Ôn thi vấn đáp môn Công pháp quốc tế

Nội dung ôn tập thi vấn đáp Môn Công pháp quốc tế Chương 1: KHÁI NIỆM CHUNG VỀ LUẬT QUỐC TẾ Giới thiệu môn học: GV: Nguyễn Thị Vân Huyền Điểm bộ phận: lấy Bt nhóm Hết môn: Thi vấn đáp 1.1 Khái niệm Luật Quốc tế: Luật Quốc tế là gì? quá trình hình thành: do sự xuất hiện của nhà nước, cần luật BV nguyên tắc xử sự của các quốc gia. sự xuất hiện mqh của các quốc gia → cần có luật để điều chỉnh mối quan hệ đó. + Hình thức thể hiện: tập quán và văn bản (gọi chung là điều ước quốc tế) + Lĩnh vực điều chỉnh: + Lãnh thổ biên giới + Chiến tranh hòa bình + ngoại giao ● Sự hình thành giữa NN và PL? ● Sự xuất hiện mqh giữa các n2 ● Nhu cầu cần có quy tắc xử sự chung điều chỉnh mqh giữa các n2. CPQT là hệ thống pháp luật (ngành luật, chế định pl, qppl, độc lập so với 1 quốc gia) → Hình thành: do các quốc gia và các chủ thể của LQT thỏa thuận với nhau điều chỉnh mqh nhiều mặt giữa các qgia và các chủ thể trên TG. Định nghĩa Luật quốc tế: không có chủ thể quốc gia nào tự ý ra quyết định buộc sự tuân theo của quốc gia khác, phải trên sự tự nguyện, bình đẳng → vi phạm thì không có hiệu lực pháp luật. 1.2 Đặc điểm của LQT: 1. Trình tự xd LQT: + Trình tự xây dựng Luật quốc gia? + LQT không có cơ quan lập pháp chung + Các quy phạm pháp luật QT được hình thành trên cơ sở thỏa thuận của các CT. 2. Đối tượng điều chỉnh: Luật quốc gia: được mqh giữa các chủ thể là các cá nhân, tổ chức, giữa các cơ quan nhà nước. Luật Quốc tế điều chỉnh: q hệ giữa các quốc gia ở cấp độ chính phủ hoặc trong khuôn khổ của các tổ chức quốc tế liên chính phủ. 3. Chủ thể của LQT: + Khi tham gia vào quan hệ qt, ý chí độc lập, k ai ép buộc. tự mình quyết định + Có đầy đủ quyền, nghĩa vụ pháp lý, quốc gia được chủ động thực hiện quyền và nghĩa vụ mà điều ước qt (LQT) ghi nhận cho họ. ● có 4 chủ thể đáp ứng được: Quốc gia Tổ chức quốc tế liên chính phủ Các dân tộc đang đấu tranh giành quyền tự quyết Các chủ thể đặc biệt Buổi 2: t4 ngày 1522023 ● Khái niệm quốc gia? ● Các yếu tố hình thành quốc gia: (1) Lãnh thổ xác định (2) dân cư ổn định, thể hiện dân cư không có nhiều biến động (3) chính phủ (4) khả năng tham gia vào qhe vs các chủ thể khác của QT (chứng minh quốc gia đó có thực quyền để tự quyết định vận mệnh của quốc gia đó) → Phải có đủ 4 yếu tố này thì mới cấu thành nên 1 qgia cụ thể. (Điều 1 Công ước Montevideo 1933) Công nhận quốc gia: ?Một quốc gia được công nhận có cần thiết sự công nhận của các quốc gia hay k? → không cần thiết, vẫn tham gia vào qhqt bình thường, các quốc gia khác k công nhận thực hiện khả năng 4 gặp khó khăn mà thôi. Công nhận chính phủ: Tổ chức qt liên chính phủ: Đặc điểm: (là thực thể độc lập, có hệ thống cơ quan) ● Thành viên chủ yếu là các quốc gia (phân biệt với tc phi Cp, phi cp có thể bao gồm các cá nhân, pháp nhân và tổ chức dân sự) ● Được thành lập và hoạt động trên cơ sở 1 ĐƯQT (thông thường đc gọi là hiến chương, điều lệ, hiệp định,..) ● Có mục đích nhất định ● Có cơ cấu tổ chức chặt chẽ ● Có quyền năng chủ thể riêng biệt (quốc gia có quyền năng chủ thể LQT không giới hạn) Nhận định: Nghị quyết của Đại HĐLHQ là 1 ĐƯQT. → SAI. Buổi 3+4: 4. Biện pháp bảo đảm thi hành: ● Biện pháp bảo đảm thi hành của pl Qgia? ● Luật Quốc tế không có bộ máy cưỡng chế thi hành chuyên nghiệp. ● Các quy định của LQT được đảm bảo thi hành trên cơ sở tự nguyện của các chủ thể ● Trong TH cần thiết, có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế cá thể hoặc tập thể. Cưỡng chế tập thể là cưỡng chế của một hay 1 nhóm qgia hoặc cộng đồng quốc tế cx áp dụng đvs chủ thể vi phạm. Câu hỏi: Chứng minh bản chất của LQT là sự thỏa thuận? CM LQT là 1 hệ thống pl độc lập? Phân biệt Luật quốc tế là độc lập với luật QG? 1.3 Các nguyên tắc của LQT: Hệ thống các nguyên tắc cơ bản của LQT chính là những tư tưởng chính trị pháp lý mang tính chỉ đạo, bao trùm và có giá trị bắt buộc chung đối với mọi chủ thể của LQT. Đặc điểm: Là những nguyên tắc có giá trị pháp lý cao nhất (trái thì vô hiệu) Là những nguyên tắc mang tính chất phổ biến Các nguyên tắc cơ bản của LQT không xuất hiện liền 1 lúc với nhau mà được hình thành dần dần từng giai đoạn phát triển của LQT. Có mqh tương hỗ lẫn nhau trong 1 chỉnh thể thống nhất. (Thể hiện ở chỗ việc thực hiện nguyên tắc này là tiền đề để thực hiện các nguyên tắc còn lại, nếu vi phạm 1 nguyên tắc sẽ kéo theo sự vi phạm có hệ thống các nguyên tắc còn lại) Các nguyên tắc cơ bản của LQT: có 7 nguyên tắc: (1) Nguyên tắc bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia (tự làm chủ, các nước có địa vị pl ngang nhau thì bình đẳng với nhau, không bên nào hơn bên nào cả) (2) Nguyên tắc cấm dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực trong quan hệ qt. ● Vũ lực là gì? là sức mạnh vũ trang ● Sử dụng vũ lực là gì? use vũ lực là việc sử dụng trực tiếp hoặc gián tiếp các biện pháp KT CT để dẫn đến sử dụng sức mạnh vũ trang. ● Đe dọa sử dụng vũ lực là gì? là thông qua các hành vi cụ thể như tuyên chiến, gửi tối hậu thư… (Bên bị đe dọa có căn cứ cho rằng họ bị tấn công, bên đe dọa

Nội dung ôn tập thi vấn đáp Môn Công pháp quốc tế

Chương 1: KHÁI NIỆM CHUNG VỀ LUẬT QUỐC TẾ

Giới thiệu môn học:

GV: Nguyễn Thị Vân Huyền

Điểm bộ phận: lấy Bt nhóm

Hết môn: Thi vấn đáp

1.1 Khái niệm Luật Quốc tế:

Luật Quốc tế là gì? quá trình hình thành: do sự xuất hiện của nhà nước, cần luật BV nguyên tắc xử sựcủa các quốc gia

sự xuất hiện mqh của các quốc gia → cần có luật để điều chỉnh mối quan hệ đó

+ Hình thức thể hiện: tập quán và văn bản (gọi chung là điều ước quốc tế)

+ Lĩnh vực điều chỉnh: + Lãnh thổ biên giới + Chiến tranh hòa bình + ngoại giao

● Sự hình thành giữa NN và PL?

● Sự xuất hiện mqh giữa các n2

● Nhu cầu cần có quy tắc xử sự chung điều chỉnh mqh giữa các n2

CPQT là hệ thống pháp luật (ngành luật, chế định pl, qppl, độc lập so với 1 quốc gia)

→ Hình thành: do các quốc gia và các chủ thể của LQT thỏa thuận với nhau điều chỉnh mqh nhiều mặtgiữa các qgia và các chủ thể trên TG

Định nghĩa Luật quốc tế:

không có chủ thể quốc gia nào tự ý ra quyết định buộc sự tuân theo của quốc gia khác, phải trên sự tựnguyện, bình đẳng

→ vi phạm thì không có hiệu lực pháp luật

1.2 Đặc điểm của LQT:

1 Trình tự xd LQT:

+ Trình tự xây dựng Luật quốc gia?

