BỘ ĐỀ ÔN HSG NGỮ VĂN THPT

Bộ đề ôn HSG môn Ngữ văn được sưu tầm, biên soạn thành 2 phần: Nghị luận xã hội và nghị luận văn học. Sử dụng cho giáo viên, học sinh trong quá trình ôn tập, luyện đề... Bộ đề ôn HSG môn Ngữ văn được sưu tầm, biên soạn thành 2 phần: Nghị luận xã hội và nghị luận văn học. Sử dụng cho giáo viên, học sinh trong quá trình ôn tập, luyện đề...

NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

Đề 1: Suy nghĩ của anh (chị) về ý kiến sau:

“Chúng ta thường đánh giá người khác theo tiêu chuẩn của mình nhưng rồi sau đó lại dành cả đời để sống theo tiêu chuẩn của người khác” (Khuyết danh)

1 Giải thích nội dung ý kiến

Ý kiến trên đã nêu lên một nghịch lý, cũng chính là sai lầm của con người:

Con người thường đánh giá người khác theo chỗ đứng, quan điểm, thước đo của bản thân;nhưng cuộc sống của chính mình lại bị chi phối bởi cái nhìn, quan điểm, tiêu chuẩn của ngườikhác

2 Bình luận

* Mỗi con người là một thế giới riêng tư, và là duy nhất Mỗi người có một quan điểm, lậptrường, tiêu chuẩn riêng Không thể có tiêu chuẩn, thước đo nào áp dụng đúng với tất cả mọingười, trong mọi thời điểm Tuy nhiên, con người thường mắc vào những sai lầm:

- Chúng ta thường đánh giá người khác theo tiêu chuẩn của mình:

+ Con người thường có thói quen đánh giá, phán xét người khác Nhưng khi đánh giá ngườikhác, ta lại thường lấy quan điểm, lập trường của ta để đánh giá họ, chứ không tìm hiểu kĩ về

họ, không đặt mình vào vị trí của họ để thấu hiểu

+ Vì thế, sự đánh giá của ta thường chủ quan, phiến diện và dễ mắc sai lầm Ta dễ trở thành kẻ

áp đặt, định kiến, hẹp hòi, khó cảm thông, đồng cảm với mọi người xung quanh

- sau đó lại dành cả đời để sống theo tiêu chuẩn của người khác:

+ Con người thích phán xét người khác, nhưng lại sợ bị người khác phán xét; con người dễ bịchi phối bởi quan niệm, cái nhìn của những người xung quanh Nhiều người chọn sống trong cáikén được bao bọc bởi tiêu chuẩn của người khác, thay vì sống với thang giá trị, với mong muốn,khát vọng của chính mình Điều này thường gặp ở những con người thiếu tự tin, không dám thểhiện bản ngã, luôn lo sợ nếu sống khác với tiêu chuẩn của mọi người, ta sẽ bị cô lập, sẽ bị soimói, sẽ bị thất bại,…

+ Lựa chọn sống theo tiêu chuẩn của người khác, con người thường rơi vào trạng thái gồngmình, gò ép mình cho vừa khuôn mẫu của người khác, khó đạt được thành công, hạnh phúc vàcảm giác bình yên; dễ đánh mất bản ngã, bỏ lỡ sở trường, khát vọng của riêng mình

Đề 2: “Bông hoa càng vươn cao về phía mặt trời thì rễ của nó càng ăn sâu vào lòng đất” (F.

Grim)

Suy nghĩ của anh/ chị về ý kiến trên

1 Giải thích

- Bông hoa: Những cái đẹp, những giá trị, tài năng trong cuộc sống

- Vươn cao về phía mặt trời: Hướng tới những điều lớn lao, cao cả; được tỏa sáng, được khẳng

định mình giữa cuộc đời

- Rễ ăn sâu vào lòng đất: Cội nguồn của những cái đẹp, những giá trị, tài năng ấy xuất phát từ

sự nỗ lực tích lũy để có nền tảng kiến thức và kinh nghiệm vững vàng nhất

-> Sử dụng cách nói ví von, F Grim muốn đề cao sự nỗ lực tích lũy mỗi người để có nền tảngkiến thức và kinh nghiệm - yếu tố quyết định đi đến thành công và khẳng định được mình giữacuộc đời

2 Bình

- Không phải ai sinh ra cũng có những tố chất đặc biệt, hơn người Phần lớn là do quá trình họctập, tích lũy kiến thức, kinh nghiệm từ sách vở và từ cuộc sống Do đó, muốn thành công, muốntạo ra được những giá trị lớn lao và khẳng định mình thì chúng ta càng phải nỗ lực học hỏi =>Thành công bền lâu phải dựa trên một nền tảng tri thức vững vàng

- Càng có tri thức càng biết hướng về những điều tốt đẹp

- Càng thành công, con người càng biết trân quí những giá trị thân thuộc, bình dị quanh mìnhnhư tình yêu gia đình, yêu quê hương, yêu những giá trị truyền thống của dân tộc

Đề 3: Trong “Đắc Nhân Tâm” – một “cuốn sách hay nhất của mọi thời đại đưa bạn đến thành

công”, tác giả Dale Carnegie đã trích dẫn lời của nhà tâm lý học lỗi lạc Hans Selye:

“Nỗi sợ bị lên án ở con người cũng lớn như việc khao khát được tán thưởng”

Anh/ chị hãy trình bày suy nghĩ của mình về câu nói trên

1 Giải thích:

- Nỗi sợ bị lên án: Nỗi sợ hãi khi bị người khác phê phán, chỉ trích.

- Khao khát được tán thưởng: mong muốn được người khác biểu dương, ngợi ca, đề cao,

ghi nhận

- Cách diễn đạt theo lối so sánh: cũng lớn như

 Ý nghĩa câu nói: Câu nói khẳng định một quy luật tâm lý thông thường của con người ở

mọi thời đại: Nỗi sợ hãi khi bị người khác phê phán, chỉ trích những điểm xấu, điểm hạn chế hoặc sai lầm của mình diễn ra mãnh liệt trong mỗi người, nó cũng lớn như việc mong muốn được biểu dương, khen ngợi, ghi nhận những điểm tốt.

 Nghệ thuật ứng xử: Chìa khóa để tạo dựng các mối quan hệ tốt đẹp và thành công trongcuộc sống là thay vì lên án, nhìn vào điểm chưa tốt của người khác, hãy học cách luôn nhìn vàođiểm tốt, tán thưởng và động viên người khác

2 Bình luận:

- Nhân vô thập toàn.Trong mỗi con người luôn tồn tại song hành ưu điểm và nhược điểm, sở

trường và sở đoản, không ai hoàn hảo Nhược điểm của người này có khi là ưu điểm của ngườikhác và ngược lại

- Vì sao con người luôn sợ bị người khác lên án?

+ Bị lên án, nghĩa là bị người khác nhìn thấy và chỉ ra những điểm chưa tốt, điểm hạn chế củabản thân với một thái độ chỉ trích, không thiện chí Mà quy luật tâm lý thông thường, không aimuốn người khác biết đến những điểm xấu của mình

+ Con người sợ bị lên án vì sợ mất đi hình tượng đẹp của bản thân trong mắt người khác, từ đó

sẽ mất đi niềm tin, mất đi nhiều mối quan hệ, mất đi nhiều cơ hội tốt đẹp trong cuộc sống

- Tác hại của sự lên án người khác:

+ Có thể làm tổn thương lòng tự ái, tự trọng của người bị lên án

+Tạo những phản ứng tâm lí tiêu cực ở người bị lên án như: tức giận, thù hận, tự ti, chán nản,nhụt chí…

+ Sự lên án có thể hình thành thái độ chối bỏ trách nhiệm, buông xuôi, dẫn đến bế tắc trong giảiquyết vấn đề

+ Một số trường hợp, sự lên án, phê phán còn gây phản ứng cố tình làm ngược lại so với yêucầu, làm xấu đi và tệ hơn tình hình hiện tại

- Vì sao con người luôn khao khát được tán thưởng?

+ Được tán thưởng, nghĩa là được người khác nhìn nhận điểm tốt, ghi nhận công sức, thành quả,khen ngợi cho những cố gắng, phấn đấu của bản thân

+ Được tán thưởng, nghĩa là được người khác thấy rõ vai trò, vị trí quan trọng của mình đối với

họ hoặc đối với tập thể

+ Được tán thưởng, nghĩa là được người khác hoặc tập thể tin tưởng, đề cao

=> Sự tán thưởng sẽ mang lại niềm vui sướng, hạnh phúc, hãnh diện về bản thân cho người

được khen Tạo nguồn động lực tinh thần, tiếp sức cho con người vượt lên mọi khó khăn để làmtốt hơn, tạo dựng nhiều thành công trong cuộc sống Lời khen giúp con người tự tin hơn để tiếptục khai thác những khả năng tiềm tàng của bản thân, chủ động tạo dựng cơ hội và đón nhận,nắm bắt cơ hội trong cuộc sống nếu có

- Phê phán những người hay lên án, chỉ trích, oán trách người khác Ca ngợi những người luônkhéo léo trong ứng xử, biết cách tán thưởng, biểu dương người khác để động viên kịp thời vàphát huy hết sức mạnh của họ

- Cần phân biệt rõ:

+ Không nên lên án, chỉ trích khác biệt với việc bao che trước việc làm sai trái của người khác.Khi người khác làm việc sai trái, cần phải chỉ ra, làm rõ nhưng trên tinh thần xây dựng tích cựcchứ không phải mạt sát, hạ thấp.

+ Tán thưởng khác với tâng bốc, nịnh hót ( xu nịnh người khác nhằm trục lợi cá nhân hoặc khenngợi ngay cả điểm chưa tốt nhằm kìm hãm đối phương)

3 Bài học nhận thức, hành động: Không nên lên án, chỉ trích người khác mà hãy động viên,

tán thưởng, khen ngợi để phát huy khả năng, nội lực sống mạnh mẽ, tích cực trong mỗi người.

Đề 4: Có ý kiến cho rằng: Cuộc sống cũng tương tự như một trò đấm bốc Thất bại không được

tuyên bố khi bạn ngã xuống mà là khi bạn từ chối đứng dậy

Anh (chị) hãy trình bày quan điểm của mình về ý kiến trên

a Giải thích một số thuật ngữ :

- Cuộc sống : thời gian được sống trên cuộc đời của mỗi con người

- Thất bại : sự thua cuộc, đầu hàng

- Bạn ngã xuống : hành động chỉ việc mắc sai lầm, vấp ngã

-Từ chối đứng dậy : hành động cho thất sự bỏ cuộc, sự đầu hàng hoàn toàn trước số phận của

bạn

-> Như vậy có thể hiểu ý kiến trên thông qua việc so sánh cuộc sống như một trò chơi đã bànbàn về cách thái độ sống của con người trong đó khẳng định bạn không thua cuộc khi vấp ngã,mắc sai lầm mà chỉ thực sự thua cuộc và thất bại khi không dám đứng dậy để làm lại, để thayđổi

b Bình

Học sinh cần đưa ra được chính kiến của cá nhân về lối sống này : đồng ý hay không đồng

ý Mọi ý kiến đều được chấp nhận miễn là học sinh có lập luận chặt chẽ, dẫn chứng hợp lý đểchứng minh cho quan điểm của mình

- Học sinh cần khẳng định đây là một quan điểm bổ ích và sâu sắc

- Học sinh cần dùng lý lẽ, dẫn chứng để chứng minh cho nhận định Có một vài gợi ý nhưsau :

+ Thất bại thực sự không phải là khi ngã xuống : vì trong cuộc sống việc mắc sai lầm là khótránh khỏi kể cả với những người ưu tú, tài giỏi nhất ; hơn nữa sai lầm, vấp ngã giúp cho conngười nhìn rõ được hạn chế, điểm yếu của bản thân, từ đó mang đến những bài học quýgiá Vấp ngã như vậy chỉ mang ý nghĩa là thất bại tạm thời và nếu bạn ứng xử tốt với sai lầm,vấp ngã, nó sẽ là bàn đạp đưa bạn tới thành công

+ Thất bại là khi từ chối đứng dậy : vì từ chối đứng dậy là thái độ sống yếu ớt, hèn nhát, khôngdám đối mặt với sự thật, không dám thay đổi Với thái độ sống này thì thất bại là điều sớmmuộn sẽ đến và bạn sẽ không chỉ thất bại trước người khác mà còn rơi vào thất bại đau đớn nhất

là không dám vượt qua chính mình Hơn nữa, với thái độ này, bạn sẽ không thể nhìn thấy nhữnghạn chế của bản thân để khắc phục và sẽ tự chôn vùi mình trong sự bi quan, bế tắc + Đôi khi bắtchước, sao chép cuộc sống suy nghĩ của người khác sẽ khiến cho con người mệt mỏi, giả dối,không tìm được hạnh phúc

c/ Luận

Học sinh cần lật xuôi, lật ngược vấn đề để bàn luận và rút ra bài học cho bản thân

- Cần nhận thấy, thất bại không phải là khi ngã xuống nhưng không đồng nghĩa với việc chophép mình vấp ngã liên tục, đi từ sai lầm này đến sai lầm khác Sau mỗi sai lầm cần nghiêmkhắc nhìn lại, rút ra bài học để hạn chế những lần vấp ngã sau

- Từ chối đứng dậy cũng cần hiểu không phải là trong cuộc cạnh tranh với người khác mà là vớichính cuộc đời mình để tránh thái độ cố chấp, bảo thủ Có những thời điểm sẽ phải chấp nhậnmình sai, mình thua cuộc để sau đó tìm cách thay đổi, khắc phục Mình có thể chưa vượt quađược người khác nhưng phải vượt qua được chính mình

- Học sinh cần liên hệ bản thân để rút ra những bài học về nhận thức cũng như hành động Đây

là phần cần được đánh giá cao : khuyến khích những cảm xúc chân thành, những câu chuyệncảm động, chân thực của bản thân học sinh về cuộc sống của chính mình

Đề 5: Trong bộ phim Three Idiots (Ba chàng ngốc), câu nói cuối phim đọng lại ấn tượng sâu sắc

trong lòng khán giả đó là: Hãy theo đuổi đam mê, thành công sẽ theo đuổi bạn.

Còn bài viết đăng trên Tonybuoisang.club lại mang tựa đề : Có một thế hệ trẻ, mở miệng là thốt đam mê, nhưng vẫn dậy muộn, đói ăn, lười đọc sách và mãi không kiếm được tiền.

( www.tonybuoisang.club, 18/4/2018)

Suy nghĩ của anh/chị về các ý kiến trên

* Ý 1: Hãy theo đuổi đam mê, thành công sẽ theo đuổi bạn

- Giải thích: Hãy theo đuổi đam mê là lời đề nghị về lối sống luôn lấy đam mê làm mục tiêu

phấn đấu, sống hết mình vì những điều mình thích Thành công sẽ theo đuổi bạn nghĩa là thành

công đến với mỗi người một cách tự nhiên, họ được trải nghiệm thành công đúng với con đường

mà họ đã vạch ra Ý kiến muốn khẳng định vai trò của đam mê, khát vọng và ý thức thực hiệnnhững đam mê khát vọng đó là cách hiệu quả nhất để đưa người ta đến với thành công

- Tại sao?

