H C VI N BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUY NỌ Ệ Ề KHOA NHÀ N C VÀ PHÁP LU TƯỚ Ậ *** TI U LU N Ể Ậ MÔN QU N LÝ NHÀ N C C A CÁC C QUANẢ ƯỚ Ủ Ơ QUY N L C NHÀ N CỀ Ự ƯỚ Đ tài TÍNH TH NG NH T C A QUY N L C NHÀề Ố Ấ Ủ[.]
Trang 1H C VI N BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUY NỌ Ệ Ề
KHOA NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LU TẬ
***
TI U LU N Ể Ậ
Đ tài: TÍNH TH NG NH T C A QUY N L C NHÀ ề Ố Ấ Ủ Ề Ự
N ƯỚ C TRONG QU N LÝ NHÀ N Ả ƯỚ Ở C VI T NAM HI N Ệ Ệ
NAY
Sinh viên th c hi n: Ph m Thành Nhânự ệ ạ
L p: KHQLNN K40B Kiên Giangớ
Trang 22
Trang 33
M Đ U Ở Ầ
1. Lý do ch n đ tàiọ ề
2. M c đích, nhi m v nghiên c u ụ ệ ụ ứ
3. Đ i tố ượng
4. Phương pháp nghiên c uứ
5. K t c u ế ấ c a ti u lu nủ ể ậ
N I DUNG Ộ
CHƯƠNG I: M T S V N Đ CHUNG V C QUAN QU N LÝ NHÀỘ Ố Ấ Ề Ề Ơ Ả
NƯỚC C A C QUAN QUY N L C NHÀ NỦ Ơ Ề Ự ƯỚC
1.1. Quy n l c c a c quan quy n l c nhà nề ự ủ ơ ề ự ước
1.2. Qu n lý nhà nả ướ ủ ơc c a c quan quy n l c nhà nề ự ước
CHƯƠNG II: NH NG NGUYÊN T C C B N TRONG QU N LÝ NHÀỮ Ắ Ơ Ả Ả
NƯỚC C A C QUAN QUY N L C NHÀ NỦ Ơ Ề Ự ƯỚC
1.1. Khái ni m, đ c đi m c a nguyên t cệ ặ ể ủ ắ
2. Nguyên t c t ch cắ ổ ứ
2.1. Nguyên t c lãnh đ oắ ạ
2.2. Nguyên t c t p trung dân chắ ậ ủ
2.3 Nguyên t c bình đ ng, công b ngắ ẳ ằ
3.Nguyên t c ho t đ ngắ ạ ộ
3.1. Nguyên t c quy t đ nh theo đa sắ ế ị ố
3.2. Nguyên t c công khaiắ
3.3. Nguyên t c tranh lu nắ ậ
3.4. S tuân th quy trình, th t cự ủ ủ ụ
CHƯƠNG III: QU C H I C QUAN QUY N L C NHÀ NỐ Ộ Ơ Ề Ự ƯỚC CAO
NH T C A NẤ Ủ ƯỚC C NG HÒA XÃ H I CH NGHĨA VI T NAMỘ Ộ Ủ Ệ
1. V trí, tính ch t c a Qu c h iị ấ ủ ố ộ
2. Ch c năng nhi m v c a Qu c h iứ ệ ụ ủ ố ộ
Trang 4CHƯƠNG IV: QUY N L C NHÀ NỀ Ự ƯỚC TRONG QU N LÝ NHÀ NẢ ƯỚC
VI T NAM CÓ TÍNH TH NG NH T
CHƯƠNG V: NH N XÉT CHUNGẬ
K T LU N Ế Ậ
Trang 55
M Đ UỞ Ầ
1. Lý do ch n đ tàiọ ề
T khi con ngừ ười khai sinh ra cho đ n nay thì đã tr i qua b n ki u nhàế ả ố ể
nước các ki u đó là: nhà nể ước đ u tiên là nhà nầ ước ch nô, th hai là nhà nủ ứ ướ c phong ki n, th ba là nhà nế ứ ướ ư ảc t s n, th t là nhà nứ ư ước xã h i ch nghĩa. Dùộ ủ
ki u nhà n c nào con ng i cũng mu n h ng đ n bình đ ng cho các t ng
l p trong xã h i và nhà nớ ộ ước xã h i ch nghĩa là nhà nộ ủ ước đang được các nướ c trên th gi i nói chung và Vi t Nam nói riêng hế ớ ệ ướng đ n đây có th xem là nhàế ể
