) Phần thân bài vb Tôi đi học của Thanh Tịnh

kể về những sự kiện nào ? Các sự kiện ấy được

sắp xếp theo thứ tự nào ?

- sắp xếp theo hồi tưởng những kỉ niệm về buổi

tựu trường đầu tiên của tác giả Các cảm xúc lại

được sắp xếp theo thứ tự thời gian : Những cảm

xúc trên đường đến trường , những cảm xúc khi

bước vào lớp học - Sắp xếp theo sự liên tưởng đối

lập những cảm xúc về cùng một đối tượng trước

đây và buổi tựu trường đầu tiên

(?) Phân tích những diễn biến tâm trạng của cậu

bé Hồng ở vb trong lòng mẹ của Nguyên Hồng ?

- Tình thương mẹ và thái độ căm ghét cực độ

những cổ tục đã đày đoạ mẹ của cậu bé Hồng khi

nghe bà cô cố tình bịa chuyện nói xấu mẹ em ;

Niềm vui sướng cực độ của cậu bé Hồng khi khi

được ở trong lòng mẹ

(?) Khi tả người ,vật , con vật , phong cảnh …, em

sẽ lần lượt miêu tả theo trình tự nào ? Hãy kể một

I, Bài học

1, Bố cục của văn bản

- Vb thường có bố cục 3 phần : Mở bài , thân bài , kết bài

- Phần Mở bài có nhiệm vụ nêu ra chủ đề của vb

- Phần Thân bài thường cómột số đoạn nhỏ trình bày các khía cạch của chủ đề

- Phần Kết bài tổng kết chủ đề của vb

2, Cách bố trí , sắp xếp nội dung phần thân bài của vb

- Nội dung phần thân bài thường được sắp xếp theo một thứ tự tuỳ thuộc vào kiểu vb , chủ đề vb , ý đồ giao tiếp của người viết

- Các ý trong phần thân bài thường được sắp xếp theo trình tự thời gian , không gian , sự phát triển của sự việc hay một mạch suy luận , dòng tình cảm cốt sao cho phù hợp với sựtriển khai chủ đề và sự tiếp nhận của người đọc

II, Ghi nhớ : sgk / 25 III, Luyện tập

Bài tập 1:

số trình tự thường gặp mà em biét ? ( HSTLN)

- Có thể sắp xếp theo thứ tự không gian ( phong

cảnh ) Chỉnh thể bộ phận ( tả người , vật , con

vật ) hoặc tình cảm , cảm xúc ( tả người)

(?) Phân tích trình tự sắp xếp các sự việc ở phần

thân bài trong vb Người thầy đạo cao đức trọng ?

( Các sự việc nói về Chu Văn An là người tài

cao Các sự việc nói về CVA là người đạo đức ,

được học trò kính trọng

(?) Việc sắp xếp nội dung phần thân bài tuỳ

thuộc vào những yếu tố nào ? Các ý trong phần

thân bài thường được sắp xếp theo trình tự nào ?

(HSTLN)

(Hs đọc ghi nhớ sgk)

(?) Nêu yêu cầu của bài tập 1 ?

a, Trình bày thoe thứ tự không gian : nhìn từ xa – đến gần – đến tận nơi – đi

xa dần b, Trình bày ý theo thứ tự thời gian : về cgiều ,lúc hoàng hôn

Các ý trong đoạn trích được sắp xếp theo cách diễn giải , ý sau làm rõ bổ sung cho ý trước

4, Củng cố : Phần mở bài có nhiệm vụ gì ? Việc sắp xếp nội dung phần thân bài tuỳ thuộc

vào những yếu tố nào ? Các ý trong phần thân bài trường được sắp xếp theo trình tự nào ?

5, Dặn dò : - Học thuộc phần ghi nhớ sgk ; làm hết bài tập còn lại

- soạn bài mới “Xây dựng đoạn văn trong vb”

- Thấy được những nét đặc sắc trong nghệ thuật viết truyện của tác giả

- Rèn kĩ năng phân tích nhân vật qua đối thoại , cử chỉ và hành động ; qua biện pháp đối lập tương phản ; Kĩ năng đọc sáng tạo vb tự sự nhiều đối thoại , giàu kịch tính

II, Chuẩn bị

- Dự kiến khả năng tích hợp cho bài học : phần tiếng việt trong bài trường tù vựng ( tiếp theo) , với tập làm văn trong bài Xây dựng đoạn văn trong vb

- Aûnh chân dung Ngô Tất Tố , tác phẩm tắt đèn

- Dự kiến các hình thức dạy học tích cực : đọc , giảng , bình , phát phiếu học tập , thảoluận nhóm

III, Tiến trình lên lớp

1, ỔN định tổ chức :

2, Kiểm tra bài cũ: - Phân tích tâm trạng của bé Hồng khi nằm trong lòng mẹ ?

3, Bài mới :Trong tự nhiên có quy luật đã được khái quát thành câu tục ngữ : Tức nước

vở bờ Trong xh , đó là quy luật : Có áp bức , có đấu tranh quy luật ấy đã được chứng minh rất hùng hồn trong chương XVIII tiểu thuyết tắt đèn của Ngô Tất Tố

(?) Hãy nêu vài nét về tác giả , tác phẩm ?

GV đọc mẫu một đoạn sau đó gọi 1 vài em đọc tiếp ( yêu

cầu : đọc chính xác , có sắc thái biểu cảm , nhất là khi đọc

ngôn ngữ đối thoại của các nhân vật )

Giải thích từ khó

L VB tức nước vở bờ lá đoạn trích trong tiểu thuyết Tắt đèn

nổi tiếng của vh hiện thực phê phán Việt Nam giai đoạn 30 –

45

(?) Hãy dựa vào lí thuyết về sự thống nhất chủ đề trong vb để

chứng minh cho sự chính xác của tiêu đề Tức nước vở bờ ?

+Các phần nội dung liên quan trong vb : chị Dậu bị áp bức

cùng quẫn , buộc phải phản ứng chống lại cai lệ và người nhà

lí trưởng ; Thể hiện đúng tư tưởng của vb : Tức nước vỡ bờ

(?) Từ tân gọi của vb , có thể xác định nhân vật trung tâm của

đoạn trích này ntn? ( Chị Dậu)

(?) Có thể chia đoạn trích này thành mấy phần , nêu nội dung

Gọi hs đọc lại đoạn 1

(?) Chị Dậu chăm sóc anh Dậu trong hoàn cảnh nào ?

