HOẠT ĐỘNG 2: Đọc – Hiểu văn bản - Gv cùng hs đọc yêu cầu giọng điệu cần thay đổi linh hoạt cho phù hợp với từng đoạn nhưng nhìn chung giọng điệu cần hào hùng , tha thiết - Gv nhận
Trang 1Tiết 93,94 Ngày dạy: 11-02-2011
Văn bản
HỊCH TƯỚNG SĨ
( Trần Quốc Tuấn )
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Bổ sung thêm kiến thức về văn nghị luận trung đai
- Thấy được chức năng, yêu cầu nội dung, hình thức của văn bản Hịch tướng sĩ
- Cảm nhận được lòng yêu nước tha thiết, tầm nhìn chiến lược của vị chỉ huy quân sự đại tài Trần Quốc Tuấn
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức:
- Sơ giản về thể hịch
- Hoàn cảnh lịch sử liên quan đến sự ra đời của bài Hịch tướng sĩ
- Tinh thần yêu nước, ý chí quyết thắng kẻ thù xâm lược của quân dân thời Trần
- Đặc điểm văn chính luận ở Hịch tướng sĩ
2 Kĩ năng:
- Đọc – hiểu một văn bản viết theo thể hịch
- Nhận biết được không khí thời đại sục sôi thời Trần ở thời điểm dân tộc ta chuẩn bị cuộc kháng chiến chống giặc Mông – Nguyên xâm lược lần thứ hai
- Phân tích được nghệ thuật lập luận, cách dùng các điển tích, điển cố trong văn bản nghị luận trung đại
3 Thái độ: Biết vận dụng bài học để viết văn nghị luận , có sự kết hợp giữa tư duy lô – gíc và tư duy hình tượng , giữa lí lẽ và tình cảm
C PHƯƠNG PHÁP
- Vấn đáp, nêu vấn đề, phân tích, bình giảng
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức: 8ª3
2 Kiểm tra bài cũ : Em hiểu thế nào là thể chiếu ?
- Sự kết hợp giữa lí lẽ và tình cảm được thể hiện như thế nào trong bài Chiếu dời đô ? Phân tích , dẫn chứng
- Vì sao nói , với Thiên đô chiếu , LCU xứng đáng là một vị minh quân nhìn xa trông rộng ?
3 Bài mới : GV giới thiệu bài:Trần Quốc Tuấn là một trong những danh tướng kiệt xuất của nân dân Việt Nam và của thế giới thời trung đại Ông góp công lớn trong 2 cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên ( 1285 , 1288 ) Là nhà lí luận quân sự với các tác phẩm Vạn kiếp tông bí truyền thư , Binh thư yếu lược , để kích động tinh thần yêu nước , trung nghĩa , quyết chiến quyết thắng của tướng sĩ dưới quyền Hôm nay , chúng ta đi tìm hiểu một trong những vb mang nội dung đó
HOẠT ĐỘNG 1: Giới thiệu tác giả , tác
phẩm :
(?) Em hãy nêu vài nét về tác giả , tác phẩm
? ( sgk)
HS: phát biểu
I, Giới thiệu chung
1 Tác giả
2 Tác phẩm Sgk
II, Đọc – Hiểu văn bản
Trang 2HOẠT ĐỘNG 2: Đọc – Hiểu văn bản
- Gv cùng hs đọc ( yêu cầu giọng điệu cần
thay đổi linh hoạt cho phù hợp với từng
đoạn nhưng nhìn chung giọng điệu cần hào
hùng , tha thiết )
- Gv nhận xét cách đọc của từng hs
- Giải thích từ khó
(?) Từ chú thích sgk, hãy cho biết: Đặc điểm
chính của thể hịch trên các phương diện
hình thức, mục đích, tác động ?
(?) Từ đó , hãy xác nhận các đặc điểm chính
của bài Hịch tướng sĩ ?
