Chuyển dịch kinh tế ở huyện Sa Mi Cai.doc

Chuyển dịch kinh tế ở huyện Sa Mi Cai

phần mở đầu

Si MA Cai là huyện mới đợc tái lập với 13 xã đều thuộc diện các xã

đặc biệt khó khăn, tách ra từ huyện Bắc hà - tỉnh Lào Cai Nằm ở phía ĐôngBắc của tỉnh là huyện biên giới với Trung Quốc, giao thông đi lại khó khăn.Núi đá là chủ yếu Tài nguyên khoáng sản nghèo nàn Dân c chủ yếu là đồngbào các dân tộc thiểu số sống bằng nghề nông làm nơng, rẫy, trồng rừng Sảnxuất ở đây phần lớn còn mang tính tự phát, tự cung, tự cấp với trình độ thấpkém Kỹ thuật canh tác lạc hậu Trong những năm đổi mới, cùng với sự thay

đổi về kinh tế, cơ cấu kinh tế nông thôn có chuyển dịch nhng rất nhỏ vàchậm chạp trong khi đó, nhu cầu về đa dạng các sản phẩm, sản phẩm có giátrị kinh tế cao, ngày một tăng lên Do vậy việc chuyển đổi một phận diệntích đất trồng ngô, trồng lúa sang chăn nuôi Và trồng các loại cây, con cógiá trị kinh tế cao, kết hợp hài hoà giữa trồng trọt, chăn nuôi phát triển một

số ngành nông sản phẩm theo hớng sản xuất hàng hoá là một đòi hỏi cấpbách

Mặt khác, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn đang là một xu hớng

và là một chủ trơng đúng đắn, bức thiết của lãnh đạo các ngành, các cấphuyện Si Ma Cai

Là một ngời con sinh ra và lớn lên ở huyện Si Ma Cai nên với mongmuốn vùng quê của mình ngày càng phát triển, giàu đẹp góp phần nhỏ trong

sự phát triển của nền kinh tế quốc dân, vì vậy em đã chọn đề tài: "Một số

vấn đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn ở huyện Si Ma Cai" làm đề

án môn học chuyên ngành của mình

Do kiến thức bản thân còn nhiều hạn chế, vì vậy khó tránh khỏi nhữngsai sót, rất mong nhận đợc sự góp ý quý báu của các thầy cô và bạn đọc

Phần i Cơ sở lý luận của chuyển dịch cơ cấu kinh tế

ơng quan giữa các thành phần, các nhân tố đó Trong bất kỳ một nền kinh tếquốc dân nào, ngời ta cũng có thể định tính hoặc định lợng đợc mức độ pháttriển của CCKT Các mối quan hệ này một mặt biểu tợng sự tơng quan vềmặt số lợng, mặt khác nó biểu hiện mối quan hệ hữu cơ của chúng về mặtchất lợng và đợc xác lập trong điều kiện cụ thể với những giai đoạn pháttriển nhất định, phù hợp với đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội cụ thể củamỗi nền kinh tế

Cơ cấu kinh tế không chỉ giới hạn về các mối quan hệ tỷ lệ giữa cácngành có tính chất cố định mà luôn luôn vận động, thay đổi để phù hợp vớiyêu cầu phát triển của nền kinh tế trong từng thời kỳ, nhằm mục tiêu pháttriển, tăng trởng kinh tế, nâng cao hiệu quả sản xuất

Để cơ cấu kinh tế phát huy hiệu quả thì cần phải có một quá trình, mộtthời gian nhất định Thời gian ấy dài hay ngắn phải tuỳ thuộc vào đặc thùriêng của từng loại CCKT

Tuy nhiên trạng thái của các điều kiện tự nhiên, xã hội luôn luôn vận

động không ngừng Do vậy việc duy trì quá lâu một cơ cấu kinh tế sẽ làmgiảm đi tính hiệu quả do bản thân cơ cấu mang lại Điều đó đòi hỏi nhữngnhà quản lý phải có tầm nhìn chiến lợc, cập nhập thông tin phục vụ cho việchoạch định những chính sách mới và có những điều chỉnh phù hợp kịp thờivới yêu cầu của tình hình mới

Mặt khác sự thay đổi đột ngột và nhanh chóng sẽ gây ra những tác

động tiêu cực, ảnh hởng nghiêm trọng đến sự tăng trởng và phát triển củanền kinh tế Cần phải thấy rõ rằng cơ cấu kinh tế không phải là một mục tiêu

những xem xét đánh giá dựa vào mục tiêu đạt hiệu quả kinh tế xã hội màCCKT đó mang lại nh thế nào Điều này cần thiết cho việc chuyển dịch cơcấu kinh tế cả nớc, riêng các vùng, các doanh nghiệp, trong đó có tồn tại cơcấu kinh tế nông thôn.