-Giữa vụ sưu thuế căng thẳng , nhà nghèo , chị Dậu phải bán

cả con,ø đàn chó mới đẻ và gánh khoai cuối cùng mới đủ suất

sưu cho anh dậu để cứu chồng đang ốm yếu , bị đánh đập từ

đình về Nhưng có nguy cơ anh Dậu lại bị bắt nữa vì chưa có

tiền nộp siêu cho người em

(?) Cách chị Dậu chăm sóc người chồng ốm yếu diễn ra như

thế nào ? +Cháo chín , chị Dậu chị Dậu bắc mang ra giữa nhà

, ngả mâm bát múc ra la liệt Rồi chị lấy quạt quạt cho nguội

;Chị Dậu rón rén bưng một bát lớn đến chỗ chồng nắm : Thầy

em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột” Rồi chị đón

lấy cái Tỉu và ngồi xuống đó như xem có ý chờ xem chồng

chị ăn có ngon miệng hay không

(?) Hình dung của em về con người chị Dậu từ những lời nói

và cử chỉ đó ?(là một phụ nữ đảng đang , hết lòng yêu thương

chồng con , tính tình vốn dịu dàng , tình cảm )

(?) Việc chị Dậu chỉ có bát gạo hàng xóm để chăm sóc anh

Dậu ốm yếu bị hành hạ giữa vụ sưu thuế gợi cho em những

II, Đọc – tìm hiểu văn bản

1, Đọc – tìm hiểu chú thích

2, Bố cục : 2 phần

3, Phân tích

a,Chị Dậu chăm sóc chồng

- Cháo chín , chị Dậu bắc mang …Rồi chị quạt cho chóng nguội

- Chị Dậu rón rén bưng một bát … Ngon miệng không

Chị Dậu là một phụ nữ đảm đang , hếtlòng yêu thương chồng con , tính tình hiền lành

cảm nghĩ gì về tính cảnh của người nông dân nghèo trong xã

hội cũ và phẩm chất tốt đẹp của họ?( cực kì nghèo khổ ,

trong cuộc sống không có lối thoát sức chịu đựng dẻo dai ,

không gục ngã trước hoàn cảnh khốn khó , giàu tình nghĩa )

(?) Khi kể về sự việc chị Dậu chăm sóc chồng giữa vụ sưu

thuế , tác giả đã dùng biện pháp tương phản Hãy chỉ ra phép

tương phản này và tác dụng của biện pháp đó ?

Gọi hs đọc phần 2

(?) Trong phần hai của vb xuất hiện nhân vật nào đối lập với

chị Dậu ? ( cai lệ )

(?) Từ chú thích của sgk , em hiểu gì về nhân vật này ?

- cai lệ là viện cai chỉ huy một tốp lính lệ

(?) Gia đình chị Dậu buộc phải đóng suất thuế sưu cho người

em chồng đã chết từ năm ngoái Điều đó cho thấy thực trạng

xh thời đó ntn? ( tàn nhẫn , bất công , không có luật lệ )

(?) Theo dõi nhân vật cai lệ Ngòi bút hiện thực Ngô Tất Tố

đã khắc hoạ hình ảnh cai lệ bằng những chi tiết điển hình nào

?

+Gõ đầu roi xuống đất , cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của

người hút nhiều sái cũ : thắng kia ….Nộp tiền sưu! Mau !

+ Trợn ngược hai mắt … Dám mỡ mồm xin khất ; Vẫn gịong

hầm hè : nếu không có tiền nộp sưu …điệu ra đình kia

- Đùng đùng cai lệ giật phắt cái thừng để trói anh

Dậu

(?) Qua đó nhận xét nghệ thuật khắc họa nhân vật của tác giả

? - Kết hợp các chi tiết điển hình về bộ dạng , lời nói ,

hành động để khắc hoạ nhân vật

(?) Từ đó một tính cách ntn được bộc lộ ở tên cai lệ ?

- Hống hách , thô bạo , không còn nhân tính

(?) Trước sự tàn bạo , hống hách , không còn nhân tính của

tên cai lệ như thế thì chị Dậu đối phó với bọn tay sai để bảo

vệ chồng bằng cách nào ?

(?) Do đâu mà chị Dậu có sức mạnh lạ lùng khi quật ngã 2

tên tay sai như vậy ? ( đó là lòng căm hờn mà cái gốc của nó

chính là lòng yêu thương )

(?) Tác giả đã dùng biện pháp nghệ thuật gì ? ( Tương phản )

(?) Từ đó , những đặc điểm nổi bật nào trong tính cách chị

Dậu được bộc lộ ? - dịu dàng mà cứng cỏi trong ứng xử ,

giàu tình yêu thương , tiềm tàng tinh thần phan kháng áp bức

(?) Học qua vb này em hiều gì về số phận và phẩm chất của

người phụ nữ nông dân trong xh cũ , bản chất của chế độ xh

đó ; chân lí được khẳng định ? ( HS tìm ý trong phần ghi nhớ

để trả lời )

(?) Nhà văn Nguuyễn Tuân cho rằng : với tác phẩm Tắt đèn ,

Ngô Tất Tố đã xui người nông dân nổi loạn Nên hiểu thế

nào về nhận định này ?(HSTLN)

b, Chị Dậu đương đầu với bọn cai lệ và người nhà lí trưởng

+ Cai lệ : Hống hách , thô bạo , không nhân tính , đồng thời tố cáo xh đầy rẫy bất công , tàn ác , một xh có thể gieo hoạ xuốngđầu người dân lương thiện

+ Chị Dậu :

- lúc đầu cố van xin tha thiết nhưng tên cailệ không thèm trả lời mà nó vẫn cố ép chị Dậu vào bước đường cùng

- Sau đó chị túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cử … túm tíc lẳng cho một cái , ngã nhào ra thềm Tương phản, thể hiện sự dịu dàng mà cứng cõi trong ứng xử , giàu tình yêu thương , tiềm tàng tinhthần phản kháng áp bức

III, Ghi nhớ

Sgk

(?) Từ đó , có thể nhận ra thái độ nào của nhà văn đối với

thực trạng xh và đối với phẩm chất của người nông dân trong

xh cũ ? (HSTLN)

+ lên án xh thống trị áp bức vô nhân đạo , cảm thông với cuộc

sống thống khổ của người nông dân nghèo

4, Củng cố : Em hiểu như thế nào về nhan đề Tức nước vở bờ đặc cho đoạn trích ? Theo

em đặt như vậy có thoả đáng không ? Vì sao

- Em học tập được gì từ nghệ thuật kể chuyện của NTT qua đoạn trích Tức nước vỡ bờ

5, Dặn dò : - Học thuộc ghi nhớ , tóm tắt đoạn trích

- Soạn bài mới “ Lão Hạc”

2, Kiểm tra bài cũ : phần mở bài và phần thân bài có nhiệm vụ gì ?

- Nội dung phần thân bài thường được trình bày ntn?