nước ti n b nh t và cu i cùng trong l ch s Vai trò c a nhà nế ộ ấ ố ị ử ủ ướ ở ấ ỳ ộ c b t k m t
qu c gia nào cũng đ u r t to l n. Phố ề ấ ớ ương th c và hi u qu qu n lý c a nhàứ ệ ả ả ủ
nước có nh hả ưởng tr c ti p và quy t đ nh đ i v i s phát tri n v m i m tự ế ế ị ố ớ ự ể ề ọ ặ
c a qu c gia đó. Chính vì th chúng ta c n hi u rõ v b máy nhà nủ ố ế ầ ể ề ộ ước, đ cặ
bi t là b máy nhà nệ ộ ước xã h i ch nghĩa đ t đó đ a ra cách th c qu n lýộ ủ ể ừ ư ứ ả cũng nh đi u hành nhà nư ề ướ ố ơc t t h n.
B máy nhà nộ ước là m t ch nh th th ng nh t, độ ỉ ể ố ấ ượ ạc t o thành b i các cở ơ quan nhà nước g m b n h th ng c quan chính: c quan l p pháp, c quanồ ố ệ ố ơ ơ ậ ơ hành chính, c quan toà án và c quan ki m sát. C quan quy n l c nhà nơ ơ ể ơ ề ự ước là
b ph n h p thành c a b máy nhà nộ ậ ợ ủ ộ ước, được thành l p đ th c hi n ch cậ ể ự ệ ứ năng qu n lí nhà nả ước. Ch th qu n lý nhà nủ ể ả ước là các cá nhân hay t ch cổ ứ mang quy n l c nhà nề ự ước, nhân danh nhà nước và th c hi n ch c năng qu n lýự ệ ứ ả hành chính nhà nước. Và có th kh ng đ nh r ng ch th qu n lí nhà nể ẳ ị ằ ủ ể ả ước quan
tr ng nh t là c quan quy n l c nhà nọ ấ ơ ề ự ước. Đ làm rõ nh n đ nh trên, em ch nể ậ ị ọ nghiên c u đ tài: Tính th ng nh t c a c quan quy n l c nhà nứ ề ớ ấ ủ ơ ề ự ước trong qu nả
lý nhà nước Vi t Nam hi n nay.ệ ệ
2. M c đích, nhi m v nghiên c u ụ ệ ụ ứ
Trang 6Vi t Nam đã l a ch n cho mình con đệ ự ọ ường ti n lên ch nghĩa xã h i vàế ủ ộ xây d ng nhà nự ước xã h i ch nghĩa. Đ ng và Ch t ch H Chí Minh t lâu đãộ ủ ả ủ ị ồ ừ
có quan đi m rõ ràng và đúng đ n v nhà nể ắ ề ước xã h i ch nghĩa đó là: “Nhàộ ủ
nước c a dân, do dân, vì dân”. T khi đ i m i đ t nủ ừ ổ ớ ấ ước, Đ ng ta l i càng chúả ạ
tr ng v n d ng, phát tri n, c th hoá v n đ nhà nọ ậ ụ ể ụ ể ấ ề ước c a dân, do dân, vì dân.ủ
Do v y, s qu n lý c a nhà nậ ự ả ủ ước đ i v i m i m t c a đ i s ng xã h i l i càngố ớ ọ ặ ủ ờ ố ộ ạ
nh h ng m nh m đ i v i s phát tri n và b m t c a đ t n c. V n đ
ả ưở ạ ẽ ố ớ ự ể ộ ặ ủ ấ ướ ấ ề nâng cao vai trò c a nhà nủ ước là m t v n đ h t s c h tr ng; luôn độ ấ ề ế ứ ệ ọ ược Đ ng,ả Nhà nước ta quan tâm, chú ý và đ a ra trong các k Đ i h i Đ ng. M c dù nhàư ỳ ạ ộ ả ặ
