Hai tinh hoan phiLt sinh va philt tri~n d hai vung thiit lung trong thdi ky phoi thai, nh1.1ng tu day, cae tinh hoan di chuye'n xuong descensus testis dQc thea thanh lung thanh sau cua
Trang 1Tinh hoim (Testis, Orchis)
Tinh holm IS cd quan san xuit ra tinh
trimg va dang thdi cung 13 nhung tuye'n n(ji
tilt sim xuit ra cae hormon sinh dl:lc nam
Hai tinh hoan phiLt sinh va philt tri~n d
hai vung thiit lung trong thdi ky phoi thai,
nh1.1ng tu day, cae tinh hoan di chuye'n
xuong (descensus testis) dQc thea thanh
lung (thanh sau) cua 6 bVng, di qua 6'ng
thtidng thi ngay tu khi ra dCii tinh hOEm da
d trong biu, d day hai tinh h03.ll du'~c ngan
eAch vdi nhau bai m{lt vach giii:a btu
(septum seroti) Tuy nhi€!ll, qua trinh di
chuy@n cua tinh ho8.n xuong biu co th~
dling IJ;li d nhung mue khac nhau: d trong ff
bl;lng, trong {/ng bfn, d 16 bfn nang, va bat
thl1dng nay du't;lc gQi 18 tinh hoem lc;rc ch6
(ho~c dt vi linh hoan); tinh haEm l\lc chCi co
thtl chi xay ra a mQt ben ho(ic ca hai ben
Tinh ho~m l~c ch6 can dUQc di12u trj bftng
ph§.u thw}t hoi;ic nQi khoa, neu kh6ng thi se
c6 nguy cd teo tinh houn
Hinh th~ cua m6i tinh hOEm la hinh qua
bau d\1c, hoi d~t theo chieu ngang, vdi tr\1c
dai hudng chech ttl trE!fi xuong duai va tit
trudc ra sau Kich thuac trung binh clla m6i
tinh hoan la: chi8U dai khoang 4-5 cm,
chieu rQng khoang 2,5 cm; tinh hoan co
mau tdng bong, m~t d{) rein tUdng tv nhu
m?t d9 clla nhdn cau, duqc bao bQc toan b<)
bai thanh mllC M6i tinh hoan c6 hai mi;it:
mijt trong va m(it ngoai, hai bd la bit
tren-sau va bit ducJi·tnlcJc, va hai cvc la qlc tren
(extremitas superior seu capitalis) va qtc
dUdi (extremitas inferior)
Mi;it trong clla tinh hoan hdi 10i va co
thanh m{lC che phll M¢t ngoai t\l' do va
cung duqc bao phll bai thanh mllc, m~c nay
co nguon g6'c tit phuc mc;rc nE!fi dUQc gQi la
tinh m{!c (epiorchium), mi},t ngoai loi hdn
so vai m$.t trong 0 gan biJ sau clla tinh
hoan, tinh m(Lc lach vao giua mao tinh va
mift ngodi clla tinh hoan, t;;Lo nen m9t tui
cung tinh m{lC gian tinh hoan-mao tinh
hoi},c con gQi la tui hoi}.c xoang mao tinh
(sinus epidymidis); bd tren (tren-sau) clla
tinh hOEm lien quan voi mao tinh, va voi cac mJ;lch mau cua thung tinh C~c tren clla
tinh hoan dUQc che phu boi dau cua mao tinh Giua cuc tren ella tinh hoan va di'iu
mao tinh co ~Qt th€\ nha hinh qua b!lu dvc bam vao, gQi la ma'u kh6ng cu6ng hoi;ic mdu tinh hoan (appendix testis), m§.u tinh hoan
chi chua mQt chat dJ;lng keo (va la di tlch cua dau trE!ll clla ong Muller cua ph6i thai); cvc duai tinh hoan nAm a ngoai bao tinh mllC, va la cho bam cua day chdng dUdi clla
mao tinh a phia duai g!ln cho bam cua day
chdng dUdi cua mao tinh, con co mQt bo cac
sqi lien ket chun va sqi cd trdn, noi qtc dudi clla tinh hoan va mao tinh vai mi;it sau clla
btu, co d~nh tinh hOEm van biu va co ten gQi
la thitng gilt tinh hoan (gubernaculum testis) clla Hunter
o ben duai bao thanh m{lC clla tinh
hoan, tuc la ben duai tinh m(Lc (epiorchium), tinh hoan con dUQc bao bQc
