Lịch sử nhân loại đã chứng minh có các chế độ dân chủ như: chế độ DCCN, chế độ DCTS, chế độ DCXHCN chế độ phong kiến là chế độ quân chủ Ngay từ ngày đầu xuất hiện nền dân chủ, con người
Trang 1SỞ GD&ĐT TP HỒ CHÍ MINH
Trường THPT Lương Thế Vinh
GIÁO ÁN GIẢNG DẠY MÔN GDCD LỚP 11
GVHD: Bùi Thị Yến SVTT: Lê Thị Lý – khoa GDCT
Bài 10: NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
( 2 tiết)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
Học xong bài này, học sinh cần đạt được các yêu cầu sau:
1) Về kiến thức
- Nêu được bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa
- Nêu được những nội dung cơ bản của dân chủ trong lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa- xã hội ở nước ta trong giai đoạn hiện nay
- Hiểu được thế nào là dân chủ trực tiếp, dân chủ gián tiếp.
2) Về kĩ năng
- Biết thực hiện quyền làm chủ trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội phù hợp với lứa tuổi
- Biết tôn trọng quyền dân chủ của người khác
3) Về thái độ hành vi
- Tích cực tham gia vào các hoạt động thể hiện tính dân chủ phù hợp với lứa tuổi, thực hiện chính sách dân chủ trong khuôn khổ pháp luật của nhà nứơc
- Biết phê phán các hành vi, luận điệu xuyên tạc, chống phá lại nền dân chủ xã hội chủ nghĩa
II NỘI DUNG
- Bản chất nền dân chủ xã hội chủ nghĩa
- Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
- Những hình thức cơ bản của dân chủ
III PHƯƠNG PHÁP.
- Phương pháp 1: Thuyết trình, giảng giải
- Phương pháp2: Trực quan
- Phương pháp 3: Đàm thoại, nêu vấn đề
IV TÀI LIỆU THAM KHẢO VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC.
- SGK DGCD lớp 11
- SGV GDCD lớp 11
- Sách thiết kế bải giảng GDCD lớp 11
- Tài liệu bồi dưỡng giáo viên GDCD lớp 11
- Một số tài liệu, hình ảnh
V TIẾN TRÌNH DẠY HỌC.
1) Ổn định lớp
2) Kiểm tra bài cũ (5 phút)
-Bản chất của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam?
Trang 2-Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam có chức năng gì? Chức năng nào giữ vai trò quyết định? Vì sao?
3) Giới thiệu bài mới
Chúng ta đã từng nghe rất nhiều về hai chữ “ dân chủ” Dân chủ là sản phẩm,
là thành quả của quá trình phát triển lâu dài của lịch sử, nó kế thừa những tinh hoa của các thời kì trước và được phát triển trong điều kiện lịch sử đương thời Lịch sử nhân loại đã chứng minh có các chế độ dân chủ như: chế độ DCCN, chế độ DCTS, chế độ DCXHCN ( chế độ phong kiến là chế độ quân chủ)
Ngay từ ngày đầu xuất hiện nền dân chủ, con người đã mong muốn, khát vọng vươn tới một xã hội tốt đẹp mà trong đó con người có quyền lực thực sự của mình- xã hội đó là XHCN
Vậy dân chủ là gì? bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ra sao? Việc xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam được thể hiện như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học ngày hôm nay
Bài 10: NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
( tiết 1)
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH NỘI DUNG BÀI HỌC
HOẠT ĐỘNG 1 Bản chất của nền dân chủ
xã hội chủ nghĩa (20 phút)
Gv: Để hiểu bản chất của nền dân chủ xã hội
chủ nghĩa , trứơc hết cần hiểu dân chủ là gì?
- Dân chủ theo tiếng Hi Lạp gồm hai từ ghép
lại đó là demos - nhân dân và kratos- sức
mạnh, quyền lực
? Dân chủ xuất hiện khi nào?
Dân chủ xuất hiện từ khi xã hội có sự phân
chia giai cấp, là kết quả của cuộc đấu tranh
lâu dài của nhân nhân lao động chống lại giai
cấp áp bức bóc lột và các thế lực phản động
để giành quyền lực, quyền làm chủ của mình
?: Theo em trong lịch sử nhân loại đã và
đang trải qua nhựng nền dân chủ nào?