nước ta đã phát huy vai trò c a mình m t cách có hi u qu trong nhi u lĩnh v củ ộ ệ ả ề ự
c a đ t nủ ấ ước, nh ng không ph i không có nh ng h n ch Vì v y, chúng ta c nư ả ữ ạ ế ậ ầ nghiên c u, đi sâu tìm hi u tính th ng nh t c a quy n l c nhà nứ ể ố ấ ủ ề ự ước tìm ra nh ngữ
m t tích c c cũng nh h n ch nh m hoàn thi n b máy nhà nặ ự ư ạ ế ằ ệ ộ ước, khi quy nề
l c nhà nự ước được th ng nh t thì vi c phát tri n m i m t c a đ i s ng xã h iố ấ ệ ể ọ ặ ủ ờ ố ộ
m i đớ ượ ảc c i thi n, phát tri n b n v ng và t t đ p h n. ệ ể ề ữ ố ẹ ơ
Đ tàiề nghiên cúu nh ng quan h qu n lý phát sinh trong quá trình t ch c,ữ ệ ả ổ ứ
th c thi quy n l c nhà nự ề ự ước c a các c quan nhà nủ ơ ước nói chung, c a c quanủ ơ quy n l c nhà nề ự ước nói riêng và tính th ng nh t c a c quan quy n l c nhàố ấ ủ ơ ề ự
nướ Các khái ni m, các ph m trù c bc ệ ạ ơ ản, các y u t , các b ph n c u thànhế ố ộ ậ ấ
c a h th ng qu n lý nhà nủ ệ ố ả ướ c a c qaun quy n l c nhà nc ủ ơ ề ự ướ ; m i quan hc ố ệ
gi a các y u t , các b ph n c u thành h th ng qu n lý nhà nữ ế ố ộ ậ ấ ệ ố ả ước; nguyên t c,ắ
ch c năng, nhi m v , hình th c, phứ ệ ụ ứ ương pháp qu n lý nhà nả ước c a c quanủ ơ quy n l c nhà nề ự ước. Trên c sơ ở đó, đ tài còn ề nghiên c u quá trình đứ ổi m i,ớ hoàn thi n v t ch c và ho t đ ng c a h th ng c quan quy n l c nhà nệ ề ổ ứ ạ ộ ủ ệ ố ơ ề ự ướ c trong quá trình qu n lý nhà nả ướ đ đi đ n tính th ng nh t chungc ể ế ố ấ
3. Đ i tố ượng
Đ tài nghiên c uề ứ d a trên n n t ng lý lu n c b n c a Ch nghĩa Mác ự ề ả ậ ơ ả ủ ủ Lênin, đ ng th i s d ng nh ng ki n th c c b n c a nhi u môn khoa h c khácồ ờ ử ụ ữ ế ứ ơ ả ủ ề ọ
Trang 77
nh Lý lu n v Nhà nư ậ ề ước và pháp lu t, Khoa h c qu n lý, Lý thuy t chung vậ ọ ả ế ề
qu n lý xã h i, đ th c hi n nhi m v c a nó. Môn h c qu n lý nhà nả ộ ể ự ệ ệ ụ ủ ọ ả ướ c cửa c quan quy n l c nhà nơ ề ự ước góp ph n t o c s khoa h c cho vi c ti p t cầ ạ ơ ở ọ ệ ế ụ xây d ng và hoàn thi n v t ch c và ho t đ ng c a b máy nhà nự ệ ề ổ ứ ạ ộ ủ ộ ước nói chung, t ch c và ho t đ ng c a c quan quy n l c nhà nổ ứ ạ ộ ủ ơ ề ự ước nói riêng và đi đ nế tính th ng nh t c a c quan quy n l c nhà nố ấ ủ ơ ề ự ước
4. Phương pháp nghiên c uứ
