Nhu viji.y khi thAt cac dQng m~ch cua tuye"n giap, c6 th~ gay ra tinh tr\1ng tuye"n c~n giap tr~mg bt d.t sinh ly do thie"u cap mau; khi dt thuy ben tuyen giap toan bQ d ngoai baa quanh
Trang 1am llm hic thd Df d:;tt m\lc dich d6, baa
b€mh nhan phat cac am "i" hoac "a", roi sau
d6 hit sau vao B.1ng cach nay chung ta se
c6 d1.1t;lc cac dli li~u lien quan tOi ba nh6m
eej thvc hi~n cac chuc nang sinh ly cua
thanh quan (cac cd ding dtiy thanh tim, va
hhfip thanh man ho:;tt d9ng khi ph at am, va
cd md thanh man ho:;tt 09ng khi thb) dong
thdi cung oanh gia d1.1t;lc chuc nang eua hai
khrip nhdn-ph&u
U.1ng cach kham xet n6i tr€m, chung ta
co th~ nhin thay hinh anh cua b9 may
thanh am nh1.1 sau:
- Trong khi b~nh nhan thb nh~ nhang
thl ci~c ne'p thanh am (dtiy thanh tim) hdi d
cach xa nhau (gi-stng), va do d6 khe thanh
man c6 hinh tam giac can, day huang ra
sau (nhin thfty day d phan duoi gudng soi
thanh quim)
- Trong hie b~nh nhan hit vao th.$.t sau,
thi ca hai s~n phJu deu lui each xa nhau,
keo theo chung hai day thanh tim (ne'p
thanh am), do 06 day eua tam giac thanh
man tang kich thuoc va thanh man trd
thanh hinh nam q.nh
Trong luc phat am thi cac day thanh
am nam song song va hai s~n phJu sat l:;ti
gnn nhau; khe thanh m6n c6 kich th1.1oc
chieu ngang nha nhat Tr€m thvc te, thi
trong luc phat am cac ne'p thanh am (ddy
thanh am) rung, l{li giln va tach xa nhau
voi tKe d9 nhanh; bAng mih thudng thi
khong th~ nhin thay nhung ri€mg tung
chuy@n dQng nay, nhU'ng thay dUQc chuy~n
dOng t6ng h<;lp- cua chung la hinh anh oa- m6
tii d tren
Vi hi~n tUc;lng sinh 19 cua hon hQp cac
hinh anh, nhung dao dong V1.1qt qua tan so
10 chu ky/giay khong th~ nh.$.n tha'y bang
mlit thudng oUQc, nhung hinh anh nay c6
th@ thiy du<;!c nhC! hi~u qua ho:;tt nghi~m,
neu sa d\mg mQt nguon anh sang phat
thi1.nh nhip, dieu chinh a mQt tiln s6 thich
hqp BAng cach kham duoi den ho~t
nghi~m, voi tan so va bien dQ thay d6i, va
trong dieu ki~n thanh man khep, thi c6 th~
phat hi~n du<;!c cac b~nh ve phat am a ngay
giai do:;tn chuc nang
Vung tuyen
giap-khi qulm - thvc qulm
La vung nAm a truoc va glua c6, bao
gom tuye'n giap (giap tn;mg), khi qudn va dO<;ln c6 cua thljc qudn Vung gicip-kh(Ahljc qudn cung thu9c ve vung dllai-mong, va co mQt khung sQi xd t:;to nen bdi mqe cd nong voi cd bam da c6, va m(,1c co"' giila
Ve m~t trinh bay, vung gicip tr(,1ng co
th@' phan each ro r~t voi vung khi-thlje qudn Vung giap tr:;tng c6 hinh th@' In hai tam giac nAm d hai ben dudng giua, deu
lien quan ve phfa trong voi khi qudn, ve
phia tren-ngoai voi b~ng tren eua cd vai-mong, va ve phfa duoi- ngoai voi cd lIc-acJn-mongo Tuyen giap trai dai tu mQt phan ba
giua eua slfn giap ve phia tren, xu6ng Wi t.$.n vong s/l-n khi qudn thli 5 ho~e thu 6,
tudng ung voi cae aot song c6' 5 aen co' 7
(C(;-C,) ve phia duaL Vung khi-thljc qudn
hinh chu nh.$.t, giai h~n b phia tren bdi s/l-n nh!in, d phia duoi bdi khuye't anh m(,1ch eanh cua bd tren xudng lic, va d hai ben bai
hai dudng th&ng n6i giua cac khdp lie-don voi bd ngoai cua c&m
Tuyen giap
La mQt Cel quan Ie, a phv nu ph at tri@'n hdn so voi d nam gioi, lam eho c6 e6 hinh tron deu dJ:j.n hdn va to hdn Tuyen giap
hinh chu H gam c6 hai thuy ben, hau nhu
bAng nhau, hinh thap ba m~t (voi mQt e\l'C nhQn {j tren va mQt evc to (j duoi coi nhu
day thap) Hai thuji ben cua tuyen n6i voi nhau a giua bAng mQt eo trung gian Ngoai
ra, con e6 mQt mom thap (gQi Ia thap Lalouette), thap nay khi c6 thi xufft phat tu
eo tuye'n ho!}e thuy b~n trai, rai di len tren tOi phia xlldng m6ng (hinh 60)
Eo tuye'n giap: eo tuyen giap nAm d
phia truoc hai vong s/l-n khi qudn tren
cung, d6i khi e6 th~ nAm eao a phia tren
Trang 2sun nhan Vi lien quan giua eo tuye'n giap
v{ji khi quan, nen thu thu*t rnb khi quan co
hai ki~u: ki~u tren-eo va ki~u dudi-eo Eo
tuyen giap n5.m cach khuye't t'inh mc;zch
ednh eua xtMng Ile tit 2,5 de'n 3 em vil phia
tren, va d,ly 18 rn9t m6c quan trQng d.n
phiii biet khi him thu thul).t rnd khi quan
Ve' phia trude, eo tuye'n giap dUQ'e ehe phu
bdi eae ed zte-gicip, cae mc;Lc co' nong va mc;ze
co'giila, ed bcim da c6', va da
Cite thuy ben tuyen giitp: die thuy
ben tuyen giap la hai kh6i tuyen dai thea
