Bài giảng Thuốc mỡ

Khái niệm, phân loại, ưu nhược điểm của thuốc mỡ.2.. Đặc điểm của các nhóm tá dược sử dụng trong bàochế thuốc mỡ.3.. Kỹ thuật bào chế thuốc mỡ theo 3 phương pháp: hòatan, trộn đều đơn gi

THUỐC MỠ

MỤC TIÊU HỌC TẬP

Trình bày được:

1 Khái niệm, phân loại, ưu nhược điểm của thuốc mỡ

2 Đặc điểm của các nhóm tá dược sử dụng trong bào

chế thuốc mỡ

3 Kỹ thuật bào chế thuốc mỡ theo 3 phương pháp: hòa

tan, trộn đều đơn giản, nhũ hóa

4 Phương pháp đánh giá chất lượng thuốc mỡ

5 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hấp thu thuốc qua da

và vận dụng

ĐỊNH NGHĨA

THUỐC MỀM DÙNG TRÊN DA VÀ NIÊM MẠC(DĐVN IV):

Dạng thuốc có thể chất mềm, đồng nhất dùng để bôilên da và niêm mạc nhằm gây tác dụng tại chỗ hoặcđưa dược chất thấm qua da và niêm mạc, làm trơn hoặc bảo vệ

PHÂN LOẠI

Theo thể chất và thành phần cấu tạo Theo quan điểm lý hoá

Theo mục đích sử dụng, điều trị

PHÂN LOẠI

Hệ điều trị qua da:

Transdermal Therapeutic System (TTS)Transdermal Drug Delivery System (TDS)

PHÂN LOẠI

Hệ điều trị qua da:

TTS

Khan (hphụ, nhũ hóa, hút)

- Vaselin và cholesterol

- Vaselin và alcol béo cao

polyme khác

TÁ DƯỢC THÂN DẦU

Dầu, mỡ, sáp và dẫn xuất:

Ưu điểm:

Dễ bắt dính, hấp thu tốt lên da.

Loại có nguồn gốc động vật thường có k/n thấm sâu.

Nhược điểm:

Trơn nhờn, khó rửa sạch, cản trở trao đổi của da, niêm mạc.

GP hoạt chất chậm.

Dễ bị ôi khét (loại có nguồn gốc động, thực vật)

Thể chất thay đổi dưới tác động của nhiệt độ.

Dầu vừng

Dầu thầu dầu

Dầu cá

Sáp ong

Lanolin

Lanolin, hydrous

Lanolin, anhydrous

Lanolin, alcohols

Sáp carnauba

Dầu thầu dầu hydrogen hóa

Dầu thầu dầu polyoxyethylen hóa

Alcol cetylic

Alcol cetostearylic

Acid stearic

Acid oleic

Isopropyl myristat

TÁ DƯỢC THÂN DẦU

Vaselin (petrolatum, soft paraffin, mineral jelly, petroleum jelly)

Parafin (hard paraffin, hard wax, paraffin wax)

Dầu parafin (liquid paraffin, mineral oil,

liquid petrolatum, paraffin oil)

TÁ DƯỢC THÂN DẦU

Các silicon:

Ưu điểm:

Trơ về mặt hoá học, vi sinh vật

Không kích ứng da và niêm mạc, ko ảnh hưởng đến hô hấp của da.

Dễ trộn đều với nhiều loại TD thân dầu.

Simethicon (polydimethylsiloxane–silicon

dioxide mixture)

TÁ DƯỢC THÂN DẦU

Ví dụ:

TÁ DƯỢC THÂN DẦU

Cao sao vàng:

Menthol 12,5 g Long não 12,5 g Tinh dầu bạc hà 17,0 g Tinh dầu long não 10,5 g Tinh dầu khuynh diệp 5,0 g Tinh dầu hương nhu 2,5 g Tinh dầu quế 1,0 g Vaselin

Lanolin khan nước

Sáp ong vđ 100,0 g Ceresin

Ozokerit

TÁ DƯỢC THÂN NƯỚC

Ưu điểm:

Hoà tan hoặc trộn đều với nước và DM phân cực.Giải phóng DC nhanh, nhất là các chất dễ tan trongnước

Không cản trở sự trao đổi bình thường của da

Không trơn nhờn, dễ rửa sạch bằng nước

Thể chất ổn định khi thay đổi nhiệt độ

Nhược điểm:

