Tư tưởng của Người đã đưa sự nghiệp cách mạng của dântộc vượt muôn trùng khó khăn để đi tới thắng lợi to lớn, có ý nghĩa lịch sử vĩđại, là kim chỉ nang cho mọi hành động của Đảng và nhân
Trang 1TIỂU LUẬNMÔN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Đề tài QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ NHÀ NƯỚC CỦA DÂN,DO DÂN,VÌ DÂN VÀ SỰ VẬN DỤNG VÀO XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM HIỆN NAY.
Trang 2MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU 1
B NỘI DUNG 2 CHƯƠNG I: QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ NHÀ NƯỚC DO DÂN, CỦA DÂN, VÌ DÂN 2
1.1: Khái niệm 21.2: Cơ sở (nguồn gốc) hình thành quan điểm Hồ Chí Minh về Nhà nước của dân, do dân, vì dân 41.3: Quan điểm của Hồ Chí Minh về Nhà nước của dân, do dân,vì dân 71.4: Giá trị lí luận và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước của dân, do dân, vì dân 11
CHƯƠNG 2 SỰ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM HIỆN NAY 15
2.1: Thực trạng công cuộc xây dựng và hoàn thiện 152.2: Những quan điểm và phương hướng xây dựng hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân 19
KẾT LUẬN 22 TÀI LIỆU THAM KHẢO 24
Trang 3
A MỞ ĐẦU
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Sự bùng phát của dại dịch Covid trên phạm vi toàn thế giới trongthời gian nửa đầu năm 2020 đã khiến nền kinh tế toàn cầu bị thiệt hại nghiêmtrọng Mặc dù Việt Nam được đánh giá rất tốt trong công tác phòng chống,chống dịch với phương châm “chống dịch như chống giặc”, nhưng cũngkhông nằm ngoái danh sách các nước bị ảnh hưởng bởi Covid 19 Các hoạtđộng thương mại, dịch vụ , … giảm mạnh so với cùng kì năm trước Hàngloạt những doanh nghiệp, công ty, … phải tạm ngừng hoạt động, đóng cửa.Đời sống người dân bị đảo lộn vì thất nghiệp, không có thu nhập giữa mùadịch Lắng nghe những nguyện vọng , ý kiến của nhân dân, Đảng và Nhànước ta đã triển khai một số chính sách phù hợp: Hỗ trợ người không có trợcấp thất nghiệp 1 triệu/tháng, giãn nợ, giảm nợ đối với các doanh nghiệp, hỗtrợ hoàn toàn tiền viện phí với các bệnh nhân nhiễm Covid -19 … Trongcuộc chiến chống lại Covid-19 với tinh thần “ không ai bị bỏ lại phía sau ”,càng làm sáng rõ hơn tư tưởng của Đảng và Nhà nước ta đó là: “ Nhà nướccủa dân,do dân,vì dân” Lý tưởng này cũng chính là điều mà chủ tịch Hồ ChíMinh đã khẳng định: “Nước ta là nước dân chủ, bao nhiêu quyền hạn là củadân, mọi quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân”
Từ tình hình trên, nhận thấy việc nghiên cứu tư tưởng của Hồ ChíMinh về nhà nước của dân, do dân, vì dân là hết sức cần thiết để phát triển vàxây dựng đất nước Tư tưởng của Người đã đưa sự nghiệp cách mạng của dântộc vượt muôn trùng khó khăn để đi tới thắng lợi to lớn, có ý nghĩa lịch sử vĩđại, là kim chỉ nang cho mọi hành động của Đảng và nhân dân ta.Và tư tưởngcủa Người về Nhà nước của dân, do dân, vì dân là tư tưởng xuyên suốt trongquá trình lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ, đã được minh chứng và kiểm nghiệmtrong lịch sử đấu tranh giành chính quyền và xây dựng chính quyền nhà nướcdân chủ nhân dân
Chính vì lí do đó, đề tài: “Tư tưởng của Hồ Chí Minh về Nhà nước dân, do dân, vì dân” đã được chọn làm đề tài nghiên cứu.
Trang 4B NỘI DUNG CHƯƠNG I:
QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ NHÀ NƯỚC DO DÂN,
CỦA DÂN, VÌ DÂN
1.1: Khái niệm
1.1.1: Nhà nước của dân.
“Nhà nước của dân” là quan điểm cơ bản, nhất quán của Hồ Chí Minh
về nhà nước kiểu mới của nhà nước ta Đó là nhà nước mà nhân dân là chủ,tất cả quyền lực thuộc về nhân dân, dân có địa vị cao nhất, có quyền quyếtđịnh những vấn đề quan trọng nhất của đất nước Hồ Chí Minh đã nhiều lần
khẳng định tư tưởng của mình: “Nước ta là nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân, vì dân là chủ” Trong điều I và Điều 32 Hiến Pháp 1946 cũng đã khẳng
định tư tưởng về nhà nước của dân
“Nước Việt Nam là một nước dân chủ cộng hòa Tất cả quyền binh trong nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam, không phân biệt nòi giống gái trai, giàu nghèo, giai cấp, tôn giáo”.
Như vậy nhà nước của dân là xác định vị thế của dân - dân là chủ vànghĩa vụ của dân - dân làm chủ Nhân dân bầu mình ra là để làm việc cho dânchứ không phải để cậy thế với dân, vác mặt làm quan cách mạng, đè đầu cưỡi
cổ dân Giá trị lớn nhất từ thắng lợi Cách mạng Tháng Tám là từ đây quyềnlực nhà nước của toàn dân chứ không phải trong tay số ít người quyền lực
Trong Nhà nước của dân, với ý nghĩa đó, người dân được hưởng mọiquyền dân chủ Bằng thiết chế dân chủ, nhà nước phải có trách nhiệm bảođảm quyền làm chủ của dân, để cho nhân dân thực hiện quyền làm chủ củamình trong hệ thống quyền lực của xã hội Quyền lực của nhân dân được đặt
ở vị trí tối thượng Điều này có ý nghĩa thực tế, nhắc nhở những người lãnhđạo, những đại biểu của nhân dân làm đúng chức trách và vị thế của mình,không phải là đứng trên nhân dân, coi khinh nhân dân, “cậy thế” với dân,
Trang 5“quên rằng dân bầu mình ra là để làm việc cho dân” Một nhà nước như thế làmột nhà nước tiến bộ trong bước đường phát triển của nhân loại Nhà nướcViệt Nam dân chủ cộng hoà do Hồ Chí Minh khai sing ngày 2 – 9 – 1945chính là nhà nước tiến bộ chưa từng có trong lịch sử hàng nghìn năn của dântộc Việt Nam bởi vì nhà nước đó là nhà nước của dân, nhân dân có vai tròquyết định mọi công việc của đất nước.
1.1.2: Nhà nước do dân.
Nhà nước do dân là nhà nước do nhân dân làm chủ nhà nước, là lựclượng xây dựng, giữ gìn hoàn thiện nhà nước, quy định sức mạnh của nhànước quyền làm chủ nhà nước được thể hiện trên những điểm sau:
Dân phát huy quyền làm chủ thông qua tổng tuyển cử, phổ thông, trựctiếp, bỏ phiếu kín để bầu ra những đại biểu mà dân cho là xứng đáng để đạidiện vào cơ quan nhà nước Những điều này còn được nhà nước ta quy định là
“Quyền bầu cử” của nhân dân Thuật ngữ bầu cử ở Việt Nam có mối quan hệmật thiết, gắn bó với tư tưởng của Hồ Chí Minh: “Nhà nước do dân” Dânhoàn toàn có quyền quyết định, bầu cử những người làm việc vì lợi ích củadân, do dân, vì dân để vào Quốc hội (ở Trung ương) hoặc Hội đồng nhân dâncác cấp (ở địa phương) Và đồng thời, dân cũng có quyền kiến nghị, bãi miễnđại biểu cơ quan nhà nước không xứng đáng với kì vọng của dân, làm mọiviệc trái ý dân Điều 6 Hiến pháp Việt Nam năm 1992 khẳng định: "Nhân
dân sử dụng quyền lực Nhà nước thông qua Quốc hội và Hội đồng nhân dân
là những cơ quan đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân, do nhân dân bầu ra và chịu trách nhiệm trước nhân dân".
Dân có thể tham gia kiếm tra, giám sát hoạt động của Nhà nước, tham
gia quản lý nhà nước Mọi hoạt động của hệ thống cơ quan hành chính nhànước diễn ra trên mọi mặt của xã hội, tác động phần lớn tới cuộc sống củadân Do đó hoạt độnng kiểm tra, giám sát cơ quan hành chính nhà nước là mộtphần thiết yếu, quan trọng không chỉ từ phía những người lãnh đạo, quyền lực
mà còn phải từ phía Nhân dân để đảm bảo quyền lực nhà nước thực sự thuộc
Trang 6về Nhân dân Thông qua quá trình này, nếu có những sai sót, khuyết điểm haycần sự cải thiện, dân đóng góp ý kiến xây dựng cán bộ, công chức và chínhsách pháp luật nhà nước
Nhân dân phải có nghĩa vụ đóng góp đối với nhà nước, đặc biệt là
Thuế để nhà nước hoạt động
1.1.3: Nhà nước vì dân.
Là nhà nước do nhân dân làm chủ, do đó mọi hoạt động của nhà nước đều mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân Không có đặc quyền, đặc lợi, thực sự trong sạch, cần kiệm, liêm chính,… Trên tinh thần đó, Hồ Chí Minh
nhấn mạnh: “mọi đường lối, chính sách đều chỉ nhằm đưa lại quyền lợi cho dân: việc gì có lợi cho dân dù nhỏ cũng cố gắng làm, việc gì có hại cho dân
dù nhỏ cũng cố gắng tránh Dân là gốc của nước.” Hồ Chí Minh luôn luôn tâm niệm: “Phải làm cho dân có ăn, phải làm cho dân có mặc, phải làm cho dân có chỗ ở phải làm cho dân được học hành.”
Nhà nước vì dân thì mọi chính sách, chủ trương của Nhà nước đều phảixuất phát từ nguyện vọng và lợi ích chính đáng của nhân dân Nhà nước vìdân thì từ Chủ tịch nước đến Bộ trưởng, Thứ trưởng và cán bộ công chức đều
là đầy tớ trung thành của nhân dân tức là phục vụ nhân dân một cách tốt nhất
Nhà nước vì dân thì phải luôn luôn giữ cho bộ máy trong sạch, không
có bất kỳ đặc quyền, đặc lợi nào: phải chống mọi tiêu cực trong bộ máy nhànước như tham ô, lãng phí, quan liêu, thiếu tinh thần trách nhiệm, vô cảm,đùn đẩy trách nhiệm trước khó khăn của dân
1.2: Cơ sở (nguồn gốc) hình thành quan điểm Hồ Chí Minh về Nhà nước của dân, do dân, vì dân.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh là người yêu nước, thương dân nồngnàn tha thiết Người đến với chủ nghĩa Mác – Lê-nin bằng niềm tin mãnh liệt:
“Bây giờ học thuyết nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất
là chủ nghĩa Lê-nin” và con đường duy nhất mang lại độc lập cho dân tộc, tự
do cho đồng bào là con đường cách mạng vô sản, dùng bạo lực cách mạng để
