Bài giảng bộ môn bào chế đại cương về thuốc mỡ đại học nguyễn tất thành

ĐẠI CƯƠNG VỀ THUỐC MỠ BM BÀO CHẾ ĐH Nguyễn Tất Thành 2 MỤC TIÊU HỌC TẬP 1 Phân loại được các loại thuốc mỡ theo thể chất, thành phần, hệ phân tán và mục đích sử dụng 2 Nêu được các yêu cầu chất lượng[.]

ĐẠI CƯƠNG VỀ

THUỐC MỠ

BM BÀO CHẾ - ĐH Nguyễn Tất Thành

MỤC TIÊU HỌC TẬP

1 Phân loại được các loại thuốc mỡ theo thể

chất, thành phần, hệ phân tán và mục đích

sử dụng

2 Nêu được các yêu cầu chất lượng chung

của thuốc mỡ

3 Nêu được quá trình và cơ chế hấp thu thuốc

qua da

4 Trình bày và phân tích được các yếu tố ảnh

hưởng đến sinh khả dụng của thuốc mỡ

CẤU TRÚC BÀI HỌC

I Đại cương về thuốc mỡ

1 Định nghĩa

2 Phân loại

3 Yêu cầu chất lượng

II Cấu trúc, chức năng sinh lý của da

1 Cấu trúc của da

2 Chức năng sinh lý của da

III Sinh dược học thuốc mỡ

1 Quá trình thấm thuốc qua da

2 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự thấm và hấp thu thuốc qua da

ĐẠI CƯƠNG VỀ THUỐC MỠ

Định nghĩa

Thuốc mỡ (Thuốc mềm dùng trên da và niêm mạc)

• thể chất mềm , đồng nhất , dùng để bôi lên da và niêm mạc

• gây tác dụng tại chỗ hoặc đưa dược chất thấm qua da và niêm mạc, làm trơn hoặc bảo vệ.

thuộc hệ phân tán một pha hoặc nhiều pha

Phân loại

Theo thể chất và thành phần cấu tạo

- Thuốc mỡ (ointments)

- Bột nhão (pastes)

- Sáp

- Gel (gels)

- Kem (creams)

Phân loại

Theo tính chất lý hóa

- Thuốc mỡ thuộc hệ phân tán đồng thể

- Thuốc mỡ thuốc hệ phân tán dị thể

- Thuốc mỡ thuộc nhiều hệ phân tán

Theo mục đích sử dụng và điều trị

- Thuốc mỡ để bảo vệ da và niêm mạc

- Thuốc mỡ để gây tác dụng điều trị tại chỗ

- Thuốc mỡ gây tác dụng điều trị toàn thân

Thuốc mỡ mềm (pomata)

- Dạng thường gặp nhất

- Thể chất mềm gần giống mỡ lợn hoặc

vaselin

- Tá dược:

+ các chất béo: dầu, mỡ, sáp

+ các hydrocarbon, các silicon

+ các tá dược nhũ tương khan

Ví dụ: Thuốc mỡ Benzosali

Thuốc mỡ ta mắt Tetracyclin 1%

Thuốc mỡ đặc hay bột nhão bôi da

(pasta dermica)

- Dược chất rắn ≥ 40% được phân tán dưới dạng hạt mịn

- Tá dược:

+ Thân dầu: dầu parafin, vaselin…

+ Thân nước: hỗn hợp nước và glycerin

còn gọi là hồ nước hay bột nhão nước

Ví dụ: bột nhão Darier

Sáp (unguentum cereum)

- Thể chất dẻo

- Ít dùng trong ngành Dược

Chất lỏng được gel hóa nhờ các tác nhân tạo gel thích hợp

- Gel thân dầu

- Gel thân nước

Kem bôi da (creama dermica)

- Thể chất rất mềm và rất mịn do trong

thành phần có hàm lượng lớn các chất

lỏng

- Cấu trúc nhũ tương kiểu D/N hoặc N/D

Ví dụ: kem Cortibion, kem Nirozal

Phân loại theo tính chất lý hóa

- Đồng thể (1 pha, dung dịch):

HC hòa tan trong TD

- Dị thể (2 pha):

HC không hòa tan trong TD

Thuốc mỡ kiểu hỗn dịch Thuốc mỡ kiểu nhũ tương

- Nhiều hệ phân tán:

Kiểu hỗn – nhũ tương, dung dịch – hỗn dịch, dung dịch – nhũ tương…

Phân loại theo mục đích sử dụng và điều trị

Căn cứ vào vị trí cần gây tác dụng điều trị:

- TM bảo vệ da và niêm mạc

- TM gây tác dụng điều trị tại chỗ

TM sử dụng trên da

TM sử dụng trên niêm mạc

- TM gây tác dụng điều trị toàn thân

Hệ chuyển giao thuốc qua da (TDDS)

– Hệ trị liệu qua da (TTS)

Tác dụng kéo dài

Dán vào da lành, đưa HC vào hệ tuần hoàn

Có nhiều ưu điểm

Nhóm thuốc: hạ huyết áp, giảm đau thắt ngực, giảm đau, chống co thắt, nội tiết tố…

Lớp bảo

Mỹ phẩm

- Nhũ tương, gel, hồ nước…

- Chăm sóc da: làm sạch, lấy đi TB chết, bong vảy sừng, làm da sáng và mịn màng…

Yêu cầu chất lượng

- Hoàn toàn đồng nhất giữa HC và TD, HC phải đạt độ phân tán càng cao càng tốt

- Thể chất mềm, mịn màng, không tan chảy

ở nhiệt độ thường, dễ bám thành lớp mỏng khi bôi

Yêu cầu chất lượng

- Bền vững (lý, hóa, sinh)

- Gây được hiệu quả điều trị cao

- Không gây bẩn, dễ rửa sạch

Ngoài ra: yêu cầu riêng của từng loại thuốc mỡ

CẤU TRÚC, CHỨC NĂNG

SINH LÝ CỦA DA

Cấu trúc của da

Phần da

Gồm 3 tổ chức chính

- Biểu bì (thượng bì, ngoại bì)

- Trung bì (chân bì, nội bì)

- Hạ bì

Các bộ phận phụ

- Các bao lông

- Các tuyến bã nhờn

- Các tuyến mồ hôi