Ko bền, dễ bị VK, NM phát triển và làm hỏng

Dễ bị mất nước và trở nên khô cứng

Natri alginat

Gel natri alginat

HPMC (hypromellose,

hydroxypropyl methylcellulose)

Gel HPMC

Carbomer (Carbopol; carboxy polymethylene;

polyacrylic acid; carboxyvinyl polymer)

Bentonit

Các polyethylen glycol (Carbowax; macrogol; PEG)

PEG 400 PEG 1000

PEG 4000

TÁ DƯỢC THÂN NƯỚC

Ví dụ:

Biệt dược Daktarin (gel bucal), Lab Janssen:

Tá dược: Tinh bột biến tính, natri saccarin, Tween 20,

ethanol 95%, glycerin, nước tinh khiết, chất thơm

TÁ DƯỢC THÂN NƯỚC

Ví dụ:

TÁ DƯỢC THÂN NƯỚC

TÁ DƯỢC THÂN NƯỚC

TÁ DƯỢC THÂN NƯỚC

TÁ DƯỢC THÂN NƯỚC

Ví dụ:

Antifulgal/Corticosteroid Topical Gel :

Sulconazol nitrat 1,0% Hydrocortison 17-valerat 0,2% Ethanol 50,0% Propylene glycol 33,0% Isopropyl myristat 5,0%

PPG-5-ceteth-20 4,2% Hydroxypropyl cellulose 0,9% Acid salicylic 0,5% Ascorbyl palmitat 0,2%

Dd NaOH 1N vđ pH 4

TÁ DƯỢC THÂN NƯỚC

Ví dụ:

Glycerin hoặc propylen glycol 10 – 20 %Alcol ethylic hoặc isopropylic 10 – 20 %

TÁ DƯỢC THÂN NƯỚC

TÁ DƯỢC HẤP PHỤ (KHAN, HÚT, NHŨ HÓA)

TÁ DƯỢC NHŨ TƯƠNG HOÀN CHỈNH

Thành phần: D – N – chất NH

Ưu điểm:

Giải phóng hoạt chất tương đối nhanh.

Dễ bám thành lớp mỏng trên da và niêm mạc, không cản trở hoạt động sinh lý bình thường của da (D/N).

TÁ DƯỢC NHŨ TƯƠNG HOÀN CHỈNH

TÁ DƯỢC NHŨ TƯƠNG HOÀN CHỈNH

TÁ DƯỢC NHŨ TƯƠNG HOÀN CHỈNH

Cold cream – USP:

Sáp este cetyl (spermaceti tổng hợp) 125 g

TÁ DƯỢC NHŨ TƯƠNG HOÀN CHỈNH

TÁ DƯỢC NHŨ TƯƠNG HOÀN CHỈNH

TÁ DƯỢC NHŨ TƯƠNG HOÀN CHỈNH

TÁ DƯỢC NHŨ TƯƠNG HOÀN CHỈNH

TÁ DƯỢC NHŨ TƯƠNG HOÀN CHỈNH

TÁ DƯỢC NHŨ TƯƠNG HOÀN CHỈNH

Natri hydroxid, natri phosphat

Giữ ẩm Sorbitol, glycerin, propylen glycol

Điều hương Các loại tinh dầu, chất thơm, nước hoa…

Tăng

thấm/hấp thu

11 nhóm (SGK)

KỸ THUẬT BÀO CHẾ

Cao sao vàng:

Menthol 12,5 g Long não 12,5 g Tinh dầu bạc hà 17,0 g Tinh dầu long não 10,5 g Tinh dầu khuynh diệp 5,0 g Tinh dầu hương nhu 2,5 g Tinh dầu quế 1,0 g Vaselin

Lanolin khan nước

Sáp ong vđ 100,0 g Cerezin

Ozokerit

KỸ THUẬT BÀO CHẾ

Clotetracyclin hydroclorid 3 g

KỸ THUẬT BÀO CHẾ

Phương pháp trộn đều đơn giản:

Phương tiện, trang thiết bị:

Máy xay hoặc máy nghiền bi

Rây hoặc máy rây với cỡ rây thích hợp Máy làm bột siêu mịn (Micropulverizer) Máy trộn thuốc mỡ chuyên dụng

Máy cán 3 trục hoặc máy làm đồng nhất Máy đóng thuốc.

88

89

KỸ THUẬT BÀO CHẾ

THUỐC MỠ TRA MẮT GENTASONE

Gentamycin sulfat

Betamethason natri phosphat

Tá dược khan dùng cho mỡ tra mắt vđ 100,0 g

DC là những chất rắn dễ tan / các DM trơ phân cực:

Các cao thuốc, muối alcaloid, đồng và kẽm sulfat.

