Bộ đề nghị luận xã hội ôn học sinh giỏi

Tài liệu có thể sử dụng làm đề cương ôn luyện đội tuyển học sinh giỏi Ngữ văn cấp THPT. Đây là tuyển tập các đề NLXH bám sát đề thi học sinh giỏi của các tỉnh, có hướng dẫn cách giải quyết sau mỗi đề.

BỘ ĐỀ ÔN LUYỆN ĐỘI TUYỂN HỌC SINH GIỎI VĂN THPT

CHUYÊN ĐỀ NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

Anh/ chị hãy trình bày suy nghĩ của mình về ý kiến:

Người ta phải sống cuộc đời của mình bằng cách nhìn về phía trước, nhưng lại chỉ có thể hiểu được nó khi nhìn lại phía sau

1 Giải thích

- Nhìn về phía trước: Tâm thế chủ động, tự tin khi đối diện với hiện tại và hướng tới tương

lai

- Nhìn lại phía sau: Quan sát, suy ngẫm, chiêm nghiệm về những điều đã xảy ra với cả cá

nhân mình và xã hội loài người

- Sống cuộc đời của mình: Làm chủ cuộc đời của mình, trải nghiệm và chịu trách nhiệm về

cuộc đời của mình

- hiểu mình: Hiểu được ý nghĩa, giá trị đời sống của bản thân.

-> Câu nói là một lời khuyên/ lời chiêm nghiệm về lối sống: Con người phải sống cuộc

đời của mình bằng cách luôn tích cực, chủ động hướng về phía trước; nhưng cũng cần biếtnhìn lại phía sau, nhìn vào lịch sử, suy ngẫm về quãng đường đã qua để hiểu mình, nhận ranhững giá trị sống đích thực

2 Bàn luận - Tại sao con người cần nhìn về phía trước để sống cuộc đời của mình?

* Vì cuộc sống diễn ra theo quy luật khách quan, thời gian luôn trôi đi theo quy luật tuyếntính: Cuộc đời của con người chỉ 1 lần được sinh ra, mỗi khoảnh khắc trôi qua cũng đồngthời là một sự mất đi Vì thế, chỉ khi con người hướng về phía trước, sẵn sàng đối diện vớivới hiện tại và tương lai thì họ mới không đi ngược lại quy luật của đời sống, mới khônghoài phí cuộc đời của mình

* Chỉ có ta mới chèo lái được cuộc đời của mình, vì thế để không bị lạc lối, sai đường; đểkhông sống một cuôc đời lệ thuộc vào người khác thì tất nhiên ta phải nhìn cuộc đời bằngđôi mắt của riêng mình, phải dũng cảm và lạc quan trong cái nhìn về đời sống

* Cuộc sống đầy rẫy khó khăn, thử thách… đòi hỏi con người phải có bản lĩnh, luôn lạcquan, luôn chủ động tiến về phía trước

3 Bài học/ mở rộng: Đây là lối sống trước sau, thủy chung, để cuộc sống có ý nghĩa nhất

Trình bày suy nghĩ của anh (chị) về vấn đề đặt ra trong đoạn thơ sau:

“Chẳng có ai tẻ nhạt mãi trên đời

Mỗi số phận chứa một phần lịch sử

Mỗi số phận riêng, dù rất nhỏ

Chắc hành tinh nào đã sánh nổi đâu ?”

(Chẳng có ai tẻ nhạt mãi trên đời – Evgeny Evtushenko (Nga))

GỢI Ý:

1 Cảm nhận, phân tích ngắn gọn đoạn thơ để phát hiện vấn đề được đặt ra:

- Tôn trọng và đề cao con người cá nhân vì mỗi cá nhân đều có cuộc đời, số phận riêngphong phú, độc đáo (không tẻ nhạt, không hành tinh nào sánh nổi);

- Quan hệ giữa cá nhân và xã hội: mỗi cá nhân mang trong nó một phần đặc tính, lịch sửphát triển của cả công đồng và dù hết sức nhỏ bé nhưng mỗi cá nhân góp phần làm nên sự

đa dạng cho xã hội (“chứa một phần lịch sử”,…)

2 Phát biểu suy nghĩ về vấn đề được đặt ra trong đoạn thơ

2.1 Giải thích

- Mỗi con người là một cá thể độc đáo, không lặp lại Nếu chịu khó tìm hiểu conngười, đi sâu vào thế giới nội tâm của họ sