GIÁO ÁN NGỮ VĂN 9 TUẦN 21-32

Kiểm tra bài cũ: - Em hãy phát biểu chủ đề của văn bản: Tiếng nói của văn nghệ 3.Bài mới: Lời vào bài: *GV: Yêu cầu học sinh đọc các câu thơ , ca dao có hình ảnh của con cò Từ đó giới t

Trang 1

Giáo viên: Nguyễn Thị Huệ Giáo án ngữ văn9

I Mục tiêu cần đạt :

Giúp học sinh

-Nhận thức được những cái mạnh, cái yếu trong tính cách và thói, quen của con người

Việt Nam, yêu cầu gấp rút phải khắc phục cái yếu, hình thành những đức tính và thói quen tốt khi đấtnước đi vào công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong thế kỉ mới

-Nắm được trình tự lập luận và nghệ thuật nghị luận của tác giả

II Chuẩn bị :

-Giáo viên : Bảng phụ ,tranh ảnh

- Học sinh :Tóm tắt các phần của Văn bản

III Trọng tâm : Nhận thức được những cái mạnh, cái yếu trong tính cách và thói, quen của con người

IV Tiến trình daỵ và học:

Lời vào bài:

Hoạt động 1: Đọc và tìm hiểu chung

*GV: Hướng dẫn đọc-Đọc giọng trầm tĩnh,không cao giọng

thuyết giáo mà gần gũi ,giản dị

- Cho hs giới thiệu về tác giả và tác phẩm theo sgk

*GV: Nêu câu hỏi :Nêu xuất xứ của tác phẩm Tác phẩm có ý

nghĩa như thế nào trong việc thể hiện những vấn đề cấp bách

của xã hội ?

*HS: Thảo luận trả lời

*GV: Nhấn mạnh ý nghĩa của từng thời điểm bài viết ra đời

+ Thời điểm chuyển giao giữa hai thế kỉ

+Đối với dân tộc ta, thời điểm nầy càng quan trọng trong phấn

đấu để trở thành một nước công nghiệp vào năm 2020- bài viết

có ý nghĩa rất kịp thời

*GV: Văn bản viết theo phương thức nào ?

*HS: Chỉ ra được tính chất của thể loại

*GV: Giúp học sinh tìm hiểu chú thích sgk

*GV: Văn bản có thể chia làm mấy phần ý của mỗi phần là

gì?

*HS: Xác định bố cục của văn bản

- Bố cục chia thành ba phần

+Mở bài :Từ đầu đến " Thiên niên kỉ mới"

- Nêu luận điểm chính

+Thân bài ; Kế đến " Kinh doanh và hội nhập "

-Bình luận và phân tích vấn đề bằng hệ htống luận cứ

+Kết bài : Còn lại

Khẳng định lại nhiệm vụ của lớp trẻ Việt Nam hiện nay

I.Tác gỉa- tác phẩm:

1.Tác giả :Vũ Khoan, nhà ngoại giao-phó thủ tướng chính phủ

2-Tác phẩm:

Viết đầu năm 2001, khi đất nước ta cùng toàn thế giới bước vào năm đầu tiên của thế kỉ

II Đọc và tìm hiểu chú thích,bố cục:

1 Chú thích :sgk

2 Bố cục :

- Bố cục chia thành ba phần +Mở bài :Từ đầu đến " Thiên niên kỉ mới"

- Nêu luận điểm chính +Thân bài ; Kế đến " Kinh doanh và hội nhập "

-Bình luận và phân tích vấn đề bằng hệ htống luận cứ

+Kết bài : Còn lại Khẳng định lại nhiệm vụ của lớp trẻ Việt Nam hiện nay

Trang 2

Hoạt động 2: Tìm hiểu hệ thống luận cứ trong bài văn

*GV: Hãy xác định hệ thống luận điểm và luận cứ trong văn

bản

*HS: Thảo luận nhóm

- Luận điểm : Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới

- Luận cứ :

+Luận cứ 1: Vai trò của của con người trong hành trang bước

vào thế kỉ mới

+ Luận cứ 2: Nhiệm vụ của con người Việt nam trước mục tiêu

của đất nước

+Luận cứ 3: Những điểm mạnh và yếu của con người Việt

Nam cần nhận thức rõ

*GV: Trong những luận cứ tác giả đưa ra luận cứ nào quan

trọng nhất ?

*HS: Luận cứ 1: Vai trò của của con người trong hành trang

bước vào thế kỉ mới là luận cứ quan trọng nhất mở đầu cho hệ

thống luận cứ, có ý nghĩađặt vấn đề – Mở ra hướng lập luận

toàn bài

Hoạt động 3: Phân tích văn bản

*GV: Hướng dẫn học sinh phân tích đoạn 1:

-Vì sao tác giả cho rằng đặc điểm quan trọng của hành trang là

con người ? Những luận cứ nào có tính thuyết phục ?

*HS: Thảo luận:

- Con người là động lực phát triển của lịch sử

- Trong thời kì kinh tế tri thức phát triển Con người đóng vai

trò nổi trội

*GV: Phân tích đoạn 2:

- Tác giả đưa ra bối cảnh thế giới như thế nào? Trong hoàn

ảnh như vậy tác giả phân tích hoàn cảnh hiện nay và những

nhiệm vụ như thế nào của nước ta ? Mục đích nêu ra để làm

gì ?

*HS: -Thế giới : Khoa học công nghệ phát triển như huyền

thoai,ï sự giao thoa hội nhập giữa các nền kinh tế

-Nước ta phải đồng thời giải quyết ba nhiệm vụ : Thoát khỏi

nền kinh tế nghèo nàn lạc hậu Đẩy mạnh công nghiệp hoá

công nghệ hóa , Tiếp cận với kinh tế tri thức

*GV: Hướng dẫn học sinh phân tích đoạn 3

*HS: Đọc đoạn 3 (tr 27)

*GV:Tác giả nêu và phân tích những điểm mạnh yếu nào

trong tính cách, thói quen của ngừơi Việt Nam ? Những điểm

mạnh yếu ấy có quan hệ như thế nào với nhiệm vụ đưa đất

nước đi lên công nghiệp hoá trong thời đại ngày nay?

*HS: -Con người Việt Nam vốn thông minh , nhạy bén với cái

mới nhưng kiến thức cơ bản kém kĩ năng thực hành

- Con người Việt Nam cần cù sáng tạo nhưng thiếu tính tỉ

mỉ,không coi trọng công trình công nghệ, chưa quen với cường

độ khẩn trương

- Có tinh thần đoàn kết đùm bọc nhất là trong cuộc chiến đấu

chống ngoại xâm nhưng lại đố kị nhau trong làm ăn và trong

III Tìm hiểu văn bản:

1 Chuẩn bị hành trang là sự chuẩn bị của bản thân con người

- Con người là động lực phát triển của lịch sử

- Trong thời kì kinh tế tri thức phát triển Con người đóng vai trò nổi trội

2 Bối cảnh thế giới hiện nay và nhữngmục tiêu nhiệm vụ nặng nề của đấtnước

-Thế giới : Khoa học công nghệ phát triển như huyền thoai,ï sự giao thoa hội nhập giữa các nền kinh tế

-Nước ta phải đồng thời giải quyết ba nhiệm vụ : Thoát khỏi nền kinh tế nghèo nàn lạc hậu Đẩy mạnh công nghiệp hoá công nghệ hóa , Tiếp cận với kinh tế tri thức

3 Những cái mạnh yếu của con người Việt Nam:

-Con người Việt Nam vốn thông minh ,nhạy bén với cái mới nhưng kiến thức

cơ bản kém kĩ năng thực hành

- Con người Việt Nam cần cù sáng tạo nhưng thiếu tính tỉ mỉ,không coi trọng công trình công nghệ, chưa quen với cường độ khẩn trương

- Có tinh thần đoàn kết đùm bọc nhất là trong cuộc chiến đấu chống ngoại xâm nhưng lại đố kị nhau trong làm ănvà trong cuộ sống hằng ngày

- Bản thân thích ứng nhanh nhưng có

Trang 3

cuộ sống hằng ngày

- Bản thân thích ứng nhanh nhưng có nhiều hạn chế trong thói

quen và nếp nghĩ , kì thị kinh doanh quen với bao cấp , thói

sùng ngoại

*GV: Tác giả phân tích lập luận bằng cách nào ?

*HS: Phân tích lập luận bằng cách đối chiếu ?

*GV: Lấy ví dụ thực tế tính cách yếu của con người : Thói ích

kỉ không muốn ai hơn Thói khôn vặt, chỉ tính lại của mình một

lần hợp tác không được lâu bền

* GV: Em có nhận thấy những thái độ của tác giả khi nói về

những đặc điểm, phẩm chất này ? Việc sử dụng những thành

ngữ tục ngữ có tác dụng gì trong cách lập luận

Hoạt động 4: Tổng kết

*GV: Qua bài tác giả đã phân tích những điểm gì trong phẩm

chất và tồn tại của người Việt Nam ?Mục đích phân tích của

tác giả ?

* HS: Đọc ghi nhớ sgk

Hoạt động 5: Hướng dẫn luyện tập

* GV: hướng dẫn học sinh làm bài tập 1 sgk

*HS: Đọc bài tập1 sách giáo khoa Tghảo luận nhanh trong

bàn , sau đó trình bày trước lớp

nhiều hạn chế trong thói quen và nếp nghĩ , kì thị kinh doanh quen với bao cấp , thói sùng ngoại

*Tác giả phân tích chính xác và đưa ví dụ tiêu biểu bày tỏ thái độ nghiêm túc phê phán ,chỉ ra được những hạn chế của đất nước

III Tổng kết :Ghi nhớ sách giáo khoa IV: Luyện tập :

Dẫn chứng thực tế về điểm mạnh yếu Cá nhân bạn bè : Một số bạn lười học

- Ích kỉ

- Học không chăm

- Xây dựng ý thức công cộng chưa cao , chấp vặt

Hướng dẫn học ở nhà :

- Tự mình thấy những sai sót của mình để sửachữa

- Chuận bị bước vào thế kỉ này em sẽ làm gì?

- Chuẩn bị bài các thành phần biệt lập (tt)

****************************

Tuần 21

Tiết:103

CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP

(Gọi- đáp ,Phụ chú )

I.Yêu cầu :

Giúp học sinh :

-Nhận biết hai thành phần biệt lập : phụ chú và gọi-đáp

-Phân biệt tác dụng riêng của mỗi thành phần trong câu

-Rèn luyện kĩ năng sử dụngcác thành phần đó trong câu

II Chuẩn bị :

-Giáo viên :bảng phụ ghi ví dụ

- Học sinh : Bảng nhóm

III Trọng tâm : Nhận biết hai thành phần biệt lập : Gọi-đáp và phụ chú

IV Tiến trình lên lớp :

-1 Oån định :

-2 Bài cũ:

*phần biệt lập: tình thái , cảm thán

- Tác dụng của các phần biệt lập : tình thái ,cảm thán

- Tìm trong sách những đoạn ví dụ có tình huống cụ thể, trong đó có câu chứa phần tình thái, phần cảm thán

- Kiểm tra bài tập ở nhà

Trang 4

- 3.Bài mới :

*Lời vào bài :

Về thành phần biệt lập ở tiết trước chúng ta đã tìm hiểu : Thành phần tình thái và thành phần cảm thán Tiết học này chúng ta tiếp tục tìm hiểu thành phần biệt lập: gọi –đáp và phụ chú

Hoạt động 1: Tìm hiểu về thành phần : Gọi –Đáp

*GV:Cho HS đọc và tìm hiểu ví dụ ab /SGK trang 31

*GV: Trong những từ ngữ trên, từ nào dùng để gọi, từ nào

dùng để đáp?

*HS: Từ "này " để gọi,Từ "thưa ông" dùng để đáp.

*GV: Những từ ngữ dùng đề gọicó nằm trong sự việc được

diễn đạt trong câu không?

*HS:Không

*GV:Từ ngữ nào dùng để thiết lập quan hệ, từ ngữ nào dùng

để duy trùy cuộc trò chuyện?

*HS:- nầy :thiết lập quan hệ giao tiếp.

- thưa ông duy trùy sự giao tiếp.

*GV:Sau khi hướng dẫn học sinh phân tích ví dụ sgk GV đưa

ra câu hỏi -Thế nào là phần gọi đáp?

*HS: Trình bày ý kiến tiếp thu được – Sau đó đọc phần ghi

nhớ sgk

*GV: Đưa bài tập nhanh :

? Trong những câu sau, câu nào có thành phần gọi –đáp

- Cậu có nhớ bố không, hả cậu vàng ?

- Vẫy đuôi thì cũng chết

- Kiếp ai thì cũng thế thôi, cụ ạ!

- Cụ tưởng tôi sung sướng hơn chăng ?(Nam Cao)

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức về phần phụ chú:

*GV:Cho hs đọc ví dụ a và b.sgk trang 31-32

*GV: Khi bỏ qua các từ ngữ in đậm, mỗi ví dụ trên có còn là

một câu không?

*HS:Ơû câu a, Khi bỏ những từ ngữ in đậm, các câu trên vẫn

là câu nguyên vẹn với đầy đủ ý nghĩa và đúng cấu trúc cú

pháp

- Ơû câu a, những từ ngữ in đậm, chú thích thêm cho cụm từ

đứa con gái đầu lòng.

*GV:Trong câu b, ba kết cấu chủ vị, kết cấu chủ vị nào diễn

đạt việc tác giả kể, kết cấu chủ vị nào được tác giả dùng để

nêu việc diễn ra trong trí của riêng tác giả?

*HS: Thảo luận trả lời :Tôi nghĩ vậy là cụm chủ vị chỉ việc

diễn đạt hiện ra trong ý của tác giả

*GV:Qua hai câu trên, em thấy –phần phụ chú thường dùng

trong những trường hợp nào?

*GV: Nói thêm những tác dụng khác của phần phụ chú ( có

thể dẫn chứng một vài vd)

- Thành phần phụ hú không chỉ giải thích những từ ngữ mà

còn dùng để nêu xuất xứ của từ ngữ , nêu thái độ cử chỉ hành

động đi kèm

Cô gái nhà bên (Có ai ngờ)

Cũng vào du kích

I Bài học :

1 Phần gọi đáp:

*Ví dụ :-a,b /SGK trang 31

*Nhận xét :

Từ "này " để gọi,Từ "thưa ông"

dùng để đáp

*Ghi nhớ:

Thành phần gọi –đáp được dùng để tạo lập ,hoặc để duy trì quan hệ giao tiếp

2.Phần phụ chú:

*Ví dụ:

-Lúc đi đứa con gái đầu lòng của anh và cũng là đứa con duy nhất,chưa đầy một tuổi

-Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy,và tôi càng buồn lắm

*Nhận xét :-Ơû câu a, những từ ngữ in đậm,

chú thích thêm cho cụm từ đứa

con gái đầu lòng

- Tôi nghĩ vậy là cụm chủ vị chỉ

việc diễn đạt hiện ra trong ý của tác giả

*Ghi nhớ:

Thành phần phụ chú được dùng để bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu

*Chú ý : Thành phần phụ chú thường đặt giữa hai dấu gacïh ngang Hai dấu phẩy,hai dấu ngoặc đơn…

Trang 5

Hôm gặp tôi vẫn cười khúc khích

Mắt đen tròn ( thương thương quá đi thôi )

*HS: Lấy ví dụ thành phần phụ chú ở các vị trí khác nhau

*GV: Đưa bài tập nhanh

-Xác định thành phần phụ chú :

+ Không sao chép kinh nghiệm, như trước đấy một số trường

"học Bắc Lí" chỉ ở vài hình thức :cái vườn sinh vật hay cái

cột đo thời tiết

+Bạn ấy nói nhiều hơn mọi ngày – cốt để ho người khác để

ý

+Bài Tràng Giang của Huy Cận , từ xưa tôi vẫn cho là

hay,nhưng phải đợi lúc tôi nằm trên chiếc ghe bầu, lêng

đênh trên những sông Tiền Giang và Hậu Giang, nhất là

trong mùa nước đổ, mới thấm hết cái buồn man mác của nó

( Nguyễn Hiến Lê )

