Giao an tuan 30

Tuần 30Tiết 136 Hớng dẫn đọc thêm: Bến quê Ngày soạn: 3/3/2010 Ngày dạy: I Mục tiêu cần đạt Giúp học sinh qua cảnh ngộ và tâm trạng của nhân vật Nhĩ trong truyện cảm nhận đợc ý nghĩ

Tuần 30

Tiết 136

Hớng dẫn đọc thêm: Bến quê

Ngày soạn: 3/3/2010

Ngày dạy:

I) Mục tiêu cần đạt

Giúp học sinh qua cảnh ngộ và tâm trạng của nhân vật Nhĩ trong truyện cảm

nhận đợc ý nghĩa triết lí mang tính trải nghiệm về cuộc đời, con ngời, biết nhận

ra những vẻ đẹp bình dị và quý giá trong gia đình và quê hơng

Thấy đợc nghệ thuật tạo tình huống nghịch lí, trần thuật qua dòng nội tâm

nhân vật, ngôn ngữ đày chất suy t, hình ảnh biểu tợng

Rèn luyện kĩ năng phân tích tác phẩm truyện có sự kết hợp các yếu tố tự sự,

trữ tình và triết lí

II) Chuẩn bị của gv và hs

Thầy: Nghiên cứu, soạn bài

Trò : Học bài, chuẩn bị bài mới

III) Tiến trình lên lớp

A ổn định tổ chức

B Kiểm tra bài cũ: 5 phút.

? Đọc thuộc bài thơ ‘ Sang thu” nêu nội dung và nghệ thuật của bài thơ

C Bài mới

H2

GV

H2

H2

H2

Trình bày hiểu biết của mình về nhà văn

Nguyễn Minh Châu?

Bổ sung thêm theo sgv

Nêu xuất xứ của truyện “Bến quê”

Đọc thể hiện giọng trầm tĩnh, suy t, xúc động

và đợm buồn, trong tâm thế của nhân vật đang

bị bệnh hiểm nghèo, đang sống những ngày

cuối cùng của cuộc đời

Gv đọc phần đầu + hs đọc- nhận xét

Hớng dẫn học sinh giải thích các từ khó theo

sgk

Theo em văn bản này có những chi tiết nào

- Cuộc trò chuyện giũa Nhĩ và Liên

- Nhĩ nhờ con thực ý nguyện của mình

- Nhờ bọn trẻ giúp anh ngồi sát cửa sổ để

ngắm cảnh và suy t

- Lời thăm hỏi của cụ Khuyến và hoạt động cố

gắng cuối cùng của Nhĩ

Theo em văn bản này có thể chia làm mấy

phần?

- Không nên chia vì cả văn bản xoay quanh

một buổi sáng đầu thu trong căn phòng nhỏ

có cửa sổ nhìn ra sông Hồng nơi Nhĩ nằm

d-I) Giới thiệu tác gia_tác phẩm

3 phút.

1 Tác giả: Nguyễn Minh Châu (1930-1989) quê Quỳnh Lu-Nghệ An là nhà văn tiêu biểu của nền văn học thời kì kháng chiến chống Mĩ

2 Tác phẩm: Bến quê trích trong tập truyện ngắn cùng tên xuất bản 1985

II) Đọc, tìm hiểu chú thích, bố cục văn bản: 10 phút.

1 Đọc

2 Chú thích

3 Bố cục

H2

H2

H2

H2

GV

H2

H2

H2

GV

H2

GV

H2

ỡng bệnh đang sống những ngày cuối cùng

Xác định thể loại: Truyện ngắn

Tóm tắt vân bản trên?

Trong một buổi sáng đầu thu Nhĩ nằm để

cho Liên-vợ Nhĩ chải tóc Nhìn qua cửa sổ

ngắm bông hoa bằng lăng, ngắm cảnh bên

kia sông Hồng mà Nhĩ sẽ không bao giờ sang

thăm đợc nữa Nhĩ để vợ và con chăm sóc

Trong khi trò chuyện và quan sát vợ, Nhĩ chợt

nhận ra vợ suốt đời vất vả, phục vụ chăm sóc

chồng với tình yêu thơng thầm lặng và đầy hi

sinh-Nhĩ nhờ con sang bên kia sông, con trai

anh miễn cỡng nhận lời…

Nhân vật chính trong truyện là ai?