+ LQT không có cơ quan lập pháp chung+ Các quy phạm pháp luật QT được hình thành trên cơ sở thỏa thuận của các CT

2 Đối tượng điều chỉnh:

- Luật quốc gia: được mqh giữa các chủ thể là các cá nhân, tổ chức, giữa các cơ quan nhà nước

- Luật Quốc tế điều chỉnh: q hệ giữa các quốc gia ở cấp độ chính phủ hoặc trong khuôn khổ củacác tổ chức quốc tế liên chính phủ

3 Chủ thể của LQT:

+ Khi tham gia vào quan hệ qt, ý chí độc lập, k ai ép buộc tự mình quyết định

+ Có đầy đủ quyền, nghĩa vụ pháp lý, quốc gia được chủ động thực hiện quyền và nghĩa vụ màđiều ước qt (LQT) ghi nhận cho họ

Luật quốc tế là một hệ thống pl độc lập, bao gồm tổng thể các nguyên tắc và qppl do các

chủ thể của LQT thỏa thuận xây dựng nên, trên cơ sở tự nguyện và bình đẳng, nhằm điều

chỉnh mqh nhiều mặt giữa các chủ thể với nhau, và được đảm bảo thực hiện bởi các chủ

Chủ thể của LQT là những thực thể tham gia vào mqh plqt một cách độc lập, có

đầy đủ quyền, nghĩa vụ pháp lý quốc tế và có khả năng gánh vác các trách

nhiệm pháp lý quốc tế do chính hành vi của mình gây ra.

● Khái niệm quốc gia?

● Các yếu tố hình thành quốc gia:

(1) Lãnh thổ xác định

(2) dân cư ổn định, thể hiện dân cư không có nhiều biến động

(3) chính phủ

(4) khả năng tham gia vào qhe vs các chủ thể khác của QT

(chứng minh quốc gia đó có thực quyền để tự quyết định vận mệnh của quốc gia đó)

→ Phải có đủ 4 yếu tố này thì mới cấu thành nên 1 qgia cụ thể

(Điều 1 Công ước Montevideo 1933)

Công nhận quốc gia:

?Một quốc gia được công nhận có cần thiết sự công nhận của các quốc gia hay k?

→ không cần thiết, vẫn tham gia vào qhqt bình thường, các quốc gia khác k công nhận thực hiện khảnăng 4 gặp khó khăn mà thôi

Công nhận chính phủ:

Tổ chức qt liên chính phủ:

Đặc điểm: (là thực thể độc lập, có hệ thống cơ quan)

● Thành viên chủ yếu là các quốc gia (phân biệt với tc phi Cp, phi cp có thể bao gồm các cá nhân,pháp nhân và tổ chức dân sự)

● Được thành lập và hoạt động trên cơ sở 1 ĐƯQT (thông thường đc gọi là hiến chương, điều lệ,hiệp định, )

● Có mục đích nhất định

● Có cơ cấu tổ chức chặt chẽ

● Có quyền năng chủ thể riêng biệt (quốc gia có quyền năng chủ thể LQT không giới hạn)

Nhận định: Nghị quyết của Đại HĐLHQ là 1 ĐƯQT → SAI

Buổi 3+4:

4 Biện pháp bảo đảm thi hành:

● Biện pháp bảo đảm thi hành của pl Qgia?

● Luật Quốc tế không có bộ máy cưỡng chế thi hành chuyên nghiệp.

● Các quy định của LQT được đảm bảo thi hành trên cơ sở tự nguyện của các chủ thể

● Trong TH cần thiết, có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế cá thể hoặc tập thể Cưỡng chế tậpthể là cưỡng chế của một hay 1 nhóm qgia hoặc cộng đồng quốc tế cx áp dụng đvs chủ thể viphạm

Câu hỏi: Chứng minh bản chất của LQT là sự thỏa thuận?

- Là những nguyên tắc có giá trị pháp lý cao nhất (trái thì vô hiệu)

- Là những nguyên tắc mang tính chất phổ biến

- Các nguyên tắc cơ bản của LQT không xuất hiện liền 1 lúc với nhau mà được hình thành dầndần từng giai đoạn phát triển của LQT

- Có mqh tương hỗ lẫn nhau trong 1 chỉnh thể thống nhất (Thể hiện ở chỗ việc thực hiện nguyêntắc này là tiền đề để thực hiện các nguyên tắc còn lại, nếu vi phạm 1 nguyên tắc sẽ kéo theo sự

vi phạm có hệ thống các nguyên tắc còn lại)

Các nguyên tắc cơ bản của LQT: có 7 nguyên tắc:

(1)Nguyên tắc bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia (tự làm chủ, các nước có địa vị pl ngangnhau thì bình đẳng với nhau, không bên nào hơn bên nào cả)

(2)Nguyên tắc cấm dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực trong quan hệ qt

Nội dung nguyên tắc: ảnh chụp slide

+ Cấm xâm chiếm lãnh thổ quốc gia hoặc dùng vũ lực vũ trang vượt qua biên giới tiến vào lãnhthổ quốc gia khác

+ Cấm cho quân vượt qua giới tuyến quốc tế, trong đó có giới tuyến ngừng bắn hoặc giới tuyếnhòa giải

- Tham gia vào lực lượng liên quân gìn giữ hòa bình của LHQ (ĐIỀU 43 HC LHQ)

- Quyền tự vệ cá thể hoặc tập thể (ĐIỀU 51 HC LHQ)

- Quyền dân tộc tự quyết

(3)Nguyên tắc hòa bình giải quyết các tranh chấp quốc tế (có thể phát sinh trong bất kì mqh qtnào)

(4)Nguyên tắc k can thiệp vào quan hệ nội bộ của nhau

(5)Nguyên tắc các qgia có nghĩa vụ hợp tác với nhau (trong lĩnh vực cụ thể mà thôi)

→ đây là nghĩa vụ khi cùng thực hiện mục tiêu liên hợp quốc

(6)Nguyên tắc quyền dân tộc tự quyết (mọi lợi ích phải quyết định trên lợi ích của người dân củaquốc gia đó)

Buổi 5: 22/2/2023

Nguyên tắc 6: Nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau.

● công việc nội bộ: là công việc thuộc thẩm quyền giải quyết của mỗi quốc gia đọc lập xuất phát

từ chủ quyền của mình

Nội dung nguyên tắc:

- Can thiệp vũ trang và hình thức can thiệp hoặc đe dọa can thiệp khác chống lại các quốc giakhác

- Sử dụng các biện pháp k tế, chính trị và các biện pháp khác để buộc qgia khác phụ thuộc vàomình

- Tổ chức, khuyến khích, giúp đỡ các băng đảng, nhóm vũ trang hoạt động phá hoại, khủng bốtrên lãnh thổ nước khác nhằm lật đổ chính quyền nước đó

- Can thiệp vào các cuộc chiến tranh nội bộ của các quốc gia khác

? Trường hợp nào can thiệp là không bất hợp pháp:

Ngoại lệ của nguyên tắc:

- Trường hợp có nội chiến đe dọa hb và an ninh quốc tế

(cộng đồng qt phải can thiệp- cđqt ở đây là Hội đồng bảo an LHQ)

- Trường hợp có hành vi vi phạm các quyền con người cơ bản

vd: Nội chiến tại Libi, gây ra thảm họa dân đạo, người dân di cư, nhiều cuộc thanh trừng, nhiều người

bị sát hại, hiếp, hiết, HĐBA LHQ can thiệp bảo ngừng trong vòng 30 ngày…

Biện pháp can thiệp: Điều 41,42 HCLHQ

Nguyên tắc 7: Nguyên tắc Pacta Sunt Servanda (đây là thuật ngữ tiếng la tinh là nguyên tắc cổ xưa

nhất của hệ thống pl QT có nghĩa là TẬN TÂM THỰC HIỆN CÁC CAM KẾT QUỐC TẾ)

● Mỗi quốc gia có nvu thực hiện đầy đủ tận tâm, thiện chí các nghĩa vụ mà mình đã cam kết phùhợp với hiến chương LHQ