Hướng dẫn luyện tập chung

-Yêu cầu tìm thành phần phụ chú và thành phần gọi –đáp

*HS: Đọc bài tập

*GV: Tổ chức cho học sinh làm việc độc lập theo từng nhóm

*HS: Sau khi làm 5phút -Trình bày trước lớp ,lớp nhận xét

*GV: Bổ sung cho hoàn chỉnh

Bài tập 1: Phần gọi đáp

- Này( để gọi )

- Vâng ( để đáp )

Bài 2:

- Bầu ơi(gọi - đáp )

- Hướng tới nhiều người (cadao )

Bài 3: Phần phụ chú :

a Kể cả anh(giải thích cho chủ ngữ )

b Các thầy,cô giáo ,các bậccha mẹ, đặ biệt là những người mẹ(bổ sung

ho hủ ngữ )

5 Hướng dẫn học ở nhà :

-Học thuộc phần ghi nhớ

-Làm các bài tập còn lại 4,5 sgk -Chuẩn bị bài: bài viết số 5

*************************************

TUẦN : 22

TIẾT:106-107

CHÓ SÓI VÀ CỪU

( Trong thơ ngụ ngôn của LaPhông ten)

Giúp học sinh

- Hiểu được tác dụng của bài nghị luận văn chương đã dùng

- Biện pháp so sánh hai hình tượng con cừu và chó sói trong thơ ngụ ngôn của La Phông –ten vànhững dòng viết củanhà vạn vật học Buy- Phong

II Chuẩn bị :

-Giáo viên : Bảng phụ, tranh ảnh về hai con vật sói và cừu

- Học sinh :Đocï trươcù văn bản

III Trọng tâm : Tác dụng của bài nghị luận văn chương đã dùng

Trang 6

1 Oån định lớp

2 Kiểm tra bài cũ: Suy nghĩ cuả em về việc chuẩn bị hành trang váo thế kỉ mới 3.Bài mới:

Lời vào bài:

*GV: Đưa lên màn hình những bài thơ của La Phong –ten- Từ đó dẫn dắt học sinh vào bài ( Có liên hệ với tác giả Ru-xô – Đi bộ ngao du )

Hoạt động 1: Giới tác giả tác phẩm

*GV: Hướng dẫn đọc:

+ Giọng cừu nhẹ nhàng, dịu dàng đượm buồn

+ Giọng chó sói đanh thép để buộc tội

Đoạn sau đọc rõ ràng

*GV: Cho học sinh đọc chú thích dấu sao tìmhiểu tác giả

tác phẩm

*GV:Cho HS đọc văn bản

*HS:Tìm hiểu chú thích thể loại của văn bản,xác định

bố cục chia phần của phần nghị luận văn chương nầy

Đặt tiêu đề cho từng phần

Hoạt động 2 Phân tích - Hình tượng con cừu

*HS: Đọc lại đoạn :từ đầu đến tốt bụng-Đoạn này diễn

đạt hình tượng nhân vật nào ?

*GV:Đoạn thơ trong phần nầy là của tác giả nào?

*HS: của La- phông ten

*GV:Hình ảnh con cừu trong la phong ten hiện ra như

thế nào?

*HS:Giọng cừu non tội nghiệp, buồn rầu , dịu dàng, nó

đang bị sự ức hiếp của con sói

*GV:Từ hình ảnh chú cừu non tội nghiệp trong thơ của

La Phong -ten, Buy phong đã nêu nhận xét về loài cừu

như thế nào?

*HS:Con cừu là con vật nhút nhát và đần độn

*GV:Tác giả đã đưa ra những luận cứ gì về con cừu?

*HS:Ngu ngóc sợ sệt tụ tập thành bầy, đần độn

Đứng nguyên lại đấy, muốn bắt di chuyển phải có con

đầu dàn, dẫn dắt…

*GV:Những nhận xét của nhà khoa học Buy- phong căn

cứ vào đâu để nêu ra?

*HS: Đặt điểm sinh học của con vật

*GV:So sánh những nhận xét của Buy- Phong, tác giả

trở lại với nhận xết của la Phong -Ten ra sao ?

*HS:Con vật thân thương tốt bụng, thật cảm động thấy

cừu mẹ chậy tới khi nghe tiếng kêu rên của con nó

Đứng yên khi con đã bú xong

*GV:nhận xét về cách viết của hai tác giả về con cừu?

Điểm giống nhau và khác nhau của hai tác giả?

*HS:Cùng xuất phát triển trên đặt điểm vốn có của

loài cừu là hiền lành nhút nhát không hại ai

La phong ten nhân cách hoá con cừu cho nó suy nghĩ,

nói năng ,hành động và nêu cảm xúc phóng khoán về

2 Tác phẩm :

- Trích công trình nghiên cứu nổi tiếng của ông : La Phông Ten và thơ ngụ ngôn của ông

Thể loại: nghị luận văn chương

II Đọc , chú thích ,bố cục :1.Chú thích: Sách giáo khoa 2.Bố cục :Hai phần

*Phần 1:Từ "Giọng chú cừu non… tốt bụng như thế"

-Hình tượng con cừu non

*Phần2 : Còn lại-Hinh tượng con sói III Đọc - Tìm hiểu văn bản:

1 Hình tượng con cừu :

* La Phong Ten:

- Tội nghiệp buồn rầu Dịu dàng "xin bệ hạ hãy nguôi cơn giận Chẳng lẽ kẻ hèn "

* Buy- Phong:

- Ngu ngóc và sợ sệt

- Tụ tập thành bầy

-Hết sức đần độn " Chúng ở đâu là cứ đứng nguyên ở đấy…"

* La Phong Ten:

- Con vật đó còn thân thương và tốt bụng nữa

-Động lòng thương cảm

2 Hình tượng chó sói:

-Tên trộm cướp khốn khổ, bất hạnh

- Gã vô lại đói dài luôn bị ăn đòn

Trang 7

*GV:Mạch nghị luận được trình bầy theo tình tự nào?

*HS:Theo tình tự ba bước của la Phong Ten- Buy

Phong- La Phong Ten- để làm rỏ hơn hình ảnh con cừu

Họat động 3: Hình tượng con sói trong La Phong Ten

*HS:Đọc đoạn( con chó sói đến hết)

*GV:Con chó sói trong thơ là con vật như thế nào?

*HS: Thảo luận trong thế so sánh -Theo nhận xét của

La Phong -ten và Buy- phong

* Tại sao nhận xét của nhà thơ La –phong- ten và nhà

vạn vật học Buy -phong khác nhau?

*HS: Thảo luận :Trên góc độ nhìn khác nhau

- Điểm khác của La Phong- Ten khi viết về con cừu, con

sói trong tác phẩm thể hiện cái nhìn đồng cảm phóng

khoán hơn, có tình cảm hơn.Nhận xét xuất phát từ trong

đời sống con vật

*GV:So sánh hình tượng con cừu con sói được đưa ra

như thế nào?

*HS:Sinh động khi đưa ra hình tượng con cừu bằng cách

trích thơ, còn ở con sói thì không có

Hoạt đông 4:Tổng kết –luyện tập

*HS: Đọc ghi nhớ sách giáo khoa

- Đọc thêm" Chó sói và con chiên "

-Vẽ tranh biếm hoạ về hình ảnh của con sói

* La Phong Ten: Bạo chúa giọng khàn khàn…

- Nắm vững đặc trưng của truyện ngụ ngônvà tác phẩm nghệ thuật , biết cách lập luận bìnhluận vềtác phẩm, xem bài đọc thêm để bổ sung kiến thức

- Tìm ý lập luận cho truyện " Ếch ngồi đáy giếng "

- Chuẩn bị bài : Nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí

Giúp học sinh :

- Nắm được yêu cầu và bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng ,đạo lí và có thái độ đúng đắn trước vấn đề đó

- Rèn luyện kĩ năng viết bài ghị luận (Dẫn chứng, lập luận, hệ thống ,cách diễn đạt, trình bày )

II Chuẩn bị :

-Giáo viên :Bảng phụ ghi ví dụ

III Trọng tâm : - Rèn luyện kĩ năng viết bài ghị luận

Trang 8

Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu một bài nghị

luận về một vấn đề tư tưởng , đạo lí

* GV: Cho học sinh đọc bài "Tri thức là sức

mạnh" Nêu các câu hỏi sách giáo khoa

*HS: Đứng tại chỗ trả lời

*GV: Bổ sung hoàn chỉnh 5 nội dung của câu hỏi

sách giáo khoa

*GV: Cho học sinh đọc p hần ghi nhớ sách giáo

a Bàn về sức mạnh của tri thức

b Bài văn chia thành ba đoạn

- Khẳng định sức mạnh của tri thức

- Giải thích chứng minh sức mạnh của tri thức -Liên hệ thực tế trong nứơc, cảm nghĩ về sức mạnh của tri thức

c Các câu mang luận điểm chính :

- Đó là tư tưởng rất sâu sắc -Tri thức đúng là sức mạnh

- Tri thức cũng là sức mạnh của cách mạng

- Tri thức có chưa biết quý trọng tri thức

d Bài văn sử dụng phép tổng hợp và phân tích ,giảithích và chứng minh

e Bài văn nghị luận về tư tưởng ,hiện tượng trong đờisống xã hội : vấn đề lớn hơn ,khái quát hơn , định hướng lẽ sống quan điểm …

Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh luyện tập

*GV: Cho học đọc yêu cầu bài tập 2

*HS: Làm việc theo nhóm Đại diện nhóm trình

bày Lớp nhận xét

*GV: Bổ sung Cho học sinh hệ thống lại yêu cầu

bài học để kết bài

II Luyện tập : Văn bản "Thời gian là vàng "

a.Văn bản thuộc dạng nghị luận về một vấn đề tư tưởng

b Nghị luận về một vấn đề thời gian ,Các luận điểm chính là

- Thời gian là sự sống

- Thời gian là thắng lợi

- Thời gian là tiền

- Thời gian là tri thức

c Phép lập luận của bài này là phân tích , tổng hợp sức thuyết phục cao

- Nắm nội dung cơ bản của bài

- Làm bài tập với đề ra : Giúp đỡ bạn là hạnh phúc

Trang 9

- Chuẩn bị bài : Liên kết câu và đoạn văn

Giúp học sinh :

- Nâng cao hiểu biết kỹ năng sử dụng phép liên kết đã học từ bậc tiểu học

- Nhận biết liên kết nội dung và liên kết hình thức giữa các câu và các đoạn văn

- Nhận biết một số biện pháp thường dùng trong việc tạo lập văn bản

II Chuẩn bị :

III Trọng tâm : Kĩ năng liên kết đoạn

Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu khái niệm liên kết

* GV: Cho học sinh đọc đoạn văn sgk và thảo luận sau đó trả lời

các câu hỏi

*GV: Có thể đưa đoạn văn lên máy chiếu để học sinh quan sát

và nhận

I Khái niệm liên kết

1 Liên kết nội dung :

a Ví dụ:

b Nhận xét :Chủ đề của văn bản : bàn về cách ngườighệ sĩ phản ánh thực tại là một

trong yếu tố góp thành chủ đề chung.

biết liên kết dễ hơn

Câu hỏi :

1 Đoạn văn trên bàn về vấn đề gì ?Chủ đề có liên quan như thế

nào với chủ đề chung của văn bản ?

2 Nội dung chính của mỗi câu trong đoạn văn là gì ? Những

nội câu ấy có quan hệ với nhau như thế nào với chủ đề của

đoạn văn ? Nêu trình tự sắp xếp các câu trong đoạn ?

*HS:Thảo luận trả lời:

- Chủ đề của văn bản : bàn về cách ngườighệ sĩ phản ánh thực

tại là một trong yếu tố góp thành chủ đề chung của văn bản :

Tiếng nói của văn nghệ.

Nội dung chính của các câu trong đoạn văn:

Câu 1: Tác phẩm văn nghệ phản ánh thực tại

Câu 2:Khi phản ánh thực tại nghệ sĩ muốn nói lên điều mới mẻ

Câu 3: Những cách thức khác nhau để thực hiện sự đóng góp

đó

- Nội dung của các câu đều hướng về chủ đề của đoạn văn

của văn bản : Tiếng nói của văn nghệ

Trang 10

- Các câu trong đoạn được sắp xếp theo trình tự hợp lí Câu trước

nêu vấn đề câu sau mở rộng , phát triển của câu trước

*GV: Sự gắn kết lôgic giữa các câu với đoạn văn với văn bản

,sự gắn kết lôgic giữa các câu với đoạn văn gọi là liên kết nội

dung Vậy thế nào là liên kết nội dung ?

* HS: Tìm các ý về liên kết nội dung trong phần ghi nhớ

*Liênkết nội dung :

- Các câu văn phải phục vụ cho chủ đề của văn bản , các câu

phục vụ chủ đề cho đoạn văn Đó là liên kết chủ đề

Các đoạn văn và các câu văn phải được sắp xếp theo trình tự

hợp lí Đó là liên kết nội dung

* HS: Tiếp tục thảo luận câu hỏi 3 : Mối quan hệ chặt chẽ về nội

dung giữa về nội dung giữa các câu trong đoạn văn được thể

hiện bằng những biện pháp nào ? Qua những phép liên kết nào?

*GV: Như vậy ngoài liên kết nội dung còn dùng từ ngữ để liên

kết Đó là liên kết hình thức Vậy có những biện pháp liên kết

hình thức nào ?

*HS: *Liên kết hình thức :

- Phép lặp từ ngữ

- Từ cùng trường liên tưởng

- Phép thế -Phép nối

* Ghi nhớ :Liên kết nội dung :

- Các đoạn câu phải hướng về chủ đề chung của văn bản

- Các câu văn phải phục vụ chủ đề củavăn bản

- Các câu đoạn phải sắp xếp theo trìnhtự hợp lí

2 Liên kết hình thức :

a Nhận xét Mốiquan hệ giữa các câu trong đoạn văn được thể hiện ở :

-Sự lập lại các từ: tác phẩm (1) –tác

phẩm (3)

- Sử dụng từ cùng trường liên tưởng

tác phẩm (1) –nghệ sĩ (2)

- Sử dụng từ thay thế : Nghệ sĩ (2) –anh (3)

- Sử dụng cụm từ đồng nghĩa : cái đã

rồi (2) – Những vật liệu mượn ở thực tại

*Ghi nhớ :Các biện pháp liên kết hình thức

- Phép lặp từ ngữ

- Từ cùng trường liên tưởng

- Phép thế

- Phép nối

? Phân tích sự liên kết về hình thức

giữa các câu trong đoạn văn

*GV: Cách liên kết nội dung và

hình thức trên, người ta gọi là liên

kết

*HS: Tìm ý, trả lời lần lượt từng

câu hỏi gợi ý của giáo viên

? Thế nào là liến kết ?

? Thế nào là liên kết nội dung ?

? Thế nào là liên kết hình thức ?