Môn h c qu n lý nhà nọ ả ướ ủ ơc c a c quan quy n l c nhà nề ự ướ ấc l y ch nghĩaủ duy v t bi n ch ng và chù nghĩa duy v t l ch s ; phép bi n ch ng duy v t làmậ ệ ử ậ ị ử ệ ứ ậ
phương pháp lu n nghiên c u. Đi u dó có nghĩa là:ậ ứ ề
Th nh t, nghiên c u v c quan quy n l c nhà nứ ấ ứ ề ơ ề ự ước (c c u t ch c vàơ ấ ổ ứ
ch c năng) ph i xu t phát t đ i s ng xã h i và s tác đ ng tr l i đ i v i đ iứ ả ấ ừ ờ ố ộ ự ộ ờ ạ ố ớ ờ
s ng xã h i.ố ộ
Th hai, khi nghiên c u cứ ứ ầ xem xét s t n t i, phát tri n cùa c quann ự ồ ạ ể ơ quy n l c nhà nề ự ước và tính th ng c a c quan quy n l c nhà nố ủ ơ ề ự ước trong qu nả
lý nhà nước trong m i quan h bi n ch ng v i các hi n tố ệ ệ ứ ớ ệ ượng khác c a thủ ượ ng
t ng ki n trúc.ầ ế
Th ba, chú tr ng m i quan h th ng nh t, tác đ ng gi a c c u t ch cứ ọ ố ệ ố ấ ộ ữ ơ ấ ổ ứ
và ch c năng cứ ủa c quan quy n l c nhà nơ ề ự ước trong quản lý nhà nước
Ngoài ra, m t s khoa h c c th khác n m trong h th ng các ki n th cộ ổ ọ ụ ể ằ ệ ố ế ứ
v quề ả lý đòi h i vi c nghiên c u môn h c ph i có s k t h p khoa h c nh ngn ỏ ệ ứ ọ ả ự ế ợ ọ ữ khái quát lý lu n trong quá trình nghiên c u.ậ ứ
5. K t c u ế ấ c a ti u lu nủ ể ậ
Bao g m 3 ph n M đ u, N i dung và K t lu n.ồ ầ ở ầ ộ ế ậ
Trang 8N I DUNG Ộ
CHƯƠNG I
M T S V N Đ CHUNG V C QUAN QU N LÝ NHÀ NỘ Ố Ấ Ề Ề Ư Ả ƯỚC C AỦ
C QUAN QUY N L C NHÀ NƠ Ề Ự ƯỚC
1.1. Quy n l c c a c quan quy n l c nhà nề ự ủ ơ ề ự ước
V i t cớ ư ách là m t ph m trù c a khoa h c chính tr , quy n l c đã độ ạ ủ ọ ị ề ự ượ c nghiên c u qua các th i k T c đ i trong tác ph m “Chính tr Aten” c aử ờ ỳ ừ ổ ạ ẩ ị ủ Arixt t đ n th i trung c b i các nhà th n h c, các nhà ph c h ng, các nhàổ ể ờ ổ ờ ầ ọ ụ ư không tưởng, các nhà bách khoa đ n các nhà chính tr hi n đ i và các nhà báchế ị ệ ạ khoa tri t h c toàn th Liên xô (cũ) v n ch a d a ra đế ọ ư ẫ ư ư ược đ nh nghĩa v quy nị ề ề
l c mang tính thuy t ph c cao. Tuy nhiên, ự ế ụ ở góc đ chung nh t, n i hàm c aộ ấ ộ ủ khái ni m quy n l c bao g m:ệ ề ự ồ
M t là, ộ quy n l c ra đ i và t n t i cùng v i xã h i loài ngề ự ờ ồ ạ ớ ộ ười. S t n t iự ồ ạ
c a loài ngủ ười, ngoài nh ng ho t đ ng riêng bi t c a t ng cá th ngữ ạ ộ ệ ủ ừ ể ười, con
người còn có ho t đ ng chung trong c ng đ ng. S ho t đ ng chung gi a ngạ ộ ộ ồ ự ạ ộ ữ ườ i
v i ngớ ườ ại t o ra quy n c a ngề ủ ười này đố v i ngi ớ ười khác. Hay nói m t cáchộ khác là quy n l c chính là m t lo i quan h xã h i.ề ự ộ ạ ệ ộ