● Các quốc gia không được viện dẫn những lý do không chính đáng để từ chối thực hiện cácnghĩa vụ đã cam kết

VD: Chính phủ sau không được lấy lý do để từ chối những gì đã cam kết của CP trước

A cam kết hỗ trợ vốn cho B, A bị lật đổ, 1 chính quyền mới lên thay thế lấy lý do cq mới nên từchối hỗ trợ vốn → Chính quyền mới do lật đổ, thì tập quán qt xác định rằng đây là 1 thực thểmới, các quan hệ xác lập bởi CQ cũ tự động chấm dứt MQH được thiết lập hay k phụ thuộc vàocác quốc gia trên thế giới có công nhận cq đó hay không

→ Khi thay đổi chính quyền, 1 thực thể mới nên k có nghĩa vụ thực hiện những gì chính quyền

cũ đã cam kết RIÊNG các điều ước về lãnh thổ, biên giới vẫn phải thực hiện

Trường hợp: Ký kết quốc tế nhưng sau đó bảo không thực hiện vì nó trái với HP của mình

→ Đây k phải là lý do chính đáng BỞi, trước khi cam kết quốc gia đó phải xem xét điều ước đó có tráivới HP nước mình hay k trước khi đặt bút ký, sự kiểm tra tính hợp hiến của các văn bản được rà soátrất kỹ, chứ k phải để xảy ra tình trạng lý rồi mới phát hiện nó trái với HP của mk là k được Muốn kýthì sửa HP rồi ký

Trường hợp ngoại lệ của NT7:

● Điều ước Qt đc ký kết vi phạm các quy định của Pl quốc gia về thẩm quyền và thủ tục ký kết.VD: không phải ai cũng có thẩm quyền đại diện cho Quốc gia đứng ra đàm phán, ký kết

● ND của điều ước trái với mục đích và nguyên tắc của LHQ hoặc những nguyên tắc cơ bản củaLQT

● Điều ước Qt được ký kết không trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng

VD: Đại diện 2 nước A, B đàm phán với nhau Ông trưởng đại diện A bị nước B mua chuộc haynắm đc bí mật, gây sức ép để ông A ký những điều khoản bất lợi cho qgia A ( TH này Qgia Aphải đưa ra được bằng chứng)

● Rebus sic stantibus (khi hoàn cảnh đã thay đổi 1 cách cơ bản) (khi ở 1 nước có đảo chính, cóthay đổi chính quyền mới thì cq mới được quyền đưa ra lý do Rebus sic stantibus)

● Khi các bên vi phạm nghĩa vụ của mình

● Khi xảy ra chiến tranh

1.4 Vai trò của LQT:

Buổi 6: 23/2/2023

1.5 MQH giữa LQT và LQG:

● Một số học thuyết:

+ Nhất nguyên luận: cho rằng LQT và LQG có chung 1 hệ thống, không tách ra

+ Nhị nguyên luận: phân tách rõ ràng hai hệ thống pl này (độc lập với nhau), bản chất đã khácnhau, đối tượng điều chỉnh cũng khác nhau

● Cơ sở của mqh giữa LQT và LQG: xuất phát từ mqh giauwx hai chức năng cơ bản của n2 làchức năng đối nội và chức năng đối ngoại

Chức năng nào quan trọng hơn?? → Chức năng đối nội quan trọng hơn bởi các vấn đề nội bộcủa đất nước ổn định , phát triển thì mới thực hiện chức năng đối ngoại

Nội dung của mqh:

+ Luật quốc tế tác động đến luật quốc gia, lqg ra đời trước và ảnh hưởng đến sự hình thành vàphát triển của lqt

+ Luật qg chi phối và thể hiện nội dung của lqt

+ Lqg là phương tiện để thực hiện lqt

+ Lqt thúc đẩy quá trình hoàn thiện của lqg, làm cho lqg phát triển theo hướng ngày càng vănminh

+ Trong Th LQT và LQG có nội dung điều chỉnh trái ngược nhau thì áp dụng luật nào??

Trả lời: Áp dụng luật quốc tế Bởi, đây là hai hệ thống khác nhau, nhưng vì có cam kết nên phải ápdụng LQT Đây là sự thực hiện nguyên tắc Pacta Sunt Servanda Bởi vì ngay từ đầu anh có quyền kýhay k ký, anh thấy trái mà vẫn ký thì phải thực hiện, không thể viện dẫn nó trái với Lqg mà không thựchiện

Chương 2: NGUỒN CỦA LUẬT QUỐC TẾ

● Công ước viên 1909 về Luật ĐUQT

● Luật điều ước qt 2016

● Luật thỏa thuận qt 2020

1 Khái niệm nguồn của LQT:

Theo nghĩa lịch sử: nguồn gốc

Theo nghĩa pháp lý:

Nguồn của Luật qt là những hình thức biểu hiện hoặc chứa đựng các quy phạm pháp luật quốc tế, docác chủ thể của LQT xây dựng nên hoặc cùng nhau thừa nhận giá trị pháp lý ràng buộc của chúng

Cơ sở xác định nguồn của Luật Qt: K1 Đ 38 quy chế TA công lý quốc tế

Phân loại nguồn của LQT:

- Nguồn cơ bản: Điều ước qt và tập quán quốc tế (ĐƯQT là quan trọng nhất, có hiệu lực bắt buộcđối với các chủ thể

- Nguồn bổ trợ: Phán quyết của TA quốc tế, học thuyết của các chuyên gia, nghị quyết của các tổchức qt Liên chính phủ.

Bắt buộc: là điều ước qt

Khuyến nghị: là nguồn tham khảo, có thể là cơ sở để tạo ra ĐUQT khác

VD: Trường hợp hành vi pháp lý đơn phương của 1 qg cũng có thể trở thành nguồn của luật quốc tế.Một qg đơn phương có hành vi tạo ra tiền lệ cho các nước khác

2 Điều ước quốc tế:

2.1 Khái niệm điều ước quốc tế:

Điểm a, khoản 1 Điều 2 Công ước quốc tế 1969: Thuật ngữ “điều ước” dùng để chỉ một

thỏa thuận quốc tế được ký kết bằng văn bản giữa các quốc gia và được pháp luật quốc tế điều chỉnh, dù được ghi nhận trong một văn kiện duy nhất hoặc trong hai hay nhiều văn kiện

có quan hệ với nhau và với bất kể tên gọi riêng của nó là gì

Khoản 1 Điều 2 Luật ĐƯQT 2016: 1 Điều ước quốc tế là thỏa thuận bằng văn bản được

ký kết nhân danh Nhà nước hoặc Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam với bên ký kết nước ngoài, làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo pháp luật quốc tế, không phụ thuộc vào tên gọi là hiệp ước, công ước, hiệp định, định ước, thỏa thuận, nghị định thư, bản ghi nhớ, công hàm trao đổi hoặc văn kiện có tên gọi khác.

K1 Điều 2 Thỏa thuận qt 2020: 1 Thỏa thuận quốc tế là thỏa thuận bằng văn bản về hợp

tác quốc tế giữa bên ký kết Việt Nam trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình với bên ký kết nước ngoài, không làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa

vụ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo pháp luật quốc tế.

→ thỏa thuận quốc tế k làm phát sinh quyền và nghĩa vụ → không phải là vb pl Các thỏathuận trong hợp tác k mang ý nghĩa bắt buộc

Trên cơ sở phân tích các quy định, tóm lại:

Phân loại:

● Căn cứ vào số lượng chủ thể tham gia:

+ Điều ước song phương: 2 bên trở lên VD: nhiều nước chia làm hai phe

+ Điều ước đa phương: 3 bên trở lên các bên tham gia vào điều ước với tư cách độc lập

● Căn cứ vào lĩnh vực điều chỉnh: Điều ước về nhân quyền, điều ước về thương mại

● Căn cứ vào chủ thể ký kết: Điều ước được ký kết giữa các quốc gia, giữa quốc gia với tổ chứcquốc tế, giữa tổ chức qt với nhau

2.2 Điều kiện để trở thành nguồn LQT của ĐƯQT:

- ĐƯQT phải được ký đúng với năng lực của các bên ký kết

- ĐƯQT phải được ký trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng về quyền và nghĩa vụ

- ĐƯQT phải được ký đúng với quy định của pl các bên về thẩm quyền và thủ tục ký kết

- Nội dung của ĐƯQT không được trái với các nguyên tắc cơ bản của LQT

2.3 Chủ thể ký kết ĐƯQT:

- Là chủ thể của Luật QT:

● Quốc gia: ký kết thông qua các đại diện của mình

Điều ước quốc tế là VBPL do các chủ thể của LQT thỏa thuận ký kết trên cơ sở tự nguyện và bình

đẳng, nhằm thiết lập các quy tắc pháp lý bắt buộc để ấn định, thay đổi hoặc hủy bỏ các quyền và

nghĩa vụ với nhau trong quan hệ quốc tế

● Tổ chức quốc tế liên chính phủ: căn cứ vào quy chế của tổ chức

● Các dân tộc đang đấu tranh giành quyền tự quyết

● Chủ thể đặc biệt

2.4 Hình thức của ĐƯQT:

● Tên gọi của ĐƯQT: do các bên thỏa thuận

● Ngôn ngữ của ĐƯQT: - ĐƯQT song phương; ĐƯQT đa phương

● Cơ cấu của ĐƯQT: do các bên thỏa thuận

2.5 Quá trình ký kết ĐƯQT

● Đàm phán, soạn thảo ĐƯQT:

Đàm phán: trực tiếp hoặc gián tiếp

Soạn thảo: xây dựng bản dự thảo ĐƯQT

● Thông qua ĐƯQT

Nguyên tắc đa số K2 điều 9 CƯ Viên 1969

Nguyên tắc Consensus (đông thuận) K1 điều 9 CƯ V 1969

● Ký ĐƯQT

Ký tắc: là việc ký của vị đại diện để xác định ĐƯQT đã được thông qua

Ký Ad referendum: là việc ký của vị đại diện với điều kiện có sự đồng ý của cơ quan có thẩmquyền tiếp theo thì không cần ký chính thức nữa

Ký chính thức: là việc ký của vị đại diện xác nhận sự ràng buộc của ĐƯQT với quốc gia trừ khi cóquy định khác

● Phê chuẩn/phê duyệt ĐƯQT

Là hành vi của CQNN có thẩm quyền chấp nhận sự ràng buộc của ĐƯQT với quốc gia mình(Điểm b, Khoản 1, Điều 2 CƯ Viên 1969)

Sự khác nhau giữa phê chuẩn và phê duyệt:

- Về loại ĐƯQT: Điều 28, 37 Luật ĐƯQT 2016

- Về cơ quan có thẩm quyền: Khoản 8, 9 Điều 2, Điều 29, 38 Luật ĐƯQT 2016

2.5 Gia nhập ĐƯQT

Là hành vi của cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp nhận sự ràng buộc của ĐƯQT đối với quốc giamình (Điểm b, Khoản 1, Điều 2 Công ước Viên 1969)

Thời điểm gia nhập: sau khi kết thúc quá trình ký kết

Thẩm quyền gia nhập: theo pl quốc gia

Thủ tục gia nhập: theo quy định của ĐƯQT

2.6 Bảo lưu ĐƯQT:

Điểm d, khoản 1, Điều 2 CƯ Viên 1969

Thuật ngữ Bảo lưu dùng để chỉ 1 tuyên bố đơn phương, bất kể cách viết hoặc tên gọi như thế nào, của

1 quốc gia đưa ra khi ký kết, phê chuẩn, chấp thuận, phê duyệt hoặc gia nhập một điều ước, nhằm qua

đó loại bỏ hoặc sửa đổi hiệu lực pháp lý của 1 số quy định của điều ước trong việc áp dụng chúng đốivới quốc gia đó

Lý do của bảo lưu ĐƯQT

Thời điểm đưa ra tuyên bố bảo lưu

Thủ tục bảo lưu: (Điều 20, 21,22,23 CƯ Viên 1969)

Những trường hợp hạn chế bảo lưu:

ĐƯQT đơn phương

ĐƯQT đa phương

ĐƯQT chủ cho phép bảo lưu một số điều khoản nhất định

Các điều khoản đi ngược lại với mục đích và đối tượng của ĐƯQT

2.7 Hiệu lực của ĐƯQT:

*Điều kiện có hiệu lực:

Là các điều kiện trở thành nguồn của ĐƯQT

Tùy từng trường hợp mà ĐƯQT có thể vô hiệu tuyệt đối hoặc vô hiệu tương đối

*Thời gian có hiệu lực:

ĐƯQT có thời hạn: quy định thời điểm bắt đầu và thời điểm kết thúc hiệu lực

ĐƯQT vô thời hạn, chỉ quy định thời điểm bắt đầu có hiệu lực

Thời điểm bắt đầu có hiệu lực?

Điều ước quốc tế chấm dứt hiệu lực trong những trường hợp nào??

Lãnh thổ của quốc gia thứ 3??

2.8 Giải thích, công bố, đăng ký và thực hiện ĐƯQT

Giải thích ĐƯQT: Điều 31 CƯ Viên 1969

Công bố và đăng ký: K1 Đ 80 CƯ 1969, Đ 102 Hiến chương LHQ

Thực hiện ĐƯQT (K1,2,3 Đ 6 Luật ĐƯQT 2016)

3 Tập quán quốc tế: là những quy tắc xử sự được hình thành trong thực tiễn, được các chủ thể

của LQT thừa nhận là những quy phạm pháp luật nhằm điều chỉnh các QHQT

Điều kiện trở thành nguồn của TQQT:

- Là những quy phạm được áp dụng trong thời gian dài để điều chỉnh các quan hệ quốc tế

- Là những quy phạm được thừa nhận mang tính bắt buộc

- Có nội dung phù hợp với các nguyên tắc cơ bản của LQT

Mối quan hệ giữa ĐƯQT và TQQT:

Có hiệu lực ngang bằng nhau

Tập quán quốc tế là tiền đề để hình thành ĐƯQT

Chương 3: DÂN CƯ TRONG LUẬT QUỐC TẾ

I Khái niệm dân cư

* Định nghĩa:

* Phân loại dân cư

(1) Công dân

(2) Người mang quốc tịch nước ngoài: Người mang quốc tịch ít nhất của 1 quốc gia nhưng không

có quốc tịch của quốc gia sở tại

- Người nước ngoài tạm trú

- Người nước ngoài tạm trú

- Người cư trú chính trị

- Người tị nạn

(3) Người không quốc tịch: không có bằng chứng rằng họ mang quốc tịch của quốc gia nào

* Thẩm quyền quy định địa vị pháp lý của dân cư

● Thẩm quyền thuộc về quốc gia

● Trong khi thực hiện chủ quyền của mình về vấn đề dân cư, quốc gia phải tôn trọng phápluật quốc tế: tôn trọng các cam kết quốc tế về vấn đề dân cư; việc này có ý nghĩa quantrọng trong việc bảo vệ quyền con người

Câu hỏi: Vì sao LQT phải điều chỉnh về dân cư?

Trên thực tế, quốc gia vẫn có quyền đối với công dân của mình ở nước ngoài, để tạo ra những quy tắc xử sự thống nhất Ví dụ: khi dân cư nước mình bị người dân nước khác xâm phạm thì QG đó phảibảo vệ quyền lợi cho công dân của mình

Luật quốc tế: Các quốc gia phải đảm bảo quyền con người cơ bản, bảo vệ trật tự pháp lý phát sinh bởi dân cư của các quốc gia

II Các vấn đề pháp lý quốc tế về quốc tịch

2.1 Khái niệm quốc tịch:

Đặc điểm của quan hệ quốc tịch

- Tính ổn định, bền vững về không gian và thời gian (không gian: quan hệ quốc tịch vẫn tồn tại bất luận công dân cư trú trong hay ngoài lãnh thổ quốc gia Thời gian: qhttich thông

thường sẽ tồn tại ổn định từ khi người đó sinh ra cho đến lúc người đó mất đi, trừ th đặc biệtlàm mất quan hệ quốc tịch, ví dụ: xin thôi quốc tịch, bị tước quốc tịch, tự động mất quốctịch)

- Quốc tịch là cơ sở để xác định các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân đối với nhà nước

Ví dụ: công dân có nghĩa vụ trung thành với tổ quốc, nghĩa vụ đóng thuế, thực hiện nghĩa vụquân sự, và có quyền bầu cử, ứng cử (điều 27 HP 2013), được pl bảo vệ tính mạng, danh dự,sức khỏe, Ngược lại, nhà nước có quyền yêu cầu công dân thực hiện nghĩa vụ trung thành,nghĩa vụ đóng thuế, nghĩa vụ quân sự, và có nghĩa vụ tạo mọi điều kiện cho công dân thựchiện quyền bầu cử, ứng cử (điều 27 HP 2013) và được đảm bảo các quyền khác của mình

Dân cư là tổng hợp những người dân sinh sống, cư trú trên lãnh thổ của một quốc gia nhất định và chịu sự điều chỉnh của pháp luật quốc gia đó

Quốc tịch là mối liên hệ pháp lý giữa một cá nhân với một quốc gia nhất định Mối liên hệ này được biểu hiện ở tổng thể các quyền và nghĩa vụ của người đó với quốc gia mà họ mang quốc tịch và tổng thể các quyền và nghĩa vụ của quốc gia đối với công dân của mình.