ehleU tren duai, vai ba m$t b€m la mi;it cd
(tue m~t tntae-ngoai), m(it thanh-khf qudn
(tue rn$t trong) va m(it mr;teh mau (We rn~t
sau); moi thuy ben co rn9t qte tren nh6 hdn
VR mQt eife dudi to dU<;le coi Iii day
* M(it trudc-ngaai: lien quan qua mQt ldp
mt) lien kct ma vdi ed zte-gicip, ed zte
don-m6ng va cd vai-don-m6ng, cae ed nay deu dUde
baa hQc bdi can eri'giila (fascia calli media)
* M4t sau lrang: li€m quan voi vong SlJn
khf quiin thu nh[{t, voi s1,ln nhlin, va s1,ln
giap (j phia sau, rn~t nay di qua ra sau khi
quan, J~i gan thlje qudn, va lien quan vai
eae thanh phan nam trong khe giua thuy
ben tuyen giap va thve quan la day than
kinh thanh quiin dllJi va chuai hQ.eh bc;LCh
hllyifl khi quiin
* M(it sau eua thuy b€m tuyen giap lien
q uan vai b6 mc;zch than kinh co', d~e bi~t Ia
voi d¢ng mc;Lch eanh gar: (eanh chung)
* C!Lc tren cua thuy ben hdi nh9n, 18 vi
trf d do, d(mg mc;Lch giap tren, nhanh eua
d(jng rnc;zch canh ngaai, ehui qua bao tuyen
glap d~ VaG trong tuye'n va toa ra cae
nh,inh, ehu yeu 18 d ml)t truoc·ngoai eua
thuy ben eua tuyen D9ng rnQ.eh giap tren
e6 finh rnQ.eh eung ten va cae nhanh cua
day than kinh thanh quan tren di kern
Nhd nh ngadi cua day th:ln kinh nay (gQi la
nhanh nhlin-gi6p) di eheeh tit tren xu6ng
duCi-j 6 tren rn~t eua thuy ben tuyen giap d~
tal cd nhan-gidp
* Cl/c dllJi cua thuy ben, binh thu'dng
nftrn c{\eh 1,5-2 em d phia tren xrtdng ztc
(incisura jugularis: khuye't tinh rnl;leh canh)
Miing lien ket bao bQe tuyen gi:ip bao gam:
- Baa trong ehinh th ue (baa rieng eua tuye'n giap), la rnQt lop rna lien ket sQi xd dinh eh~t vdi nhu rna tuyen;
- Bao ngoai quanh tuyen giap, xuat ph:it tit mf7c co' giua
Bao quanh tuyen giap (bao xd hoQ.c baa ngoai): khac voi baa trang chinh thztc (baa trang rieng) eua tuye'n giap, bao ngadi quanh tuye'n bao bQc than tuyen, va dfnh
voi baa trang Baa ngaai quanh tuye'n la
rnQt la rna lien ket sQi Xd, ve phia sau-trong thi bao nay dai biln hdn con tren cae ph:ln
can l~i chi la rna lien ket rfft thua, baa ngaai quanh tuye'n do rna li€m ket la til
nhieu ngu6n g6e khae nhau dong d;;ic 1?-1
Baa ngaai quanh tuye'n, tren tht,rc te, Iii slj n6i tiep giua cae mang lien ket (j each nhau dUdi day:
- ve phfa truoe, 113 rnQ-e bao ed uc-giap,
rn~e nay eilng chi Ia rn9t ehe eua mc;ze c6' giita;
- ve phia ngoai va phia sau, Iii baa mr;reh than kinh eua b6 tlnh-d¢ng mc;Lch ednh;
- baa dqng mQ.ch canh (vagina caratica);
- vil phia trong, baa ngodi quanh luye'n giap 113 nhung la rna lien ke't bao quanh thve quan va khf quan, va cilng 113 rnQt ph:ln eua baa tr;mg Bao ngadi quanh tuyen giap can dUQ'e tang cUdng bdi rna quanh
rnQ.eh rnau eua 4-5 euong mc;Lch eua tuyen
Nftrn sat voi phfrn quanh khi-tht,re quan eua baa ngoai tuycn giap co nhung la rna hEm ke't dong d~e l<~l.i dQc dUdng di eua cae ddy than kinh qu(it ngrt(jc, day th:ln kinh nay di
d phia ngoai bao tuyen gi{ip, niim giua khi quan va tht,re quan De vao dU<;le tdi day than kinh quoilt ngU<;le, tren do~n day thfrn kinh nay d phftn gii1a va tren ella c6, thi se phai pha va bao ngoai tuyen giap va rnd
khaang gian-baa eua tuye'n (khoang gii1a
bao ngoai quanh tuyen va baa trong rieng cua tuyE(n) Nhie'u 13 s<;li xd truoe s6ng di kern ea d¢ng mc;Lch giap drtdi va vong tuyen
giap eua chu6i than kinh giaa cam 0 vi tri eac 18 rna lien ket nay n5.m sat nhau, thi chung tQ.o nen rn9t mang duy nhat b5.ng each dinh lien voi nhau, va tang eUdng eho bao xd eua tuyen DQe theo nhilng eau true
Trang 3nay nhung chat djch tich t\,l ho;)c ap xe 0
khoang gian-bao tuyen giap co thli Ian trim
xu6ng toi t:)n phan tr€m trung that, vao
viillg c(f b('ic thang-e(Jt so,zg va van m~e
tntdc <;(;"1Ig va k/wang trUde song
- ve phia tren baD ngoai quallh tuye'n
aiop tie"p t\,lC di len toi xUdllg mong va bam
\'£10 xlfdng nay
- d phis dudi eua eo va qte dUdi thuy
ben tuyen giap, bao tuyen giap qu~t 11).1 d~
ban vong quanh eo tuyen va cac thuy ben,
U)O nen me?t tlli eimg tui nay bam vaa khi
quan (1 phia sau, va tre?11 Ian voi phan con
1,)1 eua lit InO lien ke! trude-khi quan La m6
liell he! dltd j -eo tuycn giap thli hi~n nhu
rncjl 1ft rna dltng ngang duy nhat, kea dal toi
t~)n trung tluJl va dUc;lC me?t so tac gia gQi la