- Nhân vật Nhĩ

Nhân vật Nhĩ trong truyện ở vào hoàn cảnh

ntn?

- Hoàn cảnh đặc biệt:+ Căn bệnh hiểm nghèo

khiến Nhĩ hầu nh bị liệt toàn thân, không thể

di chuyển dù là nhích nửa ngời

+ Mọi sinh hoạt của Nhĩ đều phải nhờ ngời

khác

Bản thân Nhĩ trớc đây làm một công việc ntn?

- Công viêc đã cho anh có điều kiện đi đến

hầu khắp mọi nơi trên thế giới “ suốt đời Nhĩ

đã từng đi tới không sót một xó xỉnh nào trên

trái đất”

Nh vậy cuộc đời anh không dành chỗ chuyến

đi đến mọi chân trời xa lạ Anh đi nhiều biết

nhiều

ấy thế căn bệnh quái ác đã cột chặt anh vào

giờng bệnh và hành hạ anh

Một ngời đi nhiều nh thế khi rơi vào căn bệnh

quái ác thì rơi vào tình thế ntn?

- Việc Nhĩ muốn nhích đến cửa sổ thì việc

đấy khó khăn nh phải đi hết cả một vòng trái

đất và phải nhừo vào sự trợ giúp của đám trẻ

hàng xóm

Nguyễn Minh Châu đã đặt tình thế của Nhĩ

vào một thời điểm cụ thể nào?

- Vào một buổi sáng đầu thu

Buổi sáng đó anh mong muốn điều gì?

- Anh muốn đặt chân sang bờ sông bên kia

nơi ngay cửa sổ anh nhìn thấy đợc

Nơi ấy rất gần anh chứ không phải một nơi

nào trên trái đất

Mong muốn ấy đã đợc thực hiện bằng cách

nào?

- Nhờ con đi sang bên kia sông để thực hiện

khao khát đó

Nhng đứa con sa vào đám chơi cờ thế bỏ lỡ

chuyến đò đi sang duy nhất trong ngày Mong

muốn của anh cũng không thực hiện đợc mặc

dù hết sức đơn giản

III)Tìm hiẻu chi tiết văn bản

19 phút.

1 Tình huống truyện

H2

Qua việc tìm hiểu em có nhận xét gì về cách

xây dựng tình huống truyện của Nguyễn Minh

Châu trong truyện ngắn này?

Việc xây dựng tình huống nghịch lí nh vậy

nhằm muốn nói với ngời đọc điều gì?

Những ý nghĩ trong tình huống đó còn mở ra

một nội dung triết lí, mang tính tổng kết

những trải nghiệm của đời ngời: trên đờng đời

thật khó tránh đợc những cái vòng vèo chùng

chình, những vẻ đẹp trong cuộc sống mà đến

tận khi sắp dã biệt cuộc đời, Nhĩ mới cảm

nhận đợc thấm thía

Nêu một số tình huống truyện đặc sắc đã đợc

học em cho là hay nhất?

- Truyện “Lão Hạc” - Nam Cao

- “ Chiếc lá cuối cùng”- Ô Hên Ri

- Tình huống truyện trớ trêu đầy nghịch lí

- Thể hiện cuộc sống và số phận con ngời đầy những bất thờng, những nghịch lí vợt ra ngoài dự

định, ớc muốn, những hiểu biết toan tính của con ngời

H2

H2

H2

H2

GV

GV

H2

Gọi học sinh đọc đoạn 1

Cảnh vật dới con mắt của Nhĩ hiện lên ntn?

- Những chùm bằng lăng cuối mùa…

- Dòng sông màu đỏ nhạt nh rộng thêm

- Vòm trời nh cao hơn

- Bờ bãi màu vang thợt xen màu xanh non

Em có nhận xét gì về sự quan sát về cảnh

vật của Nhĩ?

- Quan sát theo tầm nhìn từ gần đến xa

Cách quan sát nh thế làm cho cảnh vật hiện

lên ntn?

- Cảnh vật hiện lên trong không gian có

chiều sâu, rộng và rất đẹp

Qua đây giúp các em có suy nghĩ gì về cảm

nhận của nhân vật Nhĩ về cảnh vật?