* Cơ cấu kinh tế nông thôn:

Cơ cấu kinh tế nông thôn là tổng thể các mối quan hệ kinh tế trongkhu vực nông thôn Nó là cấu trúc hữu cơ các bộ phận kinh tế trong khu vựcnông thôn trong quá trình phát triển, có mối quan hệ gắn bó hữu cơ với nhautheo những tỷ lệ nhất định về mặt lợng và có liên quan chặt chẽ về mặt chất,chúng có tác động qua lại lẫn nhau, trong không gian và thời gian, phù hợpvới những điều kiện kinh tế xã hội nhất định, tạo thành một hệ thống kinh tếnông thôn CCKT nông thôn là một bộ phận hợp thành, không thể tách rờiCCKT quốc dân Nó đóng vai trò quan trọng trong phát triển nền kinh tếquốc dân, nhất là đối với các nớc kém phát triển Kinh tế nông thôn bao gồmcác hoạt động sản xuất kinh doanh và dịch vụ đợc tiến hành trên địa bànnông thôn

Xác lập CCKT nông thôn chính là giải quyết mối quan hệ giữa những

bộ phận cấu thành trong tổng thể kinh tế nông thôn dới tác động của lực lợngsản xuất, giữa tự nhiên và con ngời, đồng thời giải quyết mối quan hệ giữakinh tế nông thôn và kinh tế thành thị trong điều kiện và hoàn cảnh lịch sử

cụ thể

Cơ cấu kinh tế nông thôn cũng đợc xem xét trên các mặt và các mốiquan hệ của chúng nh: Cơ cấu các ngành kinh tế nông thôn, cơ cấu các vùnglãnh thổ và cơ cấu các thành phần kinh tế nông thôn

2 Đặc trng của cơ cấu kinh tế nông thôn.

Cơ cấu kinh tế nông thôn vừa có những đặc trng chung của CCKT vừa

có đặc trng riêng của vùng nông thôn với những đặc điểm mang tính đặc thù.Những đặc trng riêng của CCKT nông thôn đợc biểu hiện nh sau:

- Do đặc điểm của kinh tế nông thôn nên CCKT nông thôn, bị chiphối mạnh mẽ bởi cấu trúc của kinh tế nông thôn Điều đó biểu hiện ở chỗ,trong CCKT nông thôn, nông nghiệp, thờng chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấungành và chúng chỉ có thể chuyển biến khi CCKT nông thôn biến đổi theo h-ớng có tính quy luật "giảm tơng đối và tuyệt đối số ngời lao động hoạt độngtrong khu vực nông thôn với t cách là lao động tất yếu" lao động này ngàycàng thu hẹp để tăng lao động thặng dự

- Cơ cấu kinh tế nông thôn hình thành và biến đổi gắn liền với sự ra

đời và phát triển của nền nông nghiệp sản xuất hàng hoá Từ thời kỳ kinh tếsinh tồn chuyển sang thời kỳ du canh, du mục, tự cấp tự túc, nền kinh tế - xãhội trong giai đoạn này đồng nhất với nền kinh tế nông nghiệp mà cơ cấucủa nó là hai ngành trồng tỉa lơng thực và chăn thả đại gia súc gắn liền vớihai bộ phận trồng trọt và chăn nuôi Trong bối cảnh này, kinh tế nông thôn

đồng nghĩa với kinh tế nông nghiệp Chỉ khi chuyển sang thời kỳ nôngnghiệp sản xuất hàng hoá, CCKT nông thôn mới đợc hình thành và vận độngtheo hớng đa dạng, có hiệu quả, sự phân công lao động chi tiết, tỉ mỉ hơn, từ

đó những loại cây trồng, vật nuôi có hiệu quả kinh tế cao đợc phát triển và

mở rộng, mở mang nhiều ngành nghề, dần dần đa kỹ thuật và công nghệ mớivào nông thôn, mở rộng và phát triển các loại hình tiểu thủ công nghiệp,công nghiệp, dịch vụ nông thôn