- Là bài văn nghị luận Do chủ tướng Trần
Quốc Tuấn viết, nhằm thuyết phục tướng sĩ
học tập Binh thư yếu lược Kích động lòng
yêu nước căm thù giặc của các tướng sĩ thời
Trần từ đó mà ra sức học Binh thư
(?) Hãy tìm bố cục cụ thể của bài Hịch
Tướng sĩ chia làm mấy đoạn ? Nêu nội dung
từng đoạn ?
- MB : Từ đầu đến nay con lưu tiếng tốt :
Nêu những gương trung thần nghĩa sĩ trong
lịch sử
- TB : tiếp theo cho đến phỏng có được
không: Phân tích tình hình địch ta , nhắm
khích lệ lòng yêu nước , căm thù giặc của
tướng sĩ
- KB : còn lại : Kêu gọi tướng sĩ học Binh
thư yếu lược
*Gọi hs đọc đoạn 1
(?) Những nhân vật được nêu gương có địa
vị xã hội ntn?
HS: Trả lời
(?) Các nhân vật này có địa vị xã hội cao
thấp khác nhau , thuộc các thời đại khác
nhau , nhưng ở họ có những điểm chung nào
để thành gương sáng cho mọi người noi
theo ?
HS: Phát biểu
(?) Để mở bài tác giả đã dùng biện pháp
nghệ thuật gì ? Nghệ thuật đó đã đem lại
hiệu quả gì cho đoạn văn ?
- Dùng phép liệt kê, sử dụng nhiều câu cảm
1, Đọc , tìm hiểu từ khó ( sgk)
2 Tìm hiểu văn bản
a, Bố cục : 3 phần
b, Phân tích
b1, Nêu gương sáng trong lịch
sử
- Có người là tướng như Do
Vu, Vương Công Kiên, Cốt Đãi Ngột Lang, Xích Tu Tư
- Có người là gia thần như Dự Nhược, Kích Đức
- Có người làm quan nhỏ coi giữ ao cá như Thân Khoái
Họ sẵn sáng chết vì vua, vì chủ tướng Không sợ hiểm nguy, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ Nêu gương sáng trong lịch sử để khích lệ lòng trung quân ái quốc của tướng sĩ thời Trần
Trang 3thán Vì vậy thuyết phục người đọc tin
tưởng điều định nói bởi tính khách quan
của các dẫn chứng có thật
(?) Từ đó phần mở bài đã đảm nhận được
chức năng nào của Hịch tướng sĩ ?
HS: Phát biểu
(?) Tácgiả đã tự bộc lộ rõ mình ntn trong
phần này ?
- Hiểu rõ lịch sử Tôn trọng đề cao gương
sáng của lòng trung quân ái quốc Muốn
tác động tình cảm đó tới người đọc người
nghe
HẾT TIẾT 1 HOẠT ĐỘNG 3: Phân tích tình hình địch –
ta
*Gọi hs đọc đoạn 2
(?) Khi phân tích tình hình địch – ta tác giả
đã dùng những luận điểm nào ?
- Tội ác của giặc và lòng căm thù Phê
phán thói hưởng lạc cá nhân , từ đó thức
tỉnh tinh thần yêu nước của các tướng sĩ
(?) Hãy tìm những câu văn tương ứng với
luận điểm đó ? - Từ Huống chi ta … đến
ta cũng vui lòng
- Từ các ngươi ở cùng ta đến …được không
* Đọc đoạn văn mang luận điểm 1
(?) Thời loạn lạc và buổi gian nan mà tác
giả nói tới ở đây thuộc về thời kì nào của
nước ta ?
- Thời Trần , quân Mông – Nguyên lăm le
xâm lược nước ta
(?) Trong thời buổi ấy, hình ảnh kẻ thù hiện
lên qua những từ ngữ nào ?
HS : Trả lời
(?) Có gì đặc sắc trong lời văn khắc hoạ kẻ
thù ?
- Ngôn từ gợi hình gợi cảm , lời văn mỉa
mai châm biếm
(?) Cách tạo lời văn như thế có tác dụng gì ?