Trang 7giành chính quyền về tay nhân dân Chính quyền là vấn đề cơ bản của mọicuộc cách mạng như V.I.Lê-nin đã chỉ rõ: “Cùng với việc tổ chức xây dựngĐảng cách mạng thì trong cuộc đấu tranh này, trước hết phải có Đảng cáchmệnh” , “Đảng có vững cách mệnh mới thành công” Chủ tịch Hồ Chí Minh
đã xây dựng nền tảng tư tưởng cho đường lối chiến lược, sách lược và phươngpháp cách mạng Trong đó tư tưởng của Người về vấn đề chính quyền nhànước hình thành khá sớm và rõ nét Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong xâydựng nhà nước kiểu mới, trước hết bắt nguồn từ đường lối cách mạng củaĐảng Một mặt, Người khẳng định bản chất giai cấp công nhân của nhà nước,mặt khác Người cũng khẳng định sự thống nhất giữa bản chất giai cấp côngnhân, tính chất nhân dân và dân tộc của nhà nước pháp quyền vì nó là đại diệncho toàn thể nhân dân và toàn dân tộc Bên cạnh đó, quá trình hoạt động cáchmạng của Hồ Chí Minh gắn liền với những nhận thức, tìm kiếm, lựa chọn mộthình thức, chế độ nhà nước thích hợp, thúc đẩy dân tộc Việt Nam phát triểntheo đúng quỹ đạo tiến bộ xã hội
Xuất phát từ nhu cầu giải phóng dân tộc, trên nền tảng chủ nghĩa yêunước, Hồ Chí Minh đã tiếp nhận chủ nghĩa Mác – Lênin, là lý luận cách mạngtiên tiến nhất của thời đại Được soi sáng bởi phương pháp luận biện chứngmácxít, thông qua hoạt động thực tiễn, Hồ Chí Minh đã phát hiện vị trí lịch sửcủa các chế độ nhà nước đang vận hành, trên cơ sở phân tích, so sánh và đặtchúng trong dòng chảy liền mạch của tiến bộ lịch sử Trong quá trình khảocứu, Hồ Chí Minh chú ý tìm hiểu hai loại hình nhà nước hiện thời: Nhà nướcdân chủ tư sản mà những đại diện tiêu biểu là Mỹ, Pháp và nhà nước xã hộichủ nghĩa ra đời từ Cách mạng Tháng Mười 1917
Trong nhận thức của Hồ Chí Minh, nhà nước tư sản dù ở Mỹ hay ởPháp, mặc dầu đã xác lập được một hệ thống giá trị theo các chuẩn mực dânchủ và nhân đạo, nhưng về thực chất vẫn là công cụ thống trị của một sốngười, vì lợi ích của thiểu số; đại bộ phận dân chúng vẫn bị bóc lột, nô dịch cả
ở chính quốc lẫn ở các nước thuộc địa Tính chất phiến diện nửa vời, không
Trang 8triệt để của nhà nước dân chủ tư sản, ngay trong bản chất của nó đã bộc lộnhững đối kháng không thể điều hòa và chắc chắn sẽ là nguyên nhân làmbùng nổ các cuộc cách mạng xã hội trong tương lai Cái gọi là “thiên đườngcủa dân chủ, tự do”, lý tưởng bình đẳng, bác ái chỉ còn là những ngôn từ sáorỗng, không có nội dung xã hội xác thực Vì vậy, mục đích giải phóng và pháttriển của xã hội Việt Nam không thể lựa chọn và đi theo kiểu nhà nước đó.Những nhận xét và khảo nghiệm của Hồ Chí Minh về nhà nước tư sản mangtính cách mạng, khoa học, có ý nghĩa phương pháp luận to lớn và ngày nayvẫn giữ nguyên giá trị