bdi m9t bao xd, dai, day, gQi la mang trdng cua tinh hoan Be day cua mang trdng tinh hOEm trung binh la 1mm, nhung () bd sau clla tinh hoan thi vo nay day len, nha't la a nlta tren clla bd nay, d day la ch6 va Xd day nha't, tJ;lO nen trung that tinh hoan (mediastinum testis) hoi;ic the' Highmore; the' Highmore hinh thap ba mi;it, d dinh thap co cac mJ;lch mall va day than kinh di vao tinh hoan va co tit 10-15 ong nhc gQi la ca.c {/ng ai (ductuli efferentes)5, chui ra kh6i
thtl Highmore; cac ong ai nay la m9t phan
clla cac auiJng dan tinh, sau khi ra khol th§ Highmore thi chui vao dau clla mao tinh
Tit dinh va hai mi}.t ben cua th~ Highmore,
co nhieu vach lien ket di sau vaa tinh hoan
va phan chia tinh hoan thanh nhleu ddn vj gQi la tie'u thuy, moi tinh hoan eo tli
150-200 tie'u thuy Moi ti.gu thuy tinh hOcln la
mQt vung hinh non, day huang ra phia chu
vi, We 18 phia cua baa xd tinh hoan, doi
di~n VOl th€\ Highmore; mOl ti~u thuy tinh
ho~m IJ;ll chua tii 3·4 ong gQi 18 ong sinh
5 tJng di eon OllQe 99i \a 6ng ra Nhung 6ng nay nllm giua tinh hoan va mao tinh cu¢n thanh hinh n6n, nen cae tile gia Phap eon 99i hi non xuat V~y 6ng Oi, 6ng ra va rr6n xuAt h!! 06ng nghia
Trang 2tinh ho~c o,~g lltl/n sinh tinh (tubuli
semilli{e'ri , contnrti) Cac ong nay rat cong
queo, uon luqn, co chieu dai thay d6i tit 70
toi 80 em dudng kinh tit 150-200 micromet,
va trong moi ti~u thu» thi cac ong sinh tinh
co th~ tiep noi voj nhau (hinh 235)
Dau mao linh
n~u
linh hailn
ThCtng linh
_ ,°"0' that tinh hoiln (Val Highmore)
f-EluOim;c tinh
L '========== Vach (gian lieu thuy) Mang Irang linh hailn
tinh haan
Hinh 235 Gau true e ll a tinh hoim
Cae t/ng sinh tinh t~o nen nhu ma clla
tinh hoan (parenchyma testis) va la philn
ngoQ.i Wit eua tinh holm; moi ong sinh tinh
dtiqc cau t~o hoi mQt mang dciy, tr€m mang
day eo hai lo~i te bao: cac it bao mdm th uQc
llH)i giai dOfiln phat tri~n cua dong hnh
(nhung te baa non nhat, gQi la die linh
nguyen bao, sinh san, t~o ra cac te bao tn~
chuy~n dan dan vao phia long ong sinh
I inh can b ngay trong long ong sinh tinh
thi chua cae linh trii.ng) mQt lo~i te bao
khclc cling n~m tren mang day cua cac 6ng
sinh tinh Iii cac le' baa Sertoli, eo vai tro
N~m xen giua cac ong sinh tinh cong
te baa gqi la te' bao k€ cua tinh hoan ho~c It baa Leydig, te bao Leydig HH:iC hi~n chtic nAng 1l9i' tiet cua tinh hO~lI1
Cac 6ng sinh tinh deu huang ve phla
trung that tinh hoan, cac 6ng nay del VIlO ffiQt m~ng htoi die ong nho noi tiep nhau d trong trung that tinh hoan, gQi lit ittiii tilth (rete teslis)6 holitc luii{ Haller, tli lltai Haller
se d6 vao ong mao linh d phan dau
mao tinh
Mao tinh
Mao tinh la mQt cd quan hlnh dai nhu dau phAy, nitm sat dQC biJ sau · tren cua tinh hoan, 'chieu eong 16m eua mao tinh huang xu6ng dl10i va ra truoe, vi v(i.y an khop voj chieu t6i cua bd sau tr€m cua linh hoan
(hinh 235)
Mao tinh baa gom ba phan: dau (caput) , than (corpus) va duoi (cauda epididymis)
fJau mao lhu tinh to him ra, va ket n6i voi tinh hoan bdi nhung ong di, bdi cac sgi
(bnh m~c),
nh8, khi c6 khi khong, va la m¢t di tich cua
thu linh hinh lang tn) ba m~t, tren than cling co mQt so' tui nho, gQi 1a cd quan
Giraldes, la nhung di tich cua 6ng Wolf,
tudng ling Vdl phan c~nh ong
B Thea m6 la cua cac nM mO h9c thi tfllllc khi cac 6ng sinh linh cong queo (16 vao hllli linh ho\ic hJ{li Haller a Irong Ih~ Highmore, con c6 m¢t (lo~1n 6ng r;il ngan 99i 101 6ng thlmg:
Trang 3hltdng tren-duai Thanh m('LC phil tren mao