3, Bài mới :

Hs đọc thầm vb về Ngô Tất Tố và trả lời câu

hỏi :

(?) Văn bản trân gồm mấy ý ? mỗi ý được

viết thành mấy đoạn văn ?

- 2 ý , mỗi ý viết thành một đoạn văn

(?) Dấu hiệu hình thức nào có thể giúp em

nhận biết đoạn văn ?

- viết hoa lùi đầu dòng và dấu chấm xuống

dòng

(?) Vậy theo em đoạn văn là gì ?

- Đơn vị trực tiếp tạo nên vb ; Về hình thức :

I, Bài học

1, Thế nào là đoạn văn ?

- Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên vb , bắt đầu bằng chữ viết hoa lùi đầu dòng , kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng và thường biểu đạt một ý tương đối hoàn chỉnh Đoạn văn thường do nhiềucâu tạo thành

viết hoa lùi đầu dòng và có dấu chấm xuống

dòng

- Về nội dung : thường biểu đạt một ý tương

đối hoàn chỉnh

L GV chốt : đoạn văn là đơn vị trên câu , có

vai trò quan trong việc tạo lập vb

(?) Đọc thầm vb trên và tìm các từ ngữ

chủ đề cho mỗi đoạn ?(đoạn 1 : Ngô Tất Tố ;

đoạn 2 : Tác phẩm Tắt đèn )

Đọc thầm đoạn văn 2 và trả lời câu hỏi :

(?) ý khái quát bao trùm cả đoạn văn là gì ?

(?)Câu nào trong đoạn văn chứa ý khái quát

ấy ?

(?) Câu chứa đựng ý khái quát của đoạn văn

được gọi là câu chủ đề Em có nhận xét gì

về câu chủ đề ?

-đoạn văn đánh giá thành công xuất sắc của

NTT trong việc tái hiện thực trạng nông thôn

VN trước cách mạnh tháng tám và khẳng

định phẩm chất tốt đẹp của những người lao

động chân chính

- Câu chứa ý khái quát : Tắt đèn là tác phẩm

tiêu biểu nhất của Ngô Tất Tố

* Nhận xét :

+ Về nội dung : câu chủ đề thường mang ý

khái quát của cả đoạn văn

+ Về hình thức : lời lẽ ngắn gọn , thường có

đủ 2 thành phần chính ( C-V)

+ Về vị trí : có thể đứng ở đầu hoặc ở cuối

đoạn

(?) Qua đó em hiểu từ chủ đề và câu chủ đề

là gì ? Chúng đóng vai trò gì trong vb ? (Ghi

nhớ sgk)

* GV yêu cầu hs tìm hiểu 2 đoạn văn trong

vb ở mục I.sgk và đoạn văn ở mục II,2 sgk ,

sau đó trả lời các câu hỏi :

(?) Cho biết đoạn văn nào có câu chủ đề và

đoạn văn nào không có câu chủ đề Vị trí

của câu chủ đề trong mỗi đoạn văn ?

- đoạn 1 , mục I : không có câu chủ đề

- đoạn 2 , mục I và đoạn 2 II : có câu chủ đề

+ Vị trí của câu chủ đề :

- đoạn 2 mục I : câu chủ đề nằm ở đầu đoạn

- đoạn 2 mục II : câu chủ đề nằm ở cuối đoạn

(?) Cho biết cách trình bày ý ở mỗi đoạn

II, Luyện tập Bài tập 1 : Văn bản có 2 ý , mỗi

ý được diễn đạt thành một đoạn văn

Bài tập 2 : phân tích cách trình

bày nội dung trong đoạn văn

- đoạn a : diễn dịch ; đoạn b: songhành ; đoạn c : song hành

Bài tập 3 : + đoạn văn diễn

dịch : Lịch sử ta đã có nhiều cuộckháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân ta , đó là những cuộc đấu tranh vĩ đại chống giặc ngoịa xâm như : khởi nghĩa bà trưng , khởi nghĩa nông dân Tây Sơn … và gần đây nhất làhai cuộc kháng chiến chống thực dân pháp và đế quốc Mĩ của dân

+ Đoạn 1 : theo cách song hành

+ Đoạn 2, mục I ,: theo kiểu diễn dịch

+ Đoạn II, 2 , theo cách quy nạp

(?) Em hãy nêu yêu cầu bài tập 1 ?

(?) Nêu yêu cầu của bài tập 2 ? ( HSTLN)

(?) Bài tập 3 yêu cầu chúng ta điều gì ?

(HSTLN)

tộc ta

4, Củng cố : đoạn văn là gì ? các câu trong đoạn văn có nhiệm vụ gì ?

5, Dặn dò :- Học thuộc ghi nhớ sgk ; làm hết bài tập còn lại

- Học bài để tiết sau kiểm tra : viết bài 2 tiết

Ngày soạn : 15/ 9 / 07

Tiết 11, 12

A, MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

Giúp hs

- ôn lại kiểu bài tự sự đã học lớp 6 , có kết hợp với kiểu bài biểu cảm đã học ở lớp 7

- Luyện tập viết bài văn và đoạn văn

I, Đề bài : Từ vb “ Tôi đi học” của nhà văn Thnh Tịnh Em hay kể lại những kỉ niệm

ngày đầu tiên đi học

II, Yêu cầu

- xác định ngôi kể : thứ nhất , thứ ba

- xác định trình tự kể

+ Theo thời gian , không gian

+ theo diễn biến của sự việc

+ Theo diễn biến của tâm trạng

- Xác định cấu trúc của vb ( 3 phần ) dự định phân đoạn ( số lượng đoạn văn cho mỗi phần ) và cách trình bày các đoạn văn

- Thực hiện 4 bước tạo lập vb đã học ở lớp 7 , chú trọng bước lập đề cương

4, Củng cố : nhận xét giờ kiểm tra

5, Dặn dò : về nhà viết lại bài tập làm văn này để nắm chắc hơn vầ kiến thức văn tự

sự , biểu cảm đã học

- Thấy được lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao ( thể hiện chủ yếu qua nhân vật ông giáo ) ; thương cảm đến xót xa và thật sự trân trọng đối với người nôngdân nghèo khổ

- Bước đầu hiểu được đặc sắc nghệ thuật truyện ngắn Nam Cao : khắc hoạ nhân vật tài tình , cách dẫn truyện tự nhiên , hấp dẫn ,sự kết hợp giữa tự sự , triết lí với trữ tình

- Rèn kĩ năng : tìm hiểu và phân tích nhân vật qua ngôn ngữ đối thoại , độc thoại , quahình dáng , cử chỉ , hành động ; Kĩ năng đọc diễn cảm , thay đổi giọng điệu thể hiện tâm trạng các nhận vật khác trong truyện

II, Chuẩn bị

- Dự kiến khả năng tích hợp ngang : phần tiếng việt bài Từ láy , từ tượng hình , từ tượng thanh ; phần tập làm văn ở bài Chuyển đoạn trong vb

- Tích hợp dọc : qua các bài Trong lòng mẹ , Tức nước vở bờ đã học

- Aûnh chân dung Nam Cao , Nam Cao tác phẩm tập 1

III, Tiến trình lên lớp

1, ỔN định tổ chức

2, Kiểm tra bài cũ : Từ các nhân vật chị Dậu , anh Dậu và bà lão hàng xóm , em có

thể khái quát điều gì về số phận và phẩm cách của người nông dân Việt Nam trước cách mạng tháng tám ?