+ Theo đuổi đam mê cho tacảm hứng trong học tập và công việc; kiến tạo lối sống ý nghĩa đểkhẳng định bản thân; tạo động lực để thực hiện mục tiêu, vượt qua khó khăn trở ngại trong cuộcsống; cho ta ý chí để đi đến cùng sự lựa chọn; giúpphát huy tận độ năng lực và phẩm chất củamỗi người

+ Không có đam mê cuộc sống sẽ thật tẻ nhạt; bạn sẽ lập trình cuộc đời mình như một cỗ máy diđộng; bạn sẽ cán đích thật vội vàng;bạn thiếu đi bao trải nghiệm để khám phá cuộc đời và khámphá chính mình; bạn có thể đi đường tắt, bỏ qua nhiều giai đoạn, có thể đánh đổi, có thể trả giá

để đạt mục tiêu Thành công có thể vẫn đến nhưng không có giá trị thực, không giúp bạn ghidấu ấn mình vào trang viết cuộc đời

- Để theo đuổi đam mê:Cần hiểu rõ đam mê mình đang theo đuổi, hiểu rõ khả năng và giới hạncủa chính mình khi theo đuổi và hiện thực hóa đam mê; Cần biến ý tưởng thành kế hoạch hànhđộng để thực thi; Cần nuôi dưỡng và gìn giữ đam mê; Đừng quá bận rộn tìm kiếm thành công

mà hãy bước đi thật chậm rãi, cụ thể, rõ ràng Nhờ vậy thành công tự nhiên mà tìm đến.( D/C)

- Đam mê không phải là yếu tố quan trọng nhất làm nên thành công

* Ý 2: Có một thế hệ trẻ, mở miệng là thốt đam mê, nhưng vẫn dậy muộn, đói ăn, lười đọc sách và mãi không kiếm được tiền.

- Giải thích: Mở miệng là thốt đam mê, không ít bạn trẻ nói chuyện đam mê như một thói

quen nhưng vẫn trì trệ trong cuộc sống của mình và vẫn đói ăn, dậy muộn, lười đọc sách cho nên hậu quả là vẫn mãi không kiếm được tiền- không giàu sang được và thành công cũng không

tìm đến Thực tế cho thấy, có đam mê nhưng nhiều bạn trẻ vẫn không có thành công.

- Hiện tượng này đang ngày càng phổ biến trong cuộc sống hiện đại, đặc biệt là ở giới trẻ:

nhiều bạn trẻ xây đắp những giấc mơ lớn lao, ấp ủ những hoài bão và dự định cao cả nhưng rồinhanh chóng bị vùi lấp giữa thực trạng của xã hội hiện đại kéo theohiện tượng thất nghiệp, hiệntượng nói nhiều làm ít, hiện tượng ngại khó ngại khổ, hiện tượng thích sống hưởng thụ, dựa dẫm

ỷ lại vào người khác, bắt tay khởi nghiệp và thất bại triền miên…

- Tại sao?

+ Đam mê có thể dẫn lối ta đi, nó mang một cái đích có vẻ chắc chắn, nhưng đam mê cũng nhưhầu hết các sự việc trên thế gian này luôn tiềm ẩn một yếu tố đáng ngại, đó là không có gì chắcchắn ngoài một cái rõ ràng của cảm xúc và sở thích cá nhân

+ Không ai nói cho ta biết phải lựa chọn đam mê như thế nào, theo đuổi ra sao, cần lường trước

nguy cơ gì Không ai nói với ta rằng đam mê vừa là ngọn lửa sinh tồn cũng là ngọn lửa hủy diệt Một lựa chọn sai lầm được thức đẩy bởi đam mê thì hậu quả là khôn lường.

+ Ta đã nghe nhiều câu chuyện về cái kết có hậu của đam mê, nhưng ta chưa nghe thấy nhữngtrái đắng nhận lại trong hành trình ấy

Không ít người dành cả thanh xuântheo đuổi đam mê nhưng mãi thất bại

Nguyên nhân: nhận diện sai lầm đam mê: nhầm lẫn giữa sở thích với đam mê, giữa hứng thúnhất thời với khát vọng đường dài, giữa thứ người khác ưa chuộng với thứ ta thật sự khátkhao.Ngây thơ mà tin rằng chỉ cần có đam mê thôi là thành công sẽ tự tìm đến

* Ý 3: Hợp cả hai ý kiến: Theo đuổi đam mê bằng cả lý trí và trái tim mình

- Cuộc sống sẽ thú vị và có ý nghĩa nếu mỗi người có một đam mê để theo đuổi

- Không tùy tiện hoặc dễ dãi thốt lên hai chữ đam mê nếu không thật sự hiểu nó và có động lựctheo đuổi

- Để bản thân mang lại nhiều giá trị cho đời, với đam mê chúng ta cần phải

+ Biết lựa chọn đam mê để kiến tạo nên những cảm hứng sống bền bỉ và tạo lập giá trị lý tưởng,hài hòa giữa điều tôi thích với điều tôi giỏi và điều xã hội cần

+ Biết lên kế hoạch rõ ràng, biết phát huy những lợi thế khách quan chủ quan trong đó cần phảinhận ra sức mạnh chủ quan mới mang tính quyết định

+ Sẵn sàng từ bỏ và thay đổi nếu nhận ra đó không phải đam mê đích thực

+ Và quan trọng là, nếu đam mê chở bạn, hãy để lý trí cầm cương: ta cần lắng nghe chính mình,nghe xung quanh, sử dụng các kiến thức,…để định hình đường đi, hình dung bất trắc, sẵn sàngcho những thác ghềnh phía trước

* Đánh giá và bài học

- Hai ý kiến tưởng như mâu thuẫn nhưng đã đem lại cái nhìn đa chiều và góc nhìn có tính phảnbiện về câu chuyện của đam mê

- Con người cần nuôi dưỡng đam mê để theo đuổi thành công trong cuộc sống nhưng chớ nên đểthành công định hướng mà bỏ lỡ đam mê.

- Mỗi người chỉ có một lần để sống nên phải sống sao cho không hoài phí, trở thành một cá nhân

có ích trong xã hội

- Hãy để đam mê dẫn đường, thắp lên cảm hứng sống, đừng để đam mê dẫn dụ vào lầm lạc, hãyđến với đam mê bằng cả trái tim, đừng nói chuyện đam mê như một thói a dua tầm thường

Liên hệ bản thân

Đề 6: Suy nghĩ của anh/chị về ý kiến :“Nếu bạn khóc vì mặt trời đã rời khỏi đời bạn,

nước mắt sẽ ngăn bạn thấy được những vì sao." (Tagore)

Giải thích

- “Khóc vì mặt trời đã rời khỏi đời bạn”: thái độ bi quan, buông xuôi trước những đau khổ, thất

bại

- “Nước mắt sẽ ngăn bạn thấy được những vì sao”: Buồn đau sẽ khiến bạn mất hết niềm tin, hi

vọng, cuộc sống của bạn sẽ trở nên tồi tệ và tăm tối

-> Bằng cách đặt ra lối nói giả thiết (Nếu…thì) , Tagore đã gửi một thông điệp ý nghĩa về cuộcđời: Con người cần luôn lạc quan trước những buồn đau bởi chính sự lạc quan sẽ giúp bạn tìm

ra những niềm vui, những may mắn trong đời

Bàn luận:

- Tại sao phải sống lạc quan?

- Cần phải làm gì để sống lạc quan?

- Phê phán những người không có niềm tin, không có ý chí phấn đấu vươn lên trong cuộc sống

- Lạc quan là một thái độ sống tích cực cần có ở mỗi người, nhưng nên tránh cách sống "lạcquan chủ nghĩa": dùng phép thắng lợi tinh thần để ngụy biện cho những điều xấu xa đang diễn

Đề 7: Cuộc sống luôn có ranh giới của sự an toàn Bước qua ranh giới ấy là điều đáng

sợ, nhưng điều ngược lại càng đáng sợ hơn.

Suy nghĩ của anh/chị về ý kiến trên

a Giải thích

- “ranh giới của sựu an toàn” là những giới hạn làm cho cuộc sống của con người được bình

yên, không nguy hiểm

- “bước qua ranh giới ấy” là dám phá bỏ những giới hạn, dám bứt phá, vượt ra khỏi sự an toàn

để chinh phục một chân trời mới

- “điều ngược lại” nghĩa là sống yên phận với sự an toànấy.

=> Câu nói chỉ ra rằng trong cuộc sống luôn có những giới hạn để chúng ta sống trong sự bìnhyên Nếu ta dám bước qua giới hạnấy để khám phá, chinh phục nhữngđiều mới mẻ thì ta sẽ gặpnhiều nguy hiểm, thách thức Đó làđiềuđáng sợ Thế nhưng, nếu bằng lòng sống ttrong sự bìnhyên ấy thìđó làđiềuđáng sợ hơn

=> Thực chất câu nói khuyên chúng ta hãy mạnh dạn vượt qua giới hạn của sự an toàn để chinhphục những chân trời mới

b Bàn luận

-Mọi sự vật hiện tượng đều có xu hướng vận động đến chỗ cân bằng, ổnđịnh Con người cũng

vậy Và khi có được sự an toàn nàođó, con người thường tự bằng lòng với cuộc sống

- Khi con người dám mạo hiểm bước qua ranh giới của sự an toàn thì họ phải đối diện với nhiềukhó khăn, thách thức Bởi lẽ cuộc sống vốn không bằng phẳng

- Ngược lại những người không dám thay đổi cuộc sống, bằng lòng với hiện tại, sống an phậnthì cuộc sống của họ cũng chỉ dậm chân một chỗ Và nếu ai cũng như vậy thì thế giới này khôngthể phát triển, mọi thứ trở nên cũ kỹ, đơn điệu và nhàm chán, nên điều này càngđáng sợ hơn

- Sống là phải hành động Khi bước qua ranh gới của sự an toàn, con người có thể gặp nguyhiểm, nhưng con người sẽ khám phá được sức mạnh, tiềm năng của bản thân, chinh phục đượcnhững vùng đất mới, góp phần tạo ra những giá trị mới cho bản thân và nhân loại

- Để bước qua ranh giới của sự an toàn, con người cần phải có khát khao và mục tiêu cụ thể, cónhững hiểu biết nhấtđịnh chứ không phải mù quáng, liều lĩnh, đồng thời cần phải có một bảnlĩnh vững vàng, một nghị lực phi thường

- Phê phán những kẻ chỉ biết sống an phận thủ thường, bằng lòng, tự mãn chẳng khác gì tựphủđịnh bản thân và cản trở sự vận động phát triển chung của nhân loại

c Rút ra bài học, liên hệ bản thân.

- Nhận thức rằng cuộc sống luôn vận động thay đổi và phát triển Mọi sự an phận đồng nghĩavới tụt hậu Phải biết mạo hiểm thì mới thành công

- Chủ động bứt phá trong công việc, đời sống, sẵn sàng bước qua cái ngưỡng an toàn để thay đổibản thân, thay đổi thế giới

Đề 8:

1 Tờ New York Times có một bài viết về Khin Myint Maung, một trung sĩ cảnh sát giao thông tại Yangon (cố đô của Myanmmar),vừa được bầu chọn là “anh hùng trong đời thực” (real-life hero) New York Times mô tả thành tích của Khin Myint Maung như sau: “Hàng ngày, Khin Myint Maung có khoảng 12 tiếng làm nhiệm vụ ở một trong những nút giao thông hỗn loạn nhất thành phố Anh ấy gỡ rối và chống ùn tắc giao thông bằng một thái độ kiên nhẫn, không mệt mỏi và vui vẻ, hài hước” Sự mô tả ấy rõ ràng không giống với chiến tích một người anh hùng Nhưng Khin Myint Maung vẫn được cộng đồng tôn vinh bởi thái độ và trách nhiệm tuyệt vời trong công việc của anh đã thuyết phục được người dân.(Theo Vn Express)

2 Khi giáo sư Nguyễn Anh Trí, Viện trưởng Huyết học Truyền máu Trung ương (Hà Nội) về hưu, hàng trăm người bệnh đứng xen kẽ với các y bác sĩ mặc blouse trắng đến chia tay

và tri ân ông Điểm chung giữa họ là gương mặt xúc động, nụ cười chia sẻ, và đâu đó có cả nước mắt nghẹn ngào Hơn 30 năm công tác, Giáo sư Trí có 14 năm gắn bó với Viện Huyết học Truyền máu Trung ương, khởi xướng nhiều hoạt động hiến máu tình nguyện: Lễ hội xuân hồng, Hành trình đỏ thu hút hàng nghìn người tham gia Bản thân ông cũng đã 21 lần tham gia hiến máu tình nguyện Ông là niềm yêu mến của các bệnh nhân và cán bộ nơi đây (Theo Vn

Express)

Từ những câu chuyện trên, anh/ chị hãy trình bày suy nghĩ của bản thân về những anh hùng trong đời thực.

Giải thích vấn đề: Quan niệm về anh hùng từ hai câu chuyện

- Anh hùng trong đời thực: Những con người cao cả, vĩ đại có thực trong cuộc sống đời thường + Khin Myint Maung được tôn vinh là anh hùng vì đã tận tụy với công việc bằng một thái độ

"kiên nhẫn, không mệt mỏi và vui vẻ, hài hước” ngay trong hoàn cảnh vất vả, nhiều áp lực + Giáo sư Nguyễn Anh Trí có được sự yêu mến bởi lòng nhiệt thành với người bệnh, bằngnhững nỗ lực vì sự nghiệp cứu người

- Như thế, anh hùng trong đời thực không hẳn là những người có chiến tích vĩ đại mà còn lànhững con người bình thường nhưng có lối sống đẹp Họ rất tận tụy, nỗ lực hết mình, cống hiếnnhiệt tình cho xã hội,

Bàn luận vấn đề: Những con người bình thường nhưng có lối sống đẹp, tận tụy với công việc, cống hiến cho cộng đồng xứng đáng là anh hùng

a, Tinh thần nỗ lực, tận tụy với công việc rât đáng được trân trọng:

 Nỗ lực không ngừng giúp ta vượt qua mọi thử thách, đạt đến ước mơ

 Nỗ lực không ngừng còn giúp ta khám phá những năng lực của bản thân, có đượcnhững trải nghiệm phong phú để hoàn thiện chính mình

 Sự tận tụy bộc lộ một tinh thần trách nhiệm, lòng tự trọng cao

b, Hướng đến cộng đồng sẽ làm nên ý nghĩa cao đẹp cho cuộc sống.

 Hướng đến cuộc đời để quan tâm, sẻ chia, thấu hiểu nghĩa là ta đã lan tỏa thànhcông một cách tích cực nhất, làm đẹp hơn hình ảnh của chính mình

 Hướng đến mọi người, hướng đến cuộc đời sẽ làm tâm hồn giàu có hơn, đem lạihạnh phúc cho chính mình

Lối sống đẹp của những anh hùng ấy đã truyền cảm hứng mạnh mẽ đến mọi người

c, Cần có những định hướng đúng đắn trong khát vọng “anh hùng”

 Mọi thành tích phải gắn với thái độ làm việc tích cực, trung thực cùng tinh thầnham học hỏi, cầu tiến, tránh xa những tham vọng, thủ đoạn thấp hèn để có hư danh

 Tinh thần hướng đến con người phải xuất phát từ trái tim chân thành yêu thương,không vụ lợi

Bài học nhận thức và hành động

 Cần nhận thức được ý nghĩa của việc trau dồi một lối sống đẹp với ý chí nỗ lựcvươn lên và trái tim yêu thương để làm đẹp cho chính mình và cuộc sống

 Có những mục đích, thái độ và hành vi đúng đắn, cao đẹp trong mọi nỗ lực phấnđấu và cống hiến vì sự tiến bộ của xã hội cũng như gắn kết, sẻ chia trong cuộc đời.