t111h roi qu(it ra d~ phu len tinh hoan, va
tZlO thanh lui gion mao tinh-tinh horm,
ho(ic _wal1g mao tinh (sinus epididymis)
,1)
\ - - 6 ng tinh
~ \ B6ng 6ng
) ~ tinh (do.an _ b6ng cua
" oog tinh) 6ngtlnh
6119 ph6ng tlnh
H i nh 236, B9n9 linh , ong linh , ong bai
x Ui l l cua b9n9 linh , va ong ph6ng linh
D6ng mach r6n da
tAc va xa haft (n6p
r6n ngoai h~c ~n)
OM va TM ttHJgng vi dllOi
6ng r6n ni~u-nang
Tuy6n hanh-ni~ dao
Mao tinh lien quan 0 ph fa trong voi di.e thanh philn cua thung tinh, m{tt duai ella
mao du~e ket nO'i vaj tinh hoan bbi nhung s<,1i lien ket IJ8u duai mao tinh lien tiep voi
ong tinh, va hQp vaj O'ng nay mQt gac nhQn
md len phfa tren nhu hlnh mQt k~p t6e (vi O'ng tinh tu duoi mao tinh qu(\t len phfa tren dJ di viw thung tinh) Cling nhu tinh
hoan, mao tinh du<,1c cO' d ~ nh vao biu boi
day chling biu ho{tc thung no/: tinh houn (gubernaculum testis) va bbi hai day chling
mao tinh: mQt day tren va mQt day duai,
giua hai day chAng nay cung co xoang mao
tinh do tinh m('LC lach vao giUa mao tinh va
tinh hodn t~o nen
Th(lt ra mao tinh chi la nu)t O'ng nhi) va rat dai, khoa.ng 6m, nhung gap khuc eUQn llili thanh m9t khoi, chi eon 5 em chieu dai; nhung vong gap kh ue va cU9n llili ella ahg mao tinh
duQC baa bQC chung trong m9t lap mo lien ket, tlilo nen mQt ki~u mang t rdng ella mao tinh,
nhung mao nay kh6ng day va chAe nhu mang triing ella tinh hoan, lam eho khi mao tinh bi vicm, th co thJ sung to len
OM va TM eMu ngoai
Co tllang bung (co tllang 10)
B~ng Quang Cng tinh
BOOg tinh
Tuy~n lien li~1
"':::::z=t Co nang hau mOn
H6 ng6i-lrvc Irang
Hinh 237 Thiel do dllhg ngang qua ch~u hong II nam gicii di qua phia In/de Irl!c Irang
( Nh i n cae khoang t~ng tlr ph i a sau l
Trang 4Ong tinh
6'lIg tinh b~l dau tit duoi mao tillh va
t;)11 het d di6m noi tiep giua b(Jng linh vai
neng dOi,l11 a gan cuoi ong, d day dUdng
kinh eua eng to len va be m~t eua ong tra
nen go gh6, Co nh ung buau d mlf t ben ngoai,
tltdng ttng voj nhung lui phinh d m(it ben
trang, phan nay gQi 18 bong eua ong linh
m(lt 09 chi\c (sCI n~n thay r:in) lbng chieu
did tun ong tinh khoang 60 em, va dUdng
kinh tU 3·4 mm (hlnh 236 239)
Ong tinh co th~ dUQc phan bi~t thanh
nhung dO<:ln sau day: dog.n nHio tinh·tinh
hodll, dO(l1l thi/flg tilth, dO(ln (/ng bt;n, va
dO(lI/ c-/uiu-ch(w be
1) Doqu mao ti"h ·tin h hoan : biit dall
ttt dudl /IIclO twll, qu(tt len phia t.ren va
phia tntoc di thea bd sau (sau-t.ren) ella
lInh horm iJ dQc mfit irong eua mao tinh:
1rong do~n nily ong tinh dt((;fC ngan cach
Co cheo buog
(00 cMo bung I
Co cMo buog I,,,,,,, _
(00 eheo buog be)
Co ngang bung
Maoch:iu
Co Ih ~t ll1l1g-ch~u
6 06, 'hOp hOng
2) Doqn thitng linh: bAt dau tit phan
tr€!Jl cua than mao linh, tit day, ong tinh di
trong nhung thanh ph.in hQp thanh cua
Thi"tllg linh (funiculus spermaticus) la
cuang cua tinh hoan va mao tinh Ciic
thanh phfin hqp thanh cua thitng tinh gam c6: cj'ng tinh, cac di)ng m{1ch tinh trong
di)ng m.f,1.ch cd biu, cac sqi than kinh di kern
linh tn.loc va sau, cac tinh mJ'.l.ch cua dam
tf}.O nen tinh m<;Ich tinh, dic mf}.ch b1';lch
(fllg phuc-tinh m(1.c a phoi thai ali tAc I<).i va
bQc chung trong m¢t baa lien ket XCI
b~n, k& tit [0 ben nong tai Io blfn sdu 13
N~ ,(50 "oa
- N~ r&i IrOng