Hoạt động 3: Luyện tập

*HS: Làm bài tập 1 trong sgk theo

sự hướng dẫn của giáo viên

- Dùng từ đồng nghĩa

II Tổng kết :Các đoạn văn trong văn bản cũng như các câu văn trong đoạn văn phải liên kết chặt chẽ với nhau về nội dung vàhình thức

- Dùng từ đồng nghĩa

III Luyện tập:

- Chủ đề : Khẳng định vị trí của con người Việt Nam và quan trọng hơn là những hạn chế cần khắc phục áo là thiếu hụt về kiến thức , khả năng thực hành và sáng tạo ,Yêu là do cách học thiếu thông minh gây ra

Trang 11

*HS: Đọc đoạn văn – các nhóm

thảo luận câu hỏi sgk

? Chủ đề của đọan văn

? Nội dung các câu trong đoạn

Các câu kiên kết bằng các phép liên kết :

- Bản chất trời phú ấy liên kết với câu (2) ,(1)

- Từ nhưng nối câu (3) ,(4)

- Từ lỗ hổng được lặp lại ở (4) và câu (5)

- Từ thông minh ở câu (5), được lặp lại câu(1)

-Viết các đoạn văn với các chủ đề tự chọn có sử dụng biện pháp liên kết

-Chuẩn bị bài : Liên kết câu và đoạn văn(tt)

Giúp học sinh :

- Thông qua hệ thống bài tập , luyện tập năng lực nhận diện ,phân tích và viết đoạn văn có sử dụng các biện pháp liên kết câu

II Chuẩn bị :

III Trọng tâm : Kĩ năng liên kết đoạn

Trang 12

Hướng dẫn làm bài tập 1,2 sgk

*GV: Cho học sinh đọc yêu cầu học sinh làm việc

độc lập Lớp nhận xét

*HS: Đọc bài tập 2

*GV: Chianhóm để HS trao đổi , trình Lớp nhận

xét bổ sung

Hoạt động 2: Hướng dẫn làm bài tập 3-4

*HS: Đọc yêu cầu bài tập 3

*GV: Tổ chức cho học sinh làm theo nhóm Lớp

nhận xét bổ sung

*HS: Đọc yêu cầu bài tập 4

*HS: Làm việc độc lập , đứng tạichỗ trả lời

*GV: Nhận xét bổ sung

*GV: Cho học sinh nhắc lại những yêu cầu sử

dụng các phép liên kết câu và đoạn văn cho phú

hợp ,có hiệu quả

Bài tập 1: Các biện pháp liên kết câu và đoạn văn a.Phép lặp , trường liên tưởng, phép lặp

( nhà trường , thầy giáo-Liên kết câuNhư thế- thay thế cho câu cuối đoạn trứơc – Liên kết đoạn )

b Phép lặp ( Sự sống ,văn nghệ –Liên kết câu)

c Phép liên kết lặp ( Từ thời gian lặp liền ở ba

b Lỗi liên kết nội dung Trật tự các câu không hợp

lí Câu 2: Kể lại thời gian chăm sóc trước khi chồng mấtcủa người vợ Để chữa câu 2, có thể thêm trạng ngữ chỉ thời gian vào trước câu 2 Ví dụ "Suốt hai mươi năm anh ốm nặng "

Bài tập 4: Lỗi liên kết hình thức và cách sửa

Đoạn a Dùng từ (nó, chúng ) ở câu (2) câu (3) không thống nhất

Sửa :" Mọi biện pháp chống lại chúng … tìm cách bắt chúng "

Đoạn b: Từ văn phòng -hội trường không cùng nghĩa với nhau trong trường hợp này

Sửa bằng cách thay bằng từ văn phòng cả hai câu

-Làm bài tập 4

-Chuẩn bị bài : Con cò –Chế Lan Viên

********************

Trang 13

TUẦN : 23

TIẾT:111-112

CON CÒ

( Chế lan viên)

Giúp học sinh

-Thấy được vẻ đẹp và ý nghĩa của hình tượng con cò trong bài thơ

-Thấy được sự vận dụng sáng tạo ca dao của tác giả và những đặt điểm về hình ảnh, thể thơ,

giọng điệu của bài

II Chuẩn bị :

-Giáo viên : Chân dung Chế Lan Viên, bảng phụ, tranh ảnh về hai con cò

- Học sinh :Đọ trươcù văn bản

III Trọng tâm : Vẻ đẹp và ý nghĩa của hình tượng con cò trong bài thơ

2 Kiểm tra bài cũ:

- Em hãy phát biểu chủ đề của văn bản: Tiếng nói của văn nghệ

3.Bài mới:

Lời vào bài:

*GV: Yêu cầu học sinh đọc các câu thơ , ca dao có hình ảnh của con cò

Từ đó giới thiệu bài :Tình mẫu tử thiêng liêng mà gần gũi với con người đã từ lâu trở thành đề tài cho thi

ca nhạc hoạ Nó không bao giờ cũ Không bao giờ thôi quyến rũ người đọc Chế Lan Viên thêm tiếng nói độc đáo và đặc sắc của mình vào đề tài trên bằng cách phát triển những câu ca dao quen thuộc nói vềcon cò để ca ngợi tình mẹ và lời ru đối với cuộc sống của con người Việt Nam

Hoạt động 1: Đọc và tìm hiểu tác giả tác phẩm

*HS :Đọc chú thích về tác giả

*GV:Yêu cầu học sinh nêu những nét chính về tác giả

Chế Lan Viên

- Là thơ xuất sắc của nền thơ hiện đại Việt nam

- Tên khai inh : Phan ngọc Hoan

-Quê Quảng trị , lớn lên ở Bình Định

-Trước cách mạng là nhà thơ nổi tiếng trong phong trào

thơ mới

-Phong cách nghệ thuật rõ nét độc đáo : Suy tưởng , triết

lí đậm chất trí tuệ và tính hiện đại

*HS: Nêu vài nét về xuất xứ của bài thơ

*GV :Hướng dẫn HS đọc bài thơ.Chú ý đọc đúng nhịp

điệu của từng câu , từng đoạn, chú ý những câu điệp lại

tạo nhịp điệu gần như hát ru

*GV: Đọc mẫu 1 đoạn trước

*HS :Đọc hai khổ thơ tiếp theo

*GV: Hãy cho biết thể thơ ? Thể thơ này có tác dụng như

thế nào trong việc thể hiện cảm xúc?

*HS: Bài thơ viết theo thể thơ tự do trong đó có nhiều câu

mang dáng dấp của thơ tám chữ , thể hiện tình cảm âm

điệu một cách linh hoạt, dễ dàng biến đổi

I Tác giả –tác phẩm:

a Tác giả:

Chế lan Viên ( 1920- 1989)Là thơ xuất sắc của nền thơ hiện đại Việt Nam

- Tên khai inh : Phan Ngọc Hoan -Quê Quảng trị , lớn lên ở Bình Định -Trước cách mạng là nhà thơ nổi tiếng trong phong trào thơ mới

-Phong cách nghệ thuật rõ nét độc đáo :Suy tưởng , triết lí đậm chất trí tuệ và tính hiện đại

b.Tác phẩm:

-Được sáng tácnăm 1962,in trong tập Hoa ngày thường ,chim báo bãonăm 1967

- Thể thơ : Tự do

II.Bố cục: Chia làm 3 đoạn Đoạn 1: Hình ảnh con cò qua lời ru với tuổi ấu thơ

-Đoạn 2:Hình ảnh cò gần gủi cùng con

Trang 14

*GV: Bố cục bài thơ gồm mấy phần? Nội dung chính của

từng phần?

*HS: Bài thơ của tác giả chia thành ba đoạn :

-Đoạn 1: Hình ảnh con cò qua lời ru với tuổi ấu thơ

-Đoạn 2:Hình ảnh cò gần gủi cùng con suốt cuộc đời

-Đoạn 3: Hình ảnh cò gợi ý nghĩa lời ru và lòng mẹ đối

với cuộc đời mỗi người

*GV: Hình ảnh bao trùm lên cả bài thơ là hình ảnh con cò

Biểu tượng cuả con cò trong văn học nói chung và văn học

dân gian nói riêng là gì?

*HS:Biểu tượng cho hình ảnh người nông dân, người phụ

nữ

Hoạt động 2:Tìm hiểu ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh

con cò trong bài thơ

*GV: Đọc từ đầu đến " Đồng Đăng " , hình ảnh con cò

được gợi ra trực tiếp từ những câu ca dao dùng làm lời ru

nào ?

*HS: Tìm hiểu trả lời câu hỏi

-Con cò bay lả bay la

Bay từ cửa phủ bay ra cánh đồng

-Con cò bay lả bay la

Bay từ cổng phủ bay về đồng Đăng

-Đồng đăng có phố Kì Lừa

Có nàng Tô Thị Có chùa Tam Thanh

*GV: Ở đấy, tác giả lấy vài chữ trong câu ca dao nhằm

gợilên những gì ?

*HS: Gợi nhớ những câu ca dao đó Từ những câu ca dao

gợi vẽ khung cảnh quen thuộc của cuộc sống thời xưa từ

làng quê yên ả đến phố xá sầm uất đông vui Gợi lên vẻ

nhịp nhàng thong thả bình yên của cuộc sống xưa kia vốn

biến động

Câu thơ :

" Có một mình phải kiếm lấy miếng ăn

Con có mẹ, con chơi rồi lại ngủ

Con cò xa tổ

Cò gặp cành mềm.

Có sợ xáo măng "

Liên tưởng đến câu ca dao :

-Con cò mà đi ăn đêm… đau lòng cò con

- Con cò lặng lội bờ sông

Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non

-Cái cò đi đón cơn mưa

Tối tăm mù mịt ai đưa cò về

*GV: Hình ảnh con cò trong câu cadao này có ý nghĩa

biểu tượng khác những câu ca dao trước đó là gì ?

*HS:- Hình ảnh con cò tượng trưng cho người mẹ – người

phụ nữ nhọc nhằn vất vả lặn lội kiếm sống mà ta bắt gặp

trong thơ Tú Xương khi viết về bà Tú :

“ Lặn lội thân cò bao quãng vắng "

- Qua lời ru của mẹ , hình ảnh con cò đến với tâm hồn

tuổi thơ một cách vô thức Đây chính là sự khởi đầu con

suốt cuộc đời -Đoạn 3: Hình ảnh cò gợisuy nghĩ lời ru và lòng mẹ đối với cuộc đời mỗi người

III Đọc tìm hiểu văn bản :

1 Ý nghĩa biểu tượng của hình tượng concò trong bài thơ :

- Hình ảnh con cò đến với tuổi ấu thơ qua những lời ru

"Con cò bay la

Con cò bay lả Con cò cổng phủ Con cò Đồng Đăng "

Những câu thơ gợi khung cảnh quen thuộc của cuộc sống , từ làng quê đến phố xá.Con cò gợi lên vẻ nhịp nhàng thong thả bình yên của cuộc sống xưa vốn có nhìêu biến động

"Con cò ăn đêm

Cò sợ sáo măng…

Cò một mình còn có mẹ

ngủ yên ngủ yên chớ sợ

con ngủ chẳng phân vân…"

Qua lời ru của mẹ, hình ảnh con còđến với tâm hồ tuổi thơ một cách vô thức Đấy chính là sự khởi đầu con đường đi vào thế giới tâm hồn của con người

- Ở tuổi thơ trẻ con chưa cần hiểu nội dung của lời ru , chúng chỉ cảm nhận được sự vỗ về, che chở yêu thương của người mẹ qua âm điệu ngọt ngào , dịu dàng , của lời ru

Trang 15

đường đi vào thế giới của tiếng hát lời ru của ca dao và

dân ca

- Ở tuổi thơ trẻ con chưa cần hiểu nội dung của lời ru ,

chúng chỉ cảm nhận được sự vỗ về, che chở yêu thương

của người mẹ qua âm điệu ngọt ngào , dịu dàng , của lời

ru đúng như lời tâm sự của tác giả - Người con trong bài

t hơ :

" Cò một mình cò phải kiếm ăn

Con có mẹ con chơi rồi lại ngủ

Ngủ yên! Ngủ yên! Cò ơi chớ sợ

Cành mềm mẹ đã s ẵn tay nâng …

Sữa mẹ nhiều ,con ngủ chẳng phân vân"

*GV: Hình ảnh con cò tượng trưng cho người phụ nữ vất

vả lặn lội kiếm sống

*GV: yêu cầu học sinh đọc đoạn hai

- Từ hình tượng con cò trong ca dao , trong lời ru , ý nghĩa

biểu tượng con cò được bổ sung như thế nào và biến đổi

như thế nào ?

- Cánh cò trở thành người bạn đồng hành của con người

+Từ tuổi ấu thơ nằm trong nôi

" Con ngủ yên thì cò cũng ngủ

Cánh của cò hai đứa đắp chung đôi

+Đến tuổi đến trường

" Mai khôn lớn con theo cò đi học

Cánh trắng có bay theo gót đôi chân

+Đến lúc trưởng thành :

" Cánh cò trắng bay hoài không nghỉ

Trước hiên nhà

Và trong hơi mát câu văn

*GV: Ý nghĩa biểu trưng của con cò là gì ?

*HS:Hình tượng con cò được xây dựng bằng liên tưởng

tưởng tượng phong phú mang ý nghĩa biểu trưng về lòng

mẹ , sự dìu dắt nâng đỡ dịu dàng của người mẹ

*HS: Đọc tiếp đoạn 3

*GV: Từ sự hiểu biết tấm lòng của người mẹ nhà thơ đã

khái quát quy luật tình cảm gì ?

*HS: Nhà thơ khái quát quy luật của tình cảm : Tình mẫu

tử thiêng liêng sâu sắc

*GV: - " Con dù có lớn vẫn là con của mẹ

Đi hết đời lòng mẹ vẫn thương con "

Em hiểu thế nào về những câu thơ trên ?

*GV: yêu cầu HS rút ra những nét đặc sắc về nghệ thuật

của bài thơ Tác giả đã thành công trong việc thể hiện nội

dung tư tưởng, cảm xúc của bài thơ như thế nào?

Nghệ thuật :

- Bài thơ viết theo lối thơ tự do, câu thơ dài ngắn không

đều , nhịp điệu biến đổi, có nhiều câu thơ điệp lại, tạo

2.Hình ảnh cò gần gủi cùng con suốt cuộc đời

+Từ tuổi ấu thơ nằm trong nôi

" Con ngủ yên thì cò cũng ngủ Cánh của cò hai đứa đắp chung đôi "

+Đến tuổi đến trường

" Mai khôn lớn con theo cò đi học

Cánh trắng có bay theo gót đôi chân"

+Đến lúc trưởng thành :

" Cánh cò trắng bay hoài không nghỉ Trước hiên nhà

Và trong hơi mát câu văn "

* Hình tượng con cò được xây dựng bằngliên tưởng tưởng tượng phong phú mang

ý nghĩa biểu trưng về lòng mẹ , sự dìu dắt nâng đỡ dịu dàng của người mẹ

3.Hình ảnh cò gợi ý nghĩa lời ru và lòng mẹ đối với cuộc đời mỗi người

" Con dù có lớn vẫn là con của mẹ

Đi hết đời lòng mẹ vẫn thương con "

Nhà thơ đã khái quát quy luật tình cảm: Tình mẹ và tình mẫu tử bền và rộng lớn sâu sắc Phần cuối những câu thơ như điệp khúc lời ru ngân nga dịu ngọt

IV.Tổng kết:

1 Nghệ thuật :

- Giọng thơ êm ái mượt mà

- Nhịp đa dạng ,diễn tả linh hoạt cảm xúc

Trang 16

nhịp điệu gần với điệu hát ru

- Giọng điệu vừa mang âm điệu lời ru vừa mang âm điệu

triết lí suy tưởng

- Nghệ thuật sáng tạo hình ảnh: Vận dụng sáng tạo hình

ảnh con cò trong ca dao là nơi xuất phát điểmtựa cho

những lí tưởng sáng tạo mở rộng của tác giả Hình ảnh

con cò mang ý nghĩa tượng trưng

Nội dung :

- Khi khai thác hiện tượng con cò trong ca da, trong những

câu hát ru, bài thơ coon cò của Chế Lan Viên đã ca ngợi

tình mẹ và ý nghĩa lời ru đối với đời sống con người Từ

cảm xú, nhà thơ đã đút kết ý nghĩa phong phú về hình

tượng con cò và thể hiện những suy ngẫm sâu sắc về tình

mẫu tử

*GV: yêu cầu học sinh đọc bài tập 1

- Chỉ ra cách khai thác lời ru ở bài thơ ?

2 Nội dung :-Ca ngợi tình mẹ và ý nghĩa lời ru đối với đời sống con người

-Hình tượng con cò và thể hiện những suy ngẫm sâu sắc về tình mẫu tử

*Ghi nhớ SGK

V.Luyện tập:

Bài 1:

Cách khai thác lời ru

-Bài Khúc hát ru những em bé lớn trên

lưng mẹ – Nguyễn Khoa Điềm

Tác giả vừa trò chuyện với em bé ,vừa nói lên ước mơ của mẹ qua lờiru

-Bài con cò –Chế Lan Viên

Tác giả gợi lên âm điệu hát ru Ca ngợi tình mẹ và ý nghĩa của lời ru

- Học thuộc lòng bài thơ và viết cảm nghĩ của em về bài thơ

- Soạn bài : Cách làm nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí

Giúp học sinh :

Củng cố kiến thức nâng cao kiến thức đã học ở kĩ năng kiến thưc văn tự sự Tự đánh giá trình độ năng lực của bản thân về kĩ năng xây dựng cốt truyện, nhân vật, xây dựng ngôn ngữ nhân vật trong kể chuyện đời thường và trí tượng tượng của học sinh

II Chuẩn bị :

-Giáo viên : Bảng phu,ï hệ thống những lỗi sai củ học sinh trên bài làm của các em

- Học sinh : Bảng phụ

III Trọng tâm : Rèn kĩ năng viết bài văn

-1.Oån định :

-3 Bài mới :

Hoạt động 1 :Học sinh đọc lại đề bài

*GV: Đề có yêu cầu gì về thể loại nội dung

*HS: Thể loại tự sự trình bày dưới dạng xây dựng

một câu chuyện tượng tượng

*GV: Chú ý gì khi thể hiện nội dung?