Cảnh vật đầu thu đựơc miêu tả theo tầm

nhìn của Nhĩ từ gần đến xa, tạo thành một

không gian có chiều sâu rộng: từ những

bông bằng lăng ngay phía ngoài cửa sổ đến

con sông Hồng với màu nớc đỏ nhạt khi vào

thu, vòm trời và sau cùng là bãi bồi bên kia

sông Tất cả hiện lên sự cảm nhận tinh tế về

cảnh vật vừa quen vừa lạ

Theo dõi phần

Khi để vợ con chăm sóc? Nhĩ đã hỏi Liên ?

- Đêm qua em có nghe thấy gì không?

- Hôm nay là ngày mấy?

2 Những cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật Nhĩ

a Cảm nhận của nhân vật về buổi sáng mùa thu

- Cảm nhận tinh tế cảnh vật quen thuộc, gần gũi, nhng dới con mắt nhìn của Nhĩ hết sức mới mẻ tởng chừng nh lần đầ tiên thấy đợc vẻ

đẹp và sự giàu có đó

b Những suy nghĩ nhìn nhận của Nhĩ về cuộc đời

- Cảm nhận của Nhĩ về Liên

H2

GV

H2

H2

H2

GV

H2

H2

H2

H2

Trớc câu hỏi của chồng, Liên có phản ứng

ntn?

- Liên im lặng, lé tránh

Theo em tại sao vợ Nhĩ lai im lặng, lé tránh?

- Liên đã cảm nhận đợc tình cảnh của Nhĩ,

hiểu đợc những suy nghĩ của Nhĩ qua câu

hỏi có lẽ anh hiểu thời gian của cuộc đời

mình chẳng còn bao lâu nữa nên Liên lé

tránh

Câu hỏi thứ nhất của Nhĩ muốn ám chỉ tiếng

đất lở nơi bờ sông, báo hiệu tai hoạ và câu

hỏi thời gian-giúp ta cảm nhận đợc hình ảnh

nh :bằng trực giác Nhĩ đã nhận ra mình

không còn sống đợc bao lâu nữa Anh đang

phải đối mặt với hoàn cảnh bi đát không còn

lối thoát

Khi không thấy vợ trả lời, Nhĩ đã quan sát

vợ và phát hiện thấy điều gì?

- Thấy Liên mặc tấm áo vá, những ngón tay

gầy guộc âu yếm vuốt ve bên vai anh

Phát hiện ra điều đó Nhĩ đã nói với Liên

điều gì?

-“ Suốt đời anh….nín thinh”

Nghe Nhĩ nói vậy, Liên đã trả lời ntn?

- “ Có hề sao đâu…trong gian nhà này”trong gian nhà này”

Từ sự phát hiện đó, và câu nói của Nhĩ giúp

em hiểu Nhĩ đang suy nghĩ gì về Liên?

Chính trong những ngày cuối đời, Nhĩ đã

phát hiện ra vẻ đẹp ở Liên, em hãy tìm

những câu văn thể hiện điều đó?

-“Cũng nh cánh bãi bồi đang…tìm thấy đợc

nơi nơng tựa là gia đình trong cái nhà này”

Để làm nổi bật vẻ đẹp của Liên, tác giả đã

sử dụng hình ảnh gì?

- Hình ảnh so sánh: so sánh bãi bồi màu mỡ

phù sa với vẻ đẹp tần tảo, chịu đựng bao đời

của ngời phụ nữ mà Liên đó đợc

Cách so sánh đó có tác dụng?

Từ sự cảm nhận đó Nhĩ không những thấy

đợc sự hi sinh của vợ mà Nhĩ còn tìm thấy

đợc chỗ dựa đó là tổ ấm gia đình

Chuyển:Nằm liệt trên giờng Nhĩ lại càng

có nhiều thời gian suy nghĩ

Và trong ý nghĩa của Nhĩ nảy ra những khát

khao gì?

- Khao khát đợc đặt chân lên bãi bồi bên kia

sông

Tại sao Nhĩ lại khao khát đặt chân lên bãi

bồi bên sông?

- Vì nhận ra vẻ đẹp bình dị gần gũi

- Muốn đặt chân một lần lên bãi bồi

Tìm câu văn thể hiện rõ điều đó?