ElM va TM tinh Phuc mae thanh H6lr~n bang quang
D¢flg mach t111.fong vi dum
Bang quang
Co bit troog
Mang bit
Co naog Illtu mOO
Hinh 238 M~t trong eua thanh b~ng trLlde; bang quang (nhin tcr phia sau ttli)
Trang 5!niong tren·duai Thanh m{lC phu tr€m mao
tinh, roi qu~t ra d~ phil len tinh hoan, va
t<~o thanh lui gian mao tinh-tinh hoan,
ho~c xoang mao tinh (sinus epididymis)
1 11
Bong tinh
Hinh 236 B9n9 linh,
xual eua b9n9 linh , va
8('mg mach r6n aa
tac a xa hoa (nep
r6n ngoai ho~c ben)
DM a JM thlfqng v! dlfOi
L>ng ron ni~u-nang
Tuyen hanh-ni~u dao
6ng tinh
1\ (leo phong tinh
Mao tinh lien quan i'J phia trong vai cac thanh phan cua thang linh, m~t dUai cua mao dUQe ket noi voi tinh hoan hi'Ji nhung sQi lien keto Dau duoi mao tinh 1iE~n tiep vai
(j'ng tinh, va hQp vai ong nay m9t g6c nhQn
md len phla tren nhu hlnh m9t k~p t6c (vi ong tinh tit duoi mao tinh qu~t lEm phia tren d~ eli vao thting tinh) Cling nhU tinh
hoan, milo tinh dUQc co d~nh vao biu bdi
ddy chdng biu ho~c thang not link koan (gubernaculum testis) va bdi hai ddy chdng
mao tinh: m¢t day tren va mQt day dUal, giua hai day chAng nay cung co xoang moo tinh do linh mqc lach vao gil1a mao linh va
Th~.t ra mao tinh chi la m9t ong nha va rat dai, khoang 6m, nhUng gap khuc cu¢n l~i
thanh m9t khoi, chi can 5 cm chieu dai; nhling vong gap khtlc va cu¢n ll;li cua ong mao linh
dUQc bao bQc chung trong m9t lOp ma lien ket, tl;lo nen mQt ki~u mang triing cua mao tinh, nhung mao nay khang day va chAc nhU mang trAng cua tinh hoan, lam cho khi mao tinh b! vicm, thi co th~ sung to len
8M a TM ch~u ngoai
Co th~ng bl:mg (ccr thang to)
B~ng Quang Ong tinh B9n9 tinh
Tuyen tien li~t ,,=::Z=~_Ca nang hau mOn
- DOng macn th~n trang :.-::- - H6 ng6i-trvc trang
Hinh 237 Thiel do dltng ngang qua eh~u hong a nam !Jidi di qua phia Irude Ir\ie Irang
(Nhin cae khoang l,m9 tlI phia saul
Trang 6Ong tinh
(}II~ linh b:i.t duu t u dudi mao linh va
L)n hlh d di~m noi ticp giuu bf/ng linh VOl
dilg phong tinh Ong tinh hinh tn,l, tru
rieng do;:t.n d gall cuai ong d day dUdng
kinh eua ong to len va be m;)t eua ong trd
nen go ghe co nhung buou d m(l.t ben ngoai,
tLidng- ung voi nhting lui phinh d m:).t ben
trong ph£ln nay gqi 18 bOrlg eua allg linh
(ampulla ductus de{erentis) Ong tinh c6
m(lt d9 ch:i.c (so nAn thel}' dn) to'ng chieu
dili cua ong tinh khoung 60 em, va du'dng
kinh ti13·4 mm (hinh 236 239)
Ong tinh c6 th6 dU9c phal1 bi~t thanh
nhung dO:).11 sau day: dor;z/t milO linh-tinh
}WQI1 dO{lH tilling tilth doq.n (fng b~n, va
dO(1I1 ch(iu-ch(w be
l) Doqn mao tinh-tinh hoan : bih dau
tll' clllcJ; mao lilli! qu(l.t len phia tr€m va
phb rn.toc di thea ba sau (sau-tr€m) ella
tmh holm d dQc nu;H lrong clla milO linh:
Trang dOQ,n nil~', ong tinh dl1Qc ngan cach
CO' cMo bung
(oocMo bong
CO' chilo bI,lng trong
(00 chilo bung be)
CO' ngang bung
Mao eMu
Co th~t Il1Ilg-chAu
vai mao tinh boi nhung tinh m~ch tinh thuQc ddm rot tLllh m(1ch linh sau,
2) Doq,n thul1g tinh: b~t dau tit phan tren clla th6n mao linh tu day, ong tinh di
thil.ng dung len phia tren tai to b~n ngoai,
Trong dO<;ln nay, ong tinh la mQt trong nhung thanh phan hQp thanh clla thung tinh,
Thling tinh (funiculus spermalicus) la