Đối lập với nhà nước tư sản là nhà nước Xôviết còn non trẻ, nhưng đãbộc lộ sức sống và những ưu thế nổi trội của mình, hướng vào phục vụ quầnchúng công - nông - binh, thật sự vì lợi ích của họ Đây chính là loại hình nhànước của chế độ xã hội mới mà cách mạng Việt Nam phải đi theo Như vậy,bằng những khảo nghiệm thực tiễn, với tư duy chính trị nhạy cảm, sắc sảo,vào những năm 20 của thế kỷ trước, Hồ Chí Minh đã quyết định lựa chọn conđường Cách mạng Tháng Mười, kiểu nhà nước theo học thuyết Mác - Lênin.Câu hỏi về con đường xóa bỏ nhà nước thực dân phong kiến và lấy gì để thaythế đã tìm được lời giải xác đáng Để lựa chọn kiểu nhà nước theo xu thế vậnđộng của lịch sử, Hồ Chí Minh dựa trên hai cơ sở chính Đó là tính chất nhândân và khả năng của nhà nước trong việc bảo đảm cuộc sống tự do, ấm no,hạnh phúc, thoả mãn các “nhu cầu trần thế” của nhân dân và con người Ở HồChí Minh, việc lựa chọn kiểu nhà nước gắn bó chặt chẽ với mục tiêu giảiphóng con người và phát triển xã hội
Tính chất sáng tạo độc đáo của Hồ Chí Minh là việc vận dụng kinhnghiệm Xô viết để kiến tạo, xây dựng nhà nước kiểu mới ở Việt Nam Vềmục đích, nguyên tắc, Người trung thành với “mô hình Xôviết”, nhưng lại cóbước đi, cách làm độc lập, không giáo điều, rập khuôn Có thể nói, Hồ ChíMinh chỉ lĩnh hội cái “tinh thần Xôviết” để định hình “mô hình Nhà nướcViệt Nam” Chính vì thế, năm 1941, khi về nước, trong quá trình xây dựng
Trang 9căn cứ địa cách mạng, Hồ Chí Minh không chủ trương xây dựng các Xôviết
đã từng xuất hiện trong phong trào Xôviết Nghệ Tĩnh (1930 - 1931) mà thànhlập Ủy ban Việt minh, Ủy ban giải phóng và Ủy ban nhân dân cách mạngtỉnh, liên tỉnh Giữa năm 1945, khu giải phóng Việt Bắc đã hình thành chínhquyền hoàn chỉnh Đồng bào toàn khu được hít thở không khí tự do, tự tổchức đời sống của mình, từ sản xuất, đánh giặc, quản lý mọi mặt đời sống xãhội đến bảo vệ chính quyền Bằng công tác thực tiễn chu đáo, thiết thực, các
ủy ban nhân dân, chính quyền kiểu mới cắm rễ trong lòng quần chúng, tạonên uy tín và sức mạnh Chính phủ lâm thời (Ủy ban giải phóng dân tộc ViệtNam) do Đại hội quốc dân Tân Trào bầu ra (16-8-1945) và Nhà nước hìnhthành theo quy định của Hiến pháp 1946 đều tiếp tục truyền thống này, thực
sự là một nhà nước dân chủ nhân dân
1.3: Quan điểm của Hồ Chí Minh về Nhà nước của dân, do dân,vì dân.
1.3.1: Nhà nước của dân.