DC là những chất rắn chỉ phát huy TD dưới dạng DD / nước: iod, bạc keo (argyron, colacgon, protacgon ).

TD thuộc loại hấp phụ.

Sản phẩm: nhũ tương N/D

KỸ THUẬT BÀO CHẾ

Phương pháp nhũ hóa với TD nhũ tương chưa có sẵn (nhũ hóa trực tiếp):

Điều kiện áp dụng:

DC là chất ở thể rắn, lỏng tan / nước hoặc dầu.

TD chưa có sẵn nhưng trong TP có đầy đủ pha dầu, pha nước và CNH.

Sản phẩm: nhũ tương N/D hoặc D/N

Chuẩn bị NL, thiết bị, bao bì

PHA DẦU Hoà tan DC, chất phụ

tan trong dầu, đun nóng

60 - 65 o C

PHA NƯỚC Hoà tan DC, chất phụ tan trong nước, đun nóng 65 – 70 o C

Phối hợp (Khuấy trộn, t o ) Đồng nhất hoá Đóng lọ hoặc tuýp, dán nhãn

KỸ THUẬT BÀO CHẾ

Diclofenac (muối diethylamoni) 1,16 g

(tương ứng với 1g natri diclofenac)

Tá dược nhũ tương vừa đủ 100,00 g

TD: Diethylamin (DEA), Carbopol 934, cetomacrogol 1000, alcol isopropylic, dầu parafin, propylen glycol, nước tinh khiết, chất thơm…

VÍ DỤ 38: VOLTARENE EMUGEL

GELEBETACLOGE CREAM

KỸ THUẬT BÀO CHẾ

Đóng gói và bảo quản thuốc mỡ

110

TIÊU CHUẨN CHẤT LƯỢNG

Franz diffusion cell

SINH DƯỢC HỌC THUỐC MỠ

Các yếu tố thuộc về cơ thể

Cấu trúc da

SINH DƯỢC HỌC THUỐC MỠ

Biopharmaceutics Classification System (BCS):

Class I - High Permeability, High Solubility: Metoprolol

Class II - High Permeability, Low Solubility: Glibenclamide

Class III - Low Permeability, High Solubility: Cimetidine

Class IV - Low Permeability, Low Solubility: Hydrochlorothiazide

SINH DƯỢC HỌC THUỐC MỠ

Lipinski's Rule of Five:

SINH DƯỢC HỌC THUỐC MỠ

Các chất làm tăng hấp thu:

Các alcanol: ethanol, propanol, butanol, alcol benzylic

Các alcol béo: caprylic, lauric, cetylic, ceto-stearylic Mạch thẳng: oleic, stearic, caprylic, lauric, myristic, valeric, heptanoic

Dẫn chất cña pyrolidon Amid vòng: 1-doecylaza cycloheptan-2-one (Azon) Diethanolamin, triethanolamin (TEA)

Anion: Natri (laurat, laurylsulfat) Cation: Benzalkonium clorid, cetyltrimethyl amoni bromid Không ion hoá: Tween (20,40,60,80), Poloxamer (132, 182, 184), Brij (30, 93, 96, 99), Span (20, 40, 60, 80, 85), Myrj

Methyl salicylat 10 gLong não 8 gCloral hydrat 4 gMenthol 1 gAcid salicylic 1 gLanolin 20 gVaselin 51 gSáp ong 5 g

SINH DƯỢC HỌC THUỐC MỠ

Thuốc mỡ diclofenac:

Công thức 1: Tá dược thân dầu (hydrocarbon)

Natri diclofenac 1,2 g Parafin rắn 4,0 g Vaselin vđ 100,0 g

Công thức 2: Tá dược khan

Natri diclofenac 1,2 g Alcol cetylic 5,0 g Dầu parafin 2,0 g Vaselin vđ 100,0 g

SINH DƯỢC HỌC THUỐC MỠ

Thuốc mỡ diclofenac:

Công thức 3: Tá dược PEG

Natri diclofenac 1,2 g PEG 400 65,0 g PEG 4000 33,8 g

Công thức 4: Tá dược gel

Natri diclofenac 1,2 g Carbopol 934 0,8 g Triethanolamin (TEA) 0,5 g Ethanol 90% 20,0 g Propylen glycol 20,0 g Nước cất vđ 100,0 g

SINH DƯỢC HỌC THUỐC MỠ