euong ella tinh hoan va mao tinh, Cac thanh phan hQp thanh ella thung tinh gam co: lIng linh, cac d9ng tnf;lch tilth trong
(dQng rn:;tch tinh), d(Jllg fn(1ch 6'ng linh, va
d(jng fnfJ,ch cd biu, cac sQi than kinh di kern cae dQng m<;lch nay, cac dd m rdt: tInh nl(1ch linh trUde va sou, cac tTnh mQ.ch ella dam
rai nay noi tiep voi nhau rat phong phil va tao nen tLnh mach tinh cac mach bach h"uyet va day ch6ng Clo(Juet, la cli" tich ~lla
(rng pltllc·tinh mgc d phoi thai da t~e l:;ti va
xd hoD Toan bQ cac thiinh ph an nay dt1Qc bQc chung trong mQt bao lien ket xd
b(Jn, k{; tu Lo ben nong tai to bfJn sou Iii
ElM va TM \inh Phuc mac thanh
H6 tr~n bang quang DOng mach thuang ~i durn
Bang quaog CO' bit trang
Mtlng bit CO' nang hau mOo
Hinh 238 M~t treng cua thanh byng tn/ac ; bang quang (nhin tlr phia sau ten)
Trang 7cti~m ma ong tinh bilt d§.u di vao (/
bl,mg-ch¢lI hong Trong do~n b~n, ong tinh van
lien quan vai cac thanh phftn khac cua
th unf.{ linh nhu d:l mo ta d trEm, nhung con
lien quan them vai cac day than kinh b(lng
sinh d~IC va sinh d/fc-aili, va voi ar5ng mg,ch
thitng tinh
4) DOCfn chqu-chq.,u be: Tai it bl?n sau
thi cae th'lnh phfin cua thung tinh se phan
tan t{l.ch rdi khoi nhau va di thco cae
huang khac nhau: d.c tInh m~ch eua dam
I'o/' finh mQCh tinh trude t~o thanh (inh
mach tinh, dnh mach niiy di len thea thanh
b~ng sau d~ d6 v,\o lInh mr;tch ehu dUdi (d
hen phi:i.i) hoc).c VEW tinh m(Leh th¢n trai (d
b~m trai): cae tlnh ml.lch cua dam r6l !lnh
mach tinh sau thi d6 v,\o (inh mg,eh thliqng
l',i: 6'ng tinh c6 dr5ng mr;tch 6ng tinh di kem,
tii 10 bl;n sau di vao 6 (khoang) eh.$-u hong,
b5t cheo phia tren dr5ng ntt;Lch thuqng vi,
t:,l0 thanh mOt vong eun g cong 16m xuong
phia duoi, doi nghieh v6i chieu cong 16m len
tren eua d9ng m:;tch thu<;lng v!, rai Wi b5t
cheo C{iC dQng mg,ch va anh mg,ch ch(iu
ngoai d~ di xu6ng vao trong 0' (khoang)
ch¢u hong
Trong 6 (khoang) ehQ.u, 6'ng tinh mdi
dau di d mi;it ben bang quang, biit cheo phfa
trpn ni¢u quan va dQng mg,ch r{/n, eh~y
vcmg trcn day eua b9ng tinh, d~ tai mi;it sau
bang quang va phinh to thanh bong o'ng
tinh (ampulla ductus deferentis), bong 6ng
tinh lien quan d phia trl1ac vdi aay bang
quang, va d phia sau vdi bong tn tc trang,
cung vdi bong 6ng tinh ben d6i di~n gidi
hQ.n d hen trong mQt khoang gQi 1a tam giae
f.{ian-6'ng tinh, con d phia ngOal thi cac bong
ong tinh lien quan vai bQng tinh cung ben
Ong tinh cau true bdi nhling lOp ao sau
ctll v: lop ngoai cung 18 ao xd cau t~o bdi mo
lien ket, {W cd cau tQ.o bdi nhling s<;li cd trdn
hinh xoAn 6e, va ao niem m:;tc dl1<;le phu bdi
bi6u mo
Cae ITl{lch mau va day than kinh
eua tinh hoan, milO tinh va ong tinh
Tinh hoan dU<;l~ cap mau bdi d(mg
m(teh tinh lit mOt nhanh cua ai)ng mg.ch
.chl/ hl,lnf.{ Mao tinh cling du<;le dip mau bdi
d(mg m~eh tinh, va c8 bdl a(jng mg,eh ong tinh, 103 nhanh eua d(jng mg,eh bQng-6ng tinh, dQng m~ch nay l~i 103 nhanh eua a(jng mgeh eh¢u trong (h~ YD Ong tinh trong
aO(ln mao tinh-tinh hoon va dogn thilng tinh dl1Qc cap mau bai die di)ng mg,eh 6ng tinh va d(jng mg,ch thitng tinh, dQng m~ch
nay tach ra til di}ng mgeh thuqng vi dudi,
va n6i tiep vdi cac dc)ng m~eh tinh va dQng
m~ch 6ng tinh
- Cae tInh mg,ch eua tinh hoan va ph.§.n
truoc eua mao tinh t:;to n€m nh6m t1nh