*HS: Xây dựng những lời độc thoại, độc thoại nội

I.Đề bài :

II: Nhận xét chung

1 Ưu điểm :-Bài viết có bố cục rõ ràng, biết tạo tình huống

Trang 17

tâm

Hoạt động 2: nhận xét về kết quả của bài làm học

sinh

*GV: Nêu những ưu khuyết điểm qua kết quả bài làm

của học sinh có dẫn chứng kèm theo

Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh làm dàn ý :

*GV: Bố cục văn bản tự sự gồm mấy phần ? Phần mở

bài ta làm gì ? Phần thân bài ta kể theo trình tự nào?

Diễn biến ra sao? đưa những yếu tố miêu tả, biểu

cảm như thế nào , kết hợp độc thoại , độc thoại nội

tâm ? Phần kết bài nêu vấn đề gì ?

*HS: Lần lượt trả lời những câu hỏi của giáo viên

gặp gỡ tự nhiên

- Kề sự việc ngắn gọn, tình cảm thân mật, nêu được lời phát biểu của mình

- Biết tạo ra lời thoại cụ thể chân thật

- Diễn đạt còn vụng , nhiều lỗi chính tả -Viết tắt ,viết hoa không đúng chỗ

- Chưa chú ý cách chia đoạn ở thân bài , chấm caukhông đúng ngữ pháp

II Dàn ý :+Mở bài : Giới thiệu tình huống gặp gỡ +Thân bài : Kể câu chuyện xen tả cảnh, tả người , ngôn ngữ đối thoại , lời phát biểu nói những gì ?+Kết bài : Aán tượng của em về buổi gặp

Hoạt động 4: Sửa một số lỗi điển hình

*GV: chỉ ra những lỗi của bài làm học sinh : Lỗi chính

ta,û lỗi dùng từ, lỗi diễn đạt …

- Phát bài cho học sinh cho các em nhóm lớp tự tìm ra

những lỗi sai của mình ,thống kê ra bảng phụ sau đó

trình bày truớc lớp Học sinh nhận xét

*GV: Đánh giá quá trình và kết quả thảo luận của

các em

- Đưa bảng phụ chốt những lỗi sai

Hoạt động 5: Chọn đọc những bài mẫu

*GV: Chọn 1 bài yếu, một bài trung bình , một bài

yếu

III sửa lỗi:

1 Chính tả :-Sem xét – xem xét -Khung cảnh -Khung ảnh -Phỏng dấn – Phỏng vấn -triều mến - trìu mến

2 Diễn đạt :

-Anh bộ đội cụ Hồ trên con đường Trường Sơn

Sửa :Người chiến sĩ giải phóng quân trên con đường Trường Sơn…

- …thông tin về chiến dịch chống Mĩ cứu nước

Sửa :

- …thông tin về kế hoạch chống Mỹ cứu nước

-Soạn bài : Tập làm thơ tám chữ

Trang 18

I.Yêu cầu :

Giúp học sinh :

-Giúp sh biết làm bài bình luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí

- Rèn luyện kĩ năng viết bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí

II Chuẩn bị :

III Trọng tâm : SH biết làm bài bình luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí

IV.Tiến trình dạy và học :

-1 Oån định :

-2 Bài cũ: - Kiểm tra bài tập ở nhà

- 3.Bài mới :

*Lời vào bài :

Hoạt động 1: Tìm hiểu đề bài nghị luận về một vấn đề

tư tưởng đạo lí

*GV: Yêu cầu học sinh đọc kĩ các đề phần 1 và trả

lời các câu hỏi :

- Các đề bài trên có điểm gì giống nhau? Chỉ ra sự

giống nhau đó

- Mỗi em tự nghĩ ra đề bài tương tự

*HS: Trao đổi , thảo luận và trả lời

- Giống nhau đều bàn về những vấn đề tư tưởng đạo

lí

-Khác nhau : Dạng đề kèm theo mệnh lệnh

+ Đề 1: Suy nghĩ từ truyện ngụ ngôn Đẽo cày giữa

đường

+ Đề 3:Bàn về tranh gianh nhường nhịn

+Đề 10: Suy nghĩ về bài ca dao công cha như núi Thái

Sơn- Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

Dạng đề không kèm theo mệnh lệnh :

( Những đề còn lại )

*HS:

* Tự ra đề có mệnh lệnh :

- Suy nghĩ về câu th ành ngữ " Danh sư xuất cao đồ "

- Bàn về luận điểm : Giáo dục cũng có nhiều phương

pháp

*Không mệnh lệnh

-Aên vóc học hay

-Aên trông nồi ngồi trông hướng

-Lá lành đùm lá rách

-Cây xanh thì lá cũng xanh

Cha mẹ hiền lành để đức cho con

Hoạt động 2: Hướng dẫn cách làm bài nghị luận về tư

tưởng đạo lí

* GV: Kiểm tra HS về các bước làm bài văn nghị luận

(tìm hiểu đề, tìm ý,lập dàn ý, viết bài,đọc lại và sửa )

*GV: Dùng đèn chiếu hay bảng phụ trình bày dàn ý đề

bài "Uống nước nhớ nguồn "( phần nầy có trong sách

-Khác nhau : Dạng đề kèm theo mệnh lệnh(3đề )

+ Đề 1: Suy nghĩ từ truyện ngụ ngôn Đẽo cày

giữa đường + Đề 3:Bàn về tranh gianh nhường nhịn

+Đề 10: Suy nghĩ về bài ca dao công cha như

núi Thái Sơn- Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

Dạng đề không kèm theo mệnh lệnh (7đề )

2.Cách làm bài nghị luận về tư tưởng đạo lí

* Ví dụ : Sách giáo khoa Đề bài "Uống nước nhớ nguồn"

a.Mở bài : -Đi từ cái chung đến cái riêng

- Đi từ thực tế đến đạo lí -dẫn câu danh ngôn

b Thân bài :

Trang 19

*GV: Chốt ý sau khi phân tích ví dụ sách giáo khoa

- Trước một vấn đề có liên quan đến tư tưởng và đạo

lí, chúng ta cần có những ý kiến giải thích, đánh giá

bàn bạc xem vấn đề có mặt nào đúng, mặt nào sai Từ

đó có những định hướng tốt trong cuộc sống Các bước

tiến hành như vậy là các em đã biết cách làm một bài

văn có vấn đề về tư tưởng đạo lí

*GV: Gọi học sinh đọc ghi nhớ : Sách giáo khoa

-Giải thích nội dung câu tục ngữ :+Nghĩa đen :

+Nghĩa bóng :

- Nhận định và đánh giá + Đối với đa số những người được giáo dục chuđáo có hiểu biết sâu sắc và có lòng trân trọng,giữ gìn, phát huy những thành quả đã có của chaông

+ Mỗi người phải có ý thức biết ơn, có tráchnhiệm nỗ lực học tập và lao động tốt hơn đểphục vụ cho đất nước

c Kết bài :-Đi từ nhận thức tới hành dộng

- Đi từ sách vở cho đến đời sống thực tế

* Ghi nhớ :Sách giáo khoa

Hướng dẫn học ở nhà:

-Nắm chắc cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí

- Viết bài văn hoàn chỉnh về đề :"Giữ gìn môi trường sống sạch đẹp "

-Chuẩn bị bài : Cách làm bài văn nghị luận về tư tưởng đạo lí (tt)

***********o0o**************

Tuần :23

Tiết: 115

CÁCH LÀMNGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG ĐẠO LÍ

I.Yêu cầu :

Giúp học sinh :

-Giúp sh biết làm bài bình luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí

- Rèn luyện kĩ năng viết bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí

II Chuẩn bị :

III Trọng tâm : SH biết làm bài bình luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí

IV.Tiến trình dạy và học :

-1 Oån định :

-2 Bài cũ: - Kiểm tra bài tập ở nhà

- 3.Bài mới :

Hoạt động 1: Hướng dẫn thực hành

*GV: Nhận xét dàn ý và đưa ra một nghị luận

khác "Giữ gìn môi trường sống sạch đẹp "

*GV: Tổ chức cho lớp tìm hiểu đề :

- Vấn đề bàn luận gì?

- Vấn đề đó thuộc phạm vi nào của cuộc sống ?

*GV: Hướng dẫn thảo luận nhóm

-Yêu cầu nhóm trưởng điều khiển nhóm Nhóm

I Vận dụng :Đề :"Giữ gìn môi trường sống sạch đẹp "

Trang 20

trưởng yêu cầu các bạn trình bày dàn ý thống nhất

từng ý một và có sự bổ sung

*GV: Quan sát các nhóm hoạt động, nhắc nhở các

em tập trung vào bài

Hoạt động 2: Hướng học sinh trình bày trước lớp

*HS: Trình bày trước lớp

*GV: Điều khiển cho các nhóm trình bày trước

lớp

- Mỗi học sinh trình bày được nhận xét, góp ý về

tác phong nói, nội dung dàn ý

- GV: Đánh giá cho điểm cho từng em

-Rút ra dàn ý chung nhất

*GV:Gọi học sinh đọc lại ghi nhớ sgk

-Tầm quan trọng của môi trường sống với con người( lá phổi )

-Con người phải làm gì để bảo vệ môi trường

b Thân bài :

- Môi trường gồm những nơi nào?

+ Không gian ta ở

+ Nơi ta vui chơi + Nơi ta làm việc +Bầu trời không gian quanh ta -Môi trường sạch đẹp có tác dụng như thế nào ?+ Thoáng mát

+Trong ý thức con người + Trong hành động cụ thể + Phê phán những hiện tượng sai trái phá huỷ môitrường sống

c Kết bài : Khẳng định vấn đề quan trọng cần thiết

2 Đọc ghi nhớ

- Cần chú ý phát huy thái độ bình tĩnh, tự tin, trình bày ý mạch lạc

- Chú ý về kĩ năng lập luận trong bài bình luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí

-Chuẩn bị bài : Mùa xuân nho nhỏ –Thanh Hải

Giúp học sinh

-Cảm nhận được những xúc cảm của tác giả trước mùa xuân của thiên nhiên đất nước và khát vọng đẹp đẽ muốn làm một mùa xuân nho nhỏ dâng hiến cho cuộc đời Từ đó mở ra những suy nghĩ về ý nghĩa, giá trị của cuộc sống của mỗi cá nhân là sống ích, sống cống hiến cho cuộc đời chung.-Rèn luyện kĩ năng cảm thụ, phân tích hình ảnh thơ trong mạch vận động của thơ ( Từ mùa xuâncủa thiên nhiên đến mùa xuân của đất nước và mùa xuân của con người)

II Chuẩn bị :

-Giáo viên : Chân dung Thanh Hải , bảng phụ, tranh ảnh về xứ Huế

- Học sinh :Đọc trươcù văn bản

Trang 21

III Trọng tâm : Xúc cảm của tác giả trước mùa xuân của thiên nhiên đất nước và khát vọng đẹp đẽ muốn làm một mùa xuân nho nhỏ dâng hiến cho cuộc đời Kĩ năng cảm thụ, phân tích hình ảnh thơ trong mạch vận động của thơ

Từ hình ảnh con cò, em có suy nghĩ gì về ý nghĩa lời ru và lòng mẹ đối với cuộc đời mỗi người3.Bài mới:

Lời vào bài:

Hơn hai mươi năm qua, mỗi khi tết đến xuân về Chúng ta thường nghe bài ca Mùa Xuân nho nhỏ của nhạc sĩ Trần Hoàn phổ thơ Thanh Hải

* GV: Cho học sinh nghe băng bài hát

- Nhà thơ muốn nói cùng ngưới đọc điều gì , khi mùa xuân mới đang về, khi chính bản thân ông thì lại vĩnh biệt tất cả mọi mùa xuân

Hoạt động 1: Tìm hiểu tác giả tác phẩm

*GV: Yêu cầu học sinh đọc phần chú thích dấu sao sách giáo khoa

*GV: Lưu y ùthêm những nét chính về tác giả tác phẩm

Thanh Hải( 1930-1980)

Tên khai sinh Phạm Bá Ngoãn

Quê Thừa Thiên Huế, hoạt động văn nghệ trong thời kì chống Pháp,

chống Mỹ.Là một trong những cây bút có công xây dựng nền văn học

cách mạng ở miền Nam từ những ngày đầu năm 1965 được tặng giải

thưởng văn học Nguyễn Đình Chiểu

Giọng thơ Thanh Hải là tiếng thét căm thù tội ác quân xâm lược ,là

khúc hát tâm tình tha thiết của đồng bào miền Nam gửi ra Miền Bắc

Hoạt động 2: Đọc và tìm hiểu thể thơ và bố cục của bài thơ

*GV:Cho HS đọc văn bản

Hướng dẫn cách đọc Chú ý thể thơ năm chữ của bài thường không

ngắt nhịp trong từng câu và các khổ thơ cũng không đều đặn Nhịp

điệu và giọng điệu của bài thơ có biến đổi theo mạch cảm xúc, say

sưa , trìu mến ở phần đầu khi diễn tả cảm xúc về mùa xuân đất trời:

nhịp nhanh, hối hả phấn chấn khi nói về mùa xuân của đất nước,

Giọng tha thiết trầm lắng khi nói về tâm nguyện nho nhỏ của đời

mình vào mùa xuân lớn của đất nước

*HS: Chia bố cục của bài thơ gồm 4 phần

+ Khổ đầu gồm 6 dòng: Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên, đất

trời

+ Hai khổ tiếp theo: Hình ảnh mùa xuân đất nước

+ Hai khổ tiếp theo từ "Ta làm con chim hót…đến dù là khi tóc bạc"

Suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ trước mùa xuân đất nước

+ Khổ cuối: Lời ngợi ca quê hương đất nước qua làn điệu dân ca xứ

Huế

Hoạt động 3:Hướng dẫn học sinh tìm hiểu bài thơ

*GV: Yêu cầu học sinh tìm hiểu mùa xuân của thiên nhiên và đất

nước qua cảm xúc của nhà thơ

*HS: Đọc lại khổ thơ

*GV: Cho học sinh phát hiện những hình ảnh và âm thanh thể hiện

trong khổ thơ , và dành cho học sinh thời gian cho các em bình ngắn

I Tác giả - tác phẩm :

1 Tác giả : Thanh Hải( 1980)

1930-Tên khai sinh Phạm Bá Ngoãn

Quê Thừa Thiên Huế, hoạt động văn nghệ trong thời kì chống Pháp, chống Mỹ

2 Tác phẩm :Bài thơ sáng tác vào tháng 11- 1980 , khi ông nằmn trên giường bệnh Đây là sáng tác cuối cùng của nhà thơ ThanhHải

II Thể thơ và bố cục của bài thơ

1 Thể thơ : 5chữ

2 Bố cục:Bài thơ gồm 4 phần+ Khổ đầu gồm 6 dòng: Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên, đất trời

+ Hai khổ tiếp theo: Hình ảnhmùa xuân đất nước

+ Hai khổ tiếp theo từ "Ta làm con chim hót…đến dù là khi tóc bạc" Suy nghĩ và ướcnguyện của nhà thơ trước mùa xuân đất nước

+ Khổ cuối: Lời ngợi ca quê hương đất nước qua làn điệu dân ca xứ Huế

Trang 22

khổ thơ Theo câu hỏi gợi ý:

? Hãy bằng cặp mắt của nhà hội hoạ, em hãynhận xét bức tranh

thiên nhiên được tác giả thể hiện trong khổ thơ đầu ? và cảm xúc của

tác giả?