- Tính cá nhân (Tức quốc tịch gắn với cá nhân nhất định và không thể chia sẻ cho ng khác.Việc thay đổi qt của 1 người không làm qt của ng khác thay đổi theo Con cái có thể theoquốc tịch của cha, mẹ khi sinh ra, nhưng khi trưởng thành, tùy theo pl của mỗi quốc gia màngười con có thể xin thôi qt cũ, gia nhập qt mới thì đó là quyền của họ, quyền này trên cơ sởcủa mỗi quốc gia

- Quốc tịch có ý nghĩa pháp lý quốc tế (là yếu tố để phân biệt dân cư của mỗi quốc gia-> mốiquan hệ plqt của dân cư phải căn cứ vào quốc tịch của công dân đó)

Khi và chỉ khi có quan hệ quốc tịch thì quốc gia mới có quyền và nghĩa vụ bảo hộ côngdân Khi công dân thực hiện những hành vi, đặc biệt là các cá nhân có thẩm quyền củaquốc gia đó, sẽ tạo ra trách nhiệm pháp lý của quốc gia đối với các chủ thể khác của luậtquốc tế Quốc tịch là cơ sở để từ chối dẫn độ công dân của quốc gia mình cho quốc giakhác xét xử, cơ sở để xác lập thẩm quyền của cơ quan tài phán quốc gia

2.2 Xác định quốc tịch

(a) Căn cứ xác định quốc tịch:

- Sự kiện pháp lý làm phát sinh vấn đề xác định quốc tịch cho cá nhân

- Quy định của pháp luật quốc gia làm căn cứ pháp lý cho việc xác định quốc tịch

(b) Thẩm quyền xác định quốc tịch:

- Quốc gia là chủ thể duy nhất có quyền ban cấp quốc tịch cho cá nhân theo các quy định củamình

(c) Nguyên tắc xác định quốc tịch:

Nguyên tắc một quốc tịch: quốc gia chỉ thừa nhận công dân của mình mang 1 quốc tịch là

quốc tịch của quốc gia đó Quốc gia không chấp nhận công dân đồng thời có thêm quốc tịchnước ngoài

Nguyên tắc nhiều quốc tịch: Quốc gia chấp nhận một người có thể mang nhiều quốc tịch

Luật Quốc tịch Việt Nam?

Điều 4, Luật quốc tịch VN năm 2014: “Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam công nhận công dân Việt Nam có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam, trừ trường hợp Luật này có quy định khác.” Điều 19.3 tiếp tục ghi nhận rằng: “Người nhập quốc tịch Việt Nam thì phải thôi quốc tịch nước ngoài, trừ những người quy định tại khoản 2 Điều này, trong trường hợp đặc biệt, nếu được Chủ tịch nước cho phép.” Điều 37 quy định: “Trẻ em là công dân Việt Nam được người nước ngoài nhận làm con nuôi thì vẫn giữ quốc tịch Việt Nam.”

(d) Các cách thức hưởng quốc tịch:

- Hưởng quốc tịch do sinh ra

● Nguyên tắc huyết thống (jus sanguinis)

Cha mẹ có quốc tịch nước nào thì con sinh ra mang quốc tịch nước đó, bất kể đứa trẻ đượcsinh ra ở trong hay ngoài lãnh thổ của quốc gia đó

● Nguyên tắc nơi sinh (jus soli)

Trẻ em được sinh ra ở lãnh thổ quốc gia nào sẽ mang quốc tịch của quốc gia đó mà khôngphụ thuộc vào quốc tịch của cha mẹ

● Nguyên tắc hỗn hợp: kết hợp cả nguyên tắc huyết thống và nguyên tắc nơi sinh

Luật Quốc tịch Việt Nam 2008: Điều 15, 16, 17

- Hưởng quốc tịch do gia nhập

Bao gồm:

- Xin gia nhập quốc tịch (Điều 19 Luật Quốc tịch 2008)

- Do kết hôn (Điều 9, 10 Luật Quốc tịch 2008)

- Do được nhận làm con nuôi (Điều 37 Luật Quốc tịch 2008)

- Phục hồi quốc tịch

Phục hồi (trở lại) quốc tịch là việc khôi phục lại quốc tịch cho 1 ng bị mất QT vì các lý

do khác nhau

Luật quốc tịch VN điều 23

- Lựa chọn quốc tịch: là quyền của người dân khi họ ở hoàn cảnh được phép lựa chọn

quốc tịch Những trường hợp được lựa chọn quốc tịch:

Khi có sự chuyển dịch lãnh thổKhi có sự trao đổi dân cưKhi một người có nhiều quốc tịch

- Thưởng quốc tịch: là hành vi của cơ quan nhà nước có thẩm quyền của quốc gia công

nhận người nước ngoài có công lao to lớn với nước mình, với cộng đồng nhân loại làcông dân của nước mình

2.3 Không quốc tịch và nhiều quốc tịch:

Đều là những tình trạng bất bình thường trong quan hệ quốc tịch

Mang đến hậu quả pháp lý bất lợi cho bản thân cá nhân và mối quan hệ giữa các quốc gia

Đòi hỏi phải có các biện pháp hạn chế

Người không quốc tịch: là tình trạng một người không có bằng chứng pháp lý chứng minh họ là công

dân của bất kỳ quốc gia nào

Nguyên nhân:

- Một người mất quốc tịch cũ mà chưa nhập quốc tịch mới

- Xung đột pháp luật giữa các nước

- Cha mẹ không quốc tịch sinh con ở nước xác định quốc tịch theo nguyên tắc huyết thống

Ví dụ: Một người xin thôi quốc tịch cũ để gia nhập quốc tịch mới thì thời gian chờ đợi đc chấp thuậnthì họ là người không quốc tịch

Một số vấn đề phát sinh:

Đối với bản thân người không quốc tịch? Cô: quyền và nghĩa vụ của họ không rõ ràng, rất khó để xáclập quan hệ, tình trạng kinh tế khó khăn, thiếu thốn về vật chất, kinh tế, khó tiếp cận với các chính sách

an sinh xã hội

Thuận lợi: Những ng không QT sẽ k cần thực hiện nghĩa vụ công dân.

Khó khăn: Những người không quốc tịch sẽ phải chịu nhiều hạn chế và rủi ro như:

- Địa vị pháp lý của ng không quốc tịch bị hạn chế hơn nhiều so với công dân của nước sở tại vàngười có quốc tịch nước ngoài trên lãnh thổ quốc gia mà họ đang sinh sống

- Không đc hưởng các quyền mà các bộ phận dân cư khác được hưởng trên cơ sở các điều ướcquốc tế giữa các quốc gia với nhau về dân cư của các nước

- Không đc hưởng bảo hộ công dân của bất kỳ một quốc gia nào Điều này không đảm bảo tưcách các quyền con người cơ bản trong đời sống xã hội và đời sống quốc tế

- Theo nguyên tắc, những người không quốc tịch có khối lượng quyền và tự do ít hơn, bị hạn chếtrong việc sử dụng các quyền dân sự và chính trị, không có khả năng yêu cầu sự giúp đỡ bảo hộngoại giao trong trường hợp các quyền và lợi ích cá nhân của họ bị xâm phạm

Đối với quốc gia nơi có người không quốc tịch?

Cách giải quyết:

- Ký kết điều ước quốc tế

- Quốc gia tự quy định các cách thức giảm bớt tình trạng người không quốc tịch

Người nhiều quốc tịch: Nhiều quốc tịch là tình trạng pháp lý của một người cùng lúc có quốc tịch của

hai hay nhiều nước

Nguyên nhân:

- Đã nhập quốc tịch mới mà chưa thôi quốc tịch cũ

- Do xung đột pháp luật giữa các quốc gia

- Được hưởng thêm quốc tịch mới do kết hôn với người nước ngoài hoặc được người nước ngoàinhận làm con nuôi Ví dụ: E là công dân của VN kết hôn với chồng mang QT Cộng hòa Pháp,theo luật của CH Pháp E cũng có QT của Pháp, đồng thời theo pl VN E vẫn được giữ QT VN.nhận con nuôi có quốc tịch mới nhưng vẫn còn giữ quốc tịch cũ

Một số vấn đề phát sinh:

Đối với bản thân người nhiều quốc tịch?