- Cơ cấu kinh tế nông thôn đợc hình thành và vận động trên cơ sở điềukiện tự nhiên và mức độ lợi dụng, khai thác cải thiện điều kiện tự nhiên (độ

ẩm, ánh sáng, lợng ma… tức là những nguồn lực của đầu vào đ tức là những nguồn lực của đầu vào đợc ban phátbởi tạo hoá) Cơ cấu kinh tế nông thôn, trong đó có cơ cấu nông nghiệp hớngtới sự chuyển dịch nhằm khai thác tối u và cải thiện điều kiện tự nhiên để cólợi cho con ngời nhất Đặc trng cơ bản của CCKT nông thôn là tác độnghàng loạt của các quy luật tự nhiên, kinh tế - xã hội đến phát triển toàn diệncủa nông thôn Qúa trình xác lập và biến đổi CCKT nông thôn nh thế nào làphụ thuộc vào các điều kiện kinh tế - xã hội, những điều kiện và hoàn cảnh

tự nhiên nhất định chứ không phụ thuộc vào ý kiến chủ quan của con ngời.Con ngời chỉ có thể nhận thức để tác động thúc đẩy hoặc hạn chế quá trìnhhình thành và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hớng ngày càng có hiệu quảcao theo mục tiêu xác định

Vì vậy, CCKT nông thôn phản ánh tính quy luật chung của quá trìnhphát triển kinh tế - xã hội và đợc biểu hiện cụ thể trong từng thời gian, khônggian khác nhau Chuyển dịch CCKT nông thôn phải là một quá trình vận

động và có tính quy luật, mọi sự nóng vội hoặc bảo thủ trì trệ trong quá trìnhchuyển dịch nó đều gây phơng hại đến sự phát triển của nền kinh tế quốcdân "Vấn đề là phải biết bắt đầu t đâu và với những giải pháp chuyển dịchcơ cấu kinh tế nông thôn nh thế nào để tác động vào nó sẽ tạo ra phản ứngdây chuyền cho tất cả các yếu tố trong toàn bộ hệ thống cơ cấu kinh tế nôngthôn cùng phát triển, góp phần vào sự tăng trởng, của nền kinh tế quốc dân

Cơ cấu kinh tế mang tính ổn định tơng đối trong từng điều kiện vàhoàn cảnh lịch sử cụ thể, tuy nhiên, xét cả quá trình, nó không cố định, luônvận động mang tính tất yếu khách quan Vì vậy, chuyển dịch CCKT là quátrình làm thay đổi cấu trúc và các mối quan hệ của hệ thống kinh tế theo mộtchủ đích và định hớng nhất định, nghĩa là đa hệ thống kinh tế đến các trạngthái phát triển tối u, đạt đợc hiệu quả tổng hợp mong muốn thông qua các tác

động điều khiển có ý thức, hớng đích của con ngời trên cơ sở nhận thức vàvận dụng đúng đắn các quy luật khách quan

II Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn.

1 Khái niệm chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn.

Chuyển dịch CCKT nông thôn là sự vận động và thay đổi cấu trúc củacác yếu tố cấu thành trong kinh tế nông thôn theo các quy luật khách quandới sự tác động của con ngời vào các nhân tố ảnh hởng đến chúng theonhững mục tiêu xác định Đó là sự chuyển dịch theo những phơng hớng vàmục tiêu nhất định chuyển dịch CCKT nông thôn đợc xem xét trên các ph-

ơng diện: chuyển dịch cơ cấu ngành, cơ cấu vùng, và cơ cấu thành phần kinhtế… tức là những nguồn lực của đầu vào đ

Chuyển dịch cơ cấu ngành trong nông thôn là sự thay đổi mối quan hệtơng quan của mỗi ngành so với tổng thể các ngnàh trong nông thôn sự thay

đổi này do 2 yếu tố là số lợng các tiểu ngành thay đổi và mối tơng quan tốc

độ phát triển giữa các ngành có sự thay đổi hoặc thay đổi đồng thời cả 2 yếu

tố đó

Chuyển dịch CCKT theo vùng nông thôn là sự chuyển dịch của cácngành kinh tế xét theo từng vùng Về thực chất, cũng là sự chuyển dịch củangành, hình thành sản xuất chuyên môn hoá, nhng đợc xét ở phạm vi hẹphơn theo từng vùng lãnh thổ