1 Bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa
Dân chủ: là quyền lực thuộc về
nhân dân, là quyền làm chủ của nhân dân trong các lĩnh vực đời sống xã hội của đất nước;
Trang 3Khái quát quá trình hình thành và phát triển
của các nền dân chủ
Hs: Trả lời
Gv: Nhận xét
- Khi có giai cấp và nhà nước thì dân chủ thể
hiện chủ yếu qua nhà nước, khi đó không có
“dân chủ thuần túy”, “dân chủ chung chung,
phi giai cấp’ Trái lại, mỗi chế độ dân chủ gắn
với nhà nước đều mang bản chất giai cấp
thống trị xã hội Lịch sử nhân loại đã chứng
minh rõ các chế độ dân chủ như:
+ Chế độ dân chủ chủ nô ( chiếm hữu nô lệ)
+ Chế độ dân chủ tư sản ( chủ nghĩa tư bản)
+ Chế độ dân chủ vô sản ( chủ nghĩa xã hội)
Dân chủ là một hình thức nhà nước gắn
với giai cấp thống trị, dân chủ mang bản chất
của giai cấp thống trị
? Theo em chế độ phong kiến lại không có
dân chủ?
Hs: Trả lời
Gv: Nhận xét
Chế độ phong kiến: là chế độ quân chủ
chuyên chế tức là nền chuyên chế Toàn bộ
quyền lực thuộc về tay nhà vua Vua được coi
là “con trời” là quyền lực tối cao Mọi người
còn lại chỉ là “thần dân” chỉ có “cái quyền”
phục tùng Do đó, nhà nước phong kiến
không phải là nhà nước dân chủ, chế độ
phong kiến không phải là chế độ dân chủ mà
Dân chủ là một hình thức nhà nứơc gắn với giai cấp thống trị, do đó dân chủ luôn mang bản chất giai cấp
Nền dân chủXHCN
CNTB
CHNL Nền dân
chủ chủ nô
Nền dân chủ của nhân dân lao động
Nền dân chủ tư sản
Nền dân chủ của giai cấp
tư sản
Nền dân chủ của giai cấp chủ nô
CNXH
Trang 4là chế độ quân chủ.
?: Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ra đời khi
nào.
Hs: Trả lời
Gv: Nhận xét
- Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ra đời khi giai
cấp công nhân giành được chính quyền
đánh dấu bằng cuộc cách mạng tháng Mười
Nga
- Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ra đời và từng
bứơc phát triển khi chính quyền nhà nước của
giai cấp công nhân và nhân nhân lao động
được thành lập
Gv: Sự hình thành nền dân chủ xã hội chủ
nghĩa đành dấu bước phát triển mới về chất so
với các nền dân chủ trước đó
? Tại sao lạii như vậy
Hs: Trả lời
Gv:
Sở dĩ nói như vậy bởi vì so với các nền dân
chủ trước đó nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là
nền dân chủ mới, tiến bộ hơn, dân chủ với đại
đa số nhân dân dân lao động và các tầng lớp
bị áp bức khác, nó thực hiện đầy đủ quyền
làm chủ của nhân dân
Còn các nền dân chủ trước đó là dân chủ của
giai cấp thống trị, quyền lợi thuộc về giai cấp
thống trị, bóc lột nhân dân lao động
? Bản chất của nền dân chủ xã hội chủ
nghĩa (20 phút)
? Bản chất của nền dân chủ xã hội chủ
nghĩa thể hiện trên mấy phương diện.
? Tại sao nền dân chủ xã hội chủ nghĩa
mang bản chất của giai cấp công nhân?
Bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa:
Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là nền dân chủ của quảng đại của quần chúng nhân dân được thực hiện chủ yếu bằng nhà nước, dưới sự lãnh đạo của nhà nước
Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa thể hiện trên năm phương diện:
Một là: nền dân chủ xã hội chủ
nghĩa mang bản chất của giai cấp công nhân
Trang 5Hs: Trả lời
Gv: Nhận xét
- Mỗi chế độ dân chủ gắn liền với nhà nước
đều mang bản chất của giai cấp thống trị
trong xã hội Mà trong nền dân chủ xã hội chủ
nghĩa giai cấp thống trị là giai cấp công nhân
nên nền dân chủ xã hội chủ nghĩa mang bản
chất của giai cấp công nhân
Hơn nữa GCCN thông qua chính đảng của
mình là ĐCS nhằm thực hiện quyền lực và lợi
ích của GCCN và toàn thể NDLĐ tiến hành
cuộc đấu tranh để chống lại mọi biểu hiện của
chủ nghĩa quan liêu, vô chính phủ, vi phạm
quyền tự do dân chủ của ND
? Em hãy lấy ví dụ thể hiện sự lãnh đạo của
Đảng Cộng Sản, chống lại bệnh quan liêu,
vô chính phủ, vi phạm quyền tự do của
nhân dân.
- Chống bệnh quan liêu, tham nhũng của cán
bộ đảng viên.VD: PMU 18
- Đập tan âm mưu thành lập nhà nứơc Đềga ở
Tây Nguyên, chống lại quan điểm Việt Nam
vi phạm nhân quyền
- Pháp luật xử lí nghiêm hành vi vi phạm
quyền tự do dân chủ của nhân dân
GV: Thế nào là công hữu, tư hữu về tư liệu
sản xuất?
Gv: Nhận xét
Trong XHCN, TLSX thuộc quyền sở hữu của
toàn thể nhân dân lao động Trên cơ sở đó
nhân dân sẽ làm chủ quá trình sản xuất Từ đó
quyết định quá trình sản xuất của xã hội Và
chi phối mọi mặt hoạt động của đời sống xã
hội Vì chỉ khi nào người lao động thật sự làm
chủ về kinh tế khi đó mới có dân chủ và trở
thành lực lượng quyết định quá trình phát
triển xã hội
? Ví dụ.
Mọi người được tự do kinh doanh mọi ngành
Hai là: Nền dân chủ xã hội chủ
nghĩa có cơ sở kinh tế là chế độ công hữu về tư liệu sản xuất
Trang 6nghề mà pháp luật không cấm.sản phẩm làm
ra thì nhân dân được tự do phân phối nhưng
ngược lại nhân dân phải đóng thuế kinh doanh
cho nhà nước
? Tại sao nền dân chủ xã hội chủ nghĩa lấy
hệ tư tưởng của giai cấp công nhân làm nền
tảng tinh thần xã hội.
Hs: Trả lời
Gv: Nhận xét
Nhà nước XHCn mang bản chất của giai
cấp công nhân Mà GCCN lại lấy chủ nghĩa
Mác – Le6nin làm nền tảng, kim chỉ nam cho
mọi hoạt động của mình Hơn nữa tư tưởng
Mác –Le6nin là hệ tư tưởng tiên tiến, đúng
đắn, phù hợp với xu thế phát triển của thời
đại
- Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là nền dân
chủ rộng rãi nhất và triệt để nhất trong lịch sử
Rộng rãi: là nền dân chủ của tất cả mọi
người; dân chủ ở mọi lĩnh vực: KT, CT, VH
XH
Triệt để: nền DCXHCN bảo vệ lợi ích của
toàn thể ND lao động
Trong chế độ xã hội chủ nghĩa chẳng những
mọi người dân đều được hưởng quyền dân
chủ mà nhà nước còn chăm lo nâng cao trình
độ dân trí, tạo điều kiện thực tế cho mọi
người có khả năng thực hiện quyền dân chủ
của mình
- Hoạt động của nhà nước XHCN là vì lợi ích
của toàn thể NDLĐ, quyền lực của nó thuộc
về nhân dân Đó là nguyên tắc xây dựng nhà
nước xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì
dân
? Tại sao dân chủ xã hội chủ nghĩa tất yếu
đòi hỏi phải gắn liền với pháp luật kỉ cương.