- Từ các nhân vật cai lệ và người nhà lí trưởng , có thể khái quát điều gì về bản chất và chế độ thực dân nữa phong kiến Việt Nam trước đây ?

3, Bài mới :

(?) Em hãy nêu vài nét về tác giả , tác phẩm ?

Gv đọc sau đó hướng dẫn hs đọc theo yêu cầu ( Giọng

điệu biến hoá đa dạng của tác phẩm , tâm trạng , tình

cảm của nhân vật trong truyện được biểu hiện qua

ngôn ngữ đọc thoại , đối thoại )

I, Tìm hiểu tác giả – tác phẩm

Sgk

II, Đọc – Tìm hiểu văn

Giải thích từ khó

(?) vb này chia làm mấy phần ? nêu nội dung từng

phần ?

- tâm trạng của lão Hạc sau khi bán cậu vàng

- Cái chết của lão Hạc

- Thái độ , tình cảm của nhân vật “tôi” đối với Lão

Hạc

(?) Nhận xét chung về các phương thức biểu đạt được

sử dụng trong vb này ? ( tự sự kết hợp miêu tả )

Theo dõi phần đầu cho biết

(?) Tại sao một con chó lại được lão Hạc gọi là cậu

vàng ?

- Lão Hạc nghèo , sống cô độc , chỉ có con chó lão

nuôi làm bạn , được gọi thân mật là cậu vàng

(?) Lí do gì khiến lão Hạc phải bán cậu vàng ?

- Sau khi bị ốm , cuộc sống của lão Hạc quá khó khăn ,

lại gặp kì thóc cao gạo kém , lão nuôi thân không nổi

(?) Cuộc bán cậu vàng , đã lưu lại trong tâm trí lão Hạc

ntn?

- nó có biết gì đâu … thế mà lão xử với tôi như thế

à?

(?) Bộ dạng của lão Hạc khi nhớ lại sự việc này ?

- lão cười như mếu và đôi mắt ầng ậng nước … mặt lão

đột nhiên co rúm lại Những vết nhăn xô lại với nhau ,

ép cho nước mắt chảy ra Cái đầu lão ngoẹo lại một

bên và caí miệng móm mém của lão mếu như con nít

Lão hu hu khóc … đánh lừa con chó

(?) Động từ ép trong câu văn Những nếp nhăn xô lại

với nhau , ép cho nước mắt chảy ra có sức gợi ta ntn?

- Gợi lên khuôn mặt cũ kĩ , già nua , khô héo ; một tâm

hồn đau khổ đến cản kiệt cả nước mắt , một hình hài

rất đáng thương …

(?) Những từ ngữ tượng hình tượng thanh nào được sử

dụng để tạo hình ảnh cụ thể , sinh động cho lão Hạc ?

- ầng ậng nước , miệng móm mém , khóc hu hu

(?) Từ đó , lão Hạc có tâm trạng như thế nào ? (tâm

trạng đau khổ , day dứt , ăn năn , vô cùng yêu thương

loài vật )

* Theo dõi đoạn truyện kể việc lão Hạc nhờ cậy ông

giáo , hãy cho biết :

(?) Mãnh vườn và món tiền gửi ông giáo có ý nghĩa ntn

đối với lão Hạc ?

- Mãnh vườn là tài sản duy nhất lão Hạc có thể dành

cho con trai mãnh vườn ấy gắn với danh dự , bổn phận

của kẻ làm cha, món tiền 30 đồng bạc do cả đời dành

dụm sẽ được dùng phòng khi lão chết có tiền ma chay

- Lão cười như mếu , đôi mắt ầng ậng nước , mặt co rúm lại , những vết nhăn co lại với nhau , ép cho nước mắt chảy ra

- Cái đầu ngoẹo qua một bên , cái miệng móm mém của lão mếunhư con nít , lão khóc

hu hu Tâm trạng đau khổ , day dứt, ăn năn , vô cùng yêu thương loài vật

- lão Hạc còn là một người coi trọng danh dựvà coi trọng bổn phận làm cha

Món tiền ấy mang danh dự của kẻ làm người

(?) Em nghĩ gì về lão Hạc từ chối mọi sự giúp đỡ trong

cảnh ngộ gần như khống kiếm được gì để ăn ngoài rau

má , sung luộc ?( lão Hạc là người tự trọng , không để

người đời thương hại và xem thường )

(?) Từ đó , phẩm chất nào của lão Hạc được bộc lộ ?

- Coi trọng bổn phận làm cha , coi trọng danh giá làm

người

(?) Cũng từ đó hiện lên một số phận con người LH

ntn?

- nghèo khổ và cô độc trong sự trong sạch

* Bằng những việc làm cụ thể , lão Hạc đã chuẩn bị

cái chết cho mình Tác giả đã dành đoạn văn cuối

cùng để đặc tả cái chết của lão Hạc

(?) Hãy tìm trong đoạn văn đó những chi tiết miêu tả

cái chết của lão Hạc

-Lão Hạc đang vật vã ở trên giường , đầu tóc rũ rượi …;

khắp người chốc chốc lại bị giật mạnh một cái , nảy

lên

(?) đặc tả cái chết của lão Hạc tác giả đã sử dụng từ

ngữ ntn? ( Dùng liên tiếp các từ tượng thanh , tượng

hình : vật vã , rữ rượi , xộc xệch , long xòng sọc , tru

tréo )

(?) Theo em sử dụng như thế có tác dụng gì ?

- Tạo hình ảnh cụ thể sinh động về cái chết dữ dội , thê

thảm của lão Hạc

(?) Vì sao mà lão Hạc lại phải tìm đến cái chết như vậy

?

- chết để giữ mãnh vườn và số tiền dành dụm bấy lâu

nay cho người con trai , đồng thời cũng là để tạ lỗi

cùng cậu vàng

(?) Cái chết của Lão Hạc còn có ý nghĩa như thế nào ?