*HS: Thảo luận trong bàn, sau đó trình bày trước lớp

- Mùa xuân ở khổ thơ đầu là mùa xuân của thiên nhiên đất trời Vài

nét phát họa: dòng sông xanh, bông hoa tím , tiếng chim chiền chiền

hót vang trời, tác giả vẽ ra được cả không gian bao rộng, màu sắc

tươi thắm của mùa xuân ( sông xanh hoa tím biếc, màu đặc trưng của

xứ Huế ), cả âm thanh vang vọng, tươi vui của chim quyên, chiền

chiện hót vang trời

Từ " mọc " được đặt ở đầu câu : Nghệ thuật đảo ngữ nhấn mạnh

khắc hoạ sự khoẻ khoắn , sự vươn lên trỗi dậy Cảnh xuân tươi đẹp ,

giàu chất thơ và chất sống

-Cảm xúc của tác giả trước cảnh mùa xuân của thiên nhiên được

diển tả tập trung ở chi tiết rất tạo hình ảnh:

"Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng"

Hai câu thơ trên có hai cách hiểu , từng giọt ở đây là từng giọt mưa

xuân long lanh trong ánh sáng của trời xuân, nhưng cũng còn có thể

hiểu hai câu nầy gắn với hai câu thơ trước nhà thơ đưa tay hứng từng

giọt âm thanh tiếng chim Hiểu như vậy thì ở đây có sự thay đổi cảm

giác Tiếng chim từ chỗ là âm thanh ( cảm nhận được bằng thính

giác) chuyển thành từng giọt( hình và khói, cảm nhận được bằng thị

giacù) cả hai cách hiểu đều biểu hiện niềm say sưa ngây ngất của nhà

thơ trước vẻ đẹp của thiên nhiên, trời đất lúc vào xuân

*GV: Hướng học sinh phân tích mùa xuân đất nước

*HS: Đọc khổ thơ 2-3

*GV: Hướng học sinh cảm nhận khổ thơ qua những câu hỏi gợi ý

? Từ mùa xuân của thiên nhiên, trời đất, nhà thơ chuyển sang cảm

nhận về mùa xuân của đất nước với hình ảnh nào? có ý nghĩa gì?

Hình ảnh lộc của mùa xuân có ý nghĩa gì đặc biệt?

*HS:- Hình ảnh người cầm súng, người ra đồng biểu trưng cho hai

nhiệm vụ chiến đấu và xây dựng đất nước

- Mùa xuân của đất trời động lại trong hình ảnh lộc non, đã theo cùng

người cầm súng và người ra đồng, hay chính là họ đã đêm mùa xuân

đến mọi nơi trên đất nước

*HS: Đọc hai câu thơ cuối đoạn

" Đất nước như vì saoCứ đi lên phía trước "

*GV: Nêu câu hỏi : Sự sống của mùa xuân đất nước còn được thể

hiện qua từ ngữ nào? ? Biện pháp nghệ thuật nào đã thể hiện niềm

tin của tác giả đối với tương lai đất nước?

*HS: Phân tích hai câu thơ trên giấy, sau đó trình bày trước lớp

- Trong nhịp điệu hối hả, xôn xao

- Cách so sánh đất nước như vì sao cứ đi lên phía trước

Tất cả biểu hiện được cuộc sống đầy khẩn trương háo hức

*GV: Nhận xét, bổ sung

Một đất nước với 4000 năm dựng nước và giữ nướcđã trải qua muôn

vàn khó khăn thử thách, gian khổ ác liệt, tưởng chừng như không thể

III Tìm hiểu văn bản:

1 Mùa xuân thiên nhiên, đất trời

"Mọc giữa dòng sông xanh:Một bông hoa tím biếc

Ơi, con chim chiền chiệnHót chi mà vang trời"

"Từng giọt long lanh rơiTôi đưa tây tôi hứng"

* Vài nét phát họa: dòng sông xanh, bông hoa tím , tiếng chim chiền chiền hót vang trời, tác giả vẽ ra được cả không gian bao rộng, màusắc tươi thắm của mùa xuân Nhà thơ ngây ngất say sưa trước cảnh đất trời vào xuân

2.Hình ảnh mùa xuân đất nước:

"Mùa xuân người cầm súng Lộc ngắt đầy quanh lưngMùa xuân người ra đồng Lộc trải dài nương mạ"

* Mùa xuân của đất trời đọnglại trong hình ảnh lộc non, đã theo cùng người cầm súng và người ra đồng, hay chính là họ đã đêm mùa xuân đến mọi nơi trên đất nước

" Đất nước như vì saoCứ đi lên phía trước "Nhịp điệu hối hả, xôn xao,

Cách so sánh đất nước như vì

sao cứ đi lên phía trước

Tất cả biểu hiện được cuộc sống đầy khẩn trương háo hức

Trang 23

vượt qua, thế mà vẫn hiên ngang, dũng cảm như chính quê hương của

tác giả , một mảnh đất kiên trung, ngoan cường ,bất khuất Nghệ

thuật so sánh " Đất nước như vì sao " Sự trường tồn vĩnh cửu của

thiên nhiên được so sánh với tầm vóc của dân tộc Việt Nam Qua đó

tác giả thể hiện niềm tin vào cách mạng , vào tương lai của đất nước

định hướng , mục đích sống của mỗi con người Đó cũng là sức sống

vươn lên không ngừng của đất nước vào xuân

*GV: Giúp học sinh tìm hiểu tâm niệm của nhà thơ

*HS: Đọc lại 2 khổ thơ :

Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa

Ta nhập vào hoa cà

Một nốt trầm xao xuyến

*GV: Trước cảnh tưng bừng náo nức vào xuân của thiên nhiên đất

nước cách mạng, nhà thơ có ước nguyện gì ?

*HS: Thảo luận phân tích

- Một con chim hót vang trời(mang âm thanh)

- Một nhành hoa ( Hương thơm ngọt ngào )

-Một nốt trầm ( Sự vvui vẻ yêu đời )

Nhưng tất cả chỉ đều một mà thôi Lời ước nguyện thật chân thành

tha thiết : Làm một mùa xuân nho nhỏ, cống hiến phần tốt đẹp dù

nhỏ bé của mình cho mùa xuân lớn cho đất nước của cuộc đời chung

Sự chuyển dổi cách xưng hô từ tôi (riêng )sang ta(chung ) chính là

thể hiện khát vọng hoà nhập ấy

Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc

Hìnhảnh có tính chất biểu tượng " Mùa xuân "-tuổi hai mươi "

trẻ trung sung sức, " Tóc bạc " trở về già Mạch cảm xúc chuyển từ

sôi nổi sang thầm lặng Ta cảm nhận khát vọng mãnh liệt muốn cống

hiến mà nhà thơ đã gởi gấm vào trong bài thơ

*GV: Yêu cầu học sinh đọc lại khổ thơ cuối

? Giữa khổ đầu và khổ thơ cuối có mối quan hệ gì đặc biệt ? Mối

quan hệ đó có mối quan hệ như thế nào ?

*HS: Khổ thơ đầu được mở ra với một phong cảnh Huế : Hoa nở,

chim h ót, dòng sông êm đềm

Kết thúc một làn điệu dân ca xứ Huế ngọct ngào êm dịu , sử dụng

ngôn ngữ giàu nhịp điệu , các vần bằng tha thiết êm ái kết cấu đầu

cuối tương ứng tạo sự hài hoà cân đối của bài thơ , đồng thời thể hiện

rõ hơn khát vọng hoà nhập với cuộc đời của tác giả

Hoạt động 4 :Tổng kết

*GV: Yêu cầu HS nêu những nét đặc sắc nghệ thuật bài thơ

? Để thể hiện thành công nội dung tư tưởng, cảm xúc của bài thơ, tác

giả đã sử dụng và sáng tạo những phương tiện, thủ pháp nghệ thuật

thích hợp gì?

*HS:-Thể thơ 5 chữ gắn với các làn điệu dân ca, đặc biệt là dân ca

miền trung, có âm hưởng nhẹ nhàng, tha thiết Cách gieo vần liền

giữa các khổ thơ tạo sự liên mạch của cảm xúc Kết hợp những hình

3.Tâm niệm của nhà thơ

"Ta làm con chim hót

Ta nhập vào hoa càMột nốt trầm xao xuyến

*Lời ước nguyện thật chân thành tha thiết : Làm một mùa xuân nho nhỏ, cống hiếnphần tốt đẹp , nhỏ bé của mình cho mùa xuân lớn của đất nước của cuộc đời chung Một mùa xuân nho nhỏLặng lẽ dâng cho đờiDù là tuổi hai mươiDù là khi tóc bạc"

* Mạch cảm xúc chuyển từ sôi nổi sang thầm lặng Ta cảm nhận khát vọng mãnh liệt muốn cống hiến mà nhà thơ đã gởi gấm vào trong bài thơ

III.Tổng kết:

Ghi nhớ SGK

Trang 24

ảnh tự nhiên giản dị tự nhiên với những hình ảnh giàu ý nghĩa biểu

trưng khái quát Cấu từ của bài thơ chặc, dựa trên sự phát triển của

mùa xuân của đất nước và mùa xuân của mỗi người góp vào mùa

xuân lớn của cuộc đời chung

-Giọng điệu bài thơ thể hiện đúng tâm trạng, cảm xúc của tác giả

Giọng điệu có sự biến đổi phù hợp với nội dung từng đoạn

? Hãy nêu cách hiểu của mình vè nhan đề của bài thơ Từ đó phát

biểu chủ đề của tác phẩm

*HS:Thảo luận sau đó nói trước lớp - Người ta đã dùng nhiều định

ngữ gắn với mùa xuân như mùa xuân chín, mùa xuân xanh, xuân

ý xuân lòng Nhà thơ nguyện làm một mùa xuân nho nhỏ là phát

hiện mới mẻ sáng tạo, nghĩa là sống đẹp, sống với tất cả sức sống

tươi trẻ của mình nhưng rất khiêm nhường là một mùa xuân nho nhỏ

góp vào mùa xuân lớn của đất nước của cuộc đời chung

*GV: Cho HS đọc ghi nhớ

IV Luyện tập

- Học thuộc lòng bài thơ –-Viết một đoạn văn bình mộtkhổ thơ trong bài mà emthích

-Học thuộc lòng baì thơ,

-Bình giảng hai khổ thơ

"Ta làm con chim hót

Ta nhập vào hoa cà Một nốt trầm xao xuyếnMột mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc"

- Chuẩn bị bài Viếng lăng Bác – của Viễn Phương

Giúp học sinh

- Cảm nhận được niềm xúc động thiêng liêng, tấm lòng tha thiết, thành kính, vừa tự hào vừa chua xót của tác giả Miền Nam vừa được giải phóng ra viếng lăng Bác

-Thấy được những đặc điểm nghệ thuật của bài thơ Giọng điệu trang trọng và tha thiết phù hợp với tâm trạng và cảm xúc, nhiều hình ảnh ẩn dụ có giá trị súc tích và gợi cảm Lời thơ giản dị mà cô đúc, giàu cảm xúc lắng đọng

II Chuẩn bị :

Trang 25

-Giáo viên : Chân dung Viễn Phương , bảng phụ, tranh ảnh về xứ Huế

- Học sinh :Đọc trươcù văn bản

III Trọng tâm : - Cảm nhận được niềm xúc động thiêng liêng, tấm lòng tha thiết, thành kính, vừa tự hào vừa chua xót của tác giả Miền Nam vừa được giải phóng ra viếng lăng Bác Thấy được những đặc điểm nghệ thuật của bài thơ

1 Oån định lớp:

a.Đọc thuộc lòng bài thơ " Mùa xuân nho nhỏ " của Thanh Hải và phân tích một một hình ảnh thơ mà em thích nhất

b Em hiểu thế nào về hình ảnh thơ Mùa xuân nho nhỏ 3.Bài mới:

Lời vào bài: Đề tài Bác Hồ trở thành phổ biến đối với thơ ca Việt Nam hiện đại Tố Hữu có nhiều bàoviết về Bác rất hay từ trong kháng chiến chống Pháp đã đến thăm nhà Bác, Khi Bác qua đờilại dẫn emvào cõi Bác xưa để theo chân Bác Minh Huệ dựng lại một đêm Bác không ngủ ở chiến trường Việt Bắccách đây hơn nửa thế kỉ Chế Lan Viên viết Hoa trước lăng người , Thanh Hứa từ miền Nam viết Cháunhớ Bác Hồ Còn ViễnPhương xúc động kể lại lần đầu tiên từ Miền Nam ra viếng lăng cha già dân tộc

* Mở băng bài hát Viếng lăng Bác -Dân Huyền Phổ nhạc

Hoạt động 1: Tìm hiểu về tác giả tác phẩm

*GV: Gọi học sinh đọc chú thích sách giáo khoa Nêu vài nét sơ lược về

tác giả tác phẩm

Viễn phương : Tên khai sinh là Phan Thanh Viễn, sinh năm 1928 quê ở

tỉnh An Giang Trong kháng chiến chống Pháp, Mỹ, ông hoạt động ở

Nam Bộ.Ông đã từng bị bắt giam ở nhà giam Gia Định , Trưởng thành

trong công tác tuyên huấn văn nghệ trong những năm kháng chiến mặc

dù bị giam cầm nhưng vẫn bề bỉ sáng tác

Tháng 4-1976, công trình lăng Bác xây dựng hoàn thành , miền Nam vừa

được giải phóng Nhân dân miền Nam thực hiện lòng mong mỏi của

mình là ra thăm lăng Bác

Hoạt động 1: đọc và tìm hiểu thể thơ , bố cục :

*GV: Hướng dẫn cách đọc: Giọng điều tình cảm vừa trang trọng, vừa

thiết tha , có cả sự đau xót lẫn niềm tự hào, đọc nhịp chậm, lắng sâu ,

đoạn cuối đọc nhanh giọng hơi cao

-Đọc mẫu một lần

*GV: Cho HS đọc văn bản

*GV:bài thơ có bốn khổ thơ, tương ứng với bốn nội dung khác nhau Em

có nhận xét gì về bố cục bài thơ ?

*HS: Bốn khổ thơ thể hiện mạch cảm xúc tự nhiên hợp lí :

Khổ 1:Cảm xúc trước không gian, cảnh vật bên ngoài lăng( hàng tre )

Khổ 2: Cảnh vật trước đoàn người, xếp hàng vào lăng

Khổ 3: Cảm xúc khi đã vào trong lăng

Khổ 4: Khát vọng của nhà thơ muốn được ở mãi bên lăng Bác

*GV: Lưu ý cho học sinh - Việc phân chia bố cục để tạo thuận lợi khi cần

nắm, còn toàn bài thơ là một mạch cảm xúc của tác giả

Hoạt động 3: Đọc và tìm hiểu bài thơ

*GV: Gọi học sinh đọc lại khổ thơ thứ nhất

*GV hỏi : Câu đầu tiên cho ta biết điều gì ? Giải thích từ viếng và thăm

tại sao ở nhan đề tác giả dùng từ viếng , ở câu đầu của bài thơ lại dùng

từ thăm ? Nhận xét về cách xưng hô của tác giả

I Tác giả tác phẩm :

1 Tác giả :Viễn phương : Tên khai sinh là Phan Thanh Viễn, sinh năm 1928quê ở tỉnh An Giang Trong kháng chiến chống Pháp, Mỹ, ông hoạt động ở Nam Bộ

2 Tác phẩm : Sáng tác nhân dịp tác giả ra thăm lăng Bác 1976

II Đọc và tìm hiểu thể thơ , bố cục :

1 Thể thơ :8 chữ

2.Bố cục: 4 phầnKhổ 1:Cảm xúc trước không gian, cảnh vật bên ngoài lăng( hàng tre )

Khổ 2: Cảnh vật trước đoàn người, xếp hàng vào lăngKhổ 3: Cảm xúc khi đã vào tronglăng

Khổ 4: Khát vọng của nhà thơ muốn được ở mãi bên lăng Bác

Trang 26

*HS: Có thể nêu vài ý : Câu đầu tiên trước hết mang tính tự sự , thông

báo, kể chuyện giản dị như câu văn xuối , như lời nói thường Nhưng

không chỉ có thế, trong câu thơ mộc mạc chân tình ấy đã hàm chứa xúc

động, bồi hồi của người con từ miền Nam, từ mảnh đất nơi Bác ra đi nay

Bác chưa về , mảnh đất luôn có trái tim Bác thương nhớ, mong chờ một

ngày nào đó được vào thăm và đồng bào Miền Nam mong đón Bác :

Bác nhớ Miền Nam nỗi nhớ nhà

Miền Nam momg Bác nnỗi mong cha

Bởi vậy người Miền Nam ra thăm Bác chứ không phải Viếng Bác

Từ Viếng là đến chia buồn với thân nhân người đã chết Còm thăm là

đến gặp gỡ, chuyện trò với người đang sống Cách dùng khác nhau như

vậy tác giả như muốn nói Bác luôn còn sống trong trái tim của người

dân Miền Nam

- Từ con mang chất giọng ngọt ngào của người dân Miền Nam , thái độ

thành kính , gợi lên cảm xúc mãnh liệt

*GV: Aán tượng đầu tiên của tác giả cảm nhận về lăng Bác là gì ?