Hai là, quy n l c mang tính khách quan. Quy n l c tuy ra đ i và t n t iề ự ề ự ờ ồ ạ cùng v i ho t đ ng c a xã h i loài ngớ ạ ộ ủ ộ ười nh ng nó không ph thu c vào ý chíư ụ ộ
ch quan c a con ngủ ủ ười mà đòi h i con ngỏ ười ph i nh n th c và s d ng đúngả ậ ứ ử ụ
nh nh ng gì nó có. Tính khách quan cư ữ ủ quy n l c b t ngu n t b n ch t xãa ề ự ắ ồ ừ ả ấ
h i c a con ngộ ủ ười mà suy đ n cùng là tính quy đ nh c a s n xu t v t ch t đ iế ị ủ ả ấ ậ ấ ổ
Trang 99
v i s t n t i và phát tri n c a con ngớ ự ồ ạ ể ủ ười và loài người
Ba là, quy n l c mang tính ph bi n. Song trong xã h i, m i ngề ự ổ ế ộ ỗ ười có nhi u moi liên h gi a ngề ệ ữ ườ ới v i người mà m i quan h xã h i xác đ nh m tỗ ệ ộ ị ộ quan h quy n l c tệ ề ự ương ng nên m i ngứ ỗ ườ ấi t t ph i tham gia nhi u quan hả ề ệ quy n l c khác nhau. T ng quy n l c v a t n t i đ c l p, v a đan xen ch ngề ự ừ ề ự ừ ồ ạ ộ ậ ừ ồ chéo lên nhau t o nên m t t ng hòa các quan h quy n l c theo yêu c u c a xãạ ộ ổ ệ ề ự ầ ủ
h i.ộ
Bốn là, quy n l c là quan h gi a ngề ự ệ ữ ười ch huy và ngỉ ười thi hành. Bấ cứ t
ho t ạ đ ng chung nào cũng ph i c ngộ ả ỏ ườ ổi t ch c chi huy và ngứ ười ph c tùng sụ ự
t ch c chi huy đó. Ch huy và ph c tùng ch huy là c i ngu n, đi m xu t phát, làổ ứ ỉ ụ ỉ ộ ồ ể ẩ
n i dung trung tâm c a m i quy n l c. Vì v y, Ph.Ănghen đã cho r ng quy n uyộ ủ ọ ề ự ậ ằ ề
là ý chí c a ngủ ười khác bu c ta ph i ti p thu, quy n uy l y s ph c tùng làmộ ả ế ề ấ ự ụ
ti n d ề ề
T ừ đó, có th hi u: ể ể quy n l c là ề ự ý chí c a ngủ ười này được người khác thi hành th hi n m i quan h gi a ngể ệ ắ ệ ữ ười ch huy v i ngỉ ớ ười ch u s chi huy, gi aị ự ữ
ngườ ượi đ c giao quy n v i ngề ớ ười đã trao quyên; đó là quyên uy và th l c đù để ự ể quy t đ nh vi c đi u hành ngế ị ệ ề ười khác ho t đ ng theo ý chạ ộ í c aủ mình
1.2. Qu n lý nhà nả ướ ủc c a c quan quy n l c nhà nơ ề ự ước Quản lý nhà nước xu t hi n cùng v i nhà nấ ệ ớ ước, là qu n lý công vi c c aả ệ ủ nhà nướ (là s quc ự ản lý cùa nhà nước đoi v i xã h i và công dân).ớ ộ N i hàm c aộ ủ
qu n lý nhà nả ước thay đ i ph thu c vào ch đ chính tr , trình đ phát tri nổ ụ ộ ế ộ ị ộ ể kinh t xã h i cùa m i m t qu c gia qua các giai đo n l ch sế ộ ỗ ộ ố ạ ị ử.