“Hoạ chăng có anh đã từng trải, đã từng…

- Nhĩ nhận ra tất cả tình yêu thơng,

sự tần tảo và đức hi sinh thầm lặng của vợ

- Thể hiện lòng biết ơn sâu sắc của Nhĩ về vợ

* Niềm khát khao và chiêm nghiệm của Nhĩ

H2

GV

H2

GV

H2

H2

H2

H2

GV

ngay bờ bên kia”

Theo em thực ra bãi bồi bên kia sông cò gì

xa lạ không?

- Không có gì xa lạ là cái gần gũi thân quen

nhất

Nhng thờng cái gần gũi thân quen ấy thì con

ngời ta dễ bỏ qua, lãng quên mang thờng

ham muốn những cái xa vời lôi cuốn con

ngời

Theo em chỉ khi nào ngời ta mới nhận ra cái

gần gũi, quen thuộc đó?

- Khi con ngời ta rơi vào hoàn cảnh đặc biệt,

hay từng trải ngời ta dễ nhận ra cái đẹp bình

dị gần gũi

Đối với nhân vật Nhĩ cũng vậy khi anh nằm

liệt giờng anh hàng ngày nhìn qua ô cửa sổ

anh đã phát hiện ra những cái đẹp bình dị

quen thuộc nên anh khao khát đợc sang tận

bên nơi

Sự khao khát của Nhĩ thể hiện điều gì?

Không thể nào làm đợc điều mình khao khát

Nhĩ nghĩ đến điều gì?

- Nhờ đứa con thay mình đi sang bên kia

sông, đặt chân lên cái bãi phù sa màu mỡ

Nhng đứa em có thể thực hiện điều ớc

muốn của cha không? Nó thực hiện ớc

muốn ntn?

- Nó có thự hiện ớc muốn của cha nhng

miễn cỡng vì nó không hiểu đợc ớc muốn

của cha nhng rồi nó lại bị cuốn hút trò chơi

gặp bên đờng mà bỏ lỡ chuyến đò trong

ngày

Nhĩ đã nhận ra điều đó khi nhìn qua cửa sổ

và anh rút ra kêt luận gì về sự việc này?

- “Con ngời ta trên đờng đời thật khó tránh

đợc những vòng vèo hoặc chùng chình”

Em hiểu suy nghĩ này ntn?

- Đời con ngời chỉ cần vài lần vòng vèo

chùng chình đã hết đời và có nhiều cái đã

không thể làm đợc

Điều này anh rút ra từ cuộc đời anh: thời trẻ

anh đặt chân những nơi đâu đâu mà anh có

nhận ra đợc cái đẹp thân thuộc đâu gần gũi

đâu khi nhận ra anh không thể đặt chân đợc

nữa và bây giờ anh cũng không thể

Chính vì thế anh có nỡ trách giận con

không? Câu văn nào nói lên điều đó?

- Anh không trách con bởi vì “vả lại nó đã

thấy có gì đáng háp dẫn ở bên kia song đâu”

Qua đây giúp con hiểu gì về nhân vật Nhĩ

- Sự khát khao của Nhĩ là sựu thức tỉnh về những giá trị bền vững, bình thờng và sâu xa của cuộc sống

GV

H2

H2

GV

H2

qua sự việc này?

Chính vì thế anh giận con nhng đã rút ra

một quy luật phổ biến của đời ngời mà qua

trải nghiệm mới rút ra đợc

Một quy luật nữa ta có thể rút ra 1 quy luật

đó là sự khác biệt giữa thế hệ già và trẻ, cha

con họ là những ngời thơng yêu nhau nhng

cha chắc đã hiểu nhau

Các em theo dõi chi tiết cuối chuyện, khi

nhờ lũ trẻ giúp mình ra gần cái cửa sổ

Nhìn qua cửa sổ anh nhìn thấy con đò vừa

chạm mũi tàu vào bên bờ bên này nhân vật

Nhĩ có hành động gì?

- “Anh đang cố thu nhặt… ngời nào đó”

Em có nhận xét gì về hành động này?

- Đây là một hành động kì quặc

Nhng em có thể hiểu hành động này ntn?