Đề 9:

Trong một buổi nói chuyện về giao lưu văn hóa, một nhà lãnh đạo của ta đã từng cho rằng:

Mở cửa là có gió mát nhưng ruồi muỗi cũng bay vào Tuy nhiên, đừng vì thế mà đóng cửa, hãy tìm cách đuổi ruồi muỗi ra, hãy khéo léo dùng vợt mà diệt chúng

Suy nghĩ của anh/chị về ý kiến của nhà lãnh đạo đó

*Giải thích:

- Mở cửa: Là hội nhập, giao lưu với các nước trong khu vực và trên thế giới

- Gió mát: Là những điều có ích, trong sáng ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển của dân tộc.

- Ruồi muỗi: Là những điều có hại, không lành mạnh ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của

dân tộc

- Đóng cửa: Không giao lưu, chấm dứt những mối quan hệ với các nước, đặt mình ra khỏi vòng

hội nhập

- Đuổi ruồi muỗi ra, dùng vợt diệt chúng: Ngăn chặn và tiêu diệt triệt để những ảnh hưởng tiêu

cực trong giao lưu, hội nhập

=> Bằng cách nói giàu hình ảnh, câu nói đã khẳng định: Trong thời kì giao lưu, hội nhập với cácnước trong khu vực và trên thế giới, Việt Nam đã đón nhận được nhiều ảnh hưởng tích cực giúpđất nước thêm giàu mạnh, hiện đại nhưng cũng có không ít những ảnh hưởng tiêu cực làm hạnchế sự phát triển đất nước Tuy nhiên không vì thế mà không giao lưu nũa Quan trọng là chúng

ta phát huy những ảnh hưởng tích cực và loại bỏ những ảnh hưởng tiêu cực

* Bàn luận :

- Không thể phủ nhận trong thời kì hội nhập, giao lưu với các nước trong khu vực và trên thếgiới, Việt Nam ta đã đón nhận được nhiều ảnh hưởng tích cực để phát triển đất nước (Kinh tế xãhội phát triển, đời sống văn hóa tiến bộ rõ rệt)

(Thí sinh lấy dẫn chứng thực tế làm sáng tỏ vấn đề)

- Tuy nhiên, có rất nhiều những biểu hiện văn hóa cho thấy những ảnh hưởng tiêu cực của việchội nhập đến đời sống con người Việt Nam (văn hóa ăn mặc, văn hóa ứng xử, văn hóa bảo tồntruyền thống dân tộc…)

* Bài học nhận thức và hành động.

c) Kết bài

Đề 10:

“ Quả trứng nếu vỡ từ bên ngoài là thức ăn, vỡ từ bên trong là sinh mệnh”

Hình ảnh quả trứng trong câu nói trên gợi cho anh ( chị) những suy nghĩ gì ?

1.Nêu vấn đề nghị luận: Hình ảnh quả trứng gà mang đến những nghĩ suy về cuộc sống con

người : kết thúc bởi tác động từ bên ngoài hay bắt đầu bằng nội lực bên trong?

- Thức ăn: trứng được nhào nặn, chế biến bởi bàn tay người khác, bị lệ thuộc

- Sinh mệnh: là sự sống, sinh thể sống dần trưởng thành độc lập mà không chịu tác động của

ngoại lực

-> gợi sự bắt đầu, sự hình thành và phát triển

-> Ý cả câu: quả trứng mỏng manh nếu để bị đập vỡ từ bên ngoài thì đó là dấu chấm hết, là cáichết và sự lụi tàn, nhưng nếu đập vỡ từ bên trong thì đó là sự sinh thành, là đón chào một sinhmệnh mới Hình ảnh quả trứng gợi nghĩ về sức mạnh nội lực và nỗ lực để trưởng thành của conngười khi không lệ thuộc vào tác động bên ngoài

3 Bàn luận:

- Tại sao vỡ từ bên ngoài lại là sự kết thúc: bởi cuộc sống luôn chứa đầy khó khăn, thử thách,

nếu con người hoàn toàn bị động, không chống đỡ trước tác động và sự tấn công của ngoại cảnhthì sẽ dễ bị đánh bại, gục ngã Khi con người không chủ động nắm giữ sinh mệnh của mình,không làm chủ cuộc sống, số phận của mình, hoàn toàn lệ thuộc vào người khác, phó mặc chohoàn cảnh thì đó là sự kết thúc nhanh chóng và đáng tiếc

-> Nếu bạn đợi người khác đập vỡ mình từ bên ngoài vậy thì bạn sẽ trở thành thức ăn của ngườikhác

- Tại sao vỡ từ bên trong lại là sinh mệnh, là sự sống bắt đầu và dần trưởng thành:

+Nếu tác động bên ngoài là áp lực thì tác động bên trong là nghị lực phi thường Nếu tự mìnhbật phá sẽ thấy bản thân là một sinh mệnh diệu kỳ Nếu nỗ lực từng bước để tồn tại độc lập vàkiên cường, mặc những áp lực bên ngoài, phát huy hết nội lực để trưởng thành, bạn sẽ tạo nênnhững điều kỳ diệu, những giá trị lớn lao

+Nuôi dưỡng nghị lực sống để đương đầu với hoàn cảnh, ta sẽ biến áp lực thành động lực đểvươn lên Tự vỡ ra nghĩa là tự bứt lên để khai sinh những điều mới mẻ, vượt lên chính mình

- Tuy nhiên không chịu tác động của ngoại cảnh không có nghĩa là con người sống hẹp hòi chỉ

biết đến mình Phải mở rộng lòng ra để đón nhận quan điểm, biết lắng nghe, mở rộng tấm lòng,

biết cảm thông, sẻ chia Thử thách, khó khăn và áp lực đôi khi lại tạo ra cơ hội để ta khẳng địnhbản lĩnh, giá trị bản thân Mặt khác, nếu muốn giúp đỡ, tác động đến người khác cũng cần cânnhắc cho phù hợp, nếu không sẽ phản tác dụng

Đề 11

Suy nghĩ của anh/chị về ý kiến sau:

Một người không biết nói cho người khác nghe, và không biết lắng nghe người khác, càng học nhiều càng biết rộng thì càng trở nên vô dụng.

1 Giải thích

- Một người không biết nói cho người khác nghe tức là kĩ năng giao tiếp kém, không có khả

năng thuyết phục người khác bằng lời nói

- không biết lắng nghe người khác là không chịu nghe, hoặc không tiếp thu lời nói, ý kiến của

người khác

- học nhiều biết rộng là tầm hiểu biết, những tri thức rộng rãi, phong phú.

 Ý kiến được diễn đạt dưới hình thức phủ định nhằm mục đích khẳng định mối quan hệ gắn

bó mật thiết giữa nói – nghe và học của con người trong cuộc sống, đặc biệt nhấn mạnh tầmquan trọng, sự cần thiết của nói và nghe sẽ giúp cho việc học rộng biết nhiều trở nên hữu dụng

2 Bình luận

- Học và biết là sự tích lũy tri thức, hiểu biết của con người Nói cho người khác nghe, nghengười khác nói là sự giao tiếp, tương tác của con người trong cuộc sống Đây là hai nhân tốquan trọng quyết định sự thành công của con người

- Học rộng biết nhiều mà không biết nói cho người khác nghe thì vốn tri thức hiểu biết cũng trở

nên vô dụng, vì:

+ Kĩ năng giao tiếp kém, khả năng nói và thuyết phục người khác hạn chế, sẽ không thể hiện,khẳng định được mình trước cuộc đời, kiến thức hiểu biết mãi chỉ là mớ lí thuyết suông, vô giátrị

+ Ngược lại, người biết nói cho người khác nghe, sẽ vận dụng được kiến thức tài năng của mìnhvào cuộc sống, tự khẳng định được vị thế của mình và có tác động tích cực đến người khác, tậpthể Đó là con đường dẫn tới thành công

+ Trong xu thế hội nhập toàn cầu hiện nay, nói cho người khác nghe càng là một kĩ năng sống

cần thiết của con người thời hiện đại

- Không biết lắng nghe người khác cũng là một điều rất tai hại khi con người học rộng biết nhiều:

+ Rơi vào tình trạng bảo thủ cố chấp, kiêu căng ngạo mạn hoặc vô cảm vô tâm.

+ Tự tách mình ra khỏi nhân loại, tự cô lập mình

+ Kiến thức dù rộng đến mấy cũng thụt lùi lạc hậu và dễ mắc sai lầm

+ Lắng nghe người khác còn là phương pháp học hỏi trau dồi kiến thức hữu hiệu, tạo nên mối

quan hệ tương tác hữu ích trong cuộc sống

- Phê phán những kẻ mọt sách, kĩ năng sống kém; những kẻ kiêu căng ngạo mạn ếch ngồi đáy giếng

3 Bài học

- Luôn trau dồi kiến thức sách vở và đời sống

- Chú trọng rèn luyện các kĩ năng sống, đặc biệt là kĩ năng nói và nghe

Đề 12:

Rất lâu trước điện thoại thông minh, Anber Anhxtanh từng tuyên bố “Tôi sợ một ngày nào đó công nghệ sẽ lấn át sự tương tác của con người Thế giới sẽ có một thế hệ những kẻ ngốc”

Suy nghĩ của anh/chị về nhận định trên của Anber Anhxtanh?

Nêu vấn đề: Sự tương tác của công nghệ đối với cuộc sống của mỗi con người.

-> Cách nói của Anhxtanh “tôi sợ một ngày nào đó công nghệ sẽ lấn át ” đã cho thấy sự lo lắngcủa ông về một hiện thực xảy ra trong tương lai: Con người tạo ra công nghệ nhưng lại bị chínhcông nghệ thao túng làm tổn thương và “biến dạng” tâm hồn con người Từ đó mỗi người cầnnhìn nhận lại vai trò của công nghệ trong quan hệ nhân tính của con người

2 Bình luận, chứng minh

* Vì sao giữa con người với con người luôn cần có sự tương tác?

- Sự tương tác giữa con người với con người là sự sẻ chia toàn diện: thông tin, cảm xúc, sự quan

tâm, trách nhiệm chính những tương tác đó giúp con người có nhận thức đầy đủ hơn về bảnthân mình, giúp chúng ta mạnh mẽ hơn vì chúng ta ý thức được trách nhiệm và bổn phận củamình, Tương tác giúp cho cuộc đời của cá nhân luôn hiện diện trong cuộc đời của người khác và

họ cũng cảm nhận được cuộc đời của người khác trong cuộc đời của mình Đó là mối quan hệgắn bó giữa con người với con người trong mối quan hệ tình cảm ở chiều sâu

- Tương tác là điều kiện đặc biệt của trí tuệ con người, tương tác giúp cho con người hình thànhnhững kĩ năng, giao tiếp, chia sẻ, hợp tác Sự trưởng thành trí tuệ của mỗi cá nhân luôn tỉ lệthuận với tương tác Con người càng trưởng thành về trí tuệ thì tương tác càng sâu, càng rộng

Và nhờ đó mà con người có thể cùng nhau hoàn thiện những ý tưởng lớn lao, tạo ra một thế giớicông nghệ, hiện đại để hỗ trợ đắc lực cho cuộc sống của con người, xã hội.

* Công nghệ xuất hiện có tác động thế nào đối với cuộc sống con người?

- Công nghệ xuất hiện sẽ giúp cho chúng ta tương tác, cảm nhận được về nhau ngay cả khi

chúng ta sống xa nhau về không gian địa lí Thậm chí nó giúp chúng ta tương tác với cả nhữngngười mà chúng ta chưa từng gặp mặt, nó giúp chúng ta tham gia vào phong trào của một cộngđồng, bày tỏ quan điểm, cảm xúc trong một cộng đồng mà ta chưa một lần quen biết Như vậy,nhờ có công nghệ mà sự tương tác giữa con người với con người trở nên đơn giản, thuận tiện vànhanh hơn

- Tuy nhiên với sự lạm dụng công nghệ dường như sự tương tác này đang dần xói mòn conngười nó biến con người thành “những kẻ ngốc”

+ Một trong những yêu cầu thiết yếu giữa tương tác người với người là thời gian Con người cầnchia sẻ, lắng nghe để nuôi dưỡng sự tinh tế, khả năng cảm nhận về mình về người khác Sự xuấthiện của công nghệ khiến cho chúng ta bị say mê, cuốn hút và những quan hệ khác khiến chocon người trở nên xa nhau, các giá trị thiết yếu của con người trở nên lỏng lẻo, hời hợt hơn.(Dẫn chứng)

+ Một trong những đặc điểm nổi bật của công nghệ là thế giới ảo, thế giới ấy luôn sẵn sàng mở

ra cho chúng ta hoàn toàn có thể sở hữu trọn vẹn với một chiếc điện thoại thông minh và phíthuê bao Thế giới ảo này gắn liền với lợi nhuận, trở thành lĩnh vực của sự kinh doanh, đánh vào

sự tò mò, hiếu kì của con người Người ta tương tác ảo, tương tác giữa máy tính với máy tínhhoàn toàn thay thế cho tương tác thực Điều này làm giảm thiểu đi sự phát triển của ngôn ngữ,của cảm xúc con người Tất cả những điều đó khiến cho nhân tinhs và kĩ năng giao tiếp của conngười bị khô cạn Những ngón tay trên bàn phím trở nên linh hoạt hơn thì ngôn ngữ, cảm xúccủa con người trở nên đơn giản hơn Đó là biểu hiện của sự ngốc nghếch (dẫn chứng)

+ Và khi công nghệ hỗ trợ cho người quá nhiều trong cuộc sống nó sẽ triệt tiêu triệt tiêu khảnăng tư duy, sáng tạo của con người

+ Mặc dù những tương tác trên thế giới ảo là rất phong phú nhưng là những tương tác không cótrách nhiệm, thiếu chiều sâu Chúng ta tương tác, bình luận với các chủ thể vắng mặt vì mà conngười tự do thoải mái bình luận, chê bai, chế giễu, sỉ nhục người khác mà không cần suy sétđúng, sai Chính điều này đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng làm tổn thương tinh thần ngườikhác, thậm chí có những người không chịu được sức ép của dư luận mà phải tìm đến cái chết.Như vậy, càng nhiều quan hệ với thế gưới ảo con người càng sống thu mình, khép kín, ngại giaotiếp và rồi trở nên vô cảm Đây là một biểu hiện của sự ngốc nghếch (dẫn chứng)

3 Bài học nhận thức và hành động, liên hệ

- Lo lắng của Anber Anhxtanh đã trở thành hiện thực Tuy nhiên sự xuất hiện một thế hệ những

kẻ ngốc không phải là định mệnh của con người Công nghệ vẫn chỉ là công nghệ Việc trởthành ngốc nghếch hay không phụ thuộc vào năng lực tương tác của con người

- Mỗi cá nhân cần phải biết thích ứng trong một môi trường mới – môi trường của công nghệ.Con người không chỉ học trong môi trường của công nghệ mà còn phải học cách sông strong

môi trường công nghệ do con người tạo ra Học cách tương tác với công nghệ, không để côngnghệ thao túng mình.

Đề 13:

“Mẹ ơi, mẹ bảo quả táo trên cây chín đỏ là nhờ có mặt trời Thế thì củ cải đỏ lớn lên trong lòng đất vì sao mà đỏ?

Mẹ ơi, mẹ bảo gà trống gáy thì trời sáng, thế sao gà trống chết rồi mà trời vẫn sáng?