\:) uiap·ngoc:zi tam m~e a giG:a baa ngoai
quorzh tuye'l giap va baa trong lIqle 81/ (baa
ricng) Ikl hho(wg quanh luyelt giap ho~c
khoallg luye'l giap, khoang nay, tuy co cac
me.1eh mau eli qua, nlll.tng th(tt s\11a me?t ldp
boc tach trong phau thu(tt, tuy nhien, b
phia tnfoc, phia duoi va phia sau-ngoai thl:
dE~ boc tach hdn Dall moi eua dUdng vaa d~
toi kho~lng boe tach eua tuyen Iii dic cd
lic-gicip vi cd nay dinh voi baD quarzh luye,z
giap cht)t ehe hdn sa voi phlin con l~i cua
nl(lC co' giita, Xac dinh dUc;lc hai cd lic-giap
vn di van dUc;lC m(tt sau cua chung, voi lOp
rna lien ket phl,l thue?c, se dAn chung vao toi
klzoang quanh tuyen giap Ngoai ra, baa
quanlz luye,z giap con ket noi c h ~t chi! voi
ldp cio IIgoai clla khi quan va tht,re quan va
kh6i tuyen va cae baa eua no voi SIP~ nhJn
va khi quan Do do, a day vi~c b6c tuyen trong baa (ne?i-bao) th(tt s\1 la kh6ng thli thl!c hi(m dUc;lC, va colaeh van khaang gian
bao tuyen iii hanh de?ng nguy hi~m
Tuyen c~ n giap (tr<;a.ng) lien quan m(tt thiet voi tuyen giap, Cac tuye'n C9n giap tr«;lllg la nh ung tuyen nhi) thong thUdng c6 so' IUQng Ia bon tuyen, moi ben co hai, me?t tuyen tren va rne?t tuyen duoi
Cac tuye'n c91l giap tr«;lng !a ndi co rat nhieu bien th~ giai phAu hc;>c
Doi tuyen dl1di co th~ nam ho~c a gAn
C1/e dUdi eua cac thuy ben tUye'l giap, trong goe hQp boi tuyen giap va tlli/e quiin, ho~c
nAm b trong be day eua baa tuyen gidp, a
khu v\1C ben trong hdn, gfin ndi d(mg nu;teh gidp dl1di chui vao tuyen Doi tuye"n c¢n giap tn;mg tren, khi nAm 0 ngang mltc cua m(\.t truoc-ngoai S{LIt nh6n, thi dUc;lc gQi la b
vi tri cao (Silveirs); nhUng cac tuyen nay thudng hay b vi tri thap hdn, ngang mue cua
vang Sl:ln khi quan thlt hai, V! tri nay dUc;lc gc;>i 13 vi tri ben trang (Crisoli) Rat hie-m trUdng hc;lP, tuyen co th& co vi tri nqi·baa
ho(\c niji-tuye'n D~ co thli giG: l~i cac tuyen c4n giap In;l1lg, trong ph au thu!).t cAt tuyen giap gan toan be?, nglloi ta phai chua ra dijng
voj bao mq.eh eua co', Tren rnQt thiet do .,
ngang ce), toan bQ nhung ldp rna lien ket mo
tn d trim th~ hi~n ra nhu me?t la mo him ket '
nfun ngang do d6 mQt so tac gia mo ta
nhG:ng cau true nay nhtt me?t tht,rc thli rieng
bi¢t gQi In can co' ngang, de?C l~p doi voi la
gilta cua ml).C co (m«;lc co' giiLa)
Ve phia ben trong va phia sau, thi
va mat hAn do bao qualllz tuye'n va baa
rieng cua tuyen dfnh lien voi nhau, t!;lO n€m
m(>t Iii rna lien ke't duy nhat, la nay dinh
iuon ca voi IJp ao ngoai cua thanh quan va
khi qufl.l1, La rna lien ket nay th\1c s\1 trb
thnnh me?t be? may nang do, ket n6i toan be?
"
•
"
Hinh 60 Chyp nhap nhay quet tuyen giap
I
Trang 4Cac tuyen qin gwp tn;mg thudng hay
dliQC nuai dliang bai cac nhanh cua a9ng
m(J.ch giap dl1di nhat; mai ti~u dQng m~ch
nuai tuye"n deu la mQt dQng mq.ch tiji.n,
khang c6 nguon n6i tiep nao bu l~i khi b~
thAt Nhu viji.y khi thAt cac dQng m~ch cua
tuye"n giap, c6 th~ gay ra tinh tr\1ng tuye"n
c~n giap tr~mg bt d.t sinh ly do thie"u cap
mau; khi dt thuy ben tuyen giap toan bQ d
ngoai baa quanh tuyen thi cung c6 th~ dftn
toi h$.u qua nhu tren, do d6, khi phftu
thu?t phai giu l\1i mQt "tudng" nhu rna a
phia sau (mQt lOp mong nhu rna d ph§.n sau
thuy ben tuye"n giap) d~ bao v~ nhung
nhanh tuyln cua dQng m~ch giap duoi, d6i
tuyen e(in girip trc;mg dl1di, va day than
kinh thanh quan dudi
),Ie"u nhi.1ng thanh phan n6i tr€m bi t6n
th liang, thi se din tal bie"n chung sau m6
1a chung co cung cd, bien chung nay c6 thJ
tranh duqc bttng cach chi th&t rieng nhanh
trudc-ngodi cua dQng m\1ch giap tren va
chua l~i nhanh sau,
Cae m~eh mau va day thi1n kinh
eua tuyen giap
Tuyen giap la mQt co quan rat phong
phli m\1ch mau, Kich thuoc cua tuye"n giap
thay d6'i tu)' theo luqng mau duqc cung cap,
trong trudng hqp huyet ap -a phan dftu-c6'
tang len thi tuyln gicip c6 th~ nh~n dliqc
mQt luqng mau thua du, rna no se gui trd
l\1i tim, xoang canh d~ tham gia vao co che"
dieu hoa luu luqng mau nay Mai dQng
mq.ch trong b6n a9ng mt;Lch giap deu c6 mQt
kich thuoc long m\1ch ngang voi mQt a9ng
m(J.ch quay Nhung dQng m\1ch giap cung
cap cho tuyen giap mQt luQng mau b&ng voi
luqng mau rna cac a(Jng mt;Lch nao cung cap