- Anh đang nôn nóng thúc giục cậu con trai

hãy mau kẻo lỡ chuyến đò duy nhất trong

ngày

Hình ảnh này có những khái quát Đó là ý

muốn thức tỉnh mọi ngời hãy sống khẩn

tr-ơng, có ích, đừng chùng chình dềnh dàng sa

vào trên đờng đời

Nh vậy nhân vật Nhĩ t tởng chứ không phải

là một số phận-Nhà văn đặt nhân vật vào

tình huống(cụ thể) đặc biệt để gửi gắm

nhiều quan sát và suy nghĩ triết lí về cuộc

sống và con ngời

Từ đó em chủ đề truyện ngắn này là gì?

- Những suy ngẫm, trải nghiệm sâu sắc của

nhà văn về con ngời và cuộc đời, thức tỉnh

mọi ngời sự trân trọng những vẻ đẹp và giá

trị bình dị, gần gũi của gia đình và quê

h-ơng

Em hãy nêu những nét nghệ thuật đặc sắc

của truyện ngắn?

- Cách sử dụng hình ảnh mang ý nghĩa biểu

tợng với những hình ảnh bình dị của một

hàng cây, một con thuyền dòng sông, bến

đò, bãi bồi  biểu tợng quê hơng gần gũi

quen thuộc

+ Hình ảnh bông hoa bằng lăng nhợt

nhạt, tiếng đất nở  báo hiệu cuộc sống

bệnh tật vào giai đoạn cuối

- Tình huống truyện giản dị bất ngờ và

- Nhĩ đã rút ra quy luật phổ biến của con ngời chỉ vài lần vòng vèo chùng chình sẽ bỏ lỡ cơ hội nhiều cái không làm hết đợc

- Thức tỉnh mọi ngời đừng sa vào những cái vô bổ mà hãy dứt ra khỏi nó để hớng tới giá trị đích thực vốn giản dị, gần gũi, bền vững

IV) Tổng kết: 3 phút

1 Nghệ thuật

nghịch lí.

Với thành công về nghệ thuật làm nổi bật

nội dung gì?

* Ghi nhớ sgk

Đọc và nêu yêu cầu bài tập?

Gợi ý: Chọn những hình ảnh mang ý nghĩa

biểu tợng

Nêu suy nghĩ của em về đoạn văn?

- Đoạn văn giàu tính triết lí, kết quả của sự

trải nghiệm cả cuộc đời của nhân vật, thể

hiện chủ đề t tởng của truyện

2 Nội dung

V) Luyện tập: 3 phút.

- Bài tập 1

- Bài tập 2

D, Củng cố và h ớng dẫn về nhà: 3 phút

- Tóm tắt đựơc truyện

Nắm đựơc nội dung t tởng của truyện

- Soạn bài “ Ngững ngôi sao xa xôi”

Chuẩn bị bài theo yêu cầu sgk

Tuần 30

Tiết 137 ôn tập tiếng việt

Ngày soạn: 3/3/2010

Ngày dạy:

I) Mục tiêu cần đạt

Qua tiết ôn tập giúp học sinh hệ thống hoá kiến thức về khởi ngữ và các thành phần biệt lập, liên kết câu và đoạn văn, nghĩa tờng minh và hàm ý

Rèn luyện kĩ năng sử dụng của thành phần câu và nghĩa của câu

II)Chuẩn bị của gv và hs

Thầy: Nghiên cứu soạn bài

Trò : Học bài Chuẩn bị bài mới

III) Tiến trình lên lớp

A ổn định tổ chức

B Kiểm tra bài cũ: Kết hợp trong giờ

C Bài mới

I- Ôn tập lí thuyết: 10 phút.

H2: Thế nào là khởi nghĩa?

- Khởi nghĩa là thành phần câu đứng trớc chủ ngữ nêu nên đề tài trong câu.Trớc khởi nghĩa kết hợp quan hệ từ: Đối với, về

H2: Thế nào là thành phần biệt lập?

- Thành phần biêt lập là thành phần ( nằm ngoài nòng cốt câu) độc lập không tham gia vào cấu trúc ngữ pháp trong câu

Có mấy thành phần biệt lập?

- Có 4 thành phần biệt lập:

+ Tình thái

+ Cảm thán

+ Gọi đáp

+ Phụ chú

Thế nào là liên kết câu, liên kết đoạn văn?