Dân chủ là khát vọng muôn đời của con người Hồ Chí Minh quanniệm dân chủ có nghĩa là “dân là chủ” đối lập với quan niệm “quan chủ” Đây
là quan niệm được Hồ Chí Minh diễn đạt ngắn, gọn, đi thẳng vào bản chất củakhái niệm trong cấu tạo quyền lực của xã hội Mở rộng theo ý đó, Hồ ChíMinh còn cho rằng: “nước ta là nước dân chủ, nghĩa là nước nhà do nhân dânlàm chủ”, “chế độ ta là chế độ dân chủ Tức là nhân dân làm chủ”, “Nước ta
là nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân, vì dân là chủ”
Việc xây dựng nhà nước do nhân dân làm chủ là tư tưởng nhất quán
trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh và đây cũng là kết luận
mà người đã rút ra trong cuộc khảo sát cách mạng Mĩ, Pháp, Nga Nhà nướcViệt Nam kiểu mới thể hiện khối đại đoàn kết dân tộc trong đó có công, nông,
và trí thức là gốc và tất cả mọi người dân Việt Nam không phân biệt gái, trai,giàu, nghèo, nòi giống, dân tộc, tôn giáo đều là người chủ của Nhànước.Chính vì vậy Nhà nước của nhân dân trong tư tưởng Hồ Chí Minh đó là
Trang 10việc xâc lập tất cả mọi quyền lực trong Nhă nước vă xê hội đều thuộc về nhđndđn.Người khẳng định nước ta lă nước dđn chủ, bao nhiíu quyền hạn đều củadđn vă quyền lực nhă nước đều thuộc về nhđn dđn.Điều ấy được thể hiện rất
rõ trong bản hiến phâp đầu tiín của nước Việt Nam Dđn chủ Cộng hòa năm
1946 : Tính chất dđn chủ nhđn dđn lă một đặc trưng nổi bật của chính quyềnnhă nước kiểu mới trong lịch sử dđn tộc Việt Nam
Trong nước ta nhđn dđn lă người nắm giữ mọi quyền lực còn câc cơquan do nhđn dđn tổ chức ra nhđn viín,Nhă nước lă người được ủy quyềnthực hiện ý chí nguyện vọng của nhđn dđn vă trở thănh công bộc của nhđndđn.Trong tâc phẩm Thường thức chính trị của Hồ Chí Minh đê nói rất rõ : “
Ở nước ta chính quyền lă của nhđn dđn,do nhđn dđn lăm chủ Nhđn dđn lẵng chủ nắm chính quyền.Nhđn dđn bầu ra đại biểu thay mặt mình thi hănhchính quyền ấy.Thế lă dđn chủ”
Tổng tuyển cử lă dịp cho mọi toăn thể quốc dđn chọn ra người cótăi,có đức để gânh vâc công việc nước nhă.Chính vì vậy việc bầu cử ra Quốchội,Quốc hội lại cử ra Chính phủ,Chính phủ đó lại lại thực sự lă Chính phủcủa toăn thể nhđn dđn vă việc thông qua bầu bầu Quốc hội ,Chính phủ nhđndđn thực hiện quyền lực của mình bằng hình thức dđn chủ trực tiếp vă đạidiện.Trong tư tưởng Hồ Chí Minh quyền lực tối cao không chỉ việc bầu Quốchội,Hội đồng Nhđn dđn câc cấp mă còn ở quyền bêi miễn,giâm sât,kiểm soâtcâc đại biểu.Cơ chế dđn chủ năy lăm cho Quốc hội được trong sạch, giữ đượcphẩm chất, năng lực hoạt động vă Hồ Chí Minh đê khẳng định : “ Nếu Chínhphủ lăm hại dđn thì dđn có quyền đuổi Chính phủ” hay “ Nhđn dđn có quyềnbêi miễn đại biểu Quốc hội vă đại biểu Hội đồng nhđn dđn nếu những đại biểu
ấy tỏ ra không xứng đâng với sự tín nhiệm của nhđn dđn”
1.3.2: Nhă nước do dđn.
Nhă nước phải do dđn lựa chọn ,bầu ra đại biểu của mình.Nhă nước dodđn ủng hộ, giúp đỡ, đóng thuế đề nhă nước chi tiíu, hoạt động, vận hănh bộmây phục vụ nhđn dđn Nhă nước đó do dđn phí bình, xđy dựng, giúp đỡ
Trang 11Chính vì vậy, Hồ Chí Minh thường nhấn mạnh nhiệm vụ của những ngườicách mạng là phải làm cho dân hiểu, cho dân giác ngộ để nâng cao được tráchnhiệm làm chủ, nâng cao được ý thức trách nhiệm chăm lo xây dựng nhànước của mình Hồ Chí Minh khẳng định: Việc nước là việc chung, mỗingười đều phải có 87 trách nhiệm “ghé vai gánh vác một phần” Quyền lợi,quyền hạn bao giờ cũng đi đôi với trách nhiệm, nghĩa vụ.