Thuận lợi:

- Hưởng quyền lợi kinh tế chính trị, phúc lợi của các quốc gia mà họ là công dân

- Thuận lợi trong việc xuất nhập cảnh, cư trú, đi lại trên lãnh thổ các quốc gia mà họ là công dân

- Cùng một lúc có thể được nhiều quốc gia bảo hộ khi họ ở nước ngoài

Đối với các quốc gia hữu quan?

Khó khăn: Sự khó khăn trong việc bảo hộ ngoại giao cho công dân

- Thứ nhất, khó khăn khi quốc gia thực hiện bảo hộ công dân đối với công dân của mình ở quốcgia mà người đó cũng có quốc tịch

- Thứ hai, hai QG liên tiến hành bảo hành bảo hộ công dân đối với một người coi là công dân củahai nước này ở QG thứ ba

- Việc thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ thuế của cá nhân

Cách giải quyết:

Ký điều ước quốc tế

Tự quy định trong pháp luật quốc gia

* Nguyên tắc quốc tịch hữu hiệu:

Khi một người cũng lúc mang quốc tịch của hai hay nhiều nước, để xác định họ là công dân hữu hiệucủa nước nào thì cần xem xét:

Nơi cư trú thường xuyên?

Nơi thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân chủ yếu?

Tài sản ở đâu là chủ yếu? lưu ý bất động sản

Mối quan hệ gia đình ở đâu là chủ yếu?

…

2.4 Chấm dứt quan hệ quốc tịch (các trường hợp mất quốc tịch)

(a) Thôi quốc tịch

Mối quan hệ quốc tịch chấm dứt do nguyện vọng của cá nhân vì lý do muốn thôi quốc tịch nước này đểnhập quốc tịch nước khác

Có nên cho thôi quốc tịch không?=> Nhìn chung quốc gia chỉ cho công dân xin thôi quốc tịch khi: Đãhoàn thành hoặc được miễn nghĩa vụ quân sự; Đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế hoặc các nghĩa vụ tàichính cho quốc gia mà họ xin thôi quốc tịch; Không bị truy tố hình sự trong thời gian xin thôi quốctịch

Pháp luật Việt Nam: Điều 27 Luật Quốc tịch 2008

(b) Bị tước quốc tịch

Là biện pháp trừng phạt áp dụng đối với công dân khi công dân thực hiện các hành vi phương hại đếnđộc lập dân tộc, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc, lợi ích, danh dự, uy tín của quốc gia trong quan

hệ quốc tế thì quốc gia có thể áp dụng biện pháp tước QT Điều kiện tước quốc tịch: Điều 31, 32 Luật

QT VN 2008, sđbs 2014

Tước quốc tịch là một chế tài đặc biệt

(c) Đương nhiên mất quốc tịch

Là tình trạng pháp lý của một người rơi vào các trường hợp đã được luật dự liệu là sẽ tự động mất quốctịch mà họ đang mang Tức là theo pháp luật của từng QG mà công dân sẽ tự động mất QT để đảm bảo

an ninh quốc gia, tránh người nhiều quốc tịch Ví dụ: khi tham gia lực lượng vũ trang, an ninh, cơ quannhà nước của nước ngoài, khi xin nhập quốc tịch của quốc gia khác…

3 Một số vấn đề pháp lý về dân cư:

3.1 Địa vị pháp lý của người nước ngoài

* Khái niệm người nước ngoài:

Nghĩa hẹp: Người nước ngoài là người mang quốc tịch nước ngoài có mặt tại nước sở tại

Nghĩa rộng: Người nước ngoài là người không mang quốc tịch của nước sở tại

* Chế độ pháp lý dành cho người nước ngoài

Chế độ đãi ngộ như công dân (National Treatment - NT): Người nước ngoài được hưởng các quyền dân sự và lao động cơ bản ngang bằng với công dân của nước sở tại, trừ những trường hợp pháp luật

quốc gia quy định khác như: không có quyền bầu cử, không được theo học các trường công an, quânsự,

Chế độ đãi ngộ như công dân thường được áp dụng với nhóm người ngoài làm ăn, cư trú và sinh sốngtrên lãnh thổ của nước sở tại Được quy định trước hết trong luật QG của mỗi nước, ngoài ra còn đcquy định trong các ĐƯQT được ký kết giữa các QG vs nhau

Chế độ tối huệ quốc (Most Favoured Nation -MFN)

Cá nhân, tổ chức nước ngoài được hưởng các quyền và ưu đãi mà cá nhân, tổ chức của bất kỳ nước thứ

ba nào đang và sẽ được hưởng trong tương lai

Thể hiện quan hệ bình đẳng giữa các cá nhân, tổ chức của các qg khác nhau tại lãnh thổ hoặc trongquan hệ với nước sở tại

tế với các quốc gia

Chế độ có đi có lại

Hai quốc gia thỏa thuận dành cho công dân và pháp nhân của mỗi bên được hưởng các quyền và ưu đãigiống nhau trên cơ sở có đi có lại

Báo phục quốc: biện pháp trả đũa

3.2 Bảo hộ công dân

Khái niệm:

Điều kiện bảo hộ công dân

- Quốc tịch: Có quan hệ quốc tịch giữa quốc gia và người được bảo hộ.

- Công dân ở vào các trường hợp cần được bảo hộ:

Khi công dân bị xâm hại, bị đe dọa xâm hạn quyền và lợi ích hợp pháp ở nước ngoài Hoạt độngbảo hộ nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân mình theo pháp luật quốc tế vàpháp luật của quốc gia sở tại Điều này là đặt biệt quan trọng khi công dân bị xâm phạm không

có khả năng hoặc không thể tự bảo vệ mình

QG sẽ thông qua cơ quan đại diện ở nước sở tại, tiến hành tiếp các hoạt động bảo hộ công dânnhư: tiếp xúc lãnh sự, giúp đỡ về tài chính, yêu cầu cơ quan có thẩm quyền của quốc gia sở tạiphải thực hiện các biện pháp cần thiết theo pháp luật của quốc gia đó để bảo vệ quyền và lợi íchhợp pháp của người đó

Khi công dân vi phạm pháp luật nước ngoài Hoạt động bảo hộ nhằm đảm bảo quyền lợi hợppháp của công dân mình theo pháp luật của quốc gia sở tại và đảm bảo một sự điều tra côngbằng, khách quan, cũng như 1 sự xét xử không phân biệt Quốc gia sẽ thông qua cơ quan đạidiện ở nước sở tại, tiến hành tiếp các hoạt động bảo hộ công dân như: tiếp xúc lãnh sự, yêu cầuluật sư, yêu cầu quốc gia sở tại đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp theo pháp luật quốc gia sởtại cho người đó

- Công dân không thể tự khắc phục hoàn cảnh:

Thẩm quyền bảo hộ công dân

Cơ quan trong nước? => Bộ ngoại giao, chịu trách nhiệm trc chính phủ về các hoạt động bảo hộ côngdân ở trong nước cũng như nước ngoài

Cơ quan ở nước ngoài?=> cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự của quốc gia cử đại diện tạinước nhận đại diện hoặc thông qua các phái đoàn thường trực của quốc gia tại các tổ chức quốc tế, pháiđoàn khi ký kết các điều ước quốc tế, tham dự các hội nghị quốc tế

Biện pháp BHCD: 3 nhóm

Biện pháp hành chính – tư pháp: cấp hộ chiếu, giấy tờ tùy thân, tiếp nhận đăng ký khai sinh, khai tử,

kết hôn, hỗ trợ tiền, hiện vật,

Biện pháp pháp lý: cử luật sư bào chữa cho bị cáo là công dân nước mình trước tòa án nước sở tại, bảo

vệ quyền và lợi ích của người chưa thành niên, người k đủ năng lực hành vi dân sự

Biện pháp ngoại giao: gửi công hàm đề nghị, phản đối hành vi của nước sở tại, đưa vụ việc ra trước

hội nghị quốc tế, tổ chức quốc tế, trừng phạt, cấm vận thương mại, hàng không, hàng hải,