- Khắc hoạ sinh động hình ảnh ghê tởm của
kẻ thù Gợi cảm xúc căm phẫn cho người
đọc , người nghe
(?) Từ đó kẻ thù hiện ra như thế nào ?
- Bạo ngược , vô nhân đạo , tham lam
(?) Nhận xét thái độ của người viết đoạn văn
này ?
HẾT TIẾT 1
b2, Phân tích tình hình địch -
ta
- Đi lại nghênh ngang ngoài đường, uốn lưỡi cú diều, sỉ mắng triều đình, đem thân dê chó mà bắt nạt tể phụ, đòi ngọc lụa, hạch sách bạc vàng, hung hãn như hổ đói
Ngôn từ gợi hình gợi cảm , lời văn mỉa mai châm biếm đã khắc hoạ sinh động hình ảnh ghê tởm của kẻ thù Gợi cảm xúc căm phẫn cho người đọc, người nghe Qua đó cho ta thấy bộ mặt bạo ngược, vô nhân đạo, tham lam của kẻ thù
- Quên ăn mất ngủ, đau đơn đến thắt tim , thắt ruột, uất ức, căm tức khi chưa trả thù được, sẵn sàng hi sinh để rửa mối nhục cho đất nước
Tâm trạng uất hận trào dâng trong lòng
- Những việc làm sai trái : Vui chọi gà , cờ bạc, ham săn bắn, thích rượu ngon , mê tiếng hát
- Thái ấp, bổng lộc không còn;
Trang 4- Căm ghét , khinh bỉ kẻ thù Đau xót cho
đất nước
* Gọi hs đọc luận điểm 2
(?) Hãy tìm những từ ngữ thể hiện nỗi lòng
của tác giả trước sự bạo ngược, vô nhân đạo
của bọn xâm lược ?
- Quên ăn mất ngủ, đau đơn đến thắt tim,
thắt ruột, uất ức , căm tức khi chưa trả thù
được, sẵn sàng hi sinh để rửa mối nhục cho
đất nước
(?) Qua đó ta thấy được tâm trạng của tác
giả ntn?
- Tâm trạng uất hận trào dâng trong lòng
(?) Theo dõi đoạn văn diễn tả tâm tình của
chủ tướng đối với tướng sĩ cho biết : Đoạn
văn này liên kết các câu văn có cấu tạo ntn ?
( Liên kết các câu có 2 vế song hành đối
xứng , gọi là câu văn biền ngẫu )
(?) Các câu văn có cấu tạo hai vế song hành
đối xứng ấy có tác dụng gì trong việc diễn tả
mối quan hệ chủ – tướng ?
(?) Trần Quốc Tuấn đã chỉ rõ những việc
làm sai trái của tướng sĩ như thế nào ?
HS : trả lời
(?) Trước việc làm sai trái đó sẽ dẫn đấn hậu
quả gì ?
HS : trả lời
(?) Những lời văn đó đã bộc lộ thái độ nào
của tác giả ?
- Phê phán dứt khoát , rạch ròi lối sống cá
nhân hưởng lạc của tướng sĩ
(?) Tiếp theo tác giả đã khuyên răn tướng sĩ
điều gì ?
(?) Lợi ích của những lời khuyên đó được
khẳng định trên những phương diện nào ?
- Chống giặc ngoại xâm , còn nước , còn
nhà
(?) Theo em , trong 2 đoạn văn đó , tác giả
đã thuyết phục người đọc , người nghe bằng
lối nghị luận ntn?