(HSTLN)

- Nó góp phần bộc lộ rõ số phận và tính cách của lão

Hạc , cũng là số phận và tính cách của nhiều người

nông dân nghèo trong xh VN trước cm thánh tám :

nghèo khổ bế tắc cùng đường , giàu tình thương yêu

và lòng tự trọng

- Mặt khác cái chết của lão Hạc còn có ý nghĩa tố cáo

hiện thực xh thực dân nữa phong kiến , học chỉ có thể

xa đoạ , tha hoá hoặc giữ bản chất lương thiện , trong

sạch , tìm lại tự do bằng cái chết của chính mình

(?) Theo em , bi kịch của lão Hạc tác động ntn đến

người đọc ? ( tình cảm xót thương , lòng tin vào những

điều tốt đẹp trong phẩm chất người dân lao động )

* Theo dõi nhân vật ông giáo trong truyện cho

b, Cái chết của lão Hạc

- Lão Hạc vật vã trên giường , đầu tóc rũ rượi, khắp người chốc chốclại giật mạnh một cái , nảy lên

Một cái chết dữ dội, thê thảm , kinh hoàng

- Nó góp phần bộc lộ rõsố phận và tình cách của lạo Hạc , cũng là tính cách của nhiều người nông dân nghèo trong xh VN trước cách mạnh tháng tám Mặt khác cái chết của lạo Hạc có ý nghĩa tố cáo hiện thực xh thực dân nữa phong kiến

c, Thái độ , tình cảm của

biết

(?) Vai trò của ông giáo ntn trong truyện ?

- Vừa là người chứng kiến vừa tham gia vào câu

chuyện của nhân vật chính vừa đóng vai trò dẫn dắt

truyện , vừa trực tiếp bày tỏ thái độ , tính cảm , bộc lộ

tâm trạng của bản thân

(?) Tháo độ của nhân vật “tôi” khi nghe laõ Hạc kể

chuyện như thế nào ?

- Ông giáo dần dần thay đổi từ chổ dửng dưng đến chổ

khâm phục , cảm thương sâu sắc đối với nổi khổ và

tấm lòng của lão Hạc

(?) Những hành động ,cách cư xử chứng tỏ lòng đồng

cảm , xót xa yêu thương của nhân vật “ tôi” đối với lão

Hạc ?

- Tôi muốn ôm choàng lấy lão mà oà lên khóc

- ông con mình ăn khoai , uống nước …thế là

sướng

(?) Từ đấy , phẩm chất nào của nhân vật tôi được bộc

lộ ?

- Lòng nhân ái dựa trên sự chân tình và đồng khổ

(?) Khi nghe Binh Tư nói về lão Hạc , ông giáo cảm

thấy cuộc đơì thật đáng buồn Nhưng khi chứng kiến

cái chết của Lão Hạc , ông gíao lại nghĩ “ Không cuộc

đời chưa hẳn đã đáng buồn , hay vẫn đáng buồn nhưng

lại đáng buồn theo một nghĩa khác” Em hiểu những ý

nghĩ đó của nhân vật ông giáo ntn?(HSTLN)

- Những tính cảm ấy càng sâu sắc hơn khi ông giáo

chứng kiến cái chết vật vã thê thảm của lão Hạc

(?) Những ý nghĩ đó cho ta biết được điều cao quý

nào trong tâm hồn ông giáo? ( Trong nhân cách ,

không mất lòng tin vào những điều tốt đẹp ở con người

)

(?) Học qua vb này em hiểu được điều sâu sắc nào về

số phận và phẩm chất của người nông dân lao động

trong xh cũ ? (Số phận đau thương , cùng khổ Nhân

cách cao quí )

(?) nhân vật ông giáo trong vb Lão Hạc là hình ảnh của

nhà văn Nam Cao Từ nhân vật này em hiểu gì về tác

giả Nam Cao? (HSTLN)

- Là nhà văn của những người lao động nghèo khổ mà

lương thiện Giàu lòng thương người nghèo Có lòng

tin mãnh liệt vào những phẩm chất tốt đẹp của người

lao động

(?) Em học tập được gì từ nghệ thuật kể chuyện của

NC trong vb Lão Hạc ? (HSTLN)

- Kể chuyện kết hợp miêu tả và biểu cảm , Sử dụng

nhân vật “ tôi” đối với lão Hạc

- Từ chổ dửng dưng đếnchổ khâm phục , cảm thương sâu sắc đối với nổi khỏ và tấm lòng của lão Hạc , tình cảm và sâu sắc hơn khi ông giáo chứng kiến cái chết vật vã , thê thảm của lão Hạc

Lòng nhân ái dựa trên sự chân tình và đồng khổ Trong nhân cách , không mất lòng tin vào những điềutốt đẹp của con người

III, Tổng kết

sgk

các chi tiết cụ thể , sinh động để khắc hoạ nhân vật

- Cách kể tự nhiên , chân thực từ ngôi thứ nhất

4, Củng cố : - Qua đoạn trích Tức nước vỡ bờ và truyện ngắn Lão Hạc , em hiểu thế

nào về cuộc đời và tính cách người nông dân trong xh cũ ?

5, Dặn dò :- Học thuộc ghi nhớ

- Tóm tắt đoạn trích

- Soạn bài mới “ Cô bé bán diêm”

- Hiểu được thế nào là từ tượng hình , từ tượng thanh

- Có ý thức sử dụng từ tượng hình , từ tượng thanh để tăng thêm tính hình tượng , tính biểu cảm trong giao tiếp

- Rèn khả năng sử dụng từ tượng hình , từ tượng thanh trong việc viết vb tự sự , miêu tả , biểu cảm

(?) Trong những từ in đậm trên , những từ

nào gợi tả hình ảnh , dáng vẻ , trạng thái của

sự vật ; những từ ngữ nào mô phỏng âm

thanh của tự nhiên của con người ?

- Từ ø gợi tả hình ảnh , dáng vẻ : móm mém ,

xồng xộc , vật vã , rũ rượi , xộc xệch , sòng

sọc

- Từ ngữ mô phỏng âm thanh của tự nhiên ,

của con người : hu hu , ưu ửu

(?) Những từ ngữ gợi tả hình ảnh , dáng vẻ ,

hoạt động , trạng thái hoặc mô phỏng âm

I, Bài học

1, Đặc điểm , công dụng

+ Đặc điểm : Từ tượng hình là từgợi tả hình ảnh , dáng vẻ , trạng thái của sự vật Từ tượng thanh là từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên , của con người

+ Công dụng : Từ tượng hình, từ

thanh như trên có tác dụng gì trong văn miêu

tả , tự sự ?

- Gợi được hình ảnh cụ thể , sinh động , có

giá trị biểu cảm cao

(?) Từ phân tích vd trên hãy cho biết đặc

điểm của ø từ tượng hình , từ tượng thanh và

công dụng của nó của nó ?