- Các câu trong đoạn văn, các đoạn văn trong văn bản phải liên kết chặt chẽ với nhau về mặt nội dung và hình thức

- Về nội dung:

+ Các đơn vị phải phục vụ chủ đề chung của văn bản, các câu văn

phục vụ chủ đề của đoạn văn

+ Các câu văn, đoạn văn phải đợc sắp xếp theo trình tự hợp lí

- Về hình thức: Các câu văn, đoạn văn liên kết với nhau bằng các phơng pháp cụ thể; phép nối, phép lặp, phép thế, phép liên tởng, phép đòng nghĩa trái nghĩa Thế nào là nghĩa tờng minh, hàm ý?

- Nghĩ tờng minh là phần thông báo phần diễn đạt trực tiếp bằng những từ ngữ trong câu

- Hàm ý là phần thông báo không đợc diễn đạt trực tiếp bằng những từ ngữ trong câu nhng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy

II- Luyện tập: 30 phút.

1.Khởi ngữ và cá thành phần biệt lập?

Bài tập 1

Đọc bài tập? Nêu yêu cầu bài tập?

- Xác định các từ in đậm thuộc thành phần gì của câu

Muốn xác định các từ ngữ in đậm thuộc thàng phần gì em làm ntn?

- Xem xét các thành phần in đậm ấy có mối quan hệ gì với câu

Nếu từ ngữ là thành phần biệt lập thì phải có mối quan hệ gì?

- Nêu nên đề tài đợc nói đến trong câu

- Dùng để hỏi- đáp và bổ sung cho câu

Căn cứ vào từng mối quan hệ đó em hãy xác định và điền vào bảng thống kê?

Bài tập 2

Đọc và nêu yêu cầu bài tập?

GV: Gợi ý:

- Về hình thức đảm bảo đây là một đoạn văn?

- Một câu chứa khởi ngữ, 1 câu chứa thành phần tình thái

- Đoạn văn đợc thể hiện theo chủ đề

Ví dụ: Bến quê (Nguyễn Minh Châu) là một câu chuyện về cuộc đời với những nghịch lí không dễ gì hoá giải Hình nh trong cuộc sống hôm nay chúng ta bắt gặp những số phận giống hay gần giống nh số phận nhân vật Nhĩ trong truyện của Nguyễn Minh Châu Có thể nói “ Bến quê” là câu chuyện bàn về ý nghĩa tài hoa gây ấn tợng mịnh cho ngời đọc

1 Liên kết câu và liên kêt đoạn văn

Bài tập 1

Bài tập 1 yêu cầu chúng ta làm gì?

- Cho biết những từ ngữ trong đoạn trích thể hiện phép liên kết nào?

Muốn biết ta căn cứ vào đâu?

- Căn cứ vào công dụng của nó

Dựa vào đó em hãy thực hiện?

a) Nhng, nhng rồi, và_ phép nối

b) Phép lặp: cô bé

Phép thế; nó cô bé

c) Phép thế: “thế ” thay cho “ bây giờ cao sang rồi thì đâu cần để ý đến chúng tôi nữa”

Bài tập 2

Yêu cầu bài tập 2 là gì?

Ghi kết quả của bài tập 1 vào bảng phân tích

Phép liên kết Lặp từ ngữ Đồng nghĩa, trái nghĩa và

Bài tập: Tìm sự liên kết trong đoạn văn ngắn sau

“ Những ngời yếu đuối vẫn hay hiền lành Muốn ác phải là kẻ mạnh”

(Nam Cao)

Tìm sự liên kết trong 2 câu văn?

- yếu đuối _ hiền lành

- hiền lành _ ác

Liên kết trong 2 câu văn nhờ vào liên kết nào?

- Liên kết trái nghĩa

* Củng cố và h ớng dẫn về nhà: 5 phút.

- Nắm chắc nội dung bài học

Làm hoàn chỉnh các bài tập

- Soạn bài: Ôn tập tiếng Việt tiết 2

Chuẩn bị theo yêu cầu câu hỏi sgk

Tuần 30

Tiết 138 ôn tập tiếng việt

(tiếp)

Ngày soạn: 3/3/2010

Ngày dạy:

I) Mục tiêu cần đạt

Qua tiết ôn tập giúp học sinh hệ thống hoá kiến thức về khởi ngữ và các thành phần biệt lập, liên kết câu và đoạn văn, nghĩa tờng minh và hàm ý

Rèn luyện kĩ năng sử dụng của thành phần câu và nghĩa của câu

II) Chuẩn bị của gv và hs

Thầy: Nghiên cứu soạn bài

Trò : Học bài Chuẩn bị bài mới

III) Tiến trình lên lớp

A ổn định tổ chức

B Kiểm tra bài cũ: 15 phút.