cho na~
Tuyen giap co nam cuong mt;Lch: d m6i
ben c6 hai cu{/ng ben va chi rieng mQt
cuong dudi
1 D(mg mg,ch gicip tren tach ra tu m~t
truoc cua d9ng mt;Lch canh ngoai d cach
phfa tren cua ch6 phan doi cua d(Jng mg,ch
canh goc 5 cm Moi dftu dQng m~ch giap
tren di ngang a trong vung tam gicic aQng
mr;teh canh, roi Wi gan tuye"n glap va t$,n
het b&ng cach chia ra hai nhanh cung d q(C
tren cua thuy ben tuytn giap
Trong vung tam giac a9ng mQ.ch canh,
dQng m\1ch gia.p tren lien quan ve phfa ngoai voi cac lOp co m\1c va da che phu vung nay, va ve phia trong thi dQng mf,lch ap VaG
thanh quan, d t.r€m m~t ngoai cua thanh quan dQng m\1ch di kern voi day than kinh thanh quan tren
o dO\1n gan tuye"n giap (ciji.n.tuye'n), dQng m\1ch giap tr€m c6 Hnh m(lch cung ten
di kern cung voi nhrinh ngoai cua day than kinh thanh quan tren, tat ca h9P thanh
cuong mQ.ch than kinh trfm cua tuye'n giap;
cu6ng nay lien quan: d phia ngoai voi cd !Ie-gicip va bftlng tren cua cd vai.m6ng; d phia trong voi mung gidp-mong va sl:ln giap; d phia truoc voi bd sau cua cd gicip-m6ng; va
d ph fa sau voi-b6 tLnh-a9ng mt;Lch canh
DQng m(lch giap tren tach ra nhung nhanh b€m sau day: nhanh dl1di·mong di toi
cac cd duoi-mong, nhanh giua cd uc-aon-chum, aQng mg,ch thanh quan tren chui qua mung giap-mong cung voi day thftn kinh
cung ten va ph an nhanh cho thanh cua thanh quan, va nhcinh nhdn-giap n6i tie"p
voi nhanh cung ten ben d6i di~n
Nhung nhimh cung cua dQng m(lch giap tren la:
- Nhanh trong, tie"p h.lc hliong di cua
dQng m\1ch chfnh, di thAng dung - xu6ng phia duoi, d9C theo thuy ben tuye'n gicip va
t~n cung b:lng each n6i tiep vdi nhanh cung ten ben d6i di~n, t\10 thanh nor tie'p tren-eo
(tuyen giap);
- Nhanh sau, ch\1Y d9C theo m~t sau
thuy ben tuye'n giap va n6i tiep voi nhanh
sau cua dQng mg,ch giap dudi cung ben;
- Nhanh ngodi, toa nhanh d m(lt
truoc-ngoai cua thuy ben tuye"n giap;
DQng m(lch giap tren nuoi dUdng hai phftn ba tren cua tuye"n giap va mot phan cua eo tuyen giap, cung voi thanh cua thanh quan
2 D9ng mt;lch gicip dudi, trong hftu het
cac trudng hQp tach ra nhu mQt nhanh ben
Trang 5cua than d9ng m(Lch gicip-co', rat hie'm
trudng hqp di;mg m\lch nay tach ra trlfc tiep
tU d9ng m(}ch dudi don Dong m\lch giap
dUdi cung c6 th~ t\lo nen mot than chung
vdi bat cu nhfmh ben na~ cua dong m{lch
dUdi Qcm'u, Ve m$.t ngo\li khoa thi dang chli
y hl trudng h<;lp dQng m\lch giap dUdi tach
til di}np mQ,ch duai don cung mQt than
chung vdi d(jng m(Lch d6t s6ng NgL1di ta da
thay c6 6% 56 trudng hQp, d dO\ln goc cua
than chung cua d(mg mqch gidp duiii vdi
df)ng mr;tch dot s6ng hinh thanh mQt non
d(jng mr;tch
DL1dng di cua dong m\lch giap duai dut;1c
chia ra la.m ba dO\ln
DO\ln dftu la dO{ln dung dQc, dong
m{lch du't;1c phil bdi m{lc trUdC song va rna
md, va di qua giua b6 m{Zch than kinh co' vii
dQng mr;tch do't song (d phia trudc-ngoai),
rbi t?o thanh dO\ln cong thu nhat
duai-trong, d phia dudi cu dQng m(}ch canh rna
di;mg m{lch giap dUdi kh6ng bao gid tai gftn
vi n6 di cach xa cu d(jng mt;Ich canh tU 1
den 3 cm, trung binh la 1,5 cm
- DO{ln thu hai la dO\ln nftm ngang,
d(>ng m\lch giap du'di t\lo nen m{lt dO{ln cong
thu: hai ra phia trL1ac, va b:it cheo mi)t sau
cua dQng mq,ch canh goc va m*t trL1ac cua
d(jng m(Lch dot seIng Tuy nhien trong 12%
56 trL1dng hdp d ben trai va 3,5% so trL1dng
h0P d ben phai, di;mg m{lch giap duai b&t
cheo phia sau dong m\lch dot song, tu), thea
cac bien th~ ve nguyen uy cua d(jng m(}ch
piap dudi va tuy theo muc dot so'ng dL1ai
cung (Co ho$.c C5 ) co [6 ngang ma d(jng
mt;Ich dat song chui vao Trong dO{ln nay,
d(>ng m\lch giap dL1ai dinh vai m{lc co'sau
va quai than kinh giao cam va lien quan
gdn vdi h(}ch giao cam cd giila d day, dong
m{lch tach ra nhimh cho chu6i giao cdm c6
Dieu nay giai thich t{li sao khi th&t dong
m~ch giap duai co th~ gay ra nhung t6n
thudng d chu6i than kinh giao cam ca'
'b Cac tac gia Phap rna tll m¢! nhanh cua d(Jng mi;Jch d!J(Ji
don, gOI la tMn giap-nhi c6'-vai la ~o~n ~9ng rn{lch chung, t(r
~6 xuat phat 4 nhanh cung, rna m9t trang s6 nh~mh nay la
dong mi;Jch gi'ap d!ldi'
- Tdi bd trong cua a(jng m(Lch canh gtfc,