- Dùng phép điệp ngữ , liệt kê , so sánh , sử
dụng câu biền ngẫu , lí lẽ sắc sảo
HOẠT ĐỘNG 4 : Nhiệm vụ cấp bách ,
gia quyến vợ con khốn cùng, tan nát; xã tắc tổ tông bị giày xéo; thanh danh bị ô nhục; chủ
và tướng, riêng chung … tất cả đều đau xót biết chừng nào
Phê phán dứt khoát, rạch ròi lối sống cá nhân hưởng lạc của tướng sĩ
- Lời khuyên : Biết lo xa , tăng cường võ nghệ ( huấn luyện quân sĩ )
b3, Nhiệm vụ cấp bách , khích
lệ tinh thần chiến đấu
Chọn một trong 2 con đường sống và chết để thuyết phục tướng sĩ
- Thái độ dứt khoát, cương quyết, rõ ràng Quyết tâm chiến đấu và chiến thắng kẻ thù xâm lược
3 Tổng kết
a Nghệ thuật
b Nội dung
* Ghi nhớ : sgk
III Hướng dẫn tự học
- Đọc chú thích
- Đọc kĩ văn bản và học thuộc lòng một vài đoạn văn biểu cảm trong Hịch tướng sĩ
- Tìm hiểu thêm về tác giả Trần Quốc Tuấn và cuộc kc chống giặc Mông –Nguyên của nhân
Trang 5khích lệ tinh thần chiến đấu
* Hs đọc đoạn cuối
(?) Theo em , vì sao Trần Quốc Tuấn có thể
nói với tướng sĩ rằng : Nếu các ngươi biết
chuyên tập sách này , theo lời dạy của ta thì
mới phải đạo thần chủ … tức là kẻ nghịch
thù ? ( HSTLN)
(?) Đối lập thần chủ và nghịch thù , cũng có
nghĩa vạch rõ 2 con đường sống và chết
Điều đó cho ta thấy TQT có thái độ như thế
nào đối với tướng sĩ của ông và với kẻ thù ?
HS : phát biểu
(?) Em có cảm nhận được những điều sâu
sắc nào từ nội dung của bài Hịch ? ( Ghi
nhớ sgk )
HOẠT ĐỘNG 5: Hướng dẫn tự học
dân ta thời Trần
- Nắm chắc cách lập luận , học thuộc ghi nhớ Soạn bài mới “ Nước Đại Việt ta”
E Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
Ngày soạn: 15-02-2011
Tiếng Việt
HÀNH ĐỘNG NÓI
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Nắm được khái niệm hành động nói
- Một số kiểu hành động nói
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức:
- Khái niệm hành động nói
- Các kiểu hành động nói thường gặp
2 Kĩ năng
- Xác định được hành động nói trong các văn bản đã học và trong giao tiếp
- Tạo lập được hành động nói phù hợp mục đích giao tiếp
3 Thái độ:
- Có thể sử dụng nhiều kiểu câu đã học để thực hiện cùng một hành động nói
Trang 6C PHƯƠNG PHÁP.
- Đàm thoại, thảo luận
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1, Ổn định tổ chức: 8a3…………
2, Kiểm tra bài cũ : - Hãy nêu đặc điểm hình thức của câu phủ định ?
- Làm bài tập 5? (2HS)
3, Bài mới : Hành động nói là một phần học mới mẻ ở bậc THCS , tuy nhiên các hiện tượng liên quan đến nó được đưa ra xem xét như là đối tượng học tập thì lại vốn rất quen thuộc trong giao tiếp bằng ngôn ngữ trong đời sống thường ngày của chúng ta Vậy đây là một đối tượng mới nhưng không lạ Tiết học này cô cùng các em tìm hiểu
HOẠT ĐỘNG 1: Hành động nói là
gì ?
Hs đọc vd trong sgk
(?) Lí Thông nói với Thạch Sanh
nhằm mục đích chính là gì ? Câu nào
thể hiện rõ mục đích ấy ?
HS: Trả lời
(?) Lí Thông có đạt được mục đích của
mình không ? Chi tiết nào nói lên điều
đó ?
HS: Trả lời
(?) Lí Thông đã thực hiện mục đích
của mình bằng phương tiện nào ?
(Bằng lời nói )
(?) Nếu hiểu hành động là “ việc làm
cụ thể của con người nhằm một mục
đích nhất định” thì việc làm của LT có
phải là một hành động không ? Vì sao?