3.3 Cư trú chính trị

Cư trú chính trị là việc quốc gia cho phép người nước ngoài đang bị truy nã ở ngay trên đất nước họ donhững quan điểm và hoạt động về chính trị, khoa học và tôn giáo được nhập cảnh và cư trú ở trênlãnh thổ nước mình

Đối tượng được hưởng quyền cư trú chính trị

Việc cho phép người nước ngoài được cư trú chính trị hay không là thẩm quyền riêng biệt của quốc gia

Bảo hộ công dân là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện phù hợpvới pháp luật quốc tế và pháp luật nước sở tại nhằm bảo vệ cho công dân nước mình ởnước ngoài khi quyền và lợi ích hợp pháp của họ bị xâm phạm

Bảo hộ công dân còn bao gồm các hoạt động giúp đỡ về mọi mặt của nhà nước khi côngdân gặp phải các điều kiện, hoàn cảnh đặc biệt khó khăn không thể tự khắc phục được

Pháp luật quốc gia thường quy định rõ những đối tượng có thể được hưởng quyền cư trú chính trị

Điều 49 Hiến pháp 2013 ‘Người nước ngoài đấu tranh vì tự do và độc lập dân tộc, vì chủ nghĩa xã hội,

dân chủ và hòa bình hoặc vì sự nghiệp khoa học mà bị bức hại thì được Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam xem xét cho cư trú.’

Khuyến cáo: đối tượng không cho cư trú chính trị

Người phạm tội ác quốc tế

Những người phạm các tội phạm hình sự quốc tế

Người đã phạm tội hình sự bắt buộc phải dẫn độ (theo hiệp định tương trợ tư pháp giữa hai nước)Những người có hành vi trái với mục đích và nguyên tắc của Liên hợp quốc

Những người là tội phạm hình sự theo pháp luật của một quốc gia

Người thực hiện hành vi ám sát nguyên thủ quốc gia không được phép cho cư trú chính trị

3.4 Dẫn độ tội phạm

Dẫn độ tội phạm là việc quốc gia này chuyển giao cá nhân thực hiện hành vi phạm tội cho quốc giakhác nhằm mục đích truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc để thi hành bản án đã có hiệu lực đối với ngườiđó

Dẫn độ thuộc thẩm quyền riêng biệt của quốc gia nơi có người phạm tội

Điều kiện dẫn độ tội phạm

- Việc dẫn độ chỉ tiến hành với cá nhân phạm tội hình sự

- Việc dẫn độ phải theo nguyên tắc “ Định danh kép”

- Quốc gia có thể tự quy định các điều kiện dẫn độ

Điều 33,34 Luật Tương trợ tư pháp 2007

Lý do điều chỉnh:

*Ổn định trật tự pháp lý trong quan hệ về lãnh thổ biên giới giữa các quốc gia

*Ràng buộc nghĩa vụ hòa bình giải quyết tranh chấp về lãnh thổ biên giới

*Ràng buộc nghĩa vụ bảo vệ môi trường

Nội dung điều chỉnh:

*Xác lập lãnh thổ, biên giới quốc gia

*Quy chế pháp lý cho các vùng lãnh thổ

*Quy chế giải quyết tranh chấp liên quan đến LTBG

Nội dung bài học:

1 Lãnh thổ quốc gia

2 Biên giới quốc gia

3 Các vùng lãnh thổ quốc tế

1 Lãnh thổ quốc gia

1.1 Khái niệm lãnh thổ quốc gia

Lãnh thổ quốc gia là một phần của trái đất, bao gồm vùng đất, vùng nước, vùng trời và vùnglòng đất thuộc chủ quyền của 1 quốc gia nhất định

*Tính chất chủ quyền

- Chủ quyền hoàn toàn tuyệt đối: là việc quốc gia là chủ thể duy nhất có toàn quyền

quyết định một vấn đề gì đó liên quan đến lãnh thổ của mình, không 1 chủ thể nàokhác có quyền can thiệp hay xâm phạm chủ quyền này Ví dụ: vùng đất, vùng trời,vùng lòng đất, vùng nước nội địa, vùng nước nội thủy là những bộ phận lãnh thổ cótình chất chủ quyền này

- Chủ quyền hoàn toàn đầy đủ: là chủ quyền của quốc gia đối với một vùng lãnh thổ

nhất định nào đó, thẩm quyền của quốc gia bị hạn chế phần nào do việc thực hiệnquyền của các quốc gia khác trên vùng lãnh thổ đó hoặc quốc gia buộc phải cho phéptàu biển nước ngoài được quyền đi qua không gây hại trong lãnh hải Ví dụ: Các quốcgia cùng thỏa thuận ký kết một điều ước quốc tế nhằm sử dụng, khai thác, quản lýchung vùng nước biên giới

Ý nghĩa của lãnh thổ quốc gia

- Lãnh thổ quốc gia là cơ sở vật chất cần thiết cho sự ra đời, tồn tại và phát triển củaquốc gia - chủ thể của Luật quốc tế

- Lãnh thổ quốc gia xác định không gian quyền lực của quốc gia đối với một cộng đồngdân cư ổn định

1.2 Các bộ phận cấu thành lãnh thổ quốc gia

Lãnh thổ quốc gia bao gồm 4 bộ phận tự nhiên cấu thành:

- Vùng đất: Bao gồm toàn bộ đất liền và các hải đảo quốc gia

Tính chất chủ quyền: Vùng đất thuộc chủ quyền hoàn toàn và tuyệt đối của quốc

gia

Quốc gia là chủ thể duy nhất có quyền quy định chế độ pháp lý của vùng đất cũng nhưchủ quyền quản lý, bảo vệ, sử dụng và khai thác vùng đất thuộc lãnh thổ của mình,các chủ thể khác của luật quốc tế phải tôn trọng chủ quyền quốc gia sở hữu Và chủquyền hoàn toàn, tuyệt đối này bao gồm kể cả khoảng không gian nằm trên vùng đất

và vùng lòng đất dưới vùng đất

- Vùng nước: Là toàn bộ phần nước nằm phía trong đường biên giới quốc gia, bao

gồm:

- Vùng trời: là khoảng không gian bao trùm trên vùng đất và vùng nước của quốc gia

Độ cao vùng trời: điểm cao nhất mà vệ tinh có thể đi lên

Tính chất chủ quyền: vùng trời thuộc chủ quyền riêng biệt của quốc gia Có nghĩa làtoàn bộ không gian bao trùm lên đất liền, trên các đảo, quần đảo, trên vùng nước biên giới,vùng nước nội địa, vùng nước nội thủy và vùng nước lãnh hải là lãnh thổ vùng trời của quốcgia

Có hai phương cách xác định vùng trời:

● Trong trường hợp lãnh thổ quốc gia có sự tiếp giáp với lãnh thổ của quốc gia khác:vùng trời được xác định thông qua sự phân định biên giới trên không theo sự thỏathuận giữa các quốc gia láng giềng

● Trong trường hợp lãnh thổ quốc gia không có sự tiếp xúc với lãnh thổ của quốc giakhác: vùng trời được xác định thông qua tuyên bố đơn phương xác lập vùng trời, tuânthủ luật quốc tế

Tính chất chủ quyền hoàn toàn tuyệt đối (tương tự như vùng đất) Mọi phương tiệnbay muốn vào quốc gia phải xin phép

- Vùng lòng đất: Là toàn bộ phần nằm dưới vùng đất và vùng nước của quốc gia.