Chuyển dịch cơ cấu theo thành phần kinh tế là sự thay đổi tỷ lệ về sảnxuất kinh doanh của các thành phần kinh tế trong nông thôn Cơ sở của sựchuyển dịch cơ cấu kinh tế theo thành phần là sự tồn tại khách quan, vai trò,

vị trí của từng thành phần kinh tế trong kinh tế nông thôn và sự vận độngkhách quan của nó trong nền kinh tế Đối với cơ cấu thành phần kinh tế, bêncạnh sự vận động khách quan thì sự định hớng về mặt chính trị - xã hội theocác cơ sở khách quan có sự tác động rất lớn đến sự chuyển dịch cơ cấu thànhphần kinh tế trong nền kinh tế nói chung, trong nông thôn nói riêng

2 Xu hớng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn.

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn là xu hớng vận động có tínhkhách quan, dới sự tác động của các nhân tố Trên thực tế, cùng với quá tìnhhình thành và phát triển phong phú, đa dạng các ngành kinh tế theo hớng sảnxuất hàng hoá, thì cơ cấu giữa các ngành cũng ngày càng phức tạp và luônbiến đổi theo nhu cầu của xã hội, theo đà phát triển của thị trờng và theo khảnăng của sản xuất để khai thác các nguồn lực vừa để đáp ứng nhu cầu thị tr-ờng vừa nâng cao hiệu quả sản xuất Quá trình chuyển dịch của CCKT nôngthôn bao gồm những xu hớng cơ bản sau:

mất cân đối giữa trồng trọt và chăn nuôi bắt nguồn từ tính chất của sản xuất

và khả năng giải quyết các nhu cầu về lơng thực trong điều kiện trình độcông nghệ và năng suất lao động thấp Từ đó mọi yếu tố về nguồn lực tựnhiên và lao động đều phải tập trung vào sản xuất trồng trọt Sự biến đổi củakhoa học và công nghệ đã tạo điều kiện nâng cao năng suất lao động và năngsuất đất đai Do đó đã cho phép chuyển bớt các yếu tố nguồn lực cho sự pháttriển của các ngành khác, trong đó có các ngành trồng trọt, ngành chăn nuôi,phát triển nông nghiệp theo hớng sản xuất hàng hoá có nghĩa là sản xuất sảnphẩm đển bán chứ không phải chỉ để tiêu dùng cho bản thân và gia đình họ.Vì vậy, sản xuất ra loại hàng hoá gì? Số lợng bao nhiêu? Cơ cấu chủng loạithế nào? điều đó không phụ thuộc vào ngời sản xuất mà chủ yếu phụ thuộcvào mức độ và khả năng tiêu thụ của thị trờng, do sự chi phối của thị trờng,

đó là mối quan hệ: thị trờng - sản xuất hàng hoá - thị trờng Nh vậy, xác lập

và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hớng sản xuất hàng hoá trớchết phải từ thị trờng và vì thị trờng, lấy thị trờng làm căn cứ và xuất phát

điểm Xem đây là giải pháp quan trọng nhất để chuyển dịch CCKT nôngnghiệp, nông thôn

- Chuyển dịch CCKT nông thôn từ nông nghiệp thuần tuý sang pháttriển nông nghiệp, lâm nghiệp và chăn nuôi là sự chuyển dịch CCKT nôngthôn từ nông nghiệp là chủ yếu sang kết hợp nông nghiệp, lâm nghiệp vàchăn nuôi chuyển chúng thành những ngành sản xuất hàng hoá ở nông thôn

- Chuyển dịch CCKT nông thôn từ thuần nông sang phát triển nôngthôn tổng hợp Các nhân tố tác động lớn đến chuyển dịch CCKT nông thôn

từ thuần nông sang phát triển nông thôn tổng hợp, bao gồm các ngành nôngnghiệp, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ nông thôn Sự pháttriển của nông nghiệp, lâm nghiệp và chăn nuôi một mặt đã cho phépchuyển một số nguồn lực của các ngành này cho sự phát triển công nghiệp

và dịch vụ, mặt khác tạo ra những yếu tố về thị trờng đòi hỏi phải có sự pháttriển của công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ nông thôn Sự pháttriển này làm cho CCKT có sự thay đổi theo hớng giảm tỷ trọng sản xuấtnông nghiệp, tăng dần tỷ trọng công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụnông thôn Trên cơ sở đó, lao động cũng sẽ chuyển dịch từ trồng trọt sangchăn nuôi, từ sản xuất nông nghiệp sang làm dịch vụ, sản xuất tiểu thủ côngnghiệp, công nghiệp và chuyển lao động thủ công sang lao động cơ khí trên