Với vai trò là chủ nước nhà thực hiện sự ủy quyền của nhân dân,các
đại biểu bầu ra phải có trách nhiệm gần gũi sâu sắc để hiểu dân,lắng nghe ýkiến của nhân dân với tinh thần trách nhiệm để giải quyết những vấn đề thiếtthực trong xã hội.Theo quan điểm của Hồ Chí Minh : “ Nhà nước do nhân dânlập nên, do nhân dân ủng hộ, do nhân dân làm chủ” điều đó thể hiện rất rõquan điểm Nhà nước do dân.Để thể hiện nhân dân lao động làm chủ nhà nướcthì đại biểu do dân bầu ra phải có mối quan hệ thường xuyên với nhân dânnếu thoát li mối quan hệ này thì Nhà nước rất dễ rơi vào quan liêu, trì trệđứng trên đầu nhân dân trái với bản chất dân chủ đích thực vốn có của Nhànước kiểu mới
Hồ Chí Minh đã khẳng định : “ Toàn dân bầu ra Quốc hội – cơ quanquyền lực cao nhất của Nhà nước, cơ quan duy nhất có quyền lập pháp.Trong
tư tưởng của người nhà nước do dân làm chủ còn bao hàm nội dung quantrọng đó là nhân dân có quyền kiểm soát nhà nước.Hồ Chí Minh đã nhấnmạnh : “ Dân dùng đầy tớ làm việc cho mình thì phải giúp đỡ Chính phủ.NếuChính phủ sai thì phải phê bình,phê bình chứ không phải chửi”.Người đãkhẳng định rất rõ là người làm chủ nhà nước nhân dân có quyền thông qua cơchế dân chủ dựng sinh quyền lực nhưng đồng thời nhân dân cũng phải cónghĩa vụ xây dựng và bảo vệ Nhà nước làm cho Nhà nước ngày càng hoànthiện trong sạch,vững mạnh.Để làm được điều đó nhân dân phải tăng cườnghọc thức,tăng cường vai trò làm chủ của mình
Nhà nước do dân thể hiện sự thống nhất biện chứng của quyền lợi vànghĩa vụ, thể hiện triệt để bản chất dân chủ của nhà nước kiểu mới Hồ Chí
Trang 12Minh khẳng định: Việc nước là việc chung, mỗi người đều phải có tráchnhiệm "ghé vai gánh vác một phần" Quyền lợi, quyền hạn bao giờ cũng điđôi với trách nhiệm, nghĩa vụ
1.3.3: Nhà nước vì dân.
Nhà nước lấy lợi ích chung, lợi ích chính đáng của nhân dân làm mụctiêu, tất cả vì lợi ích của nhân dân là quan trọng nhất, ngoài ra không có bất kìlợi ích nào khác Qua đó Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: “Việc gì có lợi cho dânthì chúng ta phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân ta phải hết sức tránh.”Người thường xuyên căn dặn mọi đường lối, chính sách đều chỉ nhằm manglại quyền lợi cho nhân dân Phải chú ý giải quyết các vấn đề dẫu khó khăn đếnđâu cũng không nản những vấn đề quan hệ tới đời sống của nhân dân, phảithực hiện cho dân chăm lo cứu tế nạn đói cho đan chu đáo, trừ nạn mù chữcho dân để nâng cao đời sống vật chất cho dân Người đã khẳng định: “TừChủ tịch nước đến công chức bình thường đều phải làm công bộc, làm đầy tớcho nhân dân.”