Mẹ ơi, mẹ bảo con không nên hỏi mẹ như vậy, vì làm mẹ thì không bao giờ sai Vậy thì con cũng

sẽ không bao giờ sai, vì sau này con cũng sẽ làm mẹ”.

(Giả Bình Ao, Hỏi)

Từ văn bản trên, trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý nghĩa của việc đặt ra những câu hỏi trongđời sống

1, Giải thích:

Bài thơ Hỏi của Giả Bình Ao đặt ra cho người đọc những suy nghĩ thú vị về việc hỏi.

Câu hỏi của đứa bé với mẹ dường như vô tận, thắc mắc những điều tưởng chừng phi lí mà có lí

Thậm chí, đứa trẻ sau khi hỏi mẹ còn có kết luận rất ngộ nghĩnh: “Mẹ ơi, mẹ bảo con không nên hỏi mẹ như vậy, vì làm mẹ thì không bao giờ sai Vậy thì con cũng sẽ không bao giờ sai, vì sau này con cũng sẽ làm mẹ”.

Qua đó, Giả Bình Ao không chỉ cho thấy bản chất ngây thơ, hồn nhiên, hay tò mò khám phácủa trẻ thơ mà còn đặt ra cho người lớn những suy nghĩ nghiêm túc về ý nghĩa của việc hỏi.Hỏi: Là một phản xạ tự nhiên của con người khi thắc mắc, quan tâm và cần thấu hiểu những vấn

đề đang xảy ra Hỏi là tên gọi khác của quá trình tư duy.

2, Bàn luận:

a, Ý nghĩa của việc đặt ra những câu hỏi trong đời sống?

- Vì sao cần hỏi? Vì những điều ta biết là chỉ là hạt cát giữa sa mạc, nên mỗi chúng ta cầnkhông ngừng học hỏi

- Hỏi giúp ta hiểu được bản chất của cuộc sống, khám phá những qui luật và giá trị cuộc

sống.Tinh thần“Hoài nghi tất cả”(Các Mác) là cơ sở để con người khám phá thế giới xung

quanh và khám phá chính bản thân mình

+Thế giới muôn màu muôn vẻ xung quanh con người được khám phá bằng chính những câu hỏi

VD: Cách Niu-tơn khám phá ra định luật vạn vật hấp dẫn

+Einstein: “Tôi không có sự thông minh đặc biệt nào, tôi chỉ tò mò một cách đam mê”, và

“Quan trọng là người ta không ngừng hỏi”.

+ Các phát kiến địa lý, phát minh khoa học trên thế giới đều xuất phát từ việc các nhà khoa học

đã không bằng lòng với những định đề có sẵn mà không ngừng đặt ra những câu hỏi để tìm rabản chất của sự thật (VD )

- Biết hỏi và không ngừng hỏi, con người còn khám phá ra sức mạnh của chính bản thân mình.

D/c: Cậu bé Glen Cunningham từng băn khoăn hỏi chính mình: “Đôi chân được chẩn đoán cóthể bị cắt bỏ của mình liệu có thể đi lại được không?” Chính câu hỏi đó đã tạo ra nguồn sứcmạnh vô biên cho đôi chân anh tiếp tục bước đi trong cuộc sống Có lẽ nếu như cậu bé ngày ấykhông tự đặt ra cho mình câu hỏi trăn trở thì ngày nay thế giới vẫn không thể biết đếnCunningham – người được mệnh danh là “người nhanh nhất thế giới”

- Người biết đặt câu hỏi là người cầu tiếnvà luôn hướng đến những giá trị sống tốt đẹp

+ Nick Vujicic đã từng đặt ra vô vàn những câu hỏi về khiếm khuyết của cơ thể mình, để rồinhận ra anh có thể mang đến những giá trị vĩ đại hơn cả những bất hạnh mà tạo hóa đã mangđến cho mình

+ Kyto Aya tự hỏi điều gì là quan trọng nhất nếu cuộc sống của cô quá ngắn ngủi và lời đáp mà

cô nhận được đó là lời “Cảm ơn” Cô trân trọng từng khoảnh khắc cô tồn tại trong cuộc đời vàdành lời cảm ơn chân thành nhất đến tất cả mọi điều mà cô đã nhận được

- Việc biết đặt ra những câu hỏi chứng minh ta là một người có khả năng quan sát và đánh giávấn đề tốt, biết quan tâm đến mọi người cũng như cuộc sống xung quanh mình

“Những câu hỏi có thể dời non lấp bể, giúp các ý tưởng được “kích nổ’ ngay tức thì Đó là những câu hỏi mà một khi dã được gợi lên, sẽ khiến loài người phải suy nghĩ theo hướng hoàn toàn khác biệt”- chuyên gia thiết kế nổi tiếng Steven Heller

- Những thắc mắc thông minh khiến bạn khám phá ra nhiều điều mới mẻ, đập vỡ những địnhkiến của chính bạn và mọi người Lịch sử nhân loại đi lên chính nhờ những câu hỏi khôngngừng, những thắc mắc dường như không có hồi kết của con người

b, Con người cần học cách hỏi như thế nào?

- Không riêng gì trẻ thơ, bất cứ ai trong cuộc sống này đều có quyền hỏi và cần phải hỏi

- Song con người cần học cách hỏi.Không phải ai cũng biết hỏi Câu hỏi chỉ đến khi ta đã nungnấu, nghiền ngẫm về một vấn đề nào đó thật chín muồi Cần đặt câu hỏi ở mọi khía cạnh: là gì,như thế nào, tại sao, khi nào để tìm ra bản chất vấn đề

Cần rèn luyện tư duy phản biện, không ngừng đặt “mười vạn câu hỏi vì sao”.

Đặt câu hỏi cho người khác và cho chính mình là một cách rèn luyện tư duy

Lev Tolstoy : “Nếu muốn tìm ra lời giải đáp trong bất kì vấn đề gì, câu trả lời nằm ngay trong câu hỏi mà bạn đặt ra”.

Câu hỏi hay phải đúng lúc, đúng chỗ, đúng người, đúng việc

c, Liên hệ thực tế

Trong cuộc sống hiện nay, có người ngại hỏi, lại có những người không dám hỏi, hoặc không có

gì để hỏi Đó đều là biểu hiện tiêu cực của sự lười tư duy, sống vô cảm, thu mình trong vỏ ốc

3, Bài học:

- “Những câu hỏi còn quan trọng hơn câu trả lời Bởi nó là động lực khiến ta phải không ngừng học tập, kiến tạo, thử nghiệm và tiến bộ” (Pete Welter).

- Nói ra đừng sợ Hỏi, bạn chỉ dốt trong giây lát, không hỏi, bạn dốt nát cả đời

- Không thể tư duy thì không thể thay đổi bất kì thứ gì=> Con người cần tích cực tư duy “Tôi tư duy tức là tôi tồn tại”.

- Tuy nhiên, hỏi không phải để đó mà để con người có trách nhiệm bắt tay vào hành động vàsáng tạo, nhằm giải đáp các câu hỏi không ngừng phát sinh trong đời sống

Đề 14:

Lâm Tắc Từ, một vị quan thời nhà Thanh từng nói:

Biển rộng mênh mông, không bờ, không bến, không có giới hạn là bởi nó không cự tuyệt bất kì một giọt nước nào Núi có thể đứng cao sừng sững vạn trượng là bởi nó không từ chối dẫu chỉ một hòn đá nhỏ.

Hãy viết một bài văn nghị luận trình bày suy nghĩ của anh/ chị về câu nói trên?

1 Giải thích

- Hình ảnh biển rộng mênh mông, núi cao sừng sững là hình ảnh thiên nhiên mang vẻ đẹp kì vĩ,

tráng lệ

- Không cự tuyệt một giọt nước nhỏ, không từ chối một hòn đánhỏ có nghĩa là sẵn sàng đón

nhận tất cả mọi nhứ dù là nhỏ bé, bình thường nhất Điều này gợi liên tưởng đến một tâm hồnrộng mở

-> Câu nói trên mượn quy luật của tự nhiên để ngụ ý khuyên răn con người rằng: Nếu biết sốngbao dung, nhân hậu thì con người sẽ làm được việc lớn, trở nên vĩ đại.

- Những người biết bao dung, vị tha sẽ luôn cảm thấy tâm hồn an yên, thanh thản; nhận đượctình yêu thương, sự kính trọng của mọi người

- Nếu sống ích kỉ, bảo thủ thì con người trở nên nhỏ bé, tầm thường…

( HS lấy dẫn chứng trong thực tế để chứng minh)

3 Mở rộng, nâng cao vấn đề:

- Bao dung, vị tha là điều vô cùng quan trọng và cần thiết trong cuộc sống Nhưng bao dungkhông đồng nghĩa với việc chấp nhận, dung túng cho cái xấu, cái ác lộng hành Vì như thế sẽ rấtnguy hiểm đối với xã hội

- Phê phán những kẻ còn sống ích kỉ, bảo thủ,…

4 Bài học

- Phải sống nhân hậu, mở lòng với tất cả mọi người

- Rộng lượng, tha thứ lỗi lầm cho người khác và cho cả chính bản thân mình…

- Giải thích ý nghĩa của câu văn trích trong Chuyện con mèo dạy hải âu bay:Trong cuộc

sống chúng ta thường dễ dàng gắn bó và dành tình cảm cho những người giống mình Tuynhiên, để chấp nhận, gắn bó và yêu thương những người khác mình lại cực kì khó khăn Nếunhư sự gần gũi, gắn bó với những người giống mình thường là tình cảm tự nhiên thì yêu thươngnhững kẻ khác biệt là cả một sự nỗ lực, cố gắng

- Phân tích chi tiết:

 Thật dễ dàng để chấp nhận và yêu thương một kẻ nào đó giống mình: chúng ta thường dễ

dàng gần gũi và yêu thương những người giống mình, thậm chí cảm thấy sự gần gũi ấy như một

lẽ tự nhiên bởi những điểm chung bản thân nó đã là cầu nối giữa hai con người Càng có nhiều

điểm giống nhau, người ta càng dễ thấu hiểu, chia sẻ, tin tưởng và gắn bó với nhau Đồng cảnhthường dễ khiến người ta đồng cảm, và nhất là khi tìm được sự đồng điệu trong tâm hồn thì conngười gắn bó với nhau càng bền chặt hơn

 Để yêu thương ai đó khác mình thực sự rất khó khăn: nếu như sự tương đồng tạo nên

một cầu nối tự nhiên giữa hai con người, hai tâm hồn thì sự khác biệt, bản thân nó đã là khoảngcách mà nếu không vượt qua được, không rút ngắn được thì con người ta mãi mãi đứng bêncạnh nhau là hai mảnh đời xa lạ Sự khác biệt luôn là một rào cản tâm lý khiến cho con người takhó chấp nhận và thích ứng với tính cách của nhau, khó có thể lắng nghe, thấu hiểu hay mở lòngchia sẻ Sự khác biệt thậm chí còn có thể tạo nên những xung đột căng thẳng khiến cho hai tâmhồn vốn khác biệt lại càng trở nên xa cách, không thể dung hòa Yêu thương những kẻ khácmình thực sự khó khăn còn bởi con người thường có xu hướng đề cao bản thân mình, khó màđặt mình vào vị trí của người khác Hơn thế, để chấp nhận và yêu thương một con người với tất

cả những khác biệt là một quá trình dài, đòi hỏi sự bao dung, kiên nhẫn và rất nhiều nỗ lực.Chúng ta đều ý thức được việc cần phải nỗ lực để hiểu và yêu thương một con người nhưngkhông phải ai cũng làm được điều đó

→ Câu văn nói về một quy luật tâm lý của con người để nhắc nhở chúng ta về tình yêu thươngtrong cuộc đời cần vượt qua được khó khăn đến từ sự khác biệt

- Từ câu văn trên, học sinh trình bày và giải thích ý kiến của mình về tình yêu thương và

sự khác biệt (những ý tưởng sau chỉ mang tính chất tham khảo, học sinh có thể đưa ra những suynghĩ khác, miễn là diễn giải một cách thuyết phục)

+ Yêu thương là chấp nhận sự khác biệt: để có thể yêu thương cần có sự thấu hiểu Tuy nhiên

chúng ta quen nghĩ rằng phải có nhiều điểm chung thì mới dễ dàng thấu hiểu nhau, chúng ta cốgắng tìm kiếm điểm tương đồng ở nhau, xóa bỏ sự khác biệt hay tìm cách thay đổi bản thân đểnhững khác biệt có thể trở nên những tương đồng Đây đúng là một nỗ lực đáng trân trọngnhưng không hoàn toàn đúng đắn Chúng ta chỉ có thể thay đổi để hoàn thiện chính mình, họccách thích nghi và hòa nhập chứ không nên và không thể chối bỏ bản thân để tìm cách trở thànhphiên bản của người khác Xét cho đến cùng, con người ta sinh ra đã khác biệt, những trảinghiệm trong cuộc sống làm cho chúng ta khác biệt và giá trị của chúng ta cũng nằm trongchính những khác biệt đó Vì thế, để thấu hiểu nhau điều đầu tiên là phải trân trọng những nét cátính riêng biệt của nhau, chấp nhận và đừng bao giờ đem sự khác biệt ra để phán xét một conngười

+ Yêu thương chính sự khác biệt ấy: để có thể yêu thương nhau, chúng ta không chỉ phải học

cách chấp nhận sự khác biệt mà hơn thế cần học cách yêu thương chính sự khác biệt ấy như làmột phần của mỗi người Chỉ khi ấy, sự khác biệt mới thôi không còn là rào cản, không còn làkhoảng cách mà lại khiến chúng ta dễ dàng đến gần nhau hơn, dành tình cảm cho nhau một cách

vô tư, dễ dàng bao dung với nhau hơn

+ Yêu thương vượt lên trên sự khác biệt: tình yêu thương giữa con người với con người theo

ý nghĩa đẹp đẽ và lý tưởng nhất của nó sẽ là thứ vượt lên trên mọi giới hạn Xét cho đến cùngchúng ta mang trong mình vô số sự khác biệt từ màu da, dân tộc, tôn giáo đến quê hương bảnquán, không gian sinh sống, văn hóa, tiếng nói… cho đến tính cách, suy nghĩ, thói quen…

nhưng chúng ta cũng lại giống nhau vô cùng trong những ước mơ, khát vọng yêu thương, hòabình, công bằng, hạnh phúc… trong cả sự mạnh mẽ và yếu đuối… Vì thế, chúng ta sẽ yêuthương nhau vì chúng ta giống nhau và sẽ còn phải yêu thương nhau hơn vì chúng ta khác biệt,

để yêu thương có thể lấp đầy những khoảng cách của sự khác biệt Đó là thứ tình cảm nhân loại

2 Chứng minh:

Học sinh lấy dẫn chứng từ các hiện tượng, sự kiện đời sống và từ chính trải nghiệm của bản thân

để chứng minh

3 Bình luận

- Khẳng định giá trị của tình yêu thương vượt lên trên mọi khác biệt

- Có thể mở rộng bàn luận về cách mà chúng ta đem tình yêu thương ra để ứng xửvới sự khác biệt đôi khi không thực sự đúng đắn Với sự khác biệt của thiểu số, nhiềukhi ta thương hại, ban phát tình thương cho họ hơn là một sự cảm thông, yêu thương

vô tư, chân thành…

Liên hệ bản thân

Đề 16:

Đừng sợ khi phải leo ra đầu cành, bởi vì trái đang đậu ở đó (F Lenaban)

Trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý kiến trên

Giải thích ý kiến

- Leo ra đầu cành: Hình ảnh ẩn dụ, chỉ việc con người ta sẵn sàng chấp nhận mạo hiểm, việc

vượt qua những khó khăn, thử thách, nguy hiểm, rủi ro có thể gặp phải trong cuộc sống

- Trái: Thành quả ngọt lành thu được sau khi vượt qua khó khăn.