Ngày nay, quản lý nhà nước xét v m t ch c năng bao g m ho t đ ng l pề ặ ứ ồ ạ ộ ậ pháp, ho t đ ng hành chính ạ ộ (chấp hành và đi u hành) ề và ho t đ ng t pháp.ạ ộ ư
Trong h th ng xã h i, t n t i rệ ố ộ ồ ạ ấ nhi u ch tht ề ủ ể tham gia qu n lý xã h iả ộ
nh : đư ảng, nhà nước, t ch c chính tr xã h i, các đoàn th nhân dân, các hi pổ ứ ị ộ ể ệ
h i Trong s qu n lý độ ự ả ó thì quản lý nhà nước có nh ng đi m khác bi t, thữ ể ệ ể
hi n:ệ
Trang 10Thứ nh t ấ , qu n lý nhà nả ước là qu n lý xã h i nh ng không ph i b t c sả ộ ư ả ấ ứ ự
qu n lý xã h i nào cũng là qu n lý nhà nả ộ ả ước;
Th hai, ứ ch th quủ ể ản lý nhà nước là ch th duy nh t đủ ể ấ ược qu n lý toànả
di n xã h i;ệ ộ
Th ba, ứ Nhà nước là ch th duy nh t đủ ể ấ ượ ử ục s d ng quy n l c nhà nề ự ướ c trong vi c th c hi n ch c năng qu n lý c a mình đôi v i xã h i;ệ ự ệ ứ ả ủ ớ ộ
Th t , ứ ư Nhà nước là chù th duy nh t s d ng lu t pháp là công c chể ấ ử ụ ậ ụ ủ
y u đ th c hi n ch c năng qu n lý xã h i c a mình.ế ể ự ệ ứ ả ộ ủ
Có th hi u qu n lý nhà nể ể ả ước là m t d ng qu n lý xã h i đ c bi t, mangộ ạ ả ộ ặ ệ tính quy n l c nhà nề ự ước và s d ng pháp lu t nhà nử ụ ậ ước đ đi u ch nh hành viể ề ỉ
ho t đ ng c a con ngạ ộ ủ ười trên t t c các lĩnh v c c a đ i song xã h i do các cấ ả ự ủ ờ ộ ơ quan trong b máy nhà nộ ước th c hi n, nhự ệ ằm tho mãn nhu c u h p pháp c aả ầ ợ ủ con người, duy trì s n đ nh và phát tri n c a xã h i.ự ổ ị ể ủ ộ
Nói cách khác, quản lý nhà nước là s tác đ ng cùa các ch th mangự ộ ủ ể quy n l c nhà nề ự ước, ch y u b ng pháp lu t t i các đ i tủ ế ằ ậ ớ ố ượng qu n lý nh mả ằ
th c hi n các ch c năng đ i n i và đ i ngo i c a Nhà nự ệ ứ ố ộ ố ạ ủ ước
Trong b máy c a Nhà nộ ủ ước C ng hòa xã h i ch nghĩa Vi t Nam, Qu cộ ộ ủ ệ ố
h i độ ược xác đ nh là “c ị ơ quan đ i bi u cao nh t c a Nhân dân, c quan quy n ạ ể ấ ủ ơ ể
l c nhà n ự ướ c cao nh t c a n ấ ủ ướ c C ng hòa xã h i ch nghĩa Vi t Nam.'” ộ ộ ủ ệ Các
quy n l p pháp, hành pháp và t pháp đ u b t ngu n t c ch l p hiên c aề ậ ư ề ắ ồ ừ ơ ế ậ ủ
Qu c h i. Qu c h i gi quy n l p pháp và phân công các c quan khác (Chố ộ ố ộ ữ ề ậ ơ ủ
t ch nị ước, Chính ph , Tòa án nhân dân t i cao, Vi n ki m sát nhân dân t i cao)ủ ố ệ ể ố
th c hi n quy n hành pháp và t phápự ệ ề ư
CHƯƠNG II
NH NG NGUYÊN T C C B N TRONG QU N LÝ NHÀ NỮ Ắ Ơ Ả Ả ƯỚC C AỦ
C QUAN QUY N L C NHÀ NƠ Ề Ự ƯỚC 1.1. Khái ni m, đ c đi m c a nguyên t cệ ặ ể ủ ắ
Trong t ch c và ho t đ ng quổ ứ ạ ộ ản lý nhà nước c a c quan quy n l c nhàủ ơ ề ự