- Việc làm của LT là một hành động,
vì nó là một việc làm có mục đích
(?) Qua phân tích em hiểu hành động
nói là gì ? ( ghi nhớ sgk)
(?) Em hãy lấy một vài vd minh họa?
*Yêu cầu hs chú ý vào mục II
(?) Cho biết mục đích của mỗi câu
trong lời nói của Lí Thông ở đoạn
trích của mục I , sgk ?
- Mỗi câu trong lời của LT có một mục
đích riêng : câu 1 là trình bày , câu 2
là đe doạ , câu 4 là hứa hẹn
* Gọi hs đọc đoạn trích 2 trong phần II
(?) Chỉ ra hành động nói trong đoạn
I TÌM HIỂU CHUNG
1.Hành động nói là gì ?
- Là hành động được thực hiện bằng lời nói nhằm mục đích nhất định
2 Một số kiểu hành động nói thường gặp
- Hỏi, Trình bày ( báo tin, kể, tả, nêu
ý kiến, dự đoán )
- Điều khiển ( cầu khiến, đe doạ, thách thức
- Hứa hẹn, bộc lộ cảm xúc
Trang 7trích sau và cho biết mục đích của mỗi
hành động ?
+ Lời cái Tí :
- Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu ? ( hỏi)
- U nhất định bán con đấy ư? ( hỏi)
- U không cho con ở nhà nữa ư ?
- Khốn nạn thân con thế này ! ( cảm
thán , bộc lộ cảm xúc)
- Trời ơi! ( cảm thán , bộc lộ cảm xúc )
+ Lời nói của Chị Dậu :
- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài
( báo tin)
(?) Hãy liệt kê các hành động nói đã
phân tích ở hai đoạn trích mục I, II?
( Trình bày , đe doạ , hứa hẹn Hỏi ,
báo tin , bộc lộ cảm xúc )
HOẠT ĐỘNG 2: Luyện tập
Bài tập 2:
+ Đoạn b : -Đây là trời có ý phó thác
cho minh công làm việc lớn ( nhận
định , khẳng định )
- Chúng tôi nguyện đem xương thịt
của mình theo minh công , cùng với
thanh gươm thần này để báo đền tổ
quốc ( hứa , thề)
+ Đoạn c : - Cậu vàng đi đời rồi , ông
giáo ạ ! ( bào tin)
- Cụ bán rồi ? ( hỏi )
- Bán rồi ! ( xác nhận , thức thận )
- Họ vừa bắt xong ( báo tin)
- Thế nó cho bắt à? ( hỏi )
- Khấn nạn ( cảm thán )
- Ông giáo ơi ! ( cảm thán )
- Nó thấy tôi gọi thì chạy ngay về , vẫy
đuôi mừng ( tả )
- Tôi cho nó ăn cơm ( kể )
- Nó đang ăn … dốc ngược nó lên
( kể )
HOẠT ĐỘNG 3: Hướng dẫn tự học
*Ghi nhớ (SGK/ )
II, Luyện tập Bài tập 1: Trần Quốc Tuấn viết Hịch tướng sĩ nhằm mục đích khích lệ tướng sĩ học tập Binh thư yếu lược
do ông soạn và khích lệ lòng yêu nước của các tướng sĩ
+ Câu thể hiện mục đích
“ Nếu các ngươi biết chuyên tập sách này , theo lời dạy bảo của ta , thì mới phải đạo thần chủ ; nhược bằng khinh sách này , trái lời dạy bảo của
ta , tức là kẻ nghịch thù”
Bài tập 2 : Đoạn a: - Bác trai đã khá rồi chứ ? ( hỏi);
- Cảm ơn cụ , nhà cháu đã tỉnh táo như thường ( cảm ơn )
- Nhưng xem ý hãy còn lề bề lệt bệt chừng như vẫn còn mỏi mệt lắm ( trình bày )
- Này , bảo bác ấy có trốn đi đâu thì tốn ( cầu khiến );
- Chứ cứ nằm đấy , chốc nữa họ vào thúc sưu , không có , họ lại đánh trói thì khổ ( cảm thán , bộc lộ cảm xúc )