thi dQng m\lch giap dudi l!ili t\lo nen dO\ln cong thu b.a, 15m len phfa tren, va sau do thi ho$.c dQng m\lch giap dudi phan nhanh cung, trong 70% so trudng hqp, ho$.c di them 3-4 cm nua nhu mQt than dQng m{lch
a dO\ln thf.t ba nay, d{lng m\lch giap dL1ai tach ra nhanh ben cho tuye'n c¢n giap trQ,ng, va c6 lien quan vai day than kinh 'qui;it ngu(Jc DQng m\lch bao gid cung b:it
cheo day th§.n kinh d bd sau cua tuye'n giap Bien th~ sau day hay g$.p hdn: day
than kinh qu(it ngu(Jc phai bcit cheo d phia trudc than dQng m\lch giap duai chu khang
belt eheo nhanh cung cua no; con day than kinh qu(it ngu(Jc trdi thi n~m a phfa trong hdn vii bAt cheo phia sau dong m\lch giap
dL1ai d ph§.n ba trong cua n6 DO\ln thu hai
va thu ba cua dQng m\lch giap dL1ai bao gid ciing lien quan yai mi)t sau-dudi cua thuy ben tuye'n gidp va dO\ln thu ba cua dQng
m\lch nay la do~m n&m trong bao eua tuyen (nQi-bao)
DQng m\lch giap duai tach cac nhanh
chokhiqudn,hau,vath¥cquan,khinhung
nhanh nay kh6ng xuat phat tU mQt trong nhung nhcinh cung cua dQng m\lch
giap duai
Nhung nhanh cung eua dQng m\lch giap duai gam co:
- Nhdnh sau di len tren thea biJ sau eua thuy ben tuyen gitip t\lo thanh noi tiep dQc d
bd nay;
- Nhcinh trong vang qua c¥c dum cua thuy ben tuye'n gidp, va di len tren d9C theo m(it trong eua thuy ben, t\lO thanh cung no1, tie'p dudi-eo, hiem thfly Khi co cung nay,
thl cung dUQc hinh thanh bai mQt nhtinh trudc-trong eua dQng m\lch giap dUdi, ill dge
bd duai cua eo tuytn gidp
- Nhdnh ngodi toa nhanh nuai duang eho m(it trudc-ngodi cua thuy ben tuyen giap;
- Nhdnh sau, tiep t\lc huang di cua than di)ng m~ch gidp dUdi, ch\lY d9c mfit trong
cua thuy ben tuye'n giap, n&m giua thuy nay va khi quan, tren dUdng di tach ra cac nhanh eho tuyen Cac nhanh cung cua dQng m\lch giap duai vua rna ta a tren cung cap
Trang 6mau cho n1'1a duoi cua cac thuy b€m tuyen
giap va n6i tiep vdi nhau d trong nhu rna
tuy€(n va viii nhanh cung cua dgng mc;Lch
gieip tren RiEmg phiin eo tuyen thi nllm d vi
tri "giao di~m" giua b6n dQng m~ch giap,
nhl1ng chi c6 it nhanh n6i tiep nilm ngang
giua chung a day, vi v~y c6 th@ d.t eo tuyen
giap rna kh6ng sQ chay mau nhieu
3 'fJgng mc;Lch giap gii1a hoi)c a(;ng
mClch giap dUdi cung (a(ing mc;Lch
Neubauer) la mi)t ti~u di)ng m<;lch khi c6 khi
khong (co trong 10% s6trl1dng hQp); khi co,
thi dQng m~ch nay tach ra tu than a(;ng
mrp:h tay-aau hol).c tn,tc tiep tu quai a(ing
mflch chil, va di l€m tren d trong lei ma lien
kit gieip-ngoqi tam mq,c tiii eo tuyin giap,
va khi co ai)ng m{Lch giap gii1a na-y thi mQt
trong hai at)ng mt;Ich gieip dUdi l<;li thudng
khbng co Trong thiJ thu~t md khi quan qua
eo hoi.ie dudi eo phai tranh dt phai dQng
m~eh giap giua neu thay co
* Tinh mq,ch: ve so' IUQng, finh mt;Ich
giap gilta co th~ thieu, co th~ chi co mQt,
ho$.c nhieu: nhung Iuon luon la tInh m<;lch
ng.§n, xuat phat tU mift ngoai cua thuy ben
tuyen giap, r6i di qua phia trudc cua dqng
nu/ch canh goc va db tn1c tiep va~ tlnh
mc;Lch canh trong, va khong di kern viii dQng
m<;lch ·nao eua tuyen giap
1tnh mg,ch gicip dUdi phat sinh tU
nhieu re, r6i di xu6ng phia dudi d trong lei
ma lien kit gicip-ngog,i ttim mg,c d~ toi d6
vao g6c finh mc;tch dUdi aon-canh trong
ho~c van finh mc;Lch tay-aau trai
* Mq,ch va hq,ch bq,ch huyet cua
tuyen giap va tuyen c~n giap tr<.'lng: b<.'lch
huyet tU cac phtln ben ngoai va tren-sau
~ua cac thuy ben tuyin girip dUQc thu nh~n
vao nhung than b<;lch huyet47 ch<;lY theo cac
cuong mg,ch than kinh girip tren va d6 van
dic hqch co' sau (nllm d phia trong tinh
m<.'lch canh trong) B{lch huyet tU philn
trUoc va philn tren cua thuy ben k~ ca tU
eo, dUQc thu nhi;tn vao m9t thfm b€m trong,
than nay khi di qua m$.t truoc cua tuyen
giap co th~ bi ng§.t quang bdi mQt vili h{lch
47 Than b~ch huyel ia nhiing m~ch b~ch hUY~1 ion, thu nh~n
nhieu nhanh nho hdn n6 va IhUang diS vao h~ch b~ch huY~1
cd nang (nAm d giita, trudc thanh quan) Tdi
giUa tuyen giap va s\m nhftn thi cac than na-y hQp voi cae m~ch b<.'lch huyet cua phiin tren thanh quan va cung d6 va~ chulJi hc;LCh linh mg,ch canh trong
Tu phiin dudi cua thuy ben va tU eo tuyen giap, cac m<;lch b\leh huyet co mQt nhom di ra phia ngoai (nh6m ngoai) va m9t
nhom vao trong (nh6m trong) Nh6m ngoai