=> Ý kiến là lời khuyên con người đừng ngại thử thách gian nan nguy hiểm bởi vì chỉ khi vượtqua nó ta mới nhận được thành tựu hạnh phúc ngọt lành xứng đáng

Bình luận, lý giải, chứng minh

* Khẳng định ý kiến đúng

* Lý giải:

- Những trái ngọt của đời vốn không tự có mà là kết quả của hành trình phấn đấu, rèn luyện lâudài

- Để hái được trái ngọt của đời, mỗi người cần không ngừng nỗ lực, cố gắng, sẵn sàng đối mặt

và vượt qua những thử thách, thậm chí là những nguy hiểm rủi ro trong cuộc sống Xưa naynhững thành tựu lớn, những cống hiến kiệt xuất làm thay đổi cuộc sống của con người đều xuấtphát từ những nỗ lực không ngừng nghỉ, những mạo hiểm, những con đường gian nan Thànhcông sẽ đến với những người dũng cảm, dám đương đầu, dám hy sinh

- Trái nếu ở đầu cành quá xa mà cứ cố leo ra thì kết quả chỉ làm mình bị thương tổn mà thôi.Ước mơ, mục tiêu hay thành tựu không nên là viển vông ảo tưởng vượt xa năng lực điều kiệnbản thân, điều đó chỉ dẫn tới tai họa hay chí ít là sự thất vọng nặng nề

* Chứng minh: chọn dẫn chứng phù hợp, tiêu biểu

Bàn luận, mở rộng nâng cao vấn đề

- Phê phán những người có tâm lý của con cáo trong ngụ ngôn La Fonten Con cáo và chùm nho,thích trái đầu cành nhưng hèn nhát, sợ hãi

- Phê phán những con người liều lĩnh bất chấp, không lường trước hậu quả, ngông cuồng và bấtcần khi theo đuổi một mục tiêu nào đó

- Cần cân nhắc kĩ những ảnh hưởng, tác động của việc mình làm, của việc theo đuổi những dựđịnh đối với những người xung quanh, với cuộc sống chung, với cộng đồng để có sự thốngnhất hài hòa giữa riêng –chung, có như vậy giá trị, thành quả mà ta đạt được mới thực sự ýnghĩa và mang giá trị vững bền

- HS mở rộng theo ý riêng

Rút ra bài học nhận thức và hành động

Đề 17:

MIẾNG BÁNH MÌ CHÁY

Khi tôi lên 8 hay 9 tuổi gì đó, tôi nhớ thỉnh thoảng mẹ tôi vẫn nướng bánh mì cháy khét Một tối

nọ, mẹ tôi về nhà sau một ngày làm việc dài và bà làm bữa tối cho cha con tôi Bà dọn ra bàn vàilát bánh mì nướng cháy, không phải cháy xém bình thường mà cháy đen như than Tôi ngồi nhìnnhững lát bánh mì và đợi xem có ai nhận ra điều bất thường của chúng và lên tiếng hay không.Nhưng cha tôi chỉ ăn miếng bánh của ông và hỏi tôi về bài tập cũng như những việc ở trườnghọc như mọi hôm Tôi không còn nhớ tôi đã nói gì với ông hôm đó, nhưng tôi nhớ đã nghe mẹtôi xin lỗi ông vì đã làm cháy bánh mì

Và tôi không bao giờ quên được những gì cha tôi nói với mẹ tôi: "Em à, anh thích bánh mì cháymà."

Đêm đó, tôi đến bên chúc cha tôi ngủ ngon và hỏi có phải thực sự ông thích bánh mì cháy Chatôi khoác tay qua vai tôi và nói:

"Mẹ con đã làm việc rất vất vả cả ngày và mẹ rất mệt Một lát bánh mì cháy chẳng thể làm hại aicon ạ, nhưng con biết điều gì thực sự gây tổn thương cho người khác không? Những lời chê baitrách móc cay nghiệt đấy."

(Trích:https://vndoc.com/6-cau-truyen-cuoc-song-cuc-ky-y-nghia-ma-ban-nen-doc/download – Nguồn Internet)

Câu trả lời của người cha với con gợi cho anh (chị) suy nghĩ gì về cách sống

1 Phân tích câu chuyện để rút ra vấn đề nghị luận.

- Câu chuyện rất giản dị nhưng lại mang đến bài học nhân sinh sâu sắc Bài học cuộc sống được

thể hiện đậm nét trong câu trả lời của người cha với con : Mẹ con đã làm việc rất vất vả cả ngày

và mẹ rất mệt Một lát bánh mì cháy chẳng thể làm hại ai con ạ, nhưng con biết điều gì thực sự gây tổn thương cho người khác không? Những lời chê bai trách móc cay nghiệt đấy.

- Khi vợ làm cháy bánh mì ông không hề trách móc mà rất đồng cảm, chia sẻ với lỗi lầm của vợ.

Người cha thể hiện rõ tấm lòng bao dung, độ lượng, thấu hiểu vợ và ông đã dạy con cách sốngđó

 Câu chuyện đã khuyên con người phải biết cảm thông, chia sẻ lỗi lầm của người khác trongcuộc sống.

2 Bàn luận, chứng minh.

- Tại sao con người cần biết cảm thông, chia sẻ lỗi lầm với người khác?

+ Cuộc sống là một hành trình dài đầy khó khăn, gian khổ Bước trên con đường ấy con ngườikhông bao giờ tránh được những sai lầm vấp ngã Lúc ấy sự cảm thông chính là điểm tựa, làđộng lực để con người vững tin vào tương lai

+ Cảm thông, chia sẻ với lỗi lầm của người khác chính là biểu hiện của tình người, của lòng vịtha, vì người khác Nó chính là cầu nối tạo nên những mối quan hệ xã hội tốt đẹp, nhân văn.+ Con người luôn cố chấp, không chia sẻ với lỗi lầm người khác, tìm cách hạ nhục người khác

vì những sai lầm chính là những con người có lối sống nhỏ nhen, ích kỉ

- HS lấy dẫn chứng thực tế để chứng minh vấn đề nghị luận

3.Bình luận mở rộng.

- Câu chuyện đã đề nghị một lối sống đẹp, mọi người cần hướng tới

- Cảm thông, chia sẻ với lỗi lầm của người khác không đồng nghĩa với việc dung túng, làm ngơtrước những điều sai trái Trước sai lầm cần thiết phải sửa chữa chúng ta cần có sự góp ý chânthành, thẳng thắn trên tinh thần xây dựng để người mắc lỗi tiến bộ hơn

- Phê phán những con người suốt ngày đi bới móc tội lỗi người khác, nói những lời trách móc,mạt sát khiến người khác tổn thương Góp ý với lỗi lầm của người khác không trên tinh thần xâydựng

- Bài học nhận thức, hành động: Luôn phải bồi đắp, nuôi dưỡng tâm hồn và hướng tới nhữngcách sống nhân văn, cao đẹp ( lối sống yêu thương, vị tha, vì người khác)

Đề 18:

Trong chương trình Chuyển động 24h của VTV24 có chia sẻ một câu chuyện như sau: Một người đàn ông Mỹ - Brian Breach đã đóng giả làm người ăn xin bên ngoài các cửa hàng của khu trung tâm thương mại Brian Breach ăn xin nhưng không trắng tay Brian Breach đã kì công tạo dựng nên cảnh ăn xin, nếu ai đi ngang qua mà cho anh 1 đô la hoặc 5 đô lathì ngay lập tức anh sẽ cho lại họ 100 đô la như một cách để đền đáp lòng tốt của họ Brian Breach cho biết tới cuối ngày anh đã trao đi khá nhiều và nhận lại lòng biết ơn nhưng hơn hết anh đã cho mọi người những bài học quý giá Anh muốn tìm hiểu xem hành động hảo tâm kia có thực sự bắt nguồn từ cái tâm muốn làm điều tốt hay không Anh đang tìm kiếm lòng trắc ẩn thực sự của con người.

(Dẫn theoĐài truyền hình Việt Nam VTV24, Chương trình Chuyển động 24h, phát

sóngngày 30/12/2018)

Từ câu chuyện trên, anh/ chị hãy trình bày suy nghĩ của mình về vấn đề sau: Phải chăng, xã hội càng văn minh, hiện đại thì con người càng có nhu cầu muốn tìm kiếm lòng trắc ẩn thực sự?

1 Giải thích:

- Tóm tắt câu chuyện của Brian Breach => đó là một phép thử, một thước đo, một sự tìm kiếm

về lòng tốt thực sự của con người trong cuộc sống hiện đại

- Câu chuyện của Brian Breach đã khiến chúng ta băn khoăn về một vấn đề trong xã hội hiệnđại: Phải chăng xã hội càng văn minh, hiện đại thì con người càng có nhu cầu muốn tìm kiếmlòng trắc ẩn thực sự

+ cuộc sống văn minh, hiện đại: chỉ cuộc sống hiện tại và cả tương lai rất tân tiến, phát triển

về mọi mặt từ khoa học công nghệ đến kinh tế, văn hóa giáo dục,…

+ lòng trắc ẩn thực sự: tấm lòng yêu thương, cảm thông, thấu hiểu trước cảnh ngộ người

khác, xuất phát từ thật tâm, không toan tính

=> Câu hỏi đặt ra vấn đề: Khi xã hội càng văn minh, hiện đại thì con người càng khó khăn đểtìm kiếm được lòng trắc ẩn thực sự và con người càng có mong muốn tìm kiếm, nhận đượcnhững tấm lòng thực sự

2 Bàn luận, chứng minh

* Vì sao xã hội càng văn minh, hiện đại thì con người càng có nhu cầu tìm kiếm lòng trắc ẩn thực sự?

- Thực tế cuộc sống hiện đại tác động khiến con người không cần lệ thuộc quá nhiều vào người khác;con người tìm được nhiều thú vui, mối bận tâm khác nhau; thế giới số chi phối cả những tình cảm,cảm xúc; nhiều thước đo giá trị cũng thay đổi;…

- Xã hội càng văn minh, hiện đại thì thật khó khăn để tìm kiếm lòng trắc ẩn thực sự, vì trong thực tế

có nhiều biểu hiện sống thực dụng, tàn nhẫn, xa cách với nhau, xuất hiện nhiều lối sống “mặt nạ”,

“lòng trắc ẩn giả” (VD: làm từ thiện để đánh bóng tên tuổi; núp dưới bóng từ thiện để trục lợi; …)

- Trước sự tác động của cuộc sống hiện đại, con người cũng chịu nhiều áp lực, tổn thương hơn rất cầnnhu cầu được sẻ chia, đồng cảm, thấu hiểu

* Vai trò, ý nghĩa của lòng trắc ẩn thực sự.

- Mỗi người cảm thấy ấm lòng, tin tưởng hơn vào những điều tốt đẹp của cuộc sống, vào mối quan hệ

giữa người với người

- Xã hội sống trong tình yêu thương, sẻ chia lan tỏa, con người được hưởng thụ sự văn minh thực sựkhông chỉ về vật chất mà cả tinh thần

- Nếu thiếu lòng trắc ẩn thực sự: Con người dần nguội lạnh tình yêu thương, lòng đồng cảm, sự thấuhiểu; Cuộc sống sẽ xuất hiện nhiều hơn những mưu mô, toan tính, cái ác, giả dối,…

* Làm thế nào để có được và tìm thấy lòng trắc ẩn thực sự?

- Xuất phát từ lương tâm, trái tim mỗi người, không lợi dụng, toan tính ích kỉ, sống bằng tất cả sựchân thành, nhiệt huyết

- Có sự quan tâm, giúp đỡ của mọi người một cách thật tâm, sẽ giúp mọi người vượt qua nhữngkhoảnh khắc khó khăn, tuyệt vọng

- Luôn không ngừng khao khát sự gắn kết, lan tỏa yêu thương, chia sẻ những thông điệp ý nghĩa, họccách lắng nghe, thấu hiểu

(Thí sinh nên chọn cách viết từ sự trải nghiệm của bản thân để có được một bài viết thuyết phục, giàu cảm xúc; có dẫn chứng tối ưu)

Mở rộng:

- Tuy nhiên không nên bi quan vào cuộc sống Lòng trắc ẩn thực sự có thể khó phân biệt, khótìm thấy nhưng nó vẫn tồn tại Vẫn còn đâu đó quanh ta nhiều tấm lòng hảo tâm thực sự Quantrọng là ta phải biết lan tỏa tình cảm thật lòng giữa người với người.

- Nhu cầu tìm kiếm lòng trắc ẩn thực sự đã thể hiện mặt trái của xã hội văn minh, hiện đại Vìthế, nhu cầu ấy cần được lan tỏa, kết nối, nhân rộng

Bài học: Thể hiện trải nghiệm của bản thân.

- Tôi khóc chân trời không có người bay:

+ chân trời: chỉ không gian xa rộng, không giới hạn – môi trường sống phóng khoáng,

rộng mở

+ Người bay: người có khí chất, có khả năng mang đến cho “chân trời” sự sống động.

- lại khóc những người bay không có chân trời: người có khí chất, có khả năng nếu

không có môi trường tốt để thể hiện mình thì tài năng sẽ bị mai một

- Ý nghĩa câu nói: đặt ra vấn đề “chân trời” và “người bay” là đề nói về mối quan hệ giữamôi trường sống và làm việc với người có tài năng

2 Bàn luận, phân tích, chứng minh

- Câu nói của Trần Dần giàu hình ảnh và có hàm nghĩa ẩn dụ sâu sắc

- “Chân trời” dù rộng lớn nhưng nếu không có “người bay” sẽ trở nên tẻ nhạt, vô vị.Cũng như, môi trường sống và làm việc dù tốt đến mấy nhưng nếu không có người có khả năngmang đến sinh khí và làm cho nó phát triển thì môi trường ấy cũng không có ý nghĩa Ngược lại,người có tài năng nếu không có môi trường sống và làm việc tốt sẽ không thể phát triển được tàinăng của mình

- Môi trường sống và làm việc nói đến ở đây không phải là không gian vật chất đơn thuần

mà là không gian của tư duy, của tinh thần và cách ứng xử Môi trường ấy càng rộng mở baonhiêu sẽ là nơi tạo điều kiện cho những người có tài năng phát huy hết khả năng của mình bấynhiêu để làm cho nó trở nên tốt đẹp hơn

- Trong thời đại phát triển như ngày nay, càng tạo ra được môi trường sống và làm việcthuận lợi càng thu hút được nhiều người tài năng

- Tuy nhiên, trên thực tế, vẫn có những người dù không có một môi trường sống và làmviệc thuận lợi nhưng họ vẫn phát huy được khả năng bằng ý chí, bằng niềm đam mê của mình

- Mỗi người muốn thể hiện tài năng của mình cần chủ động tìm đến một môi trường sống

+ Phẩm giá con người: là phẩm chất tốt đẹp, cao quý của con người.

+ Viên đá quý: là hình ảnh gợi lên cái đẹp, sự trong sáng, luôn được trân trọng, nâng niu.