m~ch trl1ac hoi;l.c aam rOl tInh mg,eh tinh trude, con nhling Hnh m:;tch cua ph.§.n sau
mao tinh thi tl.lO nen dam rOl tInh mr;tch tinh sau Nhung tinh m:;tch cua 6ng tinh
mQt mi;l.t d6 vaG nhting dam r6i tInh m~ch
tinh trudc va sau viia mo ta, ph.§.n khac, d trong ch.$-u hong thi d6 va~ die aam rOl tInh
mg,eh bang quang tdn li¢t va aam ro'i tlnh mg,ch tinh
- Cae mfLe bt;Lch huyet eua tinh hoan va
mao tinh di len tfl2n theo cae m:;tch tinh va dfrn b:;tch huyet ve cae hr;tch chu-b/fng Doi
khi mQt ph.§.n b~ch huyet eua tinh ho~m lQ.i d6 ve cae h(Leh eh(i.u ngodi n&m d vi tri chia
d6i eua aQng mgch eh.{iu g6C (eh?ll chung)
B~ch huyet eua 6ng tinh du<;lc dftn ve eac
hr;teh b(Leh huyet ch¢u ngoai va eh¢u trong
- Cac day than kinh chi ph6i tinh hoan
va mao tinh xuat phat tii dam r6l dudng
(dam r6i t~ng), theo cae dQng ml.leh tinh di tal tinh hOall va mao tinh, gQi 103 dam r6l than kinh d(mg m(Lch tinh, va tu aam rOl h(L vi thi di theo dam rOl bQng tinh-6'ng tinh
d~ tdi tinh hoan va mao tinh,
Ong ph6ng tinh
(Ductus ejaculatorius)
Gnp: ph6ng tinh lien tiep vdi ong tinh,
dUele hinh thanh d phfa tren eua day tuyen
tie'~ liilt 103 do 6ng tinh va 6ng xuat eua b9ng tin'h h<;lp nhat voi nhau Sau khi hinh
thanh, 6ng ph6ng tinh di vao trong nhu ma
eua tu)[/n tdn ii¢t, va t.$-n het bal mQt 10 md
Trang 8vao trong do~ n nifu dt;lo lien li~l; a day, hai
10 aug ph6ng tinh nlim d hai ben ~ nu i (con
gQi la do'i linh)
Co th~t ''''''
+-I
I
TInh mach chu dllOi
Nieu quan (doan bung)
eOt m~ch linh
Hinh 239 89 may liel ni~u • sinh dye ella
nam gidi (Lien quan g iiia ni"'u q u an va 6ng t i nh)
Cau trUc cua ong phong tinh cling tuang tt,1
vdi cau trUc clla ong tinh, chI khac nhau la long
ang ph6ng tinh nhc han long ang tinh, lam cho
linh d~ch du'(1c dfty vao trong ni~u d~o voi mqt
h,tc m~nh han va we dq nhanh han, khi lop Cd
cua thanh ong tinh co
Thanh ang phong tinh cau t~o boi ba ldp 3.0 nhu sau: Ngoai cung la ao lien ket
xa, ao nay kh6ng co d do~n ang phong tinh nlim trong tuyen tien 1i~t; ao ca g6m c6 lop
ca dQc va lop ca vong, va ao niem m~c cau
t~o bdi Idp d~m va bi~u rno tn.l (hlnh 236,
240-242)
gioi h!;\n ro r~t, cho phep th1,1c hi~n cac phau
thu~t ngo~i khoa kha thu*n lQi
h~t de lon, eo lien quan mi).t thiet voi bQ may sinh d\lc ve m~t chuc nang, va nAm d
trong khoang ch¢u be-dUdi phuc mt;lc , tt;ta
tren hoanh ni~u-dl,lc , nup ngay ben duoi
bang quang, va drnh ch(j.t vao bang quang
Tuyen tien li~t phat tri~n d xung quanh
do~n dau tiE'm ella ni~u dt;lo nam gidi, do do
ni~u d~.lO du'Qc coi ia chui qua tuyen, va co lien quan voi tuyen tien li ~t rat mi).t thiet
ve cac m~t giai phau dinh khu va ngo~i
khoa-W.rn sang
a nam gioi trudng thanh, tuyen tien
1i~t c6 ehieu dai tit 20-30 mm, ehieu rQng khoimg 40 mm, va chieu day 25-30 mm; din n(jng bl nh thudng ella tuyen la 20-25 g
Tuyen tit~n ii(!t hlnh n6n hai d ~t thea
ehieu truoe-sau, day hUong len tren ve phia day bang quang, con dInh quay xuang phia duai Dot;ln tdn lii}t clla ni~u dt;lo (pars prostatica urelhrae) di xuyen qua be day
clla tuyen; day tuyen lien quan vai bang
ni~u-dl!-c Mijt lruOc eua tuyen lien quan voi
khdp ban dqng mu va m$t sau thl lien quan
voi tr(Lc trang, nen con gQi Ia mfit trt!c trang
b~ng ng6n tay e6 th~ Sd nAn thay tuyen