đồng ruộng, trong chuồng trại và các xí nghiệp chế biến nông sản

3 Nhân tố ảnh hởng đến chuyển dịch.

Cơ cấu kinh tế nông thôn và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thônchịu sự tác động của một số nhân tố sau:

- Sự phát triển của khoa học- công nghệ: là một trong các nhân tố chủyếu tạo những điều kiện tiền đề để chuyển dịch CCKT nói chung và CCKTnông thôn nói riêng Sự phát triển của khoa học và năng suất lao động, hiệuquả sản xuất và thay đổi cả phơng thức lao động, tạo khả năng đổi mớinhững nguyên tắc và công nghệ sản xuất trong các ngành kinh tế Trongnông nghiệp, nông thôn, khoa học kỹ thuật đã có những tác động mạnh mẽ

về cơ giới hoá, điện khí hoá, thuỷ lợi hoá, cách mạng về sinh học Từ đóhàng loạt giống cây trồng vật nuôi có năng suất cao và hiệu quả kinh tế lớn

đợc đa vào sản xuất Nhu cầu của xã hội về nông sản, trớc hết là lơng thực đã

đáp ứng Nhờ đó nông nghiệp có thể rút bớt chuyển sang sản xuất các ngànhtrồng trọt với giá trị sử dụng và giá trị kinh tế cao nh cây công nghiệp, cây

ăn quả, cây dợc liệu và cây sinh vật cảnh Sự phát triển của khoa học - côngnghệ đã tạo những điều kiện tiền đề cho sự chuyển dịch CCKT, trong đó cóCCKT nông thôn

- Quá trình phân công lao động theo hớng chuyên môn hoá: Đây là

đòn bẩy tăng năng suất lao động, thúc đẩy phát triển khoa học - công nghệ.Cơ cấu kinh tế nông thôn là hệ quả trực tiếp của sự phân công lao động xãhội trong nông thôn, nhiều ngành nghề hình thành, tính chất chuyên mônhoá càng cao, xoá dần t tởng tự cấp tự túc, tiến lên sản xuất hàng hoá Từ đó,ngời nông dân phải suy nghĩ, nghiên cứu từng loại giống cây trồng vật nuôi,

kỹ thuật canh tác, lợi dụng các điều kiện thuận lợi và nó tránh sự khắcnghiệt, bất lợi của tự nhiên

- Tác động của cơ chế thị trờng và sự mở rộng thị trờng CCKT nôngthôn hình thành và biến đổi gắn liền với sự ra đời và phát triển của nền kinh

tế sản xuất hàng hoá Lợng dân c lớn ở nông thôn đã tạo ra thị trờng sôi độngvới các hàng hoá có giá trị kinh tế cao Thu nhập của nhân dân tăng lên tạosức mua lớn thì thị trờng nông thôn là cơ sở để các khu vực công nghiệp vàdịch vụ tiếp tục phát triển và hớng vào xu thế hiện đại hoá ngành nôngnghiệp Sản xuất hàng hoá phát triển kéo theo sự phát triển của cơ sở hạ tầng,trong đó phải kể đến là hệ thống giao thông, thông tin liên lạc và điện Sựphát triển của thị trờng tạo điều kiện tiêu thụ nông sản phẩm với tốc độnhanh, khuyến khích phát triển các cơ sở công nghiệp chế biến nông sản, ,khuyến khích nông dân sản xuất các loại sản phẩm phù hợp

- Định hớng phát triển kinh tế của nhà nớc có vai trò to lớn thúc đẩyquá trình chuyển dịch CCKT nông thôn Nhà nớc tác động vào nông thôn tr-

ớc hết thông qua hệ thống định hớng, điều tiết nền kinh tế theo mục tiêu xác

định trong từng thời kỳ Chính sách kinh tế có vai trò quan trọng tác độngtrực tiếp vào môi trờng sản xuất kinh doanh ở nông thôn

- Điều kiện kinh tế xã hội: đây là một tiền đề quan trọng hình thành vàchuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn

phần ii thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn ở huyện si ma cai - lào

cao

I Điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội ảnh hởng đến chuyển dịch

1 Điều kiện tự nhiên:

Huyện Si Ma Cai là một huyện miền núi của tỉnh Lào Cai có điều kiện

tự nhiên phong phú:

a Về vị trí địa lý:

Huyện Si Ma Cai nằm ở vào khoảng 22052' đến 23035' độ bắc và

103045' - 104020' độ kinh đông

+ Phía Tây giáp: Huyện Mờng Khơng và Bắc Hà

+ Phía Bắc giáp: Huyện Mã Quan (Trung Quốc)

+ Phía Đông giáp: Huyện Bắc Hà và Huyện Sí Mần (Hà Giang)

+ Phía Nam giáp: Huyện Bắc Hà

Trung tâm huyện ly Si Ma Cai nằm phía đông bắc nơi đầu nguồn sôngchảy và cách thị xã Lào cai 95km, huyện có 12,5km đờng biên giới vớiTrung Quốc và 12,5km đờng biên giới là đờng sông giữa Mờng Khơng vàhuyện Mã Quan - Trung Quốc

b Đặc điểm địa hình, thổ nhỡng, khí tợng thuỷ văn.

* Địa hình: Si Ma Cai có địa hình chia cắt nhiều phần, núi đá cao, độdốc lớn Đờng giao thông đi lại hết sức khó khăn Núi đá là chủ yếu Theo

đặc điểm về khí hậu có thể chia Si Ma Cai thành hai tiểu vùng vùng nóng vàvùng lạnh, nhng ranh giới không rõ rệt

+ Tổng diện tích đất tự nhiên của huyện là 23,454 ha Trong đó đấtnông nghiệp 6.694,46h, đất lâm ngihệp 4.298,4 ha với đất rừng tự nhiên3.591,5 h, rừng trồng 706,9 ha, đất chống đồi núi chọc là 11.774,44 ha

Sông, suối với Si Ma Cai phân bổ chủ yếu qua địa phận của 7 xã Si MaCai, Lùng Sui, Sán Chải, Nàn Sán, Bản Mế, Sín Chảy và Nàn Sín Nh vậy,với địa hình nhiều núi đá cao, độ dốc lớn, bị chia cắt và xa trung tâm kinh tế

- xã hội của tỉnh về cơ bản địa hình của huyện Si Ma Cai không thuận lợicho quá trình phát triển kinh tế - xã hội, khó khăn trong việc tập trung sảnxuất hàng hoá

* Thổ nhỡng: Do cấu tạo địa hình khác nhau nên thổ nhỡng của từngvùng cũng khác nhau có thể chia làm 2 vùng cơ bản:

Vùng lạnh: Đây là vùng có đất mùn vàng đỏ đất mùn pheralit loại đấtnày thích hợp cho việc trồng các loại cây đào, mận, lê, cây lấy gỗ và câythuốc lá.

Vùng nóng: Vùng này chủ yếu là đất mùn alít nằm ven dọc theo dòngsông chảy thích hợp trồng các loại cây lúa sớm, cây ngô, đậu tơng, lạc vàcây ăn quả nh: Táo, chuối… tức là những nguồn lực của đầu vào đ

Nhìn chung thổ nhỡng của huyện Si Ma Cai có thể cho phép canh tác

đợc nhiều loại cây trồng phong phú và đa dạng

độ bình quân trong năm là 210C, bình quân thấp nhất trong năm là 20C

Độ ma: Huyện Si Ma Cai có lợng ma lớn nhất là 1.800mm lợng manhỏ nhất là 1.355mm Lợng ma trung bình là 1.400mm

- Thuỷ văn: Si Ma Cai có sông chảy và các con suối lớn nh suối HoáChu Phùng, Cán Cấu, cán Hồ, Sín Chéng… tức là những nguồn lực của đầu vào đ

Đặc trng dòng chảy của huyện, do ma phân bố không đều, địa hìnhdốc, độ che phủ của rừng thấp, nên vào mùa ma nớc tập trung nhiều gây ra

lũ, sạt lở núi, sạt lở đờng Trong khi đó mùa khô nớc lại cạn kiệt, thậm chíthiếu cả nớc sinh hoạt hàng ngày

c Tài nguyên nguyên liệu:

* Tài nguyên khoán sản: Si Ma Cai nghèo về tài nguyên khoán sảntrên địa bàn của huyện chỉ có một số mỏ nhỏ, giá trị kinh tế không cao baogồm những mỏ sau:

Mỏ kẽm chì nằm ở khu vực cao của xã Bản Mế trữ lợng ZN ở cấp P3khoản 50.000 tấn

Mỏ đá xây dựng ở hầu hết các xã trong huyện, trữ lợng lớn hàng trămtriệu m3

Mỏ đất sét có khả năng sản xuất gạch, ngói nằm rải rác ở các xã Si MaCai, Bản Mế, Sín Chải, Nàn Sán, Sín Chéng

* nguyên liệu: Tài nguyên rừng của Si Ma Cai có diện tích là4.298,4ha Trong đó rừng trồng là 1.405,9ha, rừng tự nhiên là 2.892,5ha.Rừng Si Ma Cai có nhiều loại gỗ chủ yếu là nhóm 5, nhóm 6 trữ lợng khoản400.000m3, ngoài gỗ rừng còn có nhiều loại lâm sản khác nh: Song, mây,nứa và nhiều loại cây rừng khác có thể cung cấp nguyên liệu cho sản xuấtcông nghiệp - tiểu thủ công nghiệp.

2 Điều kiện kinh tế - xã hội

a Dân số và lao động:

* Dân số: Theo thống kê mới nhất, tổng dân số huyện Si Ma Cai năm

2000 có 25.325 ngời với cộng đồng của 11 dân tộc anh em Dân tộc có số dân

đông nhất là ngời H'Mông chiếm 81,7% ( 20.701 ngời) Dân tộc Nùng chiếm10,93% (2.764 ngời) và các dân tộc khác nh Kinh, Thu Lao, Phù Lá… tức là những nguồn lực của đầu vào đ

Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên hàng năm bình quân từ 1,732% Mỗi năm

tỷ lệ này giảm từ 0,3 - 0,45

Mật độ dân c trung bình toàn huyện là 107 ngời/km2 song phân bốkhông đều chủ yếu tập trung ở các xã Si Ma Cai, Bản Mế, Cán Cấu, lử thân,Nàn Sán, Sín Chéng còn lại các xã khác dân c tha thớt mật độ dân c bìnhquân khoảng 60 - 80 ngời/km2

* Lao động: Lực lợng lao động chủ yếu là ngời địa phơng trong đó lao

động thuần nông chiếm 40% dân số

- Lao động nông, lâm nghiệp có khoản 9.000 ngời

- Lao động tiểu thu công nghiệp: 170 ngời

- Lao động dịch vụ: có 48 ngời

- Cán bộ, công nhân viên chức: 710 ngời

Lực lợng kế cận trong độ tuổi từ 15 - 17 chiếm 8 - 10% lao động củatoàn huyện Lao động có việc làm thờng xuyên chiếm khoảng 70% trong độtuổi Số cán bộ quản lý là ngời kinh chiếm khoảng 70% còn lại là ngời địaphơng

b Kết cấu hạ tầng:

* Giao thông: Si Ma Cai là huyện vùng cao, giao thông đi lại hết sứckhó khăn, chủ yếu là đờng bộ đợc dải cấp phối và đờng đất Trong đó đờngcấp phối rộng 4,5m; đờng đất rộng 4m; đờng vào thôn bản rộng 2m Hiệnnay Si Ma Cai đã có 13/13 xã có đờng giao thông

Đờng tỉnh lộ dài 16km, tiêu chuẩn đờng mới đạt ở cấp A giao thôngnông thôn miền núi mới đợc nâng cấp

- Đờng liên tỉnh: Có tuyến Bản Mế - Si Ma Cai - Lùng Phìn - Sí Mần(hà Giang) chiều dài 36km.

Đờng huyện Có tổng chiều dài 57km bao gồm các tuyến chính nh: Si

Ma Cai - Sín Chéng - nàn Sín dài 18km đã đợc nâng cấp rải mặt đá dăm ờng Si ma Cai - Cán Hồ - Quan Thần Sán dài 10km

đ Đờng liên thôn có tổng chiều dài khoản 200km chủ yếu là đờng đất,phục vụ chủ yếu cho ngựa và ngời đi bộ

* Điện: điện lới quốc gia của huyện Si ma Cai đã có đờng dây 35kvqua các xã lử Thẩn, Si Ma Cai, Sán Chải, Nàn Sán, Lùng Sui, Cán Cấu chiềudài đờng dây 0,4kv khoảng 30km Ngoài ra còn đang kéo đờng dây 0,4 kvvào Sín Chéng - Nàn Sín với chiều dài khoảng 10km Máy thuỷ điện nhỏ ít