di kern theo finh mg,ch gicip giila va dan
b<.'lch huyet ve cac h~ch ben dudi cua chuoi
cd stiu (n~m d phia trong tInh m<.'lch canh trong) Nh6m trong thl d5 vao 5-6 h<.'lch
trung gian (trude va cc;tnh khi quan), n&m
dQc tren dUdng di cua day than kinh quQ.t nguf1C va day than kinh phe'-vj; Cac h<;tch
nay cung nhi;m blilCh huyet tU phan sau va dudi cua thanh qudn va tu phan trE!ll cua khi quan, d~ cu6i cung d6 ve chuoi h\lch cb sau (phia trong tInh m<;tch canh trong) Cae m<;lch b<.'lch huyet thuQC nhom ben trong co th~ co dUdng di khac (kh6ng de vao chuoi h<.'lch tinh m\lch dmh trong), tUe IS db vao cac ht;Ich b(Lch huyr/t trung th{{t sau, rBi tU day d6 van
thiln bt;Ich huytt phe' quan-trung th{{t
MQt bien th~ thu nam 18 nhung m<.'lch b<.'lch huyet tu tuyen giap d6 van chuoi h(Lch b(Lch huye't sau hd.u
* Cac day thdn kinh cua tuyen girip:
tuyen giap dUQc chi ph6i bdi cac sQi than kinh giao cam (e6) khong vo myelin di theo
cac m<.'lch mau va bdi nhUng day than kinh thanh qudn tren va audi Day than kinh thanh qudn dUdi lien quan vdi at)ng mt;Ich giap dUdi (nhu da dUQc mo ta d phan tren),
phai dUQC chu y tranh kh6ng ch{lm tdi day than kinh nay trong phau thuat cAt tuyen giap, vi day than kinh nay neu bi t6n thUdng se gay ra rai IO\ln phat am Do do, trong trudng hQp phai thAt mQt so' nhanh cua cuf/ng mt;Ich duOi eua tuyen giap thi
phai het suc tranh khong d~ cac nhanh cua day than kinh thanh quan dudi b! tan thudng
Trang 7Khi quan do~n ciS
Khi quan ti~p lien vai thanh quan vi
khi quan 18 mQt phArr cua dUdng h6 hap
d110i 6 nglidi lOn, khi quan biit d§.u d
ngang mue kholmg giua cae ddt song cd thu
6 va thu 7 (C6-C,), nhu'ng dOl chie'u nay
cung thay d6i it nhieu thea tueli Khi quim
t~n hE{t d ch6 n6 chia d6i thanh hai pht
(juan g6c Vi tri chia doi nay ttidng flng voi
dOl song nglfc thfl 4 va thli 5
Ve mi;it dtnh khu, khi quim du'Qc pharr
ra lam hai do:;tn: dor;zn co' (pars cervicalis
tracheae) va dO(ln ngljc (pars thoracalis
tracheae)
6 ngudi Idn, khi quan dor;zn cf/ da.i 5-7 em,
chiem khoimg mQt llva t6ng chieu dai cua
ca khi quan 6 tre em, khi quan do~n eel
ngAn hdn, chi 4-6 em Yang s~n khi quan
thli nhat d ngang mue d6t song c6 6 ho$.c 7,
th*m chi ngang mue dot song ngl,lc thti
ohat (thea Corning-Hafferl) Khi quan do~n
ciS b~t dau til bo duoi s,!n nhiin, co mang xd
kEh noi voi 5lJ.n nay, va t<)n het d muc ml}t
ph§.ng nAm ngang di qua bo tren cua can
xlldng uc Trong do~n nay, khi quan n~m
tren duong giila cua ciS, nhung hdi l~ch
sang phiii ~hi di dan xuong phia ngvc, uon
theo tu the cua CQt song, tuc la di chech
xu6'ng dudi va ra sau
• Lien quan quan trqng nhilt cua khi
quan do~n ngvc la vdi ia ma lien ktt
trllac-khi quan Day la mQt la rna lien ket mau
(day dl}c) che phu m(it trlldc-ben cua khi
quan Tuy nhien, co th~ tach m~t sau cua
Ut rna lien ket nay ra khoi mi;it trlldc khf
quan d~ di vao khoang trlldc-khi quan,
khoang nay thong xu6ng tdi t<}.n trung theft
va la mQt ldp boc tach phau thu(Lt 1:9" tudng;
cling co th~ thvc hi~n nQi soi trung that
b~ng cach di theo lop boc tach nay Vi~c xac
dinh Idp boc tach n&m giua la rna lien ktt
trlidc khi qudn va khi quan lam cho thu
thu<)t md khi quan trd thanh kh6ng chay mau M<;lt trudc cua la mfi lien ktt trlldc-khi qudn lien quan vai tat ca cac thanh ph an
cd, t~ng va 'm~ch-thAn kinh cua vung dlldi-mong, rna la rna lien ke't nay co th~ bao v~ trong thu thu<}.t b9C 1{1 khf quan
• ve phia tnioc, thong qua ia ma lien ktt trllac-khi quan, khi quan do~n ciS lien quan: d muc cac vang S\ln dAu tien (vang thu 2, 3, 4) voi eo tuyen gieip, vbi lei mo lien ke/; giap-ngog.i tam mg.c, rna trong be day co
chua cac h~ch b~ch huyet (gQi la chu6i hg.ch trlldc khi quan, nh~n cac m~ch b~ch huyet
tn cac h~ch thanh quan, va cac m~ch b~ch huyet tn eo tuyen giap), voi cac tlnh mg.ch giap, voi than tlnh m(1.ch tay-ddu khi than
nay di vuqt qua len tren can xllcJng uc, va
doi khi vdi d9ng m(1.ch gidp giiia (d(ing m(1.ch Neubauer) khi co d{lng m~ch nay
• Ve phia ngoai, khi quiin do~n ciS lien quan voi nhung m~ch mau Ion cua ciS d moi ben; dQng mg.ch canh goc hdi lui ra sau hdn
so voi khi quan va b! dily ra phia ngoa.i bdi thuy ben tuyen giap