Dân chủ xã hội chủ nghĩa không thể thực hiện
được nếu những hành vi gây tác hại đến
quyền dân chủ của nhân nhân không được xử
lí kịp thời, đúng đắn Do đó để có dân chủ và
Ba là: Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa
lấy hệ tư tưởng Mác- Lênin làm nền tảng tinh thần của xã hội
Bốn là: Dân chủ xã hội chủ nghĩa là
nền dân chủ của nhân dân lao động
Năm là: Dân chủ xã hội chủ nghĩa
gắn liền với pháp luật, kỉ luật, kỉ cương
Trang 7dân chủ được thực hiện bằng những thiết chế
tương ứng của nhà nước pháp quyền xã hội
chủ nghĩa
Vd:
- Mọi công dân có quyền kết hôn nhưng
nam phải từ 20 tuổi, nữ từ 18 tuổi trở
lên
- Công dân có quyền kinh doanh nhưng
phải đóng thuế cho nhà nước
- Được tự do kinh doanh nhưng phải
đóng thuế
- Được tham gia các hoạt động văn hóa
nhưng phải biết giữ gìn và bảo vệ môi
trường
Như vậy, các em đã hiểu được bản chất tốt
đẹp của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa Vậy
nền dân chủ ở nước ta được xây dựng như thế
nào? Chúng ta vào phần 2
HOẠT ĐỘNG 2 (20 phút)
a Nội dung cơ bản của dân chủ trong lĩnh
vực kinh tế (10 phút)
Gv:- Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa không thể
có đầy đủ khi giai cấp công nhân và nhân dân
lao động vừa giành được chính quyền mà phải
trải qua một quá trình hình thành, phát triển
và từng bước hòan thiện
- Quá trình xây dựng nền dân chủ xã hội chủ
nghĩa ở nước ta diễn ra trên các lĩnh vực kinh
tế, chính trị, văn hóa- xã hội Trước tiên là
trên lĩnh vực kinh tế
Xét ví dụ sau:
Ông C là giám đốc công ty may Việt
Tiến Các sản phẩm do công ty ông đưa ra
bán trên thị trường đều do công ty ông làm ra
Ông C cũng là người quản lí quá trình sản
xuất quần áo, cũng như quá trình phân phối
quần áo trong nước và xuất khẩu ra nước
ngoài
? Theo em việc làm của ông C có thể hiện
2 XÂY DỰNG NỀN DÂN CHỦ
XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM.
a) Nội dung cơ bản của dân chủ trong lĩnh vực kinh tế.
Trang 8dân chủ trên lĩnh vực kinh tế không.
? Nội dung cơ bản của dân chủ trên lĩnh
vực kinh tế là gì
Hs: Trả lời
? Biểu hiện của quyền làm chủ về kinh tế.
GV: Quyền dân chủ của công dân trên lĩnh
vực kinh tế thì không có nghĩa là công dân chỉ
được hường quyền mà còn phải làm tròn
nghĩa vụ đối với nhà nước Công dân có nghĩa
vụ đóng thuế cho nhà nước theo qui định của
pháp luật
Làm chủ trên kĩnh vực kinh tế là cơ sở
củng cố quyền làm chủ của nhân dân trên mọi
lĩnh vực, kể cả lĩnh vực chính trị
Là thực hiện quyền làm chủ đối với tư liệu sản xuất, trên cơ sở đó làm chủ quá trình quản lí sản xuất và phân phối sản phẩm
Biểu hiện : + Ở chính sách kinh tế nhiều thành phần
+ Bình đẳng và tự do kinh doanh trong khuôn khổ pháp luật
+ Làm chủ trực tiếp quá trình sản xuất, kinh doanh phân phối sản phẩm
+ Làm nghĩa vụ đối với nhà nước
4 Củng cố
Câu 1: Dân chủ là gì?
A là quyền làm chủ của nhân dân trong các lĩnh vực đời sống XH
B là quyền làm chủ của giai cấp thống trị trong các lĩnh vực đời sống XH
C là quyền làm chủ của giai cấp công nhân trong các lĩnh vực đời sống XH
Trang 9Câu 2 Dân chủ xã hội chủ nghĩa là nền dân chủ của:
A Nhân dân lao động
B Nhà nước
C Công nhân
D Nông dân
Câu 3: nền dân chủ xã hội chủ nghĩa mang:
a Bản chất của nhân lao động
b Bản chất của giai cấp công nhân
c Bản chất của giai cấp tư sản
d Bản chất của giai cấp thống trị
e Bản chất của giai cấp bị trị
5 Dặn dò
Về nhà các em học lại bài cũ và chuẩn bị tiết 2 bài 10