(HS đọc phần ghi nhớ )

L Bài tập nhanh :

- Tìm những từ ngữ tượng hình , tượng thanh

trong đoạn văn sau :

Anh dậu uốn vai ngáp dài một tịếng Uể

oải , chống tay xuống phản , anh vưìa rên

vừa ngỏng đầu lên Run rẩy cất bát cháo ,

anh mới kề vào đến miệng , cai lệ và người

nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những

roi song , tay thước và dây thừng

- từ tượng hình : uể oải , run rẫy

- tượng thanh : sầm sập

Hs đọc bài tập 1

(?) Bài tập 1 yêu cầu chúng ta điều gì ?

( HSTLN)

(?) Nêu yêu cầu của bài tập 2 ? ( Thi giữa

các nhóm với nhau )

Gọi hs đọc yêu cầu bài tập 3

( HSTLN)

(?) Nêu yêu cầu của bài tập 4 ?

tượng thanh gợi được hình ảnh , âm thanh cụ thể , sinh động , có giá trị biểu cảm cao ; thường được dùng trong văn miêu tả và tự ựn

II, Luyện tập Bài tập 1 : Tìm từ tượng hình , từ

Bài tập 2 : Tìm từ tượng hình gợi

tả dáng đi của người

- Lò dò , khệng khạng , rón rén , lẻo khẻo , huỳnh huỵch , ngất ngưỡng , lom khom , dòm dẫm , liêu xiêu

Bài tập 3 : Phân biệt nghĩa các từ

- Hô hố : tiếng cười to, vô ý , thô lỗ

- Cười hơ hớ : mô phỏng tiếng cười thoải mái , vui vẻ , không cần che đậy , giữ gìn

Bài tập 4 : Đặt câu

- Ngoài trời đã lắc rắc những hạt mưa xuân

- Trên cành đào đã lấm tấm những nụ hoa

- Đêm tối , trên con đường khúc khuỷu thấp thoáng những đốm sáng đom đóm lập loè

- Chiếc đồng hồ báo thức trên bàn kiên nhân kêu tích tắc suốt đêm

4, Củng cố : Thế nào là từ tượng thanh , tượng hình ? Nêu công dụng của nó

5, Dặn dò :- Học thuộc phần ghi nhớ

- Làm hết bài tập còn lại

- Soạn bài tiếp theo “ Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xh”

- Viết được đoạn văn liên kết mạch lạc , chặt chẽ

- Rèn luyện kĩ năng dùng phương tiện liên kết để tạo liên kết hình thức và liên kết nội dung giữa các đoạn trong vb

II, Chuẩn bị

- Dự kiến khả năng tích hợp : vb lão Hạc , với tiếng việt qua bài Từ tượng hình , từ tượng thanh

- Một số đoạn văn

III, Tiến trình lên lớp

1, ỔN định tổ chức :

2, Kiểm tra bài cũ :

3, Bài mới

Hs đoạn ï thầm 2 văn bản ở mục I 1 , 2 trong sgk

(?) Hai đoạn văn ở mục I 1 có mối liên hệ gì không ?

Tại sao ?( đoạn 1 tả cảnh sân trường làng Mĩ Lí trong

ngày tựu trường Còn đoạn 2 nêu cảm giác của nhân

vật “ tôi” một lần ghé qua thăm trường trước đấy

- Hai đoạn văn này tuy cùng viết về về một ngôi

trường nhưng giữa việc tả cảnh hiện tại với cảm giác

về ngôi trường ấy không có sự gắn bó với nhau Theo

lô- gíc thông thường thì cảm giác ấy phải là cảm giác

ở thời điểm hiện tại khi chứng kiến ngày tựu trường

Bởi vậy , người đọc sẽ hụt hẫng khi đọc đoạn văn sau

* Nhận xét hai đoạn văn ở mục I 2 ?

(?) Cụm từ trước đó mấy hôm được viết thêm vào đầu

đo văn có tác dụng gì ?(Taọï sự gắn bó giữa 2 đoạn

văn )

(?) Sau khi thêm cụm từ trước đó mấy hôm , hai đoạn

văn đã liên kết với nhau ntn?

- Từ “ đó” tạo sự liên tưởng cho người đọc với đoạn

văn trước Chính sự liên tưởng này tạo nên sự gắn kết

chặt chẽ giữa hai đoạn văn với nhau , làm cho 2 đoạn

- Đảm bảo tính mạch lạc trong lập luận , giúp cho

văn liền ý liền mạch

(?) Cụm từ trước đó mấy hôm là phương tiện liên kết

đoạn Hãy cho biết tác dụng của nó trong vb ?

( HSTL)

Gọi hs đọc mục I 1 sgk

(?) Xác định các phương tiện liên kết đoạn văn trong 3

vd a, b, d ? (vd a : Sau khâu tìm hiểu ; vd b : nhưng , vd

d : nói tóm lại )

(?) Các từ liên kết đoạn đó thường đứng ở vị trí nào ?

- được đặt đầu đoạn văn

(?) Cho biết mối quan hệ về ý nghĩa giữa các đoạn văn

trong từng vd ? ( d a : quan hệ liệt kê ; vd b : quan hệ

tương phản ,đối lập ; vd d : quan hệ tổng kết , khái

quát )

(?) Kể thêm các phương tiện liên kết đoạn văn cho mỗi

vd ? VD a : trước hết , đầu tiên , cuối cùng , sau nữa ,

ột mặt , mặt khác , một là , hai là , thêm vào đó , ngoài

ra …

VD b :nhưng , trái lại , tuy vậy , ngược lại , song , thế

mà VD d : tóm lại , nói tóm lại , nhìn chung , tổng kết

lại , nói một cách tổng quát thì , nói cho cùng , có thể

nói

GV yêu cầu hs đọc lại 2 đoạn văn ở mục I 2

(?) Từ đó thuộc từ loại nào ?kể thêm một số từ cùng từ loại

với từ đó ?

(?) Trước đó là thời điểm nào ? Tác dụng của từ đó ?

(HSTLN) - Từ đó là chỉ từ Một số từ cùng loại : này ,

kia , ấy , nọ Trước đó là thời quá khứ , còn trước sân

trường làng Mĩ Lí dày đặc cả người là thời hiện tại

- Liên kết 2 đoạn văn

Gv yêu cầu hs đọc thầm mục II 2

(?) Xác định câu nối dùng để liên kết giữa 2 đoạn

văn ?

- ái dà , lại còn chuyện đi học nữa cơ đấy

(?) Vì sao nói đó là câu có tác dụng liên kết ?

(HSTLN)

- nối tiếp và phát triển ý ở cụm từ bố đóng sách cho

mà đi học trong đoạn văn trên

(?) khi chuyển từ đoạn văn này sang đoạn văn khác

chúng ta phảilàm như tế nào ? Có thể sử dụng các

phương tiện liên kết nào để thể hiện quan hệ giữa các

đoạn văn ?