? Thế nào là nghĩa tờng minh và hàm ý? Lấy ví dụ?

C Bài mới

III) Nghĩa t ờng minh và hàm ý: 22 phút.

Bài tập 1

Đọc và nêu yêu cầu bài tập?

- Cho biết ngời ăn mày muốn nói điều gì với ngời nhà giàu qua câu in đậm trong truyện “ Chiếm hết chỗ ngồi”

Thực chất mục đích của bài tập này là gì?

- Xác định hàm ý trong câu nói của ngời ăn mày

Theo em hàm ý của ngời ăn mày nói gì?

- Địa ngục chính là nơi dành cho các ông nhà giàu

Bài tập 2

Bài tập 2 yêu cầu chúng ta làm gì?

- Tìm hàm ý trong câu in đậm

- Cho biết mỗi trờng hợp, hàm ý đã đợc tạo ra bằng cách cố ý vi phạm phơng châm hội thoại nào?

Tìm hàm ý trong những câu in đậm?

a, Đội bóng chơi không hay hoặc tôi không thích bình luận về việc này

b,Tôi cha báo cho Nam và Tuấn hoặc’ Tôi không thích báo cho Nam và Tuấn Theo em trong trờng hợp a, b vi phạm phơng châm hôi thoại nào?

a) Vi phạm phơng châm quan hệ

b) Vi phạm phơng châm về lợng

Em hãy giải thích rõ sự vi phạm đó?

a) Mục đích của Tuấn hỏi Nam là đội bóng đá huyện chơi giỏi hay không? Nhng Nam lại trả lời về cách ăn mặc của đội bóng nghĩa là không đáp ứng yêu cầu của Tuấn nh vậy câu chuyện của Nam và Tuấn không cùng hớng về 1 chủ đề nên vi phạm phơng châm về quan hệ

b) Câu trả lời của Huệ đã vi phạm phơng châm về lợng vì đã trả lời thiếu vì Lan hỏi về 3 ngời, Huệ chỉ trả lời 1 ngời

Nếu ta hiểu theo hàm ý thì câu trả lời của Nam, Huệ có vi phạm không?

Vậy cách trả lời của Nam và Huệ thể hiện điều gì?

- Thể hiện té nhị điều mình không muốn nói ra một cách trực tiếp mà buộc ngời nghe phải suy ra

Bài tập

Tìm hàm ý trong các hội thoại sau:

a) Thấy B lại châm thuốc, điếu thuốc th hai tiếp ngay điếu thứ nhất A liền bảo B:

- Anh T thôi hút thuốc rồi!

b) A: Mình vừa bị cô giáo mắng dữ quá!

B: Xin chúc mừng

Nếu hiểu theo nghĩa hiển nhiên thì A muốn thông báo cho B điều gì?

- Anh T bỏ đợc thuốc rồi

Nếu hiểu theo hàm ý thì A muốn nói gì?

- Trớc đây anh T cũng hút thuốc

- Sao cậu không bỏ thuốc đi

Trong trờng hợp b hàm ý là gì?

- Mình xin chia buồn với bạn

Em hiểu đựoc hàm ý trong 2 trờng hợp trên nhờ đâu?

- Căn cúă vào tình huống a

- Căn cứ vào cách nói của 1 số tầng lớp (học sinh hay nói ngợc)

Bài tập: Xây dựng các tình huống trong đó sử dụng hàm ý

Gợi ý:

1) Trên đờng về nhà An hỏi Nam đi nhờ xe, Nam trả lời:

- Xe mình đi non hơi

2) Hai ngời bạn ngồi nói chuyện với nhau 1 ngời bạn thông báo cho bạn mình

biết về 1 ngời 2 ngời cùng biết:

- Cái Bình làm mẹ rồi đấy

Hàm ý: 1) không cho bạn đi đợc

2) Bình mới sinh con

*Củng cố: 5 phút.