+ Khiêm tốn:Là đức tính tốt mà mỗi người cần trau dồi, rèn luyện Đó là sự kính nhường, có ý

thức và thái độ đúng mực trong việc đánh giá bản thân, không tự mãn, tự kiêu, không tự chomình hơn người

+ “viên đá đó còn lấp lánh đẹp đẽ hơn nếu được lồng vào cái giá khiêm tốn: Phẩm giá của con

người càng đẹp hơn, càng tỏa sáng và có giá trị hơn khi những phẩm giá ấy được gắn liền vớilòng khiêm tốn

=> Câu nói khẳng định, sự khiêm tốn làm phẩm giá con người trở nên cao quý hơn, toàn vẹnhơn

2 Phân tích,lý giải và chứng minh vấn đề:

- Mỗi người sinh ra đều nỗ lực hoàn thiện phẩm giá của bản thân Khiêm tốn là đức tính, phẩmchất có ý nghĩa quan trọng khảng định giá trị con người Đó thái độ không tự đề cao mình, đánhgiá đúng mực về khả năng của bản thân, luôn tích cực học hỏi người khác

-Biểu hiện của tính khiêm tốn: Tính khiêm tốn được thể hiện ở một số phương diện sau:

+ Trong quá trình nhận thức của mỗi cá nhân khi suy đoán hay trình bày một vấn đề nào đótrước đám đông

+ Thể hiện trong cách phát ngôn: sử dụng từ ngữ giản dị, dễ hiểu, có sức tác động đến lòngngười, không “đao to búa lớn” hay “cao siêu huyền bí”

+ Thái độ ứng xử của mỗi người: luôn nghiêm khắc với mình, rộng lượng với người, luôn “kínhtrên nhường dưới”

- Ý nghĩa của tính khiêm tốn:

+ Sự khiêm nhường trong cuộc sống giúp chúng ta có thể hài hòa trong mọi mối quan hệ, thânthiện trong giao tiếp

+ Khi biết khiêm nhường, không tự mãn với những gì mình có, không kiêu căng trước những thànhcông đạt được, nhìn nhận đúng khả năng của bản thân chúng ta sẽ có động lực để vượt qua những trở

ngại thực hiện những hoài bão, ước mơ Trên hành trình bước đến thành công, người khiêm nhườnghọc hỏi được nhiều điều hữu ích, mở mang thêm hiểu biết, hoàn thiện bản thân nhiều hơn.

- Khiêm tốn là đức tính quý nhưng cũng không nên khiêm nhường thái quá mà trở nên nhútnhát, thụ động, hèn yếu

- Bên cạnh đó có những người chưa ý thức hết giá trị của tính khiêm tốn luôn tự cao, tự mãn,kiêu căng, khoe khoang Những người đó sẽ chỉ nhận lại sự xa lánh của mọi người; tầm nhìn

cũng hạn hẹp dần, vì “điều chúng ta biết chỉ là một giọt nước, điều chúng ta không biết mênh mông như đại dương”.

- Chứng minh: Học sinh sử dụng dẫn chứng trong thực tế cuộc sống

3 Đánh giá và rút ra bài học nhận thức và hành động:

Câu nói giản dị nhưng đã nêu lên một bài học thấm thía với cuộc đời mỗi chúng ta Để có thể trởthành một người biết khiêm tốn chúng ta cần nỗ lực rèn luyện hàng ngày, tự tu dưỡng chínhmình để ngày một hoàn thiện về mọi mặt

Khiêm tốn thể hiện sự trưởng thành của một con người: “Chùm lúa chín sẽ cúi đầu, quả táo chín sẽ đỏ mặt”, nó đã nhắc nhở chúng ta rằng, thành công nhờ đức tính khiêm tốn”

- Câu hỏi ở đề bài gợi mở về một cách sống mạnh mẽ, tích cực và linh hoạt cho mỗi người: nỗ lực không ngừng để vượt thoát những định kiến trong mình, cố gắng liên tục để phá bõ những

suy nghĩ, nhận thức có sẵn về cuộc sống, con người và về chính bản thân mỗi người

* Bàn luận:

- Định kiến trong mỗi người hình thành từ nhiều nguyên nhân khác nhau Một phần là do ta chịuảnh hưởng bởi những định kiến của những người xung quanh Mặt khác sâu xa hơn là do chúng

ta không cố tìm mà hiểu vừa cẩu thả, lười nhác vừa ích kỉ, bảo thủ

- Định kiến trong mỗi người chính là một rào cản rất lớn trong việc nhận thức cuộc sống và conngười Khi vượt thoát được những định kiến, ta sẽ có cái nhìn sâu sắc và toàn diện , thấu hiểu vànhân văn hơn Vậy nên, vượt thoát định kiến trong mình chính là tiền để để ta hiểu đời, hiểungười, từ đó góp phần kiến tạo cuộc sống

- Định kiến trong mình còn là một trở ngại trong việc nhận thức và khám phá bản thân Vì thế,

nỗ lực vượt thoát những suy nghĩ, nhận thức sẵn có về chính mình sẽ giúp ta phá bỏ được giớihạn, đánh thức và phát huy những tiềm lực trong mình Đấy chính là cách để ta thực hiện sứmệnh sống: hoàn thiện bản thân và thể hiện, khẳng định mình

- Cần phân biệt rõ định kiến và chính kiến để biết vượt thoát định kiến chứ không từ bỏ chínhkiến Bảo vệ chính kiến là con người bản lĩnh nhưng giữ định kiến lại là biểu hiện của sự bảothủ, thiếu hiểu biết Vượt thoát định kiến là cách sống tích cực để ta hoàn thiện mình nhưng từ

bỏ chính kiến lại là lối sống tiêu cực hèn nhát khiến ta đánh mất mình

*Bài học:

- Cần nhận thức sâu sắc được tác hại của định kiến để từ đó có ý thức và quyết tâm nỗ lực vượt

thoát những định kiến trong mình

- Về thực chất vượt thoát định kiến là cả một quá trình thay đổi tư duy nên không bao giờ dễdàng, đòi hỏi mỗi người cần kiên trì học hỏi, tìm hiểu , đồng thời phải dũng cảm và bản lĩnh đểthay đổi

Đề 22:

“ Nếu bạn không thể là mặt trời thì hãy đừng là đám mây” ( Hoài Nam Tử )

Trình bày suy nghĩ của anh/chị ?

1 Giải thích vấn đề

- “ mặt trời” : chỉ những gì rực rỡ, chói sáng, lung linh , thành công vượt trội

- “ đám mây “ : chỉ sự phù du, phù phiếm, nổi trôi

=> Ý nghĩa câu nói: nếu bạn không thể trở thành người nổi tiếng với những vinh quang, thànhcông rực rỡ thì cũng đừng sống nhạt nhòa, vô nghĩa

Câu nói khuyên con người cần có một cách sống tích cực: không nên sống nhạt nhòa, vô vị, mỗingười cần sống có ích, có ý nghĩa trong cuộc đời

+ Làm thế nào để sống có ích “ đừng là đám mây” ?

- Mỗi người tự hoàn thiện bản thân, biết hướng tới những điều tốt đẹp

- Biết khai thác những mặt mạnh của bản thân tập trung vào việc làm cụ thể, hữuích Không ngừng trau dồi tri thức, rèn luyện phẩm chất…

- Thay vì than trách số phận hãy bắt tay vào công việc, tìm niềm vui trong cuộcsống thường ngày

3 Nêu ý nghĩa của vấn đề

- Câu nói bồi đắp ở mỗi người cách sống tích cực, lạc quan, tránh cách sống buôngxuôi, chán nản, tiêu cực

- Mỗi người chỉ sống một cuộc đời hãy biết tìm nguồn vui trong những đóng góp bénhỏ

Ý kiến đặt ra mối tương quan giữa đời người và bài thơ

+ Số câu: Là độ dài ngắn của một bài thơ, tương ứng với những năm tháng của đời người

+ Nội dung: Là tình cảm, tư tưởng, thông điệp hàm chứa trong bài thơ, tương ứng với ý nghĩa của đời người

+ Giá trị của bài thơ vì thế tương ứng với giá trị của đời người: không tùy thuộc vào thời gian

sống (sống bao lâu) mà tùy thuộc vào giá trị sống (sống đẹp, sống có ý nghĩa)

 Ý kiến khẳng định giá trị thực của đời sống con người

- Vì sao với con người điều quan trọng không phải là sống bao lâu mà là sống có ý nghĩa?

+ Mọi bài thơ dù dung lượng dài ngắn khác nhau nhưng đều luôn có kết thúc Con người dùsống trăm năm thì đời người vẫn là hữu hạn

 Để chiến thắng quy luật của thời gian, điều quan trọng không phải là sự kéo dài hơi thở sinhhọc mà là phải sống cuộc đời có ý nghĩa

+ Đời người là vô thường, con người không thể biết khi nào là dấu chấm hết cho bài thơ cuộcđời mình

 Để làm chủ sự sống, phải có ý thức biến mỗi phút giây sống trở nên có ý nghĩa

- Làm thế nào để tạo ra ý nghĩa cho bài thơ cuộc đời?

+ Bài thơ có ý nghĩa khi để lại dư âm trong lòng người đọc, nó được sáng tạo bởi một ngườinhưng để hướng tới muôn người

 Ý nghĩa của sự sống là lan tỏa giá trị cho cuộc đời: biết cống hiến cho cộng đồng, cùng cháysáng cho lý tưởng chung, sống trọn vẹn, sống hết mình, đem lại những điều tốt đẹp cho nhữngcuộc đời xung quanh…

+ Bài thơ có giá trị khi nó không lặp lại, luôn đem đến sự phát hiện, trải nghiệm độc đáo

 Giá trị của sự sống là kiến tạo, kiếm tìm những điều mới mẻ để mỗi con người là một tồn tạiduy nhất, không lặp lại, không thể thay thế nhưng cũng không đối lập mà hòa hợp với cuộc đờichung

+ Bài thơ chỉ hoàn tất sau quá trình tìm kiếm với rất nhiều nỗ lực hoàn thiện của chính tác giả

 Mỗi người là tác giả trong bài thơ cuộc đời mình, vì thế để bài thơ trở nên ý nghĩa, con ngườiphải luôn cố gắng, biết tự phán xét, tự điều chỉnh để hoàn thiện bản thân

Liên hệ thực tiễn, rút ra bài học

- Liên hệ với thực tế của bản thân, thế hệ trẻ và xã hội Việt Nam

Trong thực tế, có những cuộc đời dù ngắn ngủi nhưng sống có lý tưởng cao đẹp, có nhiều cốnghiến cho nhân loại vẫn được người đời biết ơn, trân trọng và tưởng nhớ Có những người sốnglâu nhưng cuộc sống mờ nhạt, vô ích thì sẽ bị lãng quên bởi đó chỉ là sự tồn tại…

- Bài học: ý thức về sự hữu hạn của cuộc đời giúp con người có trách nhiệm về sự tồn tại củamình, biết trân trọng những giây phút đang sống và miệt mài kiếm tìm, kiến tạo nên những giátrị của sự sống, …

2 Lý giải:

a Vì sao phải sống mới hiểu được cuộc sống?

- Sống, ta mới chứng kiến hết mọi thăng trầm của thế sự, thấy hết mọi nông sâu rộng hẹp củađời và của lòng người, biết được sự phong phú, đa dạng của cuộc sống và con người

- Trải nghiệm mọi trạng huống của đời sống, ta mới tận thấy mùi vị và dư âm của nó lan tỏa vào

sự sống của chính ta Khi ấy, ta mới thực sự cảm nhận về cuộc sống một cách cụ thể, chân thựcnhất

- Hòa mình vào đời sống, sống bằng toàn bộ con người (thể chất và tinh thần, hiểu biết và cảmxúc, tình cảm), ta mới thực sự giao cảm với cuộc sống, với con người Sự giao cảm sẽ giúp conngười cảm nhận cuộc sống một cách sâu sắc nhất

b Vì sao phải sống mới hiểu được chính mình như một phần của đời sống?

- Khi sống, ta mới bộc lộ hết mọi khả năng, hạn chế, mọi trạng thái tính cách, tâm lý của bảnthân Sống khi ấy tựa như dựng lên một tấm gương để ta soi vào mà tự nhận diện chính mình

- Khi sống là khi ta đặt mình trong các mối quan hệ của đời sống Đó là lúc chúng ta sẽ phải tựđiều chỉnh bản thân để hoặc thích nghi, hoặc chủ động thay đổi bên trong hoặc tác động làm

thay đổi thế giới bên ngoài Dù thế nào, đó cũng là cách để biết mình, hiểu mình và làm chủ bảnthân mình.

- Khi sống, đặt mình trước những tình huống của đời sống, ta sẽ nhận biết cuộc sống và pháthiện ở mình những điều mà nếu không ở vào tình thế ấy sẽ bị còn khuất lấp, ẩn kín đi Hiểumình, trải nghiệm cuộc đời, ta sẽ có cơ sở để hiểu hơn về đời, về người

c Phải sống như thế nào để hiểu cuộc sống trọn vẹn và đúng đắn nhất?

- Sống hết mình, trọn vẹn với chính mình, với con người và cuộc sống xung quanh - sẽ khôngphải nuối tiếc về bất kì điều gì trong toàn bộ quá trình sống của chính mình

- Sống nghiêm túc, tỉnh táo, và thận trọng - sẽ không mắc sai lầm, không làm những việc vô bổ,

vô ích, không bỏ lỡ những điều đáng quý, đáng trọng, không lãng quên, vô tình với mọi điềuxảy ra

- Sống có trách nhiệm - đó là cách để thực sự gắn bó với cuộc sống, với con người Sự gắn bó làđiều kiện cần thiết để giao cảm và thấu hiểu

3 Bàn luận, đánh giá:

- Không phải tất cả những ai đang có mặt trong cuộc đời này đều đang “sống” Cần phân biệt

“sống” và “tồn tại” Nếu chỉ “tồn tại”, thì dù có kéo dài tới trăm năm vẫn không thể hiểu đượcđiều gì đáng kể Chỉ khi thực sự “sống”, thực sự trải nghiệm và đúc kết, ta mới có thể nhận thứcđược về cuộc sống, về con người

- Từ việc hiểu cuộc sống, hiểu con người, mỗi người sẽ có cơ sở, có căn cứ để hiểu hơn về chínhmình với tất cả ưu nhược, thành bại, khát vọng và thực tế, điều mình từng nghĩ và điều ngườiđánh giá, về mình

- Khi cách tốt nhất để hiểu cuộc sống và hiểu chính mình là sống, thì lựa chọn cách sống, xácđịnh mục tiêu cuộc sống và trải nghiệm tất cả những gì đến với cuộc đời của chính mình là việcmỗi người cần làm và phải làm một cách tốt nhất có thể

- Bình tĩnh sống, chậm rãi cảm nhận cuộc sống và lắng nghe chính mình, chúng ta sẽ hiểu vàlàm chủ được cuộc sống và làm chủ bản thân

- Khi có thể hiểu cuộc sống, hiểu chính mình, ta sẽ không bị bất ngờ trước điều xảy ra, không sợhãi khi đối mặt với những điều tồi tệ (bao gồm cả cái chết)

- Sáng tạo là tìm ra cái mới, cách làm mới mà không bị gò bó, phụ thuộc vào cái cũ, cái đã có…