(HS đọc ghi nhớ )

(?) Nêu yêu cầu bài tập 1 ?

(?) Bài tập 2 yêu cầu chúng ta phải làm gì ?

người viết vb trình bày vấnđề một cách lô – gíc , chặt chẽ ; đồng thời giúp cho người tiếp nhận vb có thể lĩnh hội đầy đủ nội dung của vb , tương lại )

2, Cách liên kết các đoạn văn trong vb

- Khi chuyển từ đoạn văn này sang đoạn văn khác , cần sử dụng các phương tiện liên kết để thể hiện quan hệ ý nghĩa của chúng

- Có thể dùng các phương tiện liên kết sau :

+ dùng từ ngữ có tác dụng liên kết : quan hệ từ , đại từ , chỉ từ , các cụm từ thể hiện ý liệt kê , so sánh , đối lập , tổng kết , khái quát …

+ dùng câu nối

II, Luyện tập Bài tập 1 : tìm từ ngữ có

tác dụng liên kết trong đoạn văn

a, : nói như vậy ; b, thế mà

- c, cũng ( đối đoạn 2 với đoạn 1 ) , tuy nhiên ( nối đoạn 3 với đoạn 2)

Bài tập 2 Chọn các từ ngữ

hiặc câu thích hợp điền vào chổ trống

a, từ đó ; b, nói tóm lại

c, tuy nhiên ; d, thật khó trả lời

4, Củng cố : Nêu tác dụng của phép liên kết và các phương tiện liên kết chủ yếu để thể

hiện quan hệ giữa các đoạn văn ?

5, Dặn dò : - Học thuộc ghi nhớ , Làm hết bài tập còn lại

Soạn bài mới “ Tóm tắt văn bản tự sự”

- Hiểu rõ thế nào là từ địa phương , thế nào là từ biệt ngữ xh

- Biết sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xh đúng lúc , đúng chỗ Tránh lạm dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xh , gây khó khăn trong giao tiếp

2, Kiểm tra bài cũ :

- Thế nào là từ tượng hình , từ tượng thanh ? cho vd minh hoạ

3, Bài mới :

Tiếng việt là thứ tiếng có tính thống nhất cao Người Bắc Bộ , người trung bộ và người Nam Bộ có thể hiểu được tiếng nói của nhau Tuy nhiên bên cạch sự thống nhất cơ bản đó , tiếng mỗi địa phương , mỗi tầng lớp xh cũng có những khác biệt về ngữ âm , từ vựng ngữ pháp Vậy sự khác biệt đó như thế nào thì tiết học hôm nay sẽ trả lời cho câu hỏi đó

Gv yêu cầu hs quan sát vd trên bảng phụ

(?) Hai từ bắp , bẹ đều có nghĩa là ngô , nhưng từ nào

được dùng phổ biến hơn ? Tại sao ?

- Từ ngô được dùng phổ biến hơn vì nó nằm trong vốn từ

vựng toàn dân , có tính chẩn mực văn hoá cao

(?) Trong 3 từ trên từ nào là từ địa phương ? tạo sao

- Hai từ bắp , bẹ là những từ địa phương vì nó chỉ được

dùng trong phạm vi hẹp , chưa có tính chuẩn mực văn

hoá cao

(?) Vậy từ toàn dân khác từ địa phương ở điểm nào?

( Hs đọc ghi nhớ sgk)

(?) Em hãy tìm một số vd minh hoạ ?

L Bài tập nhanh

+ ùCác từ mè đen , trái thơm có nghĩa là gì ? chúng thuộc

từ địa phương ở vùng nào ?

- Nghĩa là vừng đen , quả dứa

- Từ địa phương vùng Nam Bộ

Gọi hs đọc vd sgk

(?) Tại sao tác giả dùng 2 từ mẹ và mợ chỉ cùng một đối

tượng ? Trước cách mạng tháng tám , trong tấm lớp xh

nào thường dùng các từ mợ , cậu ?

- Mẹ và mợ là hai đồng nghĩa

- Ơû xh ta trước cách mạng thánh tám , trong tầng

I, Bài học

1, Từ địa phương

- Khác với từ ngữ toàn dân , từ địa phương là từ ngữ chỉ sử dụng ở một ( hoặc một số) địa phương nhất định

2, Biệt ngữ xh

- là những từ ngữ chỉ được dùng

lớp trung lưu , thượng lưu , con gọi mẹ là mợ

(?) Các từ ngỗng , trúng tủ có nghĩa là gì ? Tầng lớp xh

nào thường dùng các từ ngữ này ?

- ngỗng la điểm 2 , trúng tủ có nghĩa là đúng cái

phần đã học thuộc lòng

- tầng lớp sinh viên thường dùng

* Những từ như thế gọi là biệt ngữ xh

(?) Vậy thế nào là biệt ngữ xh ? Cho vd minh hoạ

(HS đọc ghi nhớsgk )

VD : tầng lớp thị dân tư sản pháp thuộc gọi cha , mẹ là

cậu mợ ; thời phong kiến vua tự xưng là trẫm , thức ăn

của vu gọi là ngự thiện …

(?) Khi sử dụng từ địa phương và biệt ngữ xh chúng ta

cần chú ý điều gì ? Tại sao

- Cần chú ý đến đối tượng giao tiếp ( người đối

thoại người đọc) tình huống` giao tiếp ( nghiêm

túc , trang trọng hay suồng sã , thân mật ) , hoàn

cảnh giao tiếp ( thời đại đang sống , môi trường

học tập , công tác ) để đạt hiểu quả cao trong

giao tiếp

(?) Trong các tác phẩm thơ , văn , các tác giả có thể sử

dụng lớp từ này , vậy chúng có tác dụng gì ?

- Tô đậm sắc thái địa phương hoặc tầng lớp xuất

thân , tính cách của nhân vật

(?) Có nên sử sụng lớp từ này một cách tuỳ tiện không ?

tại sao ?

- Không nên lạm dụng lớp từ ngữ này một cách tuỳ

tiện vì nó dễ gây ra sự tối nghĩa , khó hiểu

(?) Dùng từ địa phương và biệt ngữ xh có tác dụng gì ?