*HS: Aán tượng đầu tiên sâu sắc về hình ảnh hàng tre quanh lăng Bác vừa

thực vừa tượng trưng Hàng tre bát ngát, thẳng hàng, ( tả thực ) , xanh

xanh Việt Nam (tượng trưng ) – xung quanh lăng Bác trồng nhiều tre trúc

Tre cũng là hình ảnh quen thuộc , là biểu tượng của nhân Việt Nam

.Cây tre diệt giặc từ mấy nghìn năm trước, trong truyền thống Thánh

Gióng đến hình ảnh cây tre trong ca dao , trong văn Thép Mới " Tre ăn ở

với người đời đời kiếp kiếp ,tre góp phần làm nên dáng đứng của Việt

nam Hình ảnh hàng tre như thể hiện lòng tôn kính, trang nghiêm

Dường như cả dân tôc Việt Nam quần tụ quanh Bác " hàng tre" như đội

quân danh dự bên người Hình ảnh hàng tre vừa tả thực vừa tượng trưng,

gợi tả được sự giản dị, gần gũi nhưng cũng rất thiêng liêng

* HS: Đọc khổ thơ thứ hai

*GV: Trong câu thơ " Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một Mặt trời trong lăng rất đỏ "

Từ nào là hình ảnh thật , từ nào là hình ảnh ẩn dụ ? Hãy phân tích hình

ảnh ẩn dụ đó ?

*HS: Thảo luận, nêu ý kiến

-Mặt trời trên lăng là hình ảnh thực, mặt trời trong lăng là hình ảnh ẩn dụ

vừa nói lên sự vĩ đại của Bác vừa thể hiện được sự tôn kính của nhân dân

của nhà thơ đối với Bác Bác được ví như mặt trời soi đường chỉ lối cho

toàn dân tộc Việt Nam

*GV: Trong khổ thơ thứ hai còn những nghệ thuật nào nữa?

*GV: Bằng điệp từ ngày ngày , nhà thơ đã đút kết một sự thật cảm động

diễn ra ngày này qua ngày khác Biết bao nhiêu dòng người với nỗi nhớ

thương vô hạn cứ lặng lẽ vào viếng lăng Bác Câu thơ sâu lắng có âm

điệu kéo dài như diễn tả dòng người vô tận , khái quát được tình cảm sâu

nặng của nhà thơ đối với Bác Dòng người đi trong thương nhớ là hình

ảnh thực Kết tràng hoa dâng Bác bẩy mươi chín mùa xuân là một ẩn dụ

đẹp và rất sáng tạo của nhà thơ thể hiện tấm lòng thành kính của nhân

dân đối với Bác

*HS: Đọc khổ thơ thứ 3

*GV: Tác giả đã diễn tả cảm xúc và suy nghĩ của mình như thế nào khi

vào trong lăng Bác ở khổ thơ thứ 3 ? khung cảnh và không khí trong

lăng?

III Đọc -tìm hiểu văn bản:

1 Cảm xúc trước không gian cảnh vật bên ngoài lăng

" Con ở miền nam…

… hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa xa đứng thẳng hàng"

Từ con mang chất giọng ngọt

ngào của người dân Miền Nam, thái độ thành kính , gợi lên cảm xúc mãnh liệt

Chi tiết Bão táp mưa sa nhấn

mạnh một lần nữa tre là biểutượng bền bỉ kiên cường củanhân Việt Nam

*Hình ảnh hàng tre vừa tả thựcvừa tượng trưng, gợi tả được sựgiản dị, gần gũi nhưng cũng rấtthiêng liêng

2 Cảm xúc trước cảnh đoàn người xếp hàng vào lăng

"Ngày ngày mặt trời…

Thấy một mặt trời…

Ngày ngày dòng người…

… bẩy mươi chín mùa xuân

Mặt trời trong lăng là hình ảnh

ẩn dụ vừa nói lên sự vĩ đại của Bác

Dòng người đi trong thương nhớ

là hình ảnh thực Kết tràng hoa dâng Bác bẩy mươi chín mùa xuân là một ẩn dụ đẹp và rất sáng tạo

*Hình ảnh ẩn dụ, thể hiện lòng thành kính, tình cảm thương nhớ, của nhân dân đối với bác

3 Cảm xúc khi đã vào trong lăng:

"Vẫn biết trời xanh là mãi mãiMà sao nghe nhói ở trong tim"

Trang 27

*GV:Khung cảnh và không khí thanh tĩnh như ngưng kết cả thời gian và

không gian ở trong lăng bác Đồng thời khung cảnh vầng trăng dịu hiền

lại gợi nghĩ tâm hồn cao đẹp, sáng trong của Bác Và những vần thơ tràn

đầy ánh trăng của người

*GV:Tâm trạng xúc cảm của tác giả được biểu hiện bằng hình ảnh ẩn dụ

sâu xa nào?

"Vẫn biết trời xanh là mãi mãi

Mà sao nghe nhói ở trong tim"

*HS: Bác vẩn còn mãi với non sông như trời xanh , còn mãi Người đã

hóa thành thiên nhiên đất nước, dân tộc, dù vẫn tin như thế nhưng vẫn

đau xót vì sự ra đi của người

*GV: Nỗi đau xót được nhà thơ biểu hiện trực tiếp qua từ ngữ nào?

*HS:Từ tâm trạng lưu luyến của nhà thơ được ở mãi bên Bác nên tác

giả nghe nhói ở trong tim.

*GV: Trời xanh cũng là hình ảnh ẩn dụ là biểu tượng bất diệt của Bác

Hồ Vẫn biết >< mà sao " dùng như một sự đối lập đó là mâu thuẫn

giữa lí trí ( Sự nghiệp của bác còn )và tình cảm ( đau đớn xót xa khi

nhận thức được thực tại )

*GV: Tái hiện lại không khí đau thương của cả nước khi Bác mất :

" Bác đã đi rồi sao Bác ơi … người tuôn nước mắt trời tuôn mưa "

*HS: Đọc khổ thơ thứ 4:

*GV: Cảm xúc của tác giả như thế nào trước khi trở về Miền Nam ? tác

giả đã ước muốn điều gì ?

*HS:Nhà thơ như muốn hóa thân hòa vào những cảnh vật nào ở bên lăng

bác Muốn làm con chim hót, muốn làm bông hoa tỏa hương, và hơn hết

muốn làm cây tre trung hiếu nhập vào hàng tre bát ngát quanh lăng Bác

*GV: Qua 4 khổ thơ nhà thơ đã thể hiện những tình cảm gì?

*HS: Niềm xúc động tràng đầy và lớn lao khi viếng lăng Bác, những tình

cảm thành kính sâu sắc với Bác Hồ

Hoạt động4 : Tổng kết

*GV: Nhận xét về đặt điểm nghệ thuật của bài thơ, về giong điệu hình

ảnh thể thơ ( thảo luận)

*HS:Bài thơ có giọng điệu phù hợp với nội dung tình cảm, cảm xúc Đó

là giọng điệu vừa trang nghiêm sâu lắng vừa tha thiết, đau xót tự hào thể

hiện đúng tâm trạng xúc động khi vào lăng viếng Bác Giọng điệu ấy

được tạo nên từ nhiều yếu tố, thể thơ , nhịp điệu, từ ngữ hình ảnh

-Thể thơ có 8 chữ có những dòng 7 hoặc 9 chữ Cách gieo vần không cố

định, có khi liền có khi cách, nhịp thơ nhìn chung là chậm diễn tả sự

trang nghiêm thành kính , khổ cuối nhịp nhanh với điệp từ muốn làm lập

lại 3 lần thể hiện mong muốn tha thiết và nỗi lưu luyến của tác giả

-Hình ảnh trong bài thơ -Hình ảnh thơ có nhiều sáng tạo kết hợp hình ảnh

thậ, hình ảnh ẩn dụ biểu tượng mặt trời trong lăng, tràng hoa trời xanh,

Những hình nảh : Mặt trời Vầng trăng, trời xanh là biểu tượng thiên nhiên trường tồn, vĩnh cữu,bất diệt được ví với Bác Bácnhư hoá thân vào quê hương xứ sở, Bác trường tồn mãi mãi , vĩ đại lớn lao ngang tầm với trời đất

*Tâm trạng xúc động của nhà thơ khi vào trong lăng

4 Cảm xúc của tác giả trước khi

ra về

Muốn làm con chim…

Muốn làm đóa hoa

Muốn làm cây tre trung hiếu

Điệp từ muốn làm lập lại ba lần

thể hiện mong muốn tha thiết vànỗi lưu luyến của tác giả

*Nhịp điệu dồn dập, hình ảnh tiến lên….tâm trạng lưu luyến muốn được ở mãi bên Bác

IV.Tổng kết:

Ghi nhớ: SGK

Trang 28

vầng trăng Vừa quên thuộc gần gũi với hình ảnh thực vùa sâu sắc có ý

nghĩa khái quát và có giá trị biểu cảm

*GV:Tìm những bài thơ có những đề tài gần vơí viếng lăng Bác để thấy

những sắc thái riêng và sắc thái chung của tác giả

Hoạt đông 5: Luyện tập

- Viết một khổ thơ bình khổ 2 và khổ 3 của bài thơ

Hướng dẫn học ở nhà : HS về nhà học thuộc lòng bài thơ

-Nêu suy nghĩ tình cảm của em với Bác qua bài thơ

-Chuẩn bị bài Nghị luận về tác phẩm truyện ( hoặc đoạn trích )

Giúp học sinh

-Hiểu rõ thế nào là nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích ) nhận diện chính xác một bài vănnghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích )

- Nắm vững các yêu cầu đối với một bài văn nghị luận về tác phẩm truyện hoặc một đoạn trích Đểcó cơ sở tiếp thu , rèn luyện tốt về kiểu bài này ở các tiết tiếp theo

II Chuẩn bị :

-Giáo viên : Bảng phụ, những luận điểm luận cứ trong tác phẩm "Lặng lẽ Sa Pa "-NguyễnThành Long

- Học sinh :Bảng nhóm

III Trọng tâm : - Thế nào là nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích ) nhận diện chính xácmột bài văn nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích )

Hoạt động 1:Tìm hiểu bài nghị luận của tác phẩm truyện (hoặc

đoạn trích )

*GV: Yêu cầu HS đọc và tìm hiểu văn bản mẫu trong sách

giáo khoa , sau đó trả lời các câu hỏi

I Tìm hiểu bài nghị luận của tác phẩmtruyện (hoặc đoạn trích )

*Ví dụ :Văn bản

a Chủ đề của văn bản :

Trang 29

-Vấn đề nghị luận trong văn bản trên là gì ?

*HS: Trả lời :Trong văn bản của Quỳnh Tâm ấn đề nghị luận

đặt ra là : Những phẩm chất đức tính đẹp đẽ, đáng yêu của

nhân vật anh thanh niên làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa

cầu trong truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn thành Long

*GV:Tìm các câu nêu vấn đề nghị luận ?Em Hãy đặt tiêu đề

cho văn bản ?

*HS: Câu văn nêu vấn đề nghị luận trong văn bản là : " Dù ít

hay nhiều … cũng khó phai mờ "

- Văn bản có thể đặt tên là :

+ Một vẻ đẹp nơi Sa Pa lặng lẽ

+ Vẻ đẹp của anh thanh niên trong lặng lẽ Sa Pa …

*GV: Hướng dẫn học sinh thảo luận theo hệ thống câu hỏi:

- Vấn đề nghị luận được triển khai qua những luận điểm nào ?

*HS: Luận điểm 1:" Nhân vật anh thanh niên này đẹp ở tấm

lòng yêu đời , yêu nghề , ở tinh thần trách nhiệm cao với công

việc lắm gian khổ của mình "

*GV:Các luận điểm ấy được cụ thể hoá qua những luận cứ nào

?

*HS: Luận cứ :

+Công việc : Nghề khí tượng kiêm vật lí địa cầu, thực chất

công việc rất tỉ mỉ chịu khó

+ Yêu công việc : Quan niệm của anh về công việc " Ta với

công việc là đôi " Đặt trong mối quan hệ với đồng nghiệp

,công việc làm nguồn vui

+ Lo toan tổ chức cuộc sống khoa học , nề nếp, ngăn nắp :

( nuôi gà, trồng trọt, đọc sách )

Luận điểm 2: " Nhưng anh thanh niên thật đáng yêu ở nỗi

thèm người ,lòng hiếu khách đến nồng nhiệt ở sực quan tâm

đến người khác một cách chu đáo "- Đã khai thác như thế

nào ?

*HS: Xác định các luận cứ của luận điểm 2

+ Vui được đón khách , thái độ nhiệt tình với hoạ sĩ, cô kĩ sư

trẻ, ân cần hồ hởichu đáo

+Say sưa kể về công việc của mình

+ Đón mọi người đến thăm nơi ở của mình,tặng hoa cho cô

gái trẻ ,…

*GV: Luận điểm 3:" Công việc vất vả, có những đóng góp

quan trọng cho đất nước như thế nhưng anh thanh niên hiếu

khách và sôi nổi ấy lại rất khiêm tốn "triển khai như thế nào ?

*HS: Xác định những luận cứ :

+ Thấy đóng góp của mình là nhỏ bé so với người khác

+ Từ chối vẽ chân dung mình, giới thiệu vẽ người khác : say

sưa giới thiệu về ông kĩ sư vườn rau, anh cán bộ nghiên cứu sét

*GV: Đoạn kết có tác dụng gì ?

*HS: Ý nghĩa: Cô đúc vấn đề nghị luận Qua các câu : " Cuộc

sống chúng ta được làm nên từ bao phấn đấu hi sinh lớn lao và

thầm lặng Những con người cần mẫn, nhiệt thành như anh

Những phẩm chất đức tính đẹp đẽ, đángyêu của nhân vật anh thanh niên làmcông tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu

trong truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của

Nguyễn thành Long

* Văn bản có thể đặt tên là : + Một vẻ đẹp nơi Sa Pa lặng lẽ

+ Vẻ đẹp của anh thanh niên trong lặnglẽ Sa Pa …

2 Hệ thống luận điểm luận cứ trong vănbản :

*Luận điểm 1:" Nhân vật anh thanh niên

này đẹp ở tấm lòng yêu đời , yêu nghề ,

ở tinh thần trách nhiệm cao với côngviệc lắm gian khổ của mình

*Luận cứ :

+Công việc : Nghề khí tượng kiêm vật líđịa cầu, thực chất công việc rất tỉ mỉchịu khó

+ Yêu công việc : Quan niệm của anhvề công việc " Ta với công việc là đôi ".Đặt trong mối quan hệ với đồngnghiệp ,công việc làm nguồn vui

+ Lo toan tổ chức cuộc sống khoa học ,nề nếp, ngăn nắp : ( nuôi gà, trồng trọt,đọc sách )

*Luận điểm 2: " Nhưng anh thanh niên

thật đáng yêu ở nỗi thèm người ,lònghiếu khách đến nồng nhiệt ở sực quantâm đến người khác một cách chu đáo "

*Luận cứ :

+ Vui được đón khách , thái độ nhiệt tìnhvới hoạ sĩ, cô kĩ sư trẻ, ân cần hồ hởichuđáo

+Say sưa kể về công việc của mình + Đón mọi người đến thăm nơi ở củamình,tặng hoa cho cô gái trẻ ,…

*Luận điểm 3:" Công việc vất vả, có

những đóng góp quan trọng cho đất nướcnhư thế nhưng anh thanh niên hiếukhách và sôi nổi ấy lại rất khiêm tốn "

Trang 30

thanh niên ấy thật đáng trân trọng , thật đáng yêu "

*GV: Như vậy người viết đã thể hiện nội dung nào ? Trình bày

nhận xét, đánh giá của mình về nhân vật anh thanh niên

*HS: Thảo lkuận , nêu ý kiến:

- Để khẳng định các luận điểm, người viết đã trình bày rõ

ràng, ngắn gọn ba luận điểm Cả ba đều tập trung vào vấn đề

nghị luận

- Từng luận điểm được phân tích , chứng tỏ một cách thuyết

phục bằng các lý lẽ ( luận cứ ) dẫn chứng trong tác phẩm

- Các luận điểm đều sử dụng hệ thống luận cứ, luận chứng một

cách xác đáng , sinh động , Đó là những chi tiết đặc sắc của

văn bản

*GV: Hướng dẫn học sinh phân tích bố cục của văn bản

- Bố cục của văn bản có hợp lí chưa ? Văn bản có mấy phần ?