Trang 9tien li~t, hoQ,C xoa nAn tuyen Hal m~t ben
nang h¢u mOn
Tam giae bang
Quang (day
bang Quang)
lo ni~u dao trong
6ng pMng linh
U nui (d6i tinh)
Tuyen htinh·
ni!'!u dao
Hanh dlJ(1Ilg v~t
(hanh x6p)
Val x6p
(cua dlJang vat)
D6ng mach
sau dlJ(1Ilg val
Vanh quy Miu
Quy do'iu
Bao quy dau
lO meu quan
Tuyen lien l i~ t
6ng bai xuat
tuyen ti~n liet Tru dlJ(1Ilg vat (vat hang)
6ng eua tuyen
hanh·n i !,!u dao Mang trang eua vat hal'lg Cae be trOl'lg vat hal'lg
(vaeh hil'lh
IlJac eGa dlJong vat)
H6 thuyel'l I'li!'!u dao
Hinh 240 Bang quang va ni~u d~o nam gi6'i
Tuyen tien lii;!t gam co hai thuy ben, noi
voi nhau b phfa sau bdi mOt eo, va d phia
tnioc bdi phon·tn/de ni~u d(lo ella tuyen a
mOt so ngudi gia, ph.ftn eo tuyen trd nen phi
d::ti va tQ,o thanh mOt thuy giua, phat tri~n
dt bo
Ni~u d(lO tie"n li~t di xuyen qua tuyen
rien lii;!r tren mOt ehieu dai khoang 3 cm
Tren be lTl~t thanh sau cua cua do~n I1l~U
d~o nay c6 mOt 10 loi len gqi la ¥ nui ho~c
do"i linh (colliculus seminalis), ve phia tren
va ve phia duai lien tiep voi {J nui (d6i linh)
co cac mao ni~u d(lo (crista urethralis) 0
dinh clla ¥ nui rnd ra 10 clla tui tie"n li¢t, tui
nay giong hinh mOt ngon clla baa tay (gang tay), dUdng kinh 1-6 mm, va sau 9·10 mm (tui tien lii;!t la di tich cua dOQ.11 cuoi ong Muller d phoi thai) (hinh 237-240, 242)
o hai bEm ¥ nui co hai l6 cua cac ong ph6ng linh rnd vao nii;!u dQ,a, va 30-50 10
nho cua d.c tuyen nang-ong rieng bi~t, cac tuyen nay duc;lc baa quanh bbi mo lien ket
va cac bo Sc;li cd trdn, duc;lC gQi la cd titfn li~t
Dich tiet cua tuyen tien lii;!t 1a dich nhdt, co !nui dl)e bit?t, gop phfln vao kha nang di ehuy~n cua tinh trung, cac tinh
trung chuy~n dOng trong tinh d~ch voi toe
dO khoang 25 micromet moi giay
2) 6 tuyen tH~n li~t: Tuyen tien lii;!t nAm trong mOt () duc;lC gidi hQ.n bbi cac thanh dudi day:
- Thanh sau: la din tien li~t,phuc mQ.c
clla Denonvillier, con gQi la vach tn.1C
trang-bang quang;
· Thanh trudc: In m~t sau cac xudng mu
va khdp b,in dOng rnu;
· Thanh ben phai va trai: la cac la rna lien ket thuQc ve m~c cung-tn.1c trang'sinh d\lc-mu viI cac cd nang h~u man; trong be day clla cac thanh ben co nhung dam roi tlnh rn~ch cua tuyen tien lit?t:
· Thanh tren hQp boi: day chAng mu· nhiep hQ, day bang quang, cac ong tinh va cac bQng tinh (bQng tinh con duc;lc gai 1a
tuyen bQng);
· Thanh dudi la hoanh nii;!u·d\lc
6 tuyen tie'n li~t thong thudng Vdl
khoang tntdc-bang quang va khoang sau-bang quang, qua khe b giua nhung day
chdng mu-tMn li~t GiOa thanh cua () tuyen
va tuye'n co rnQt khodng quanh-tuye'n win
li~t, chua rna lien ket thua Xung quanh tuyen, lOp rna lien ket nay dong d~c hdn,
tQ.o thanh m(lC tuyen titfn li~t (fascia
Trang 10prostatae) Phia ngoai clla hi rnl,lC nay a hai
ben co nhung dam rot {inh m(lch bang
quang-tie'n li¢t Khang nEm nhfrrn rnl,lc
tuyen tien li~t voi baa xd rieng clla tuyen
Tuyen tien li~t dUQc co dtnh t~i chb bai
phtic rnl,lc, cac day ch5ng rnu-tien li~t va bai
tuyen dinh voi ni~u dl,lO va bang quang
3) Lien quan ella tuyen tit~n li~t: C6
th~ xep thanh hai lo~i lien quan: lien quan
ben trong voi cac thanh phAn di xuyen qua
tuyen, va lien quan ngoai voi cac thanh
ph An nArn a phia ngoai 6 tuyen thong qua
cac thanh Clla 6 nay
a) Tuyen tien li~t lien quan ben trong