- Can đảm: thể hiện bản lĩnh, sự quyết đoán trong tinh thần thái độ và hành động

- Buông tay: từ bỏ một cách dứt khoát, không đi theo những lối mòn, thậm chí là đi ngược lại

hoàn toàn với những gì đã quen thuộc

- Những điều chắc chắn: là những cái đã có, đã biết, đã được thừa nhận, đã trở thành chân lý,

thành thói quen, thành nếp nghĩ hằn sâu, khó thay đổi Những điều đó có thể do bản thân tạo rahoặc được thừa hưởng thành quả từ người khác

-> Ý kiến yêu cầu mỗi con người cần có dũng khí, bản lĩnh để từ bỏ những cái đã cũ, đã lỗithời, đã quen thuộc, khám phá ra những điều mới lạ, có giá trị, mang lại thành quả tốt đẹp chocuộc sống của cá nhân và xã hội

Phân tích, chứng minh

- Cuộc sống luôn vận động đòi hỏi con người không ngừng thiết lập các giá trị mới, những quan

hệ mới… Vì thế, mỗi chúng ta luôn phải nỗ lực tìm tòi, làm mới mình, thay đổi bản thân từ suynghĩ cho đến hành động để theo kịp với sự phát triển của thời đại, đáp ứng nhu cầu của xã hội

- Sáng tạo bao giờ cũng là con đường nhiều gian nan, thử thách Đi trên con đường này, conngười phải có bản lĩnh vượt qua những tiền đề, những thuận lợi sẵn có để dấn thân vào thửthách, chấp nhận thất bại, có nghị lực để vượt qua khó khăn và cả sự cô đơn…

- Khi dám can đảm buông tay khỏi những điều chắc chắn để sáng tạo, chúng ta sẽ:

+ Có thể khám phá và tạo ra được giá trị mới về cả vật chất lẫn tinh thần

+ Có cơ hội đến với những thành công, những bước ngoặt lớn lao có thể làm thay đổi nhận thức,hành động của mọi người, đem lại bước tiến nhảy vọt cho xã hội

+ Khám phá và phát huy được những năng lực ẩn giấu trong bản thân mỗi người mà khi đi theolối mòn, theo những gì đã cũ khó được thể hiện ra Đó cũng là cách giúp chúng ta rèn luyện bảnlĩnh, ý chí, nghị lực, sẵn sàng chấp nhận thất bại và đứng lên để bước tiếp Sáng tạo sẽ phá vỡsức ì của con người, khiến bản thân trở nên năng động, mạnh mẽ và giàu năng lượng sống hơn + Sáng tạo thực sự đem đến cho mọi người một cuộc sống tốt đẹp, giàu ý nghĩa,…

- Khi mải miết đi theo vết chân của những người đi trước, không dám và không đủ dũng khí đểsáng tạo:

+ Bản thân sẽ trở nên lười biếng, ỉ lại, tư duy sẽ cũ mòn, máy móc, thụ động, không thể tạo nênđược những điều mới mẻ, ý nghĩa, khiến cho mục đích cuộc sống dù có đạt được cũng khôngrực rỡ, không có tiếng vang lớn

+ Xã hội không có sáng tạo sẽ trở nên lạc hậu, không thể phát triển được

* Bàn luận, mở rộng vấn đề

- Khẳng định được ý nghĩa quan trọng của sáng tạo và bản lĩnh của con người cần có để sáng tạo

- Tuy nhiên, muốn sáng tạo, ngoài sự can đảm, chúng ta cần trang bị đầy đủ kiến thức, kĩ năng

và sự trải nghiệm thực tế,… Đặc biệt là những người trẻ, cần dám nghĩ, dám làm, dám buôngtay khỏi những điều chắc chắn để đột phá, sáng tạo…

- Sáng tạo không đồng nghĩa với sự liều lĩnh, bất chấp, không giống ai, sáng tạo cần dựa trênhành trang mà mỗi người có

- Phê phán những người không sáng tạo, không có tư duy sáng tạo, không dám phá cách

Đề 26

“Tôi nhớ khi Pia Wurtzbach đăng quang Hoa hậu Hoàn vũ Thế giới 3 năm trước, cô ấy trở về Phillippines, người ta đưa xe sang ra đón cô ấy, tôi nhìn cảnh đó và khóc, dù không hiểu tại sao Tôi ước cũng có ngày tôi được trở về trong vinh quang như thế, để cha mẹ tự hào, buôn làng tự hào

Thế rồi cuối cùng, năm ngoái khi tôi đăng quang, tôi trở về buôn làng của mình nơi gia đình tôi sống, các ông bà, các cô chú trong buôn đón tôi hệt như thế Chỉ khác là vì không có xe sang, nên họ đón tôi trên chiếc máy cày Dù vậy, tôi biết họ yêu tôi không kém gì Pia khi cô ấy dành vương miện trở về”

- “Vinh quang” từ 2 sự kiện trong câu chuyện của H’hen Niê:

+ Giống nhau: Đăng quang Hoa hậu, trở về quê hương, được chào đón nồng nhiệt

+ Khác nhau: Hình thức xe sang (hoành tráng, lộng lẫy), máy cày (thô sơ, giản dị)

=>Vinh quang không phải là sự hào nhoáng bên ngoài mà nằm ở sự thỏa mãn của con người vềnhững gì mình đã làm được và sự ghi nhận, trân trọng của những người xung quanh

2 Bình luận, mở rộng

- Vinh quang bắt đầu từ những khao khát, ước mơ cháy bỏng của con người; là kết quả của cảmột hành trình sống phấn đấu, tin tưởng, nỗ lực hết mình vượt lên trên mọi nhọc nhằn, khókhăn, thử thách

- Vinh quang đích thực không chỉ mang lại điều tốt đẹp cho cá nhân mà còn đem lại điều tốt đẹpcho cả cộng đồng, vinh quang ấy sẽ được cộng đồng công nhận và lan tỏa

- Vinh quang không phải là cái biểu hiện ra bên ngoài một cách hào nhoáng mà nằm ở nhữnggiá trị thực sự bên trong như: niềm vui khi đạt được thành tựu; sự trưởng thành của bản thân; sựyêu thương, quý trọng của mọi người…

- Cần ứng xử với vinh quang của bản thân một cách phù hợp với hoàn cảnh, khi đó vinh quangmới đem lại cho con người hạnh phúc, mới có thể bền lâu

- Tránh ảo tưởng về bản thân mình sau khi có được vinh quang; không nên có những so sánh,đòi hỏi khi cùng đạt được vinh quang bởi hoàn cảnh của mỗi người mỗi khác; phải ý thức đượctrách nhiệm của mình trước vinh quang mà cộng đồng đã công nhận, trao tặng

(Học sinh liên hệ với thực tế để thấy được những vinh quang đích thực trong cuộc sống)

3 Bài học

- Vinh quang là một giá trị sống đúng đắn, đẹp đẽ mà con người nên theo đuổi trong cuộc đờicủa mình.

- Cuộc sống là những hành trình mà chúng ta cần chinh phục không ngừng, bởi vậy không nêndừng lại ở một đỉnh cao nào đó, mãi hài lòng với nó mà cần thêm nỗ lực để chinh phục nhữngđỉnh cao mới, vinh quang mới

-“ buông tay” để con được tính tự lâp, tự làm việc , học tập, giải quyết những vấn đề cá nhân

mà không ỉ lại hay dựa dẫm vào người khác

-“thế giới của con” – con tự mình khám phá và hòa nhập

> Để có thể tự đứng vững trên đường đời lắm chông chênh, ngày một trưởng thành và sống cuộcsống vui vẻ, hạnh phúc thì chúng ta cần có đức tính tự lập và lối sống chủ động hoà nhập vớicộng đồng ngay từ nhỏ

b Vì sao phải chủ động hòa nhập với thế giới xung quanh :

- Sống chủ động hòa nhập với cộng đồng giúp ta tạo dựng những mối quan hệ tốt đẹp trong xãhôi

- Sự chủ động sẽ giúp ta vươn lên thích nghi với hoàn cảnh, vượt qua mọi thử thách, không gụcngã lùi bước trước hoàn cảnh

- Trong xã hội ngày càng phát triển , con người sẽ có cơ hội khẳng định mình khi được hòa nhậpvới cộng đồng và xã hội, niềm vui sẽ được nhân lên trong mối quan hệ hòa giữa cá nhân và cộngđồng

c- Để sống tự lập và chủ động hòa nhập với thế giới xung quanh chúng ta cần có bản lĩnh, sống

có trách nhiệm với bản thân , gia đình , xã hội Chúng ta phải tự đứng vững và đi lên phía trướcbằng chính con người, tinh thần và trí tuệ của bản thân tự lập, kiên cường trong cuộc sống, biếtyêu sẽ được nhận tình yêu

(Học sinh nêu các dẫn chứng phù hợp Có thể lấy dẫn chứng về thần đồng Đỗ NhậtNam)

3 Mở rộng, nâng cao vấn đề

- Tự lập và chủ động trong công việc không có nghĩa là chủ nghĩa cá nhân ích kỷ , xa rời

mọi người mà ngược lại cần xây dựng tập thể vững mạnh

- Phê phán lối sống ích kỷ, hẹp hòi không quan tâm đến thế giới xung quanh

Trình bày ý kiến của anh chị về câu nói sau đây của nhà văn Nga Lep-Tônxtôi

"Bạn đừng nên chờ đợi những quà tặng bất ngờ của cuộc sống mà hãy tự mình làm nên cuộcsống"

- Quà tặng bất ngờ mang lại niềm vui, sự hào hứng nhưng không phải lúc nào cũng có

- Nhiều người khi nhận được quà tặng bất ngờ: có tâm lí chờ đợi, ỷ lại thậm chí phung phínhững quà tặng ấy

- Phê phán những đối tượng thụ động, thiếu ý chí vươn lên, chỉ chờ đợi những quà tặng bất ngờ

mà không tự mình làm nên cuộc sống

- Không thể phủ nhận những giá trị, ý nghĩa của quà tặng bất ngờ mà cuộc sống ban tặng chocon người, vấn đề là biết tận dụng trận trọng quà tặng ấy như thế nào

Đề 29:

Nhà văn Mĩ Henry David Thoreau cho rằng: "Không có giá trị nào trong cuộc sống trừ những gì bạn chọn đặt lên nó, và không có hạnh phúc ở bất cứ đâu trừ những điều bạn mang đến cho bản thân mình".

Nhưng ý kiến khác lại khẳng định: "Kẻ nào chỉ nghĩ đến bản thân và việc gì cũng chỉ tìm lợi cho mình thì không thể có hạnh phúc được Muốn sống cho bản thân thì phải sống vì người khác".

Những ý kiến trên gợi cho anh/chị suy nghĩ và quan niệm như thế nào về hạnh phúc ?

1 Giới thiệu đúng vấn đề nghị luận

Suy nghĩ, quan niệm về hạnh phúc: do bản thân tạo dựng; muốn có hạnh phúc cá nhântrước hết cần biết sống vị tha

2 Giải thích hai ý kiến

2.1 Giải thích ý kiến của Henry David Thoreau: "Không có giá trị nào trong cuộc sống trừ những gì bạn chọn đặt lên nó, và không có hạnh phúc ở bất cứ đâu trừ những điều bạn mang đến cho bản thân mình".

- Giải thích từ khóa: Hạnh phúc là trạng thái tâm lí vui sướng, mãn nguyện của con người khi

được đáp ứng những mong ước, khát vọng

=> Ý kiến khẳng định vai trò, giá trị của bản thân trong việc tạo ra hạnh phúc cho chính mình

2.2 Giải thích ý kiến: "Kẻ nào chỉ nghĩ đến bản thân và việc gì cũng chỉ tìm lợi cho mình thì không thể có hạnh phúc được Muốn sống cho bản thân thì phải sống vì người khác".

- Giải thích các cụm từ:

+ Chỉ nghĩ đến bản thân : ích kỉ, chỉ sống cho mình, chỉ quan tâm tới quyền lợi cá nhân.

+ Phải sống vì người khác: sống vị tha, sẵn sàng cống hiến, hi sinh vì mọi người.

=> Ý kiến nhấn mạnh muốn có hạnh phúc cho cá nhân thì trước hết phải biết sống vì người

khác, biết cho đi trước khi đòi hỏi nhận về

2.3: Hai ý kiến không mâu thuẫn mà bổ sung cho nhau, là hai quan niệm tích cực về hạnh phúc

và cách tạo dựng hạnh phúc của cá nhân trong cuộc đời

3 Bàn luận

* Hạnh phúc không phải là cái gì xa xôi, trừu tượng mà hiện diện trong những gì bình dị nhấtcủa cuộc sống Tùy thuộc khả năng, hoàn cảnh, sự nỗ lực không ngừng, mỗi người có thể tự tạo

ra hạnh phúc cho chính mình (lí giải và nêu dẫn chứng thực tế minh họa cụ thể).

* Hạnh phúc thực sự là khi ta biết quan tâm, mang tình yêu thương và sự sẻ chia chân thành để

trao niềm vui cho mọi người, biết sống vì người khác Khi ấy hạnh phúc sẽ nhân lên gấp bội (lí giải và nêu dẫn chứng thực tế minh họa cụ thể).

* Hướng tới và tạo ra hạnh phúc cho bản thân không có nghĩa là trục lợi, vun vén cho cá nhân

mà là cống hiến, hi sinh vì mọi người, tạo dựng môi trường cuộc sống cộng đồng nhân văn (lí giải và nêu dẫn chứng thực tế minh họa cụ thể).

* Phê phán lối sống ích kỉ, vô cảm, chà đạp lên người khác để tìm hạnh phúc của bản thân; lấybất hạnh của người khác làm niềm vui cho mình; lối sống dựa vào người khác; ảo tưởng kiếmtìm hạnh phúc viển vông

4 Liên hệ mở rộng và rút ra bài học cho bản thân

- Cần xây dựng phương châm, thái độ sống tích cực để đem lại hạnh phúc cho bản thân và chongười khác

- Cần nỗ lực phấn đấu bằng tất cả khả năng của mình để kiến tạo hạnh phúc bền vững thực sự

- Để có được hạnh phúc mỗi người cần trang bị cho mình những phẩm chất đạo đức, tâm hồncao đẹp, vốn tri thức mọi lĩnh vực và những kỹ năng mềm để xử lý linh hoạt mọi tình huống củacuộc sống

Đề 30:

Hãy chia sẻ suy nghĩ của anh/ chị về câu nói sau:

Đừng để đi đến cuối cuộc đời rồi mới nhận ra rằng bạn chỉ sống theo chiều dài của nó Hãy sống theo cả chiều rộng nữa.

1 Giải thích ý kiến

- Sống theo chiều dài của nó:cuộc đời đơn thuần chỉ tính theo số năm có mặt trên cuộc đời,

không để lại dấu ấn, không mang nhiều ý nghĩa

- Sống theo cả chiều rộng: sống cuộc đời phong phú, ý nghĩa, đầy màu sắc.

=>Câu nói mang ý nghĩa sâu sắc,khi đánh giá một đời người, người ta sẽ không căn cứ vào tuổithọ, căn cứ vào lượng thời gian sống mà chủ yếu căn cứ vào thực tế người đó đã sống như thếnào Từ đó, câu nói khuyên con người ta đừng để cuộc đời trôi qua một cách nhạt nhẽo, vô vị,chỉ đơn thuần là tồn tại trên cõi đời này mà hãy luôn làm cho cuộc đời mình trở nên thật nhiều ýnghĩa, thật phong phú, nhiều màu sắc

3 Bình luận, chứng minh

a Thế nào là một cuộc sống có chiều rộng?