Trong khe niim giua dQng rn(1.ch canh goc, thl,lc quan, va khi quan, co dQng m(1.ch giap dllili di qua va phan chia thanh cac
nhanh cling d phia duoi Cl,lc dlldi cua thuy ben tuyen giap Day thdn kinh qu(it ngll<Jc phai n&m d phia sau hdn, d trong khoang
gioi hJ;l.n d giua khi quan, thvc quan, va cQt song, trong khi day thdn kinh qu(it ngll(lc treii n~m d phia truoc hdn, trong goc hQp bdi m~t ben tht):c quan va ml}t sau khi quan Ca hai day thAn kinh qui;it nguqc deu bitt cheo d9ng m~ch gia.p duoi cimg bim Tat ca cac thanh phAn k~ tren deu duqc che phu d phia truoc bdi lop cd-m~c va da
o ngang muc Sl;Ln nhdn (C6), khi quan con lien quan voi l6 tren eua thl,lc quan
• Ve phia sau, qua thl,tc quan, khi quan lien quan voi C9t song cd; khi quan ket n6i
voi thl,tc quan bbi rna 5qi chun va cac sqi cd
Trang 8(gQi 1a cac day chdng khi-th¥c quan) Ca
hai t~mg nay d~u dU<;lC baa bQc chung trong
mQt la rna lien ke't (gQi Ia m{Lc ho~c baa
t{Lng Monteiro), baa nay xuat phat tu m~t
ngoai n~n sQ, baa phu hau, t~o thanh Ibp cia
ngoai cua hcw, rai tiep t\lC baa bQc khi
quan va th1;tc qulm va di xuong Wi t~n
trung thift
Cau true ella khi qwin: Khi quan co
hinh thfi nhU' m{it ong hinh tr\l, nhU'ng m{it
ph fin tU' sau cua ong thi d~t Khi quan dU'gc
cau t~o bbi:
- Lap niem mqc a trong cung Niem m~c
nay lien tie'p voi niem m~c cua thanh quan
6' phia tren, va phu bdi bie'u mo trLJ t6ng
co long chuye"'n Ben dubi la lop duai niem
mqc;
- Lop giua la lap Cd-slfn, hQp bai 16-20
vang s\ln khong dfly du (vi thieu a mQt
phfln tU' sau, nen m6i vang s\ln th~t ra la
hinh m6ng ng1;ta); eae vang s\ln nay hdi d~t
theo ehi~u ngang a do;;>.n khi quan e6 va
thea chiou dQC a da~n khf quan ngv:c; vang
S\ln thil nhat d(ic bi~t day hdn cac vang
khac Cac vang s\ln ket noi voi nhau bai cac
day ch6ng chun (mang chun), lien tiep voi
lOp mang SLJn (ngo{Li slJn) cua cac yang Hai
dau sau cua moi vang S\lll dU'Qc noi voi
nhau bdi mQt mang cd hQp bdi nhung sqi cd
lrdn n~m ngang;
- Ldp ngoai cung la mQt mang sqi xd
chun, phu a ml)t ngoai cac vang s\ln va ket
noi chung vbi nhau (gQi la day chling vong)
dong thdi phu tie'p cii ml)t sau cua khi quan
(phfin Cd), toan bQ hQp thanh [dp ao ngoai
eua khi quan
Cae m~ch mall va day than kinh dla
khi quan
* D{)ng mqch: cac d{ing m;;>.ch cua khi
quan dOf,ln c6 tach ra tU aQng m{Lch giap
dudi cling nhU' tu dQng mqch, giap giUa (khi
c6 d{ing mQ.ch nay)
• Tinh m{Lch: d.c tlnh m~ch nilm ngang trong khoang giua cac vang s\ln cua khf quan, va d6 v~ eae tInh mt;Lch giap va van ludi tInh m{Lch quanh thl.jc qua.n
• Cac m{Lch b{Lch huye't di qua cac mang
sQi xCI va a moi ben d~u d6 van chuoi h~eh
nilm dQc cac day than kinh quijt nguqc; a
phfa dU'bi, cac h~ch nay lien tiep voi cac
h{Lch khi-phe' quan
• Cac day than kinh: khf quan chi a se ngu6n cung dip day th:in kinh cua thanh quan, tilc la hai doi day than kinh thanh quan tren va dudi
- Day than kinh thanh quan tren, chu
yeu la th:in kinh cam giac, xuat phat tU
h{Lch dudi (hQ.ch r6i) cua day than kinh
phe'-vi, tu day di chech xuong du6i va ra trU'dc,
biit cheo eho phan doi cua aQng mt;Lch canh goc a ngang milc sitng Zan xudng mong (m6c
d~ gay te), rai phan ehia thimh hai nhanh cung: nhanh trong va nhanh ngoai
+ Nhanh trong (hol)c nhanh tren) nhm a
ben dU'bi a(jng mqch thanh qudn tren, chui
qua mang giap-mong va phan nhanh chi
phoi niem ml;lc ph§.n trE!ll thanh quan, niem
m~e eua ph§.n h6u d g§.n, va day ludi
Nhanh nay thl.1dng hay noi tiep vbi day
than kinh thanh qudn dudi (qufit ngufJc)
tl;la nen quai Galien
+ Nhanh ngoai (hol)c nhanh dudi) ch~y iJ
phia ngoai, dQc theo ch6 bam cua cd khit hau dum, tach ra mQt nhanh u¢n a¢ng cd nh6n-giap, chui qua mang nh:1n-giap r6i phan
nhanh cho niem ml;lc ph:in tien dinh thanh quan, nep thanh am, va vung dudi thanh mon Ngoai ra, nhanh ngoai can duy tri
trl.1dng 11;tc cua tat ca eae eCl cua thanh quan
· Day th6n kinh thanh quan dudi (qu¢t ngut;Jc) ehu yeu 13 day v~n dQng, tach ra tu day than kinh phe'-vi: day bEm phai thi tU phia duai cua dQng m{Lch dudi don phai,
day ben trai thi tU duai quai d{)ng m{Lch
Trang 9chu Tli nguyen uy m\y, cac day thfrn kinh
thanh quan duoi di lfm phia tr€m, nftm
trong g6c khi-thvc quim, day ben phai thi