- Người ốm rề rề như thế , nếu lại phải 1 trận đòn , nuôi mấy tháng cho hoàn hồn ( cảm thán , bộc lộ cảm xúc
- Vâng cháu cũng đã nghị như cụ ( tiếp nhận )
- Nhưng để cháo nguội , cháu cho nhà cháu ăn lấy vài húp cái đã ( trình bày )
- Nhịn suông từ sáng hôm qua tới giờ còn gì ( cảm thán , bộc lộ cảm xúc )
- Thế thì phải giục anh ấy ăn mau lên
đi , kẻo nữa người ta sắp sửa kéo vào rồi đấy ! ( cầu khiến )
III Hướng dẫn tự học:
- Phân biệt hành động nói và từ chỉ hành động.Cho ví dụ
- Về nhà học bài, hoàn thành bài tập
Trang 8còn lại Soạn bài mới
E Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
TRẢ BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 5
1 Mức độ cần đạt :
* Giúp hs:
- Nhận thức được kết quả cụ thể bài viết của bản thân , những ưu , nhược điểm
- Nhận ra lỗi về liên kết vb khi viết bài văn thuyết minh
- Đánh giá toàn diện kết quả học bài văn thuyết minh
2 Chuẩn bị :
- GV: Chấm bài theo đáp án và biểu điểm, nhận xét
- HS: Lập dàn ý chi tiết, tự nhận xét
3 Tiến trình lên lớp :
I.Đề bài :
Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh (Đà Lạt)
* Yêu cầu :
- Thể loại : Thuyết minh
- Nội dung : Về một danh lam thắng cảnh (Đà Lạt)
* Dàn bài chung:
- Mb(1đ) : Giới thiệu về danh lam thắng cảnh ( chú ý ấn tượng về sự độc đáo )
- TB(7đ) :
+ Vị trí địa lí
+ Đặc điểm địa hình
+ Qúa trình phát triển( ý nghĩa lịch sử)
+ Cảnh quan hiện nay( từng bộ phận, từng khu vực)
+ Ý nghĩa văn hóa
- KB(1đ) : Gía trị của thắng cảnh đối với quê hương, đất nước, với đời sống tinh thần., tình cảm của con người
- Trình bày( 1đ)
II.Nhận xét
* Ưu điểm :
- Đa số các em có chuẩn bị bài, làm bài khá tốt khi thuyết minh một danh lam thắng cảnh
- Bài viết đã làm cho người đọc cảm nhận được rõ hơn những nét đặc sắc về Đà Lạt
- Những tri thức trong bài viết đảm bảo khách quan, chính xác, đáng tin cậy
- Trong bài đã biết kết hợp các phương pháp thuyết minh ( liệt kê, miêu tả, giải thích)
Trang 9- Đã biết kết hợp miêu tả , tự sự , biểu cảm trong bài viết làm cho bài viết sinh động hơn
- Trình bày rõ ràng , sạch sẽ
- Bố cục của bài văn đầy đủ 3 phần , rõ ràng , hợp lí
* Hạn chế :
- Tuy nhiên con một số em còn lười học, bài làm chưa đạt được kết quả cao
- Trình bày còn cẩu thả , viết còn sai lỗi chính tả, viết tắt nhiều
- Bố cục chưa rõ ràng
- Một số em chưa nắm được trình tự thuyết minh
III Sửa lỗi
- Đà lạt cách nay 1000 năm
- Thành phố xinh đẹp, lại với sương
mờ, hoa đào
- Đà lạt được phát hiện cách nay hơn
100 năm
- Thành phố Đà lạt còn được gọi là thành phố sương mù, hay thành phố hoa anh đào
VI Đọc những bài khá và yếu : Để hs nhận xét
V Chất lượng :
Lớp 8A3 : TTB : DTB:
4 Hướng dẫn về nhà: : Về nhà viết lại bài tập làm văn ( những em điểm dưới trung bình )
- Soạn bài “ Ôn tập về luận điểm”