Theo Hồ Chí Minh “Chúng ta tranh được tự do, độc lập rồi mà dân cứchết đói, chết rét, thì tự do, độc lập cũng không làm gì Dân chỉ biết rõ giá chịcủa tự do,của độc lập khi mà dân được ăn no mặc đủ” Nhà nước vì dân là nhànước phục vụ cho lợi ích và nguyện vọng của nhân dân, không có đặc quyền,đặc lợi, thực sự trong sạch, cần, kiệm, liêm, chính
Là nhà nước do nhân dân lao động làm chủ, do đó mọi hoạt động củaNhà nước đều mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân Không có đặcquyền,đặc lợi,thực sự trong sạch,cần kiệm,liêm chính
Theo Hồ Chí Minh việc đáp ứng và thỏa mãn nhu cầu, lợi ích của nhândân là tiêu chí số một để đánh giá hiệu quả năng lực hoạt động của nhà nước.Chính vì vậy, Hồ Chí Minh thường nhấn mạnh nhiệm vụ của những ngườicách mạng là phải làm cho dân hiểu, cho dân giác ngộ để nâng cao được tráchnhiệm làm chủ, nâng cao được ý thức trách nhiệm chăm lo xây dựng nhànước của mình Hồ Chí Minh khẳng định: Việc nước là việc chung, mỗi
Trang 13người đều phải có trách nhiệm “ghé vai gánh vác một phần” Quyền lợi,quyền hạn bao giờ cũng đi đôi với trách nhiệm, nghĩa vụ Mọi hoạt động củachính quyền phải nhằm mục tiêu mang lại quyền lợi cho nhân dân và lấy conngười làm mục tiêu phấn đấu lâu dài Trách nhiệm của Nhà nước là nhằmthỏa mãn những nhu cầu thiết yếu của nhân dân.
1.4: Giá trị lí luận và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước của dân, do dân, vì dân.
Dưới sự lãnh đạo của Hồ Chí Minh, Nhà nước Việt Nam ngày càngđược củng cố và hoàn thiện về các mặt: lập pháp, hành pháp và tư pháp, thật
sự là công cụ quyền lực của nhân dân, đại diện cho ý chí, lợi ích và nguyệnvọng của toàn dân tộc Trong xây dựng và lãnh đạo nhà nước, Hồ Chí Minh
đã tuân thủ các nguyên tắc cơ bản, bảo đảm quyền lực nhà nước là thống nhất,
có phân công, phân nhiệm rõ ràng nhằm thực hiện mục tiêu dân tộc độc lập,dân quyền tự do, dân sinh hạnh phúc Căn cứ vào các nhiệm vụ cách mạngtrong từng thời kỳ, Người đã chỉ đạo tổ chức bộ máy nhà nước gọn, nhẹ, thíchhợp, đủ năng lực và trí tuệ quản lý đất nước
Hồ Chí Minh luôn luôn căn dặn cán bộ chính quyền, đoàn thể phải tin ởdân, vì khả năng của dân là to lớn, là vô tận Trong toàn bộ hoạt động củamình với cương vị là người đứng đầu Nhà nước, Hồ Chí Minh luôn luônkhẳng định tư tưởng nước lấy dân làm gốc, lợi ích của nhân dân là trước hết
và trên hết, nhiệm vụ của chính quyền và đoàn thể là phụng sự nhân dân
Xây dựng một xã hội dân chủ trong đó cán bộ, đảng viên và công chứcphải thực sự là công bộc của nhân dân Xác định các hình thức tổ chức và có
cơ chế để nhân dân thực hiện quyền dân chủ trên các lĩnh vực kinh tế, chínhtrị, văn hóa, xã hội Đề cao trách nhiệm của các tổ chức Đảng, Nhà nước đốivới nhân dân Bộ máy nhà nước, các thiết chế khác trong hệ thống chính trị cónhiệm vụ đề xuất ý kiến với Đảng trong quá trình xây dựng, hoạch định tổchức thực hiện đường lối chính sách của Đảng Đảng ta xác định Nhà nướcbảo đảm quyền làm chủ thật sự của nhân dân, thể chế hóa bằng Hiến pháp và