đợc nhân dân sử dụng

* Thuỷ lợi: si Ma Cai đã xây dựng trên 52 công trình thuỷ lợi lớn vànhỏ Chiều dài hệ thống kênh mơng trên 70km để phục vụ tới cho 601 ha lúachiếm 84,3% diện tích lúa của toàn huyện Hiện nay, chơng trình 135 củachính phủ, chơng trình kiên cố hoá kênh mơng, đã đầu t nâng cấp thêm 07công trình phục vụ tới, tiêu cho diện tích lúa xuân và lúa vụ mùa

* Nớc sinh hoạt: Nớc ăn cho nhân dân gặp rất nhiều khó khăn Huyện

đã đầu t xây dựng công trình thuỷ lợi để lấy nớc tới cho ruộng và kết hợp cấpnớc sinh hoạt cho nhân dân Hiện tại 82/90 thôn bản hệ thống nớc sinh hoạt

* Về giáo dục và đào tạo

Hệ thống giáo dục mầm non: Toàn huyện có 61 lớp học nhà trẻ mẫugiáo với 1.239 cháu, trong đó tổng số học sinh hệ mầm non dân lập là 120cháu đạt gần 9,7% Tổng số trẻ em trong độ tuổi nhà trẻ mẫu giáo

Hệ giáo dục phổ thông: Hiện nay đã có 306 lớp với tổng số giáo viên

485 ngời trong đó giáo viên tiểu học 338, giáo viên trung học cơ sở 84 ngời

tỷ lệ học sinh trong độ tuổi đến lớp đạt 92,0% với 6.918 học sinh Ngoài racòn mở 2 lớp bổ túc văn hoá tập trung, 2 lớp văn hoá tại chức

Đến nay công tác phổ cập giáo dục tiểu học có 13/13 xã 100% đạtchuẩn phổ cập giáo dục tiểu học, chống mù chữ.

Đội ngũ giáo viên hầu hết là các thày cô giáo có trình độ, tỷ lệ giáoviên nữ chiếm 70% trong tổng số giáo viên của huyện

II Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn ở huyện Si Ma Cai:

1 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế chung của huyện SiMaCai.

Huyện Si Ma Cai mới đợc tái lập tháng 09 năm 2000, trớc năm 2000

địa bàn Si Ma Cai thuộc sự quản lý của huyện Bắc Hà, trong thời gian nàychuyển dịch cơ cấu kinh tế còn nhỏ và chậm Một số diện tích đất trồng ngô,hoa màu đợc chuyển sang làm ruộng bậc thang, trồng cây ăn quả có giá trịkinh tế cao hơn nh cây đậu tơng, cây mận… tức là những nguồn lực của đầu vào đTừ khi đợc tái lập cơ cấu kinh tếhuyện Si Ma Cai có sự chuyển biến mạnh mẽ hơn

Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế của huyện thời kỳ 2000- 2002 nhìntổng thể cả thời kỳ có sự chuyển dịch theo hớng thuận phù hợp với quy luậtchung của cả nớc (Tỷ trọng ngành trồng trọt có xu hớng giảm dần và tăng tỷtrọng ngành tiểu thủ công nghiệp, ngành chăn nuôi và dịch vụ)

Ngành trồng trọt giảm 1,14% (Từ năm 2000-2002), tỷ trọng ngànhtiểu thủ công nghiệp tăng 1,03%, ngành chăn nuôi tăng 0,03%, ngành dịch

vụ tăng 0,08% (Từ năm 2000-2002)

Nh vậy để đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế của huyện cần thiếtphải đẩy mạnh và tập trung phát triển ngành tiểu thủ công nghiệp, ngànhchăn nuôi và dịch vụ để tăng nhanh tỷ trọng của các ngành này trong cơ cấugiá trị sản phẩm, đồng thời khai thác hiệu quả các tiềm năng và nguồn lựccủa huyện

Biểu 1: Chuyển dịch cơ cấu giá trị sản xuất của huyện Si Ma Cai

93.12080.7349.8022.068516

95.68082.19210.7402.164584Cơ cấu giá trị sản phẩm (%)

100,086,7010,532,230,55

100,085,9011,272,260,61

Nguồn: Số liệu thống kê huyện Si Ma Cai

2 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp (bao gồm: nông