- Cuộc đời nhiều trải nghiệm: Con người dám thử thách bản thân, dám thực hiện những điềumới mẻ, không ngại dấn thân, ngại khó khăn, gian khổ để tích lũy nhiều kinh nghiệm cho chínhmình

- Cuộc đời nhiều ước mơ, khát vọng: Con người giàu mơ ước, hoài bão và luôn nỗ lực hết mình

để biến ước mơ thành hiện thực

- Cuộc đời nhiều nghị lực: con người luôn mạnh mẽ, kiên cường trước muôn vàn khó khăn vàsóng gió trong cuộc đời, không nhụt chí, không dễ dàng gục ngã

- Cuộc đời nhiều cống hiến: con người luôn nỗ lực học tập, lao động để mang lại những điều tốtđẹp cho cuộc đời Không phân biệt mỗi người làm công việc gì, giàu nghèo, sang hèn, ai cũng

có thể tận hiến cho cuộc đời, cho mọi người bằng khả năng của mình Tất cả những cống hiến

ấy đều ý nghĩa

- Cuộc đời giàu lòng nhân ái: con người luôn sống với nhau bằng tình yêu thương, sự sẻ chia,giúp đỡ Mang đến điều tốt đẹp cho người khác đồng nghĩa chúng ta cũng sẽ hạnh phúc và cuộcsống của chúng ta cũng trở nên nhiều ý nghĩa, rộng hơn, sâu hơn

b Vì sao phải sống cuộc sống có chiều rộng?

- Mỗi con người sinh ra trong cuộc đời này đã là một điều tuyệt diệu của tạo hóa, lớn lên đượcnhận bao ân huệ của những người đi trước, của gia đình, xã hội Vì vậy, chúng ta không thểsống tẻ nhạt, nhàm chán, vô nghĩa Sống có ý nghĩa chính là một cách để ta trả ơn đối với những

gì ta nhận được của những người đi trước và những người xung quanh

- Cuộc đời của bất kỳ ai cũng chỉ sống có một lần và nó cũng trôi qua rất nhanh chóng kể cảngười thọ nhất Do đó phải sống như thế nào để thực sự có ích cho đời, cho xã hội Có nhữngngười sống không được lâu nhưng để lại cho đời rất nhiều giá trị quý báu; tên tuổi của họ đượclưu mãi đến bao đời sau Song cũng có không ít người thời gian sống rất dài nhưng những ngàysống cho thật có ý nghĩa thì chẳng bao nhiêu Rõ ràng cách sống, chất lượng sống mới thực sự làtiêu chí, mới là căn cứ để đánh giá một đời người

- Cuộc sống là vô cùng phong phú, có biết bao nhiêu miền đất mời gọi ta đặt chân đến, có biếtbao nhiêu thử thách cần ta chinh phục, có bao nhiêu tri thức cần ta tích lũy và có biết bao điềutốt đẹp đang chờ ta khám phá và trân trọng Bởi vậy, không có lí do gì ta lại cho phép mình sốngmột cuộc đời chật hẹp và đơn điệu Đi và trải nghiệm là cách để ta làm giàu có thêm vốn tri thứccũng như làm giàu thêm tâm hồn mình, từ đó ta sẽ ngày càng hoàn thiện hơn và sống có íchhơn

- Những con người chỉ sống theo chiều dài thì cuộc đời sẽ thật vô vị, tẻ nhạt, sẽ bỏ lỡ bao nhiêu

điều ý nghĩa và tuyệt vời trong cuộc sống này

* Chú ý với mỗi lí lẽ, học sinh cần đưa ra một số dẫn chứng thuyết phục để chứng minh

4 Bài học nhận thức và hành động

- Câu nói khuyên nhủ con người ta từ bỏ nếp sống lạc hậu cũ kỹ, từ bỏ lối sống bó hẹp, nhỏ bé,thụ động, nhàm chán để khám phá những điều mới mẻ trong cuộc sống, tạo cho cuộc sốngnhững điều lý thú chưa bao giờ trải qua Hãy tự dấn thân để có những trải nghiệm thú vị, để xâydựng cho mình một cuộc sống thật nhiều ý nghĩa và đáng giá

- Phê phán những con người có lối sống quẩn quanh, nhàm chán, tẻ nhạt, thu mình cũng nhưnhững kẻ sống hời hợt, không mục tiêu, lí tưởng

- Khi chúng ta sống bằng những trải nghiệm không đồng nghĩa với lối sống vất vưởng, nay thếnày mai thế khác mà là sống – tận hưởng – cống hiến, tạo nên một cuộc sống đa màu sắc và cóchiều sâu

Đề 31:

“Hòn đá có thể cho lửa, cành cây có thể cho lửa Nhưng chỉ có con người mới biết nuôi lửa và truyền lửa Lửa xuất hiện khi có tương tác, ít ra là hai vật tạo lửa Lửa là kết quả của số nhiều Nước Việt hình chữ S, hiện thân của số nhiều, lẽ nào thiếu lửa? Không có lửa, con rồng chẳng phải là rồng, chỉ là con giun con rắn Không có lửa, làm gì có “nồng” nàn, “nhiệt” tâm! Làm

gì có “sốt” sắng, “nhiệt” tình! Làm gì còn “nhiệt” huyết, “cháy” bỏng! Sẽ đâu rồi “lửa” yêu thương? Việc mẹ, việc cha, việc nhà việc nước, làm gì với đôi vai lạnh lẽo ơ hờ? Không có lửa,

em lấy gì “hun” đúc ý chí, “nấu” sử sôi kinh?

Cho nên: biết ủ lửa để giữ phẩm cách Người, nhân cách Việt Tuổi trẻ là mùa xuân của

xã hội Thế nhưng: Nếu không có lửa, sao thành mùa xuân? Vậy thì: Hãy thắp mình cho đất nước sang xuân.”

(Đoàn Công Lê Huy, Yêu xứ sở thương đồng bào, NXB Kim Đồng 2016, trang 46)

Từ những suy nghĩ về ý nghĩa của ngọn lửa trong đoạn trích trên, anh/chị hãy viết một

bài văn trả lời cho câu hỏi “Tuổi trẻ cần thắp lên ngọn lửa gì?”.

- Giới thiệu vấn đề: Tuổi trẻ và ngọn lửa đam mê (hoặc ngọn lửa của lòng yêu thương, ý thứctrách nhiệm )

Sống cần có “lửa” tức là có nhiệt huyết, sống hết mình để cháy sáng Muốn vậy cần có sự chia

+ Tuổi trẻ cần thắp những “ngọn lửa” gì, vì sao: Tuổi trẻ cần thắp sáng những ngọn lửa của ham

học/ của đam mê khát vọng/ của yêu thương sẻ chia/ của nhiệt huyết cống hiến (Thí sinh có thể bình luận về một hoặc tất cả các khía cạnh trên) Vì tuổi trẻ là tuổi đẹp nhất, giàu năng

lượng nhất, là tương lai của đất nước, mùa xuân của xã hội, nếu không sẽ phí hoài tuổi trẻ.+ Phê phán những bạn trẻ không “thắp lửa” sống mờ nhạt vô nghĩa

c Bài học nhận thức và hành động: Ý thức về lẽ sống nhiệt huyết, cống hiến; phải rèn luyện,

- Biết ơn : thái độ chỉ sự cảm kích, trân trọng với việc người khác làm cho mình

- Nói KHÔNG : là sự từ chối, không giúp đỡ

- Tự mình làm được điều đó : Tự mình nghĩ ra cách giải quyết vấn đề, giải quyết khó khăn mà không cần dựa dẫm vào sự giúp đỡ của người khác

-> Như vậy có thể hiểu ý kiến đã cho thấy một cách ứng xử một cách đúng mực, nhân văn khi

bị người khác từ chối giúp đỡ, thay vì sự oán trách, ghét bỏ lại là thái độ biết ơn vì chính nhờ sự

từ chối đó đã giúp cho mỗi người biết tự mình tìm cách giải quyết những vấn đề của chínhmình Từ đó có thể thấy trong ý kiến này nhà bác học Albert Ainstein đã cho thấy tác động tíchcực của việc từ chối giúp đỡ người khác và cách ứng xử nên có khi bị từ chối

b Bình

Học sinh cần đưa ra được chính kiến của cá nhân về tư tưởng này : đồng ý hay không đồng

ý Mọi ý kiến đều được chấp nhận miễn là học sinh có lập luận chặt chẽ, dẫn chứng hợp lý đểchứng minh cho quan điểm của mình

- Học sinh cần khẳng định đây là một quan điểm bổ ích và sâu sắc

- Học sinh cần dùng lý lẽ, dẫn chứng để chứng minh cho nhận định Có một vài gợi ý nhưsau :

+ Việc từ chối giúp đỡ một ai đó trong cuộc sống không phải lúc nào cũng là xấu, là ích kỉ, đánglên án mà nhiều khi mang ý nghĩa tích cực Bởi khi ta nói không, từ chối giúp đỡ một ai đó sẽkhiến họ không thể ỉ lại, trông chờ vào sự giúp đỡ của người khác từ đó tìm cách giải quyết vấn

đề Quá trình tự xoay sở sẽ giúp họ hình thành tính độc lập, đánh thức khả năng sáng tạo, đưa ranhững ý tưởng, phương án để giải quyết được vấn đề hoặc rút ra được bài học để đến gần hơnvới thành công

+ Nếu chỉ trông chờ vào sự giúp đỡ của người khác, chúng ta sẽ vĩnh viễn trở thành cây tầm gửi

không thể tồn tại độc lập, không đánh thức được khả năng sáng tạo trong bản thân và mọi khókhăn dù nhỏ đến lớn đều có thể khiến ta gục ngã

+ Khi tiếp nhận lời nói KHÔNG- sự từ chối của người khác cần có thái độ tích cực Thay vì oántrách thì hãy tự mình nỗ lực, chủ động để giải quyết vấn đề Thái độ này vừa không khiến chomối quan hệ giữa mọi người trở nên xấu đi, vừa biến khó khăn thành động lực, thành lực đầy để

nỗ lực vượt qua

c/ Luận

Học sinh cần lật xuôi, lật ngược vấn đề để bàn luận và rút ra bài học cho bản thân

- Cần nhận thấy, biết nói không, biết từ chối có thể mang đến hiệu quả tuy nhiên cần phải HỌCcách từ chối sao cho hiệu quả và tế nhị, tránh làm tổn thương người đang gặp khó khăn, tránhđẩy họ đến sự tuyệt vọng Biết từ chối và biết giúp đỡ là hai mặt của một vấn đề, cần được sửdụng một cách khôn ngoan để tránh vào việc trở nên vô tâm, vô cảm hay lòng tốt đặt khôngđúng lúc đúng chỗ

- Để tiếp nhận lời nói không, lời từ chối của người khác là điều không hề dễ dàng Mỗi ngườicần có bản lĩnh để đón nhận, tránh thái độ tiêu cực, suy sụp hay thù oán mà cần phải nỗ lực để

tự mình giải quyết khó khăn

- Học sinh cần liên hệ bản thân để rút ra những bài học về nhận thức cũng như hành động đốivới việc học cách từ chối và tiếp nhận lời từ chối Đây là phần cần được đánh giá cao : khuyếnkhích những cảm xúc chân thành, những câu chuyện cảm động, chân thực của bản thân học sinh

Và những ham hố, thù hận, u mê, những phụ bạc, thất thoát, phản trắc, những vết thương bị gây

ra và tự gây ra cũng luôn băm nát lòng mình, chiếm đoạt mất thư thái trong tâm mình Bất an là thường hằng, thư thái chỉ là thoáng chốc Hành trình tìm kiếm hạnh phúc trong bề sâu là tìm kiếm thư thái mà có phải lúc nào mình cũng hay biết đâu…

(Tự tình cùng cái đẹp - Chu Văn Sơn)

Minh triết phát sinh từ sự yên lặng… Chỉ trong vắng lặng, con người mới ý thức năng lực trong mình và chung quanh mình Chỉ trong yên lặng các quyền năng tiềm ẩn mới phát sinh và nảy

nở Tâm có an thì việc bên ngoài mới không vọng động, dục vọng mới chịu yên tĩnh…Con người

cứ tìm kiếm hạnh phúc ở bên ngoài…Con người cần khám phá rằng, hạnh phúc ở trong tâm mình Hiện nay phần lớn đều tìm kiếm hạnh phúc ở bên ngoài nhưng ngoại cảnh chỉ đem đến sự giải trí trong chốc lát thay vì hạnh phúc vô biên.

(Hành trình về phương Đông - Baird t.Spalding)

Qua gợi ý từ các ngữ liệu trên, hãy bình luận về con đường tìm kiếm hạnh phúc đích thực của

con người trong xã hội hiện nay

2 Giải thích ngữ liệu

2.1 Quan điểm của cố nhà nghiên cứu phê bình văn học Chu Văn Sơn:

- Theo tác giả, hành trình tìm kiếm hạnh phúc trong bề sâu là tìm kiếm thư thái mà có phải lúc nào mình cũng hay biết đâu….:

+ hạnh phúc bề sâu là hạnh phúc đích thực, điều con người thật sự cần;

+ Con người luôn tìm kiếm hạnh phúc đích thực nhưng không phải ai cũng nhận ra rằng đó làquá trình đi đến sự thư thái bình yên Nguyên nhân: do cuộc sống hiện tại đang đánh mất dần sự

bình yên bởi những ham hố, thù hận, u mê, những phụ bạc, thất thoát, phản trắc,…

2.2 Quan điểm của Baird t.Spalding

- Tác giả nêu ra những ý nghĩa của trạng thái tâm an, yên lặng như là biểu hiện của hạnh phúc:

từ yên lặng, minh triết phát sinh; từ vắng lặng, con người ý thức được năng lực của mình vàchung quanh mình; quyền năng tiềm ẩn phát sinh và nảy nở; dục vọng yên tĩnh Từ đó, đi đến

kết luận: con người cần khám phá rằng, hạnh phúc ở bên trong mình.

=> Điểm thống nhất giữa hai tác giả: con đường tìm kiếm hạnh phúc đích thực là quá trình tìmkiếm chính mình, khiến bản thân thư thái, bình yên thay vì trông đợi vào những biến động niềmvui bên ngoài

Bình luận về “con đường đi đến hạnh phúc đích thực”

- Tất cả chúng ta đều mong muốn có hạnh phúc, đều tích cực tìm kiếm nó nhưng liệu chúng ta

có đạt được đến hạnh phúc đích thực? Hay chỉ là cảm giác vui sướng, thỏa mãn tạm thời Hạnhphúc đích thực là có được cảm giác tích cực bền vững, còn hạnh phúc không đích thực có thểhiểu là những khoái lạc trong chốc lát

- Con người thường tìm kiếm hạnh phúc bằng nhiều con đường khác nhau, nhưng tựu chung lại

có hai con đường chính: tìm kiếm bên ngoài mình và tìm kiếm bên trong mình Tìm kiếm bênngoài có thể hiểu là số tiền chúng ta kiếm được, địa vị chúng ta phấn đấu, quá khứ tươi đẹp đã

qua hay tương lai màu hồng đang đến…; còn tìm kiếm bên trong là sự yên bình, yên lặng, vắng lặng, yên ả, êm đềm, thư thái là cảm nhận chủ quan của riêng mình trong hiện tại.

- Thí sinh có thể bày tỏ quan điểm đồng tình hoặc không đồng tình đối với quan điểm của hai học giả, đưa ra sự lựa chọn của mình Tuy nhiên cần đưa ra những lí lẽ và và dẫn chứng thuyết phục.