Mỗi phần đảm nhiệm vai trò gì ?

*HS: Trình bày những vấn đề do giáo viên đưa ra

- Bố cục văn bản có ba phần rõ ràng : mở bài , thân bài , kết

bài được dẫn dắt tự nhiên :

+Mở bài: nêu vấn đề nghị luận

+Thân bài : Phân tích diễn g iải từng luận điểm

+ Kết bài : Khẳng định, nâng cao vấn đề nghị luận

*GV: Văn bản trên là văn bản nghị luận về một tác phẩm

truyện ( Hoặc đoạn trích ) Vậy thế nàolà nghị luận về một tác

phẩm truyện( Hoặc đoạn trích ) ? Khi viết một bài nghị luận về

một tác phẩm truyện (hoặc một đoạn trích ) cần phải chú ý

những yêu cầu gì ?

*HS: Đọc ghi nhớ

*HS: Đọc văn bản sách giáo khoa

*GV: Vấn đề nghị luận của đoạn văn là gì ? Đoạn văn có

những ý kiến nào? Các ý kiếnấy giúp ta hiểu được gì thêm về

nhân vật Lão Hạc ?

+Mở bài: nêu vấn đề nghị luận +Thân bài : Phân tích diễn g iải từngluận điểm

+ Kết bài : Khẳng định, nâng cao vấn đềnghị luận

*GHI NHỚ : Sách giáo khoa

II Luyện tập :

Bài tập sách giáo khoa :

1 Vấn đề nghị luận:

Tình thế lực chọn nghiệt ngã của nhân vật Lão Hạc và vẻ đẹp của nhân vật nầy

2.Các ý kiến được nêu :-Đấu tranh nội tâm :Những mâu thuẫn giằng xé xung quanh việc lựa chọn giữa cách sống và chết Sống thì ra sao ? Chết thì thế nào ?

- Hoạt động : Cuối cùng lão chọn cái chết thảm khốc Việc chọn cái chết lãođã chuẩn bị từ lâu

- Sự nhận thức đánh giá về nhân vật LãoHạc:

+ Người cha rất mực yêu thương con và

hi sinh cho con + Người nông dân giàu lòng tự trọng thà chết trong còn hơn sống đục

* Lão Hạc là người đáng thương đáng kính đáng khâm phục

-Học bài đọc các bài nghị luận trong sách tham khảo

- Chuẩn bị bài : Cách làm bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích )

****************o0o*****************

Trang 31

TUẦN 24

TIẾT 119

CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN

(Hoặc đoạn trích)

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

Giúp học sinh:

- HS biết cách viết bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) cho đúng với các yêu cầu đãhọc ở tiết trước

- Rèn luyện kỹ năng thực hiện các bước khi làm bài

Trọng tâm : Thực hành

B CHUẨN BỊ:

Thầy : Đèn chiếu, các đoạn văn trên phim trong

Trò : Soạn sẵn các câu hỏi gợi ý của SGK

C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1.KIỂM TRA VIỆC CHUẨN BỊ BÀI CỦA HỌC SINH

- Thế nào là bài nghị luận về tác phẩm truyện (đoạn trích)

- Kiểm tra vở soạn của một số học sinh

2.GIỚI THIỆU BÀI

3.BÀI MỚI

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Ø HOẠT ĐỘNG 1

Ôn lý thuyết

+Các bước làm bài nghị luận về tác phẩm

truyện

+Các yêu cầu về kỹ năng làm bài,

+Tầm quan trọng của việc nắm tác phẩm

và hiểu nhân vật văn học

Ø HOẠT ĐỘNG 2

Nhận xét các đề bài Tập tìm hiểu đề, tìm

ý

GV cho Hs đọc kỹ theo từng phần mở bài,

thân bài, kết bài trong mục lập dàn ý SGK

rút ra nhận xét (Qua việc trình bày cảm

nhận, đánh giá về đặc điểm nổi bật của

nhân vật nắm vững yêu cầu, các bước

Trang 32

-Tình huống bộc lộ tình yêu làngĐặc điểm của tình cảm ấy

-Những chi tiết nghệ thuật cụ thể

+Lập dàn ý

+Viết bài+Đọc lại bài viết và sửa chữa

*Ghi nhớ (SGK tr,68)II/ BÀI TẬP

Viết phần mở bài và thân bài phân tích truyệnngắn Lão Hạc của Nam Cao

4 HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

- Nắm vững yêu cầu các bước làm bài

-Tập viết các đoạn văn còn lại

-Trả lời các câu hỏi bài Luyện tập

-Đọc lại truyện Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng

=====&=====

Trang 33

Tuần 24

tiết 120

LUYỆN TẬP LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN, ĐOẠN TRÍCH (VIẾT BÀI TLV SỐ 6 Ở NHÀ)

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

Giúp học sinh:

- Củng cố tri thức về yêu cầu, về cách làm bài nghị luận về tác phẩm truyện (đoạn trích) đã học ởtiết trước

- Qua hoạt động luyện tập cụ thể mà nắm vững, thành thạo thêm kỹ năng tím ý, lập ý, kỹ năng viếtmột bài nghị luận về tác phẩm truyện (đoạn trích)

Trọng tâm : Luyện tập

B CHUẨN BỊ:

Thầy : Đèn chiếu, các đoạn văn trên phim trong

Trò : Soạn sẵn các câu hỏi gợi ý của SGK

C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1.KIỂM TRA VIỆC CHUẨN BỊ BÀI CỦA HỌC SINH

- Bài nghị luận về tác phẩm văn học gồm những bước nào

2.GIỚI THIỆU BÀI

3.BÀI MỚI

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Ø HOẠT ĐỘNG 1

+ Các bước làm bài nghị luận văn học

+ Các kỹ năng làm bài nghị luận văn học

+ Cần nắm tác phẩm văn học ntn để phục

vụ tốt cho bài viết nghị luận về tác phẩm

văn học

Ø HOẠT ĐỘNG 2

GV cho HS đọc yêu cầu bài tập

HV tổ chức cho HS xây dựng dàn bài chi

tiết

? Đề yêu cầu nêu lên vấn đề gì

Cần chú ý đến các từ nào để định hướng

đúng hướng làm bài

? Em biết gì về hoàn cảnh lịch sử của

miền Nam nước ta trước đây khiến cho

I/ BÀI HỌC Ôn tập lý thuyết :+ 4 bước làm bài :-Mở : giới thiệu chung, nêu ý kiến đánh giá sơ bộ

-Thân :

* Nêu các luận điểm chính về nội dung, nghệ thuật

* Phân tích, chứng minh bằng các luận cứ tiêu biểu

-Kết : Nêu nhận định, đánh giá chung

II/ BÀI TẬP

Đề bài : Cảm nhận của em về đoạn trích truyện Chiếc lược

ngà cùa Nguyễn Quang Sáng

1.Tìm hiểu đề :+ Thể loại : Nghị luận về đoạn trích truyện

+ Nội dung : Tình cảm của cha con ông Sáu- bé Thu

+ Phạm vi : Đoạn trích truyện ngắn Chiếc lược ngà

2.Tìm ý, lập dàn ý

a.Mở bài : Giới thiệu tác phẩm- tác giả, nhân vật hoàncảnh ra đời của tác phẩm

b.Thân bài :-Nhân vật bé Thu

*Ngơ ngác, hoảng sợ khi lần đầu gặp lại cha vì ông có vếtsẹo trên mặt

*Cương quyết không chịu gọi tiếng “cha” mà người lớn tạo

Trang 34

nhiều người như ông Sáu phải xa nhà đi

chiến đấu và chịu nhiều mất mát về tình

cảm gia đình như thế

? Nêu những nhận xét về hai nhân vật bé

Thu, ông Sáu trong đoạn trích : những mất

mát, thiệt thòi, sự chịu đựng hy sinh và

nghị lực, niềm tin

? Những đặc điểm cụ thể về tình cha con

trong từng nhân vật : tìm và phân tích các

chi tiết đặc sắc về cử chỉ, hành động, lời

nói, diễn biến tâm trạng , nhật là việc

công phu tỉ mẩn làm chiếc lược cho con

gái hành động bất ngờ khi nhận cha ở

phút chia ly cuối cùng để chứng minh

những nhận xét của mình

? Nghệ thuật tạo tình huống, cách trần

thuật, cách lựa chọn chi tiết có tác dụng

gợi cảm xúc ntn

mọi điều kiện cho em gọi

*Lúc nhận ra sự thật, bé bộc lộ tình cảm một cách quyếtliệt với tiếng kêu như xé không gian, xé trái tim bao người;bé dùng chân, dùng tay bấu lấy ba không cho ba đi nữa

-Nhân vật ông Sáu

*Xa nhà tham gia 2 cuộc kháng chiến, sau 8 năm mới đượcvề thăm nhà trong 3 ngày

*Ông khao khát được nhìn thấy đứa con gái, được nghe congọi tiếng “cha” nhưng mọi cố gắng đều vô vọng vì con béthấy anh lạ quá, nhất định không chịu nhận

*Đến lúc chia tay, con bé mới kịp nhận ra nhưng khoảnhkhắc hạnh phúc thật ngắn ngủi

*Ông Sáu mang theo nỗi nhớ thương vào chiến trướng vàgửi trong việc làm chiếc lược ngà cho con

*Ông không kịp trao cho con chiến tranh đã cướp mất củaông niếm vui sum họp

*Vật ký thác thiêng liêng của ông được người bạn chiếnđấu trao lại cho bé Thu khi cô đã là một cô giao liên dũngcảm

-Những nhân vật khác

*Ông bạn là người chứng kiến và kể lại câu chuyện để sựviệc thêm vẻ khách quan

-Nghệ thuật truyện

*Cách kể tự nhiên, giản dị kết hợp nhiều phương thức biểuđạt

*Nhập vai nhân vật “tôi” phù hợp

*tạo tình huống bật ngờ

c.Kết bài : Ý kiến đánh giá chung

4 HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

- Nắm vững kiểu bài nghị luận về truyện

- Làm bài viết số 6 ở nhà

=====&=====

VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 6 (làm ở nhà)

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :

Nhằm đánh giá HS ở các phương diện chủ yếu sau :

- Biết cách vận dụng kiến thức và kỹ năng làm bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)đã được học ở các tiết trước đó trong khi thực hành

- Biết vận dụng một cách linh hoạt, nhuần nhuyễn các thao tác phân tích, giải thích, chứng minh,bình luận để làm tốt bài văn

- Có kỹ năng làm bài TLV nói chung (bố cục, diễn đạt, ngữ pháp, chính tả )

II ĐỀ BÀI- YÊU CẦU LÀM BÀI :

Đề : Truyện ngắn “Làng” của Kim lân gợi cho em những suy nghĩ gì về những chuyển biến mới trongtình cảm của người nông dân Việt Nam thời kháng chiến chống thực dân Pháp

Yêu cầu làm bài :

- Cảm nhận được nét mới trong tình cảm đối với làng quê của nhân vật Ông Hai

- Đó cũng là một trường hợp tiêu biểu cho những chuyển biến mới trong đời sống tình cảm củanông dân Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống Pháp

Trang 35

- Tình cảm gắn bó sâu nặng với làng quê là một đặc điểm có tính truyền thống Nhưng ở đây tìnhyêu làng quêđược đặt trong tình yêu nước, trong tình cảm đối với cuộc kháng chiến của dân tộc

- Những nhận xét suy nghĩ về chuyển biến mới này gắn với sự phân tích, cảm thụ các tình huốngthú vị, các chi tiết hay trong tác phẩm

Giúp học sinh :

- Phân tích được những cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu Thỉnh về sự biến đổi của đất trời từ cuốihạ sang đầu thu

- Rèn luyện thêm năng lực cảm thụ thơ ca

II Chuẩn bị :

-Giáo viên : Đèn chiếu, bài thơ trên phim trong

- Học sinh : Soạn sẵn các câu hỏi gợi ý của SGK

III Trọng tâm : Phân tích được những cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu Thỉnh về sự biến đổi của đất

trời từ cuối hạ sang đầu thu

IV Tiến trình lên lớp :

-1.Oån định :

-2 Bài cũ:

-Đọc thuộc lòng bài thơ Viếng lăng Bác và phát biểu suy nghĩ sau khi học bài thơ.

-Kiểm tra vở soạn của một số học sinh

-3 Bài mới :

*Lời vào bài

Mùa thu là đề tài cho các nhà thơ nhà văn Tản Đà bâng khuâng mùa thu :

Từ vào thu đến nay Trăng thu bạch,Gió thu lạnh Khói thu xây thành Sương thu man mác đầu ghềnh

Thâm Tâm lại tả buổi chiều mùa thu đầy lưu luyến :

Ta biết người buồn sáng hôm nay Giời chưa vào thu tươi lắm thay

Em nhỏ thơ ngây đối mắt biếc Gói tròn thong tiếc chiếc khăn tay

Còn Hữu Thỉnh đem đến cho người đọc một khoảnh khắc mùa thu trên quê hương ông

Hoạt động 1: Hướng dẫn đọc, giải thích từ khó, tìm hiểu thể thơ,

bố cục :

* HS :Đọc chú thích, phát biểu về tác giả- tác phẩm

*GV: Nhấn mạnh : Hữu Thỉnh là nhà thơ viết nhiều, viết hay về

những con người cuộc sống ở nông thôn, về mùa thu Nhiều vần

thơ thu của ông mang cảm xúc bâng khuâng, vấn vương, trước đất

trời trong trẻo đang chuyển nhẹ nhàng

*GV: Hướng dẫn học sinh đọc giọng nhẹ nhàng, nhịp chậm,

khoan thai, trầm lắng và thoáng suy tư

I Tác giả –tác phẩm : 1.Tác giả :

-Tên đầy đủ là Nguyễn HữuThỉnh

-Sinh năm 1942- quê Vĩnh Phúc-Hoạt động văn nghệ trong quânđội

-Từ năm 2000 đến nay giữ chứcvụ Tổng thư ký hội nhà văn Việt

Trang 36

*HS: Xác định thể thơ 5 chữ, mỗi khổ 4 câu

Cả bài thơ là những quan sát và cảm nhận của tác giả về thiên

nhiên vào thu, từng khổ nối tiếp nhau đều như vậy Nên không

cần thiết phải chia đoạn

Nam

2.Tác phẩm :

-In trong tập thơ Từ chiến hàođến thành phố

Hoạt động 2: Phân tích chi tiết

*HS: Đọc lại khổ thơ 1

*GV: Những từ ngữ, hình ảnh nào diễn tả sự chuyển mùa? Từ chùng

chình có thể thay thế bằng những từ ngữ nào ? Với từ chùng chình,

hình ảnh thơ trở nên như thế nào trong việc thể hiện thiên nhiên

*HS: Các chi tiết hương ổi trong gió, sương chùng chình, tất cả là

dấu hiệu chuyển mùa sang thu

Mở đầu bài thơ là từ bỗng thể hiện sự đột ngột, bất ngờ, nhưng cái

bất ngờ tạo nên chất thơ biết bao!

- Hương ổi : Đầu thu mùa ổi chín rộ (tháng 7, tháng 8)

Từ phả : Hương ổi ở độ đậm nhất thơm nồng quyến rũ, hoà vào gió

heo may của mùa thu lan toả khắp không gian tạo nên một mùi thơm

ngọt mát, của những trí ổi chín vàng

- Từ láy chùng chình có thể thay thế bằng từ đủng đỉnh, chậm chậm

lững lững …Dùng từ chùng chình có cái hay riêng Tác giả đã nhân

hoá làn sương, nó đi qua ngõ nhà có vẻ cố ý đi chậm hơn mọi ngày,

có cái gì đó duyên dáng hơn tất cả chưa rõ ràng, hay quá đột ngột

mà tác giả chưa kịp ra Từ hình như thể hiện cái ngỡ ngàng, ngạc

nhiên đó

*HS: Đọc khổ thơ thứ 2 :

*GV: Trong khổ thơ này, hình ảnh thiên nhiên sang thu được tiếp

tục được phát hiện qua những hình ảnh thơ nào ? Tại sao sông dềnh

dàng mà chim vội vã ?