voi cac thanh phfrn di qua tuyen la nieu
dr;w va cac ong ph6ng tinh
b) Lien quan voi cac thanh phfrn ben
ngoai 6 tuyen nhu sau: ve phia truck, tuyen
tien li~t lien quan VOl rn{it sau khop ban
dqng mu, giua tuyen va khop nay co rn9t
lop rna hEm ket va rnQt dam r6i nnh rn?-ch
ngan cach, rna lien ket va dam rai nnh
m~ch nay du<;!c gioi hf,l.n a phia tniln bai cac
day chling mu-tien li¢t; ve phia sau, tuyen
tien li~t lien quan voi bong trilc trang, giua
b6ng tr1,l'e trang va tuyen co can tie'n
li¢t-phuc mr;z.c cua Denonvillier ngan cach; ve
hai ben va phia duoi, tuyen tien li~t lien
quan VOl eac cd nang h¢u man, cac la mr;z.c
eung-tri!c trang-sinh dlfc-mu va voi ngach
thong ra phia truoc clla ho' ngo'i-tri!c trang;
ve phia tren, day tuyen tien li~t (basis
prostatae) lien quan voi day bang quang,
cac bQng tinh, va cac ong tinh; ve phia duoi,
dinh clla tuyen tien li~t (apex prostatae)
lien quan tn,1e tiep voi hoanh ni~u-d¥c va
nArn ngay tren hoanh nay
Ve rn~t cffu true, tuyen tien li~t hQp bdi
rn9t nhu ma tuyen ho(ie eha't tuyen
(substantia glandularis prostatae) va rnQt
rno lien ket d~rn, trong d6 chiein uu the la
dic SQi cd trdn, von la d{ie di~rn clla tuyen,
cac sQi cd trdn nay co vai tro dfty dich che
tiet ella tuyen ra kh6i tuyen VaG giai dOl,ln
phong tinh
Nhu rno tuyen t~o thanh bon thuy: hai
thuy ben phdi va trcii (lobus dexter, lobus
sinister), noi voi nhau d giUa bai eo tuye'n
ni~u dl,lo, tuy nhifm, d6i khi khong c6 phfrn
eo tuyen; rn9t thuy giila (lobus medius)
nArn a phfrn sau tniln clla tuyen; va rn9t
thuy sau (lobus posterior) nArn a phfrn
sau-duoi clla tuyen gfrn tri!e trang
Nhu rna tuyen tien li~t baa gorn hai lo~i khac nhau: cac tuyen quanh-ni~u dr;z.o thu9C
ki~u tuyen nhay, nflrn a xung quanh phan ni~u dl,lo tien li~t, va d6 VaG ni~u dl,lo nay bdi nhung 16 nh6; lo?-i thu: hai la ma tuye'n tien li~t chinh thac, thu9c ki~u tuyen nang-6ng, c6 tu 30-50 tuyen ki~u nay, cac 6ng bai xufft ella chung hQp nhftt voi nhau d€ hinh thanh nen cac ang tuye'n tie'n li~t (ductili prostatae), cac ong nay deu rna VaG nhung
xoang tien li~t, va nhung xoang nay 11,li c6 lien quan vai cd thAt ngoai ni~u dl;lO, nguQc If,l.i, nhung tuyen' quanh ni~u dl.lo thi co lien quan voi cd thiit trong ni~u d:;IO
Ma lien ket d~rn clla tuyen tien li~t cffu
t~o bdi nhung SQi cd trdn, sqi t~o keo va SQi chun
Tuyen tien li~t duqc bao bQc bai rn9t
baa xd rieng, cflu t?-o bai rna lien ket rnau,
voi nhung sqi chun va sqi cd trdn, tit baa xd·
cd nay Uich ra nhung vach lien ktt Xd-cd,
phan chi a tuyen thanh nhieu tie'u thuy, va
h9i tv vao rn9t di~n trung tam, di xuyen qua trung tam nay c6 cac ong ph6ng tinh va nArn trong trung tam con c6 tui tie'n li¢t 8
ni~u d~o nArn d phfa truoc
Cae m~e mau va day thdn kinh ella tuyen ti~n li~t
- Tuyen tien li~t duqe cffp rnau bai nhung d(jng mr;z.ch xuflt phat W ·cac dqng mr;z.ch bang Quang dlldi (a vesicalis inferior) va d(jng mr;z.ch tn.jc trang giila (a rectalis media);
- Cac {inh mt;I-ch dftn rnau W tuyen tien
li~t d6 vaG dam rot tlnh mr;z.ch tie'n li~t, nflrn xung quanh tuyen, rai d6 VaG {inh mr;ch
243-245)
" lui lien li~1 con dU9C 99i Iii lui bau dl,lC lien li~t, Iii di Uch ella dau.dLIoi ella ong Muller, tLIdng clLIdng vOj am daD d nli'