di hdi chech can day ben trai thi di theo
huang thing dung Cac day thi'in kinh
thanh quan duoi deu di qua m¢t sau cua
thuy ben tuyen gicip, nhung lien quan voi
d9ng mf1ch thanh qudn dudi khac nhau
gii1a day thftn kinh ben phri.i va ben trai;
sau d6 cac day thftn kinh nay di qua phia
duoi cd khit hdu dudi, roi chui vao trong
thanh quan va cung cap nhanh cho tat ca
cac cd cua thanh quan (ngo;;ti tru cd
nhan-giap), dQng tac cua cac cd nay la khep ho~c
rna thanh man, do do c6 vai tro phat am va
thd Day th6n kinh thanh quan dudi can chi
phoi niem m~c a phftn sau thanh quim va
noi tiep voi nhanh trong cua day thftn kinh
thanh quan tren Tren dUdng di, day than
kinh qu~t nguQc con tach ra nhu-ng nhanh
ben la than kinh tim giila, cac nhanh khi
quan, thl/c qudn, va hau
ThlfC qui'ln dO<:ln ci5
Thl/c qudn 1a mQt ong cd-m~c, noi voi
hau (h9ng) ij tren va voi df1 day d duoi Dva
tren cac vung rna thvc quan di qua, c6 th~
phan thanh ba do~n sau: do~n ce, do~n
ngvc va do~n bl:lllg (Chung toi se trinh bay
chi tiet hdn ve sv phan chia cac do~n cua
thvc quan trong phfrn n6i" ve thvc quan
do;;tn ngvc)
DOf1n c{/ cua thl/c qudn nftm d lop sau
nhat cua vitng dudi-mong, phia sau khi quan
do~n c6 Do~n c6 eua thvc quan dai 5-6 em,
b~t dfru d ngang mue btl dudi s,!-n nhtin, each
voi cung rang dudi 15-16 em ve phia duoi
(nAm ngang muc dot sfing co' thu 6), va t?n
cung d ngang muc m~t phAng nAm ngang di
qua bd tren cua xudng rIc
Thvc quan nftm tren dudng giUa c6 nhung htl} l~ch sang trai Ba trai cua thvc
quan vUQt qua sang trai so vai m(it ben trcii
cua khi qudn; can bd phili cua thvc quan thi
nftm trong g6c nhi di~n h9P bdi khi qudn va c9t so'ng co'
Thvc quan cung voi khi quan dl1Qc baa
bQc bdi mQt lOp ao m6 lien ket, t;;tO nen mQt baa sQi xd, lien tiep voi bao cua huu (ao lien
ket baa quanh hfrU) va keo dai xuong trung that tai t$.n cd hoanh Baa rna lien ket nay
chua dVng cD day than kinh qu(it nguqc
(nhanh cua day tha'n kinh ph€:vi), n.1m
trong g6e giua khi va thvc quan
Thve quan do~n c6 lien quan: d phia truoc voi thimh sau cua khi qudn, ehi c6
mQt phftn rat hfi!p gfrn bd trai, vUQt sang
trai hdn so veri khf quan thi kh6ng d sau khi quan Phfa truac cua phftn thVe quan vUQt sang bfm trili so voi khi quan nay lien quan voi nhu-ng thanh phi'in: day than kinh qui;it ngur;Jc trai, d(mg m£!ch giap dum trai, tInh
m~ch cung ten di kern dQng m;;tch, chu6i hf1ch b£!ch huyit nAm dQc day than kinh qui;it ngur;Jc, va m~it sau cua thuy ben tuyin gidp trai Phia sau, thvc quan lien quan voi
m:)t truoe cua ci}t song co: dUQc che phu bai cac cd va mf1c trude so'ng
Ed trai thvc quim khong bi khf quan ehe d phfa truoe, la bd d€; di vao dt1 md thVc quan tU b€m ngoai, day la bd ph§.u thu$.t cua thvc quan
Ed phai eua thVc quan nAm fln sau 2-3 mm trong g6e hQp bdl khi quan va cQt s6ng cd, lien quan a phia tn2n voi day than kinh qug,t ngurJc phdi, vi day than kinh nay tu
dtUii di len di'in dan l~i gi'in bd thve qUEm, voi d(mg mr;zch gicip dUdi phdi va nhung
nhanh eua dQng m;;tch nay, toa ra nhu nan qu~t d gilla khi qudn va CQt song co'
Hai bd cua thvc quan e6 lien quan m$.t thiet voi chu6i giao cam co' (h(lch giao cam
Trang 10cd gii1a), voi d(jng mt;Lch canh goe, tlnh mt;Lch canh trong va day than kinh ph€:vi
Do trai cua tht;1c quan d phan duoi cua
Cd con lien quan voi ong ngljc 41l
Cite m~eh mau va day th§.n kinh
eua thlj'e quan do~n e6
Tht;1c quan do~n c6 chu yeu duqc nuOl dLidng bdi cac dQng mt;Lch giap dl1di, thong
qua cac nhanh thljc quan tren cua dQng
mQ.ch nay: cac tlnh m:;tch gam co tlnh mr;z.ch thljc qudn tren, dftl1 mau d6 vao cac tlnh mr;z.ch giap tren Br;z.ch huye't cua tht;1c quaD
dOQ.n Cd thi d6 ve cac ht;Lch cd sau
Cac day than kinh chi phoi tht;1c quan
dOQ.n c6 la nhanh cua day than kinh phe'-vi
(X), than kinh thi~t-hau (IX) va nhuDg sqi cua than giao cam C6'4'J •
• a ong dan b\lch hUYEH Ion nha"ttrong CCI the thu nh~n htlu het loan b¢ bach huyet trong cd th~ <'Ig ali vl:lo m¢t tfnh m\lch " nen co (phan dl10i cung cua co)
49 Phan th!!ln kinh giao cam cli bao g6m 3 h~ch than kinh n6i voi nhau boi nhung /hilng (day than k.inh cO to) trung gian 99i
chung 103 /Mn glao cam co hol;ic chlJ~1 giao cam cd