*HS: Dòng sông dềnh dàng mềm thướt tha mềm mại, hiền hoà trôi

một cách nhàn hạ, thanh thản, gợi lên vẻ đẹp êm dịu của bức tranh

thiên nhiên mùa thu Cánh chim chiều bắt đầu vội vả tìm về nơi trú

ngụ không còn nhởn nhơ rong chơi

*GV: Yêu cầu học sinh bình hình ảnh thơ :

Có đám mây mùa hạVắt nửa mình sang thu

*HS: Hình ảnh thơ mây vắt nửa mình sang thu là hình ảnh nhân hoá

bất ngờ, thú vị tinh tế, hấp dẫn Làm cho người đọc cảm nhận không

gian thời gian chuyển mùa thật là đẹp Khơi gợi một hồn thơ …

*HS: Đọc tiếp khổ thơ thứ 3

*GV:Em hiểu thế nào về hai dòng thơ cuối bài

Sấm cũng bớt bất ngờTrên hàng cây đứng tuổi

*HS: Thảo luận nhóm, cử đại diện trình bày, có thể tranh luận –

-Lúc sang thu bớt những tiếng sấm bất ngờ Hàng cây không còn bị

bất ngờ trước tiếng sấm nữa

+Khi con người đã từng trải thì cũng vững vàng hơn trước những tác

động bất ngờ của ngoại cảnh, của cuộc đời Hai câu thơ không còn tả

II Phân tích chi tiết 1.Sự biến đổi của đất trời sang thu.

- Các chi tiết hương ổi tronggió, sương chùng chình, Tất cảlà dấu hiệu chuyển mùa sangthu, đột ngột, bất ngờ

- Dòng sông dềnh dàng mềmthướt tha mềm mại Cánh chimchiều bắt đầu vội vả tìm về nơitrú ngụ Bức tranh thiên nhiênmùa thu đẹp êm dịu

- Hình ảnh thơ mây vắt nửa

mình sang thu là hình ảnh nhân

hoá bất ngờ, thú vị, tinh tế, hấpdẫn không gian thời gianchuyển mùa thật là đẹp

* Bằng cách cảm nhận và miêutả : tinh tế, liệt kê, tác giả lýgiải được sự chuyển mình điềmtĩnh của cảnh vật bước sang thu

2 Suy ngẫm của nhà thơ.

Sấm cũng bớt bất ngờTrên hàng cây đứng tuổi.-Lúc sang thu bớt những tiếngsấm bất ngờ Hàng cây khôngcòn bị bất ngờ trước tiếng sấmnữa

+Khi con người đã từng trải thìcũng vững vàng hơn trước nhữngtác động bất ngờ của ngoại

Trang 37

cảnh sang thu mà đã chất chứa suy nghiệm về con người và cuộc

sống

GV:Qua cách miêu tả đó, em có cảm nhận gì về cảm xúc của tác

giả?

*HS: Thả hồn vào sự chuyển mùa của thiên nhiên, đất trời Có một

chút ngỡ ngàng, một chút bâng khuâng và bao trùm là niềm vui trước

cảnh, của cuộc đời

*Hai câu thơ không còn tả cảnhsang thu mà đã chất chứa suynghiệm về con người và cuộcsống

tạo vật

*GV:Tìm thêm các ví dụ của các nhà thơ khác

Xuân Diệu : Đã nghe rét buốt luồn trong gió

Tố Hữu : Ngày mỗi ngày từng chiếc lá tre xanh

Hoạt động 3:Hướng dẫn tổng kết và luyện tập :

*HS: Tổng kết nội dung và nghệ thuật bài thơ

*HS: Đọc yêu cầu luyện tập

*HS: Thực hiện viết đoạn văn

- Đọc, bổ sung, sửa chữa

Tác giả có một chút ngỡ ngàng,một chút bâng khuâng và baotrùm là niềm vui trước tạo vật

III.Tổng kết

1.Nghệ thuật : Hình ảnh mới lạ,

cách diễn đạt sinh động, cảmnhận tinh tế

2.Nội dung : Vẻ đẹp lúc giao

mùa và niềm vui trước thiênnhiên

IV Luyện tập :

Viết đoạn văn

Hướng dẫn học ở nhà:

-Học thuộc lòng bài thơ

-Viết hoàn chỉnh đoạn văn phần luyện tập

- Chuẩn bị bài : Nói với con -Của Y Phương

- Cảm nhận được tình cảm thắm thiết của cha mẹ đối với con cái, tình yêu quê hương sâu nặngcụng niềm tự hào với sức sống mạnh mẽ bền bỉ của dân tộc trong lời thơ Y Phương

- Bước đầu hiểu được cách diễn tả độc đáo, giàu hình ảnh cụ thể, gợi cảm của thơ ca miền núi

- Bồi dưỡng tâm hồn yêu gia đình, tự hào quê hương dân tộc

II Chuẩn bị :

III Trọng tâm : Cảm thụ bài thơ

-1.Oån định :

-2 Bài cũ:

- Đọc thuộc lòng bài thơ Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ Em cảm nhận được gì qua lời ru

cùa bà mẹ Tà ôi

-3 Bài mới :

*Lời vào bài

Tình yêu thương con cái, ước mơ thế hệ sau nối tiếp thế hệ trước, phát huy truyền thống của tổ tiên, quê hương vốn là tình cảm cao đẹp của con người Việt nam ta suốt bao đời nay Nói với con của

Trang 38

Y phương – nhà thơ dân tộc Tày là một trong những bài thơ hướng vào đề tài ấy với cách nói riêng, xúc động và chân thành

Hoạt động 1 Tìm hiểu về tác giả- tác phẩm.

Giới thiệu chân dung nhà thơ.

*HS::Nêu những nét khái quát về tác giả, đặc điểm thơ của Y

Phương

*GV: Nói thêm : Năm 1993 : Chủ tịch hội văn nghệ Cao Bằng

*GV: Hoàn cảnh ra đời của bài thơ

Hoạt động 2.Hướng dẫn đọc Chú thích, bố cục

*GV: Hướng dẫn học sinh đọc, giọng nhẹ nhàng thiết tha như tâm

tình thủ thỉ

*HS: Tìm hiểu chú thích- SGK

-Nhận xét thể thơ

*GV: Mượn lời nói với con, nhà thơ gợi về cội nguồn sinh dưỡng mỗi

con người, gợi về sức sống mạnh mẽ, bền bỉ của quê hương mình

Hãy phát hiện bố cục bài thơ

*HS:

+Đoạn 1 : (từ đầu … ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời)

-Con lớn lên trong tình yêu thương, sự nâng đỡ của cha mẹ

+Đoạn 2 : (phần còn lại)

- Lòng tự hào về sức sống mạnh mẽ bền bỉ, về truyền thống cao đẹp

của quê hương và niềm mong ước con hãy kế tục xứng đáng truyền

thống ấy

*GV:Tìm đại ý bài thơ

*HS: Mượn lời nói với con, Y Phương gợi về cội nguồn sinh dưỡng

của mỗi con người bộc lộ niềm tự hào về sức sống mạnh mẽ, bền bỉ

của quê hương mình

Hoạt động 3: Phân tích :

*HS:Đọc lại 4 câu đầu

*GV: Con được lớn lên trong tình yêu thương của cha mẹ, trong sự

đùm bọc của quê hương Hãy tìm và phân tích các câu thơ nói lên

điều ấy?

*HS:Đọc và phân tích :

Chân phải bước tới chaChân trái bước tới mẹMột bước chạm tiếng nóiHai bước chạm tiếng cười-Hình ảnh cụ thể Con lớn lên tùng ngày trong sự yêu thương, trong

sự nâng đón và mong chờ của cha mẹ

-Không khí gia đình đầm ấm, quấn quýt Từng bước đi, từng tiếng

nói, tiếng cười của con đều được cha mẹ chăm chút, mừng vui đón

nhận

*GV: Yêu cầu HS phân tích hình ảnh thơ :

Đan lờ cái nan hoaVách nhà ken câu hautRừng cho hoa Con đường cho những tấm lòng

*HS: Con được trưởng thành trong cuộc sống lao động, trong thiên

I Tác giả –Tác phẩm : 1.Tác giả :

-Tên khai sinh : Hứa Vĩnh Sước

SN 1948-Người dân tộc Tày- Cao Bằng.-Thơ ông thể hiện tâm hồn chânthật, mạnh mẽ và trong sáng,cách tư duy giàu hình ảnh củacon người miền núi

2.Đại ý : Mượn lời nói với con,

Y Phương gợi về cội nguồn sinhdưỡng của mỗi con người bộc lộniềm tự hào về sức sống mạnhmẽ, bền bỉ của quê hương mình

III/ Phân tích:

1.Con lớn lên trong tình yêu

thương, sự nâng đỡ của cha mẹ,của quê hương:

Chân phải bước tới chaChân trái bước tới mẹMột bước chạm tiếng nóiHai bước chạm tiếng cười-Hình ảnh cụ thể, con lớn lêntừng ngày trong sự yêu thươngï.Cha mẹ vui mừng đón nhậntiếng nói cười của con

Đan lờ cái nan hoaVách nhà ken câu hautRừng cho hoa Con đường cho những tấm lòng

Trang 39

nhiên thơ mộng và nghĩa tình quê hương

+Cuộc sống lao động cần cù và tươi vui (Đan lờ cái nan hoa, Vách

nhà ken câu hát.)

+Rừng núi quê hương thơ mộng và nghĩa tình, che chở, nuôi

sống con người về tâm hồn, lối sống (rừng cho hoa- con đường

cho những tấm lòng)

*HS đọc đoạn 2

*GV: Người cha nói với con về những đức tính cao đẹp nào của

người đồng mình, Tìm và phân tích những hình ảnh thơ ấy?

*HS: Phân tích các câu thơ

Sống trên đá không chê đá ngập nghềnhSống trong thung không chê thung nghèo đói

Người đồng mình thô sơ da thịtChẳng mấy ai nhỏ béNgười đồng minh đập đá kè cao quê hương

Còn quê hương thì làm phong tục ?

*GV:Sự đối lập giữa cuộc sống hiện thực với những phong cách

cao đẹp đó đã thể hiện trong “người đồng mình” một tinh thần

mới, đó là tinh thần gì?

*HS: Lạc quan, ý chí vươn lên, niềm tin

*GV: Việc lặp lại những câu người đồng mình có tác dụng gì?

Người cha muốn con phải có tình cảm, thái độ gì đối với quê

hương?

*HS: - Con phải có nghĩa tình thuỷ chung, biết chấp nhận và

vượt qua gian nan thử thách bằng niềm tin của mình

-Con biết tự hào với truyền thống quê hương, cần tự tin mà vững

bước trên đường đời

*GV: Nhận xét về tình cảm người cha dành cho con

*HS: Tình cảm : Yêu thương, trìu mến thiết tha, niềm tin tưởng

-Điều lớn lao nhất muốn truyền cho con : Lòng tự hào về sức

sống mạnh mẽ bền bỉ, về truyền thống cao đẹp của quê hương

và niềm tin khi bước vào đời

Hoạt động 4.Hướng dẫn tổng kết và luyện tập

*GV: Đưa câu hỏi, HS thực hịên viết đoạn văn

*HS: Làm việc độc lập

*HS: Khá giỏi đọc bài làm

-Con được trưởng thành trong cuộcsống lao động, trong thiên nhiên thơmộng và nghĩa tình quê hương

2 Những đức tính cao đẹp của người đồng mình Và mong muốn của người cha với con :

a Những đức tính cao đẹp của người

đồng mình

-Người đồng mình sống vất vả, mạnh

mẽ, khoáng đạt bền bỉ gắn bó với quêhương dẫu còn cực nhọc, đói nghèo-Người đồng mình mộc mạc nhưnggiàu chí khí và niềm tin

b Và mong muốn của người cha với con

- Con phải có nghĩa tình thuỷ chung,biết chấp nhận và vượt qua gian nanthử thách bằng niềm tin của mình.-Con biết tự hào với truyền thống quêhương, cần tự tin mà vững bước trênđường đời

IV Tổng kết

1.Nghệ thuật : Giọng thơ trìu mến thiết

tha, dùng nhiều hình ảnh cụ thể

2.Nội dung : Ngợi ca truyền thống cao

đẹp và những phong cách của quêhương → nhắc nhở con lên đường

V Luyện tập

Đặt mình là nhân vật người con trong bài thơ, soạn một bài nói ngắn về cảm xúc, suy nghĩ sau khi nghe lời cha nói

Hướng dẫn học ở nhà

- Học thuộc lòng bài thơ

- Hoàn thành phần luyện tập

- Trả lời các câu hỏi gợi ý của bài Nghĩa tường minh và hàm ý

=====&=====

Trang 40

TUẦN : 25

TIẾT :123

I.Yêu cầu :

- Xác định được nghĩa tường minh và hàm ý trong câu

- Thực hành nhận biết hàm ý trong câu

II Chuẩn bị :

III Trọng tâm : Hình thành khái niệm

-1.Oån định :

-2 Bài cũ:

-Kiểm tra vở soạn của một số học sinh

-Nêu các cách liên kết nội dung, liên kết hình thức trong câu, đoạn văn

-3 Bài mới :

*Lời vào bài

Hoạt động 1: Phân biệt nghĩa tường minh và nghĩa hàm ý :

*HS:Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi

-Trời ơi, chỉ còn có năm phút!

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy

tiếc rẻ

-Ô! Cô còn quên chiếc khăn mùi soa đây này!

*GV: Qua câu “Trời ơi, chỉ còn năm phút!”, em hiểu anh thanh

niên muốn nói điều gì ? Vì sao anh không nói thẳng điều đó với

họa sĩ và cô gái?

*HS:Anh thanh niên muốn nói : Anh rất tiếc thời gian còn quá

ít Nhưng anh không nói rõ điều đó, có lẽ anh ngại ngùng vì anh

muốn che dấu tình cảm của mình

*GV: Câu nói thứ hai của anh thanh niên có ẩn ý gì không?

*HS: Câu nói thứ hai của anh không có ẩn ý

*GV: Khái quát khái niệm của nghĩa hàm ý và nghĩa tường

minh

*HS: Đọc ghi nhớ

Hoạt động 2:Luyện tập

*GV: Tổ chức cho học sinh nhóm lớp thực hiện bài tập

* HS:Đọc lại đoạn trích đã dẫn ở mục I

*GV: Câu nào cho thấy họa sĩ cũng chưa muốn chia tay anh

thanh niên? Từ ngữ nào giúp em nhận ra điều ấy?

*HS: a.“Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy.” chưa muốn chia tay.

Dùng hình ảnh để diễn đạt ý

*GV:Tìm những từ ngữ miêu tả thái độ của cô gái trong câu

cuối đoạn văn Thái độ ấy giúp em đoán ra điều gì liên quan tới

chiếc mùi soa?

*HS: b –mặt đỏ ửng (ngượng)

- nhận lại chiếc khăn (không tránh được)

I Bài học :

*Ví dụ :

*Kết luận :

1 Nghĩa tường minh:

Là phần thông báo được diễn đạt trực tiếpbằng từ ngư trong câu

2 Hàm ý :

Là phần thông báo tuy không được diễnđạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưngcó thể suy ra từ những từ ngữ ấy

II/ Bài tập;

1 Xác định hàm ý.

a.“Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy.” Chưa

muốn chia tay Dùng hình ảnh để diễn đạtý

b –mặt đỏ ửng (ngượng)

- nhận lại chiếc khăn (không tránh

được)

- quay vội (quá ngượng)

ngượng Cô ngượng vì định kín đáo đểkhăn lại làm kỷ vật cho người thanh niên,thế mà anh lại quá thật thà tưởng cô bỏ

Tiêu đề	Chủ đề Chuẩn Bị Hành Trang Vào Thế Kỉ Mới
Tác giả	Vũ Khoan
Người hướng dẫn	Nguyễn Thị Huệ
Trường học	Trường Trung Học Phổ Thông Nguyễn Thị Huệ
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	106
Dung lượng	0,92 MB