Độ sâu: đến tâm trái đất

Có hai phương cách xác lập vùng lòng đất:

● Trong trường hợp lãnh thổ quốc gia có sự tiếp giáp với lãnh thổ của quốc gia khác:vùng lòng đất được xác định thông qua sự phân định biên giới lòng đất theo sự thỏathuận giữa các quốc gia láng giềng

● Trong trường hợp lãnh thổ quốc gia không có sự tiếp xúc với lãnh thổ của quốc giakhác: vùng lòng đất được quốc gia xác định thông qua tuyên bố đơn phương xác lậpvùng lòng đất, tuân thủ luật quốc tế

Tính chất chủ quyền: thuộc chủ quyền hoàn toàn và tuyệt đối của quốc gia

*Lưu ý: lãnh thổ di động

*Khi phương tiện có mang cờ và dấu hiệu quốc tịch của quốc gia đang ở vùng lãnh thổ quốc

tế thì được hưởng quy chế giống như lãnh thổ quốc gia Vì sao lại như vậy? -> Để xác địnhthẩm quyền tài phán của quốc gia khi có những sự kiện phát sinh, để dễ giải quyết khi cótranh chấp

*Ngoại lệ: tàu quân sự có quyền bất khả xâm phạm, không được có bất kỳ xâm phạm nào

đối với tàu quân sự Thẩm quyền thuộc về nước mà con tàu mang quốc tịch

1.3 Quyền tối cao của quốc gia đối với lãnh thổ quốc gia

Quyền tối cao của quốc gia đối với lãnh thổ là thuộc tính không thể tách rời và vốn có củaquốc gia Nó biểu hiện quyền thiêng liêng và bất khả xâm phạm của quốc gia trên haiphương diện:

- phương diện quyền lực

- phương diện vật chất

1.4 Quy chế pháp lý lãnh thổ quốc gia

- Quyền tự do lựa chọn chế độ chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội phù hợp với nguyệnvọng của cộng đồng dân cư sống trên lãnh thổ

- Quyền tự do lựa chọn phương hướng phát triển đất nước, thực hiện những cải cáchkinh tế - xã hội phù hợp với các đặc điểm của quốc gia

- Quyền tự quy định chế độ pháp lý đối với từng vùng lãnh thổ của quốc gia;

- Quyền sở hữu hoàn toàn đối với tất cả tài nguyên thiên nhiên trong lãnh thổ của mình;

- Quyền tài phán đối với mọi cá nhân, tổ chức, kể cả cá nhân tổ chức nước ngoài trongphạm vi lãnh thổ quốc gia;

- Quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế thích hợp, điều chỉnh, kiểm soát các hoạtđộng của các pháp nhân và người nước ngoài, kể cả trong trường hợp quốc hữu hoá,tịch thu, trưng thu tài sản của tổ chức, cá nhân nước ngoài có bồi thường hoặc không

1.5 Các hình thức thay đổi lãnh thổ quốc gia

- Cơ sở của sự thay đổi

- Chỉ dựa trên quyền dân tộc tự quyết quốc gia mới có thể tiến hành các hình thức thayđổi lãnh thổ khác nhau, từng phần lớn hoặc nhỏ, thậm chí cả việc thành lập một quốcgia mới

Việc thay đổi lãnh thổ quốc gia có được tiến hành dưới các hình thức:

● Thuyết quyền phát hiện

● Thuyết chiếm hữu trên danh nghĩa

● Thuyết lãnh thổ kế cận

● Nguyên tắc chiếm hữu thực sự:

- Việc xác lập chủ quyền lãnh thổ phải được thực hiện với danh nghĩa nhà nước

- Sự chiếm hữu phải được tiến hành một cách hoà bình trên một vùng lãnh thổ thật sự

là vô chủ (res nullius) hoặc đã bị quốc gia làm chủ chủ động từ bỏ (derelicto)

- Quốc gia chiếm hữu trên thực tế phải thực hiện những hành động chủ quyền ở mức

độ tối thiểu phù hợp với các điều kiện tự nhiên và dân cư trên vùng lãnh thổ đó

- Việc thực hiện chủ quyền phải liên tục trên vùng lãnh thổ đó

2 Biên giới quốc gia

2.1 Khái niệm biên giới quốc gia

Định nghĩa:

Biên giới quốc gia là ranh giới phân định lãnh thổ quốc gia này với lãnh thổ quốc gia khác;hay với các vùng biển mà quốc gia có quyền chủ quyền; hoặc với các vùng lãnh thổ quốc tế

Ý nghĩa của biên giới quốc gia

- Đóng vai trò là đường phân định một cách rõ ràng, chính xác lãnh thổ quốc gia với các vùngkhác không thuộc lãnh thổ quốc gia

- Biên giới gắn liền với sự tồn tại của quốc gia, là điều kiện cho an ninh quốc gia và là quyềnlợi cơ bản của quốc gia

- Sự ổn định của biên giới quốc gia là điều kiện đảm bảo cho hoà bình và an ninh quốc tế

2.2 Các bộ phận cấu thành biên giới quốc gia

Biên giới quốc gia có 4 bộ phận cấu thành, bao gồm:

- Biên giới trên bộ

- Biên giới trên biển

- Biên giới trên không

- Biên giới lòng đất

Biên giới trên bộ: là đường biên giới trên đất liền, trên đảo, trên sông, trên hồ biên giới hoặc

trên biển nội địa Được xác lập thông qua sự thỏa thuận giữa các quốc gia láng giềng

Biên giới trên biển: là đường biên giới để phân định vùng biển thuộc chủ quyền của quốc

gia này với vùng biển thuộc chủ quyền của quốc gia khác; hoặc với các vùng biển mà quốcgia có quyền chủ quyền

Trường hợp 1:

Biên giới dùng để phân định vùng biển thuộc chủ quyền của 2 quốc gia:

Việc xác định phụ thuộc vào vị trí của hai quốc gia hữu quan:

Nếu hai nước đối diện nhau: đường trung

tuyến

Nếu hai nước kề cận nhau: đường cáchđều nếu hai bên không có thỏa thuận nàokhác

Trường hợp 2

Biên giới phân định vùng biển thuộc chủ quyền của quốc gia ven biển với những vùng biểnkhác thuộc quyền chủ quyền của quốc gia: căn cứ vào Công ước 1982 về Luật Biển

Biên giới vùng trời

Là ranh giới phân định vùng trời thuộc chủ

quyền của quốc gia này với vùng trời thuộc

chủ quyền của quốc gia khác hoặc vùng trời

thuộc chủ quyền của quốc gia với vùng trời

quốc tế

Biên giới vùng trời của quốc gia gồm 2 bộ

phận:

- Biên giới sườn: là mặt phẳng đứng được

dựng qua các điểm nằm trên biên giới trên

bộ và biên giới trên biển

- Biên giới trên cao: là ranh giới để phân

định vùng trời thuộc chủ quyền của quốc gia

và vùng trời quốc tế

Biên giới lòng đất

Là mặt phẳng được xác định dựa trênđường biên giới trên bộ và biên giới trênbiển của quốc gia kéo dài tới tận tâm củatrái đất

Cách thức xác lập:

- Trong trường hợp lãnh thổ quốc gia

có sự tiếp giáp: biên giới trên không/ lòng đất được xác định thông qua sự phân định biên giới trên không/lòng đất theo sự thỏa thuận của các quốc

gia láng giềng

- Trong trường hợp lãnh thổ quốc gia

có sự tiếp giáp: biên giới trên không/ lòng đất được quốc gia xác định

thông qua tuyên bố đơn phương xác

lập biên giới trên không/vùng lòng đất, tuân thủ luật quốc tế.

2.3 Các kiểu biên giới quốc gia

● Biên giới theo địa hình: là kiểu biên giới được xác định dựa vào địa hình thực tế như

núi, sông, hồ

Thực tế nhìn trên bản đồ đường biên giới có hình ziczac dựa vào địa hình thực tế

Có 3 cách xác định:

Biên giới theo

đường sông núi

Ưu: chia dãy núi mỗi

bên 1 nửa (công

bằng)

Nhược: làm cho khu

vực biên giới trở nên

Ưu điểm: dễ phângiới, cắm mốc, bảoquản cột mốc, hoạtđộng quản lý thuận lợihơn rất nhiều

Biên giới theo đường phân thủy: xác định

all các điểmđầu nguồn trêndãy núi, nốichúng lại vớinhau chia núi

ra làm đôi

Biên giới trên sông:

- Sông được use cho

gt đường thủy: điểmđáy lũng của consông, điểm giữa dòngnước nơi tàu thuyền

đi lại được

- Sông không đc usegtđthuy: là đườngtrung tuyến ngănsông

Biên giới trên hồ: xác

định tâmhồ

● Biên giới hình học: là kiểu biên giới được xác định bằng các đường thẳng nối các điểm đã được xác định từ trước hoặc các đường vòng cung mà tâm điểm và bán

+ Nguyên tắc Uti possidetis de facto có nghĩa là từ trước đến thời điểm hoạch định biêngiới, giữa các quốc gia đã tồn tại một đường biên giới thực tế (de facto) Chính vì vậy,

để thuận lợi cho việc hoạch định, các quốc gia hữu quan có thể thỏa thuận sử dụngđường biên giới thực tế đó để tiếp tục phân định và biến đường biên giới thực tế thànhđường biên giới pháp lý thông qua các thỏa thuận ký các điều ước quốc tế về biêngiới