(?) Muốn tránh lạm dụng từ địa phương chúng ta phải

làm ntn? ( Ghi nhớ sgk )

(?) Bài tập 1 yêu cầu chúng ta phải làm gì ? ( Hs thi giữa

các nhóm với nhau )

(?) Nêu yêu cầu của bài tập 2 ? ( HSTLN)

(?) Bài tập 3 yêu cầu điều gì ?

trong một tầng lớp xh nhất định

3, Sử dụng từ địa phương , biệt ngữ xh

+cần chú ý đến đối tượng giao tiếp , tính huống giao tiếp , hoàn cảnh giao tiếp

+ Trong các tác phẩm thơ , văn các tác giả có thể sử dụng lớp từ này để tô đậm sắc thái địa phương hoặc tầng lớp xuất thân , tính cách nhân vật

+Không nên lạm dụng lớp từ ngữ này một cách tuỳ tiện vì nó dễ gây

ra sự tối nghĩa , khó hiểu

II, Ghi nhớ : sgk III, Luyện tập

Bài tập 1 Tìm từ địa phương và từ toàn dân tương ứng

- ngái – xa ; chộ – thấy ; nón – mũ trái – quả ; chén – cái bát; vô – vào

Bài tập 2 :Tìm một số từ của tầng

lớp xh Học vẹt : học thuộc lòng một cách máy móc

Học tủ : đoán mò một số bài nào đó để học thuộc lòng

Xơi gậy : điểm 1 Dân phe phẩy : mua bán bất hợp pháp

Bài tập 3 : những trường hợp nên

dùng từ địa phương : a

4, Củng cố :Thế nào là từ địa phương ? Biệt ngữ xh là gì ? Cho vd minh hoạ

- Dùng từ địa phương và biệt ngữ xh chúng ta cần chú ý điều gì ?

5, Dặn dò : Học phần ghi nhớ ; Làm hết bài tập còn lại

- Soạn bài mới “ Trợ từ , thán từ”

Ngày soạn : 28/9 /07

Tiết 18

I, Mục tiêu cần đạt

Giúp hs

- Nắm được mục đích và cách thức tóm tắt một vb tự sự

- Luyện tập kĩ năng tóm tắt vb tự sự

II, Chuẩn bị

- Dự kiến khả năng tích hợp : Với văn qua các vb đã học , với tiếng việt qua bài Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xh

- Một số vb

III, Tiến trình lên lớp

1, ỔN định tổ chức :

2, Kiểm tra bài cũ :

- Nêu tác dụng của việc liên kết trong đoạn văn ?

- Có thể sử dụng những phương tiện liên kết nào để thể hiện quan hệ giữa các đoạn văn ?

3, Bài mới : Chúng ta đang sống trong một thời đại bùng nổ thông tin , nghĩa là có rất

nhiều lượng thông tin được cập nhật hằng ngày trên các kênh phát tin khác nhau ( sách báo, truyền hình ,mạng in – tơ – nét ), hoặc khi ra đường chúng ta chứng kiến một sự việc nào đó , về nhà kể tóm tắt cho gia đình xem , xem một cuốn sách, một bộ phim mới chiếu , ta có thể tóm tắt lại cho người chưa đọc , chưa xem biết Vậy tóm tắt là gì ? cách tóm tắt như thế nào? thì bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu được điều đó

Gv yêu cầu hs tìm hiểu mục II 1 và trả lời

câu hõi sau

(?) Nội dung đoạn văn trên là ở vb nào ? Tại

sao em biết được điều đó ?

- Vb STTT ( đã học ở lớp 6) Biết được là

nhờ vào các nhân vật chính và sự việc

chính

(?) So sánh đoạn văn trên với nguyên văn của

vb ? (HSTLN)

- Nguyên văn truyện dài hơn

- Số lượng các chi tiết và nhân vật dài

hơn

- Lời văn trong truyện khách quan hơn

* Viết đoạn văn trên người ta gọi là tóm tắt

vb tự sự

Gọi 1 hs đọc yêu cầu phần I 2

(?)Vậy theo em , thế nào là tóm tắt vb tự sự ?

hãy lựa chon câu dúng nhất trong các câu sau ?

( câu b)

(?) Gọi hs đọc ghi nhớ sgk

Gv yêu cầu hs đọc thầ đoạn văn tóm tắt mục

II 1

(?) Vb tóm tắt trên ù có nêu được nội dung

chính của văn bản ấy không ?

(?) Từ việc tìm hiểu trên , hãy cho biết các yêu

cầu đối với một vb tóm tắt ?

- Đáp ứng đúng mục đích , yêu cầu tòm

tắt

- Bảo đảm tính khách quan : trung thành

với vb được tóm tắt , không thêm bớt

các chi tiết , sự việc không có trong tác

phẩm , không chen vào bản tóm tắt các

ý kiến bình luận , khen chê của các

2, Cách tóm tắt vb tự sự

a, Những yêu cầu đối với vb tóm tắt

- Vb tóm tắt cần phải phản ánh trung thành nd của vb được tóm tắt

- Đảm bảo tính hoàn chình : dù ở mức độ khác nhau , nhưng bản tóm tắt phải giúp người nđọc hình dung được toàn bộ câu chuyện

- Đảm bảo tính cân đối : số dòng tóm tắt cho các sự việcchính , nhân vật chính , chi tiết tiêu biểu và các chương mục , phần một cách phù

nhân người tóm tắt

- Đảm bảo tính hoàn chỉnh : dù ở mức độ

khác nhau , nhưng bản tóm tắt phải giúp

người đọc hình dung được toàn bộ câu

chuyện ( mở đầu , phát triển , kết thúc

- Bảo đảm tính cân đối : số dòng tóm tắt

dành cho các sự việc chính , nhân vật

chính , chi tiết tiêu biểu và các chương ,

mục , phần … một cách phù hợp

(?) Muốn viết được một vb tóm tắt , theo em

phải làm những việc gì ? Những việc ấy phải

thực hiện theo những trình tự nào ?( HSTLN)

Gọi hs đọc ghi nhớ sgk

hợp

- b, Các bước tóm tắt vb

- đọc kĩ tác phẩm được tóm tắt để nắm nội dung của nó

- xác định nội dung chính cần tóm tắt : lựa chọn các nhân vật quan trọng , những sự việc tiêu biểu

- Sắp xếp nội dung chính theo một trật tự hợp lí

- Vb tóm tắt bằng lời văn của mình

4, Củng cố : Thế nào là tòm tắt vb tự sự ? Nêu cách tóm tắt vb tự sự ?

5, Dặn dò : Học thuộc ghi nhớ sgk

- Soạn bài mới “ Luyện tập tóm tắt vb”

Ngày soạn : 29/ 9 / 07

Tiết 19

I, Mục tiêu cần đạt

Giúp hs

- Vận dụng các kiến thức đã học ở tiết 18 vào việc luyện tập tóm tắt văn bản tự sự

- Rèn kĩ năng thao tác tóm tắt vb tự sự

II, Chuẩn bị

- Dự kiến khả năng tích hợp : các vb Văn và các kiến thức về Tiếng Việt đã học

III, Tiến trình lên lớp

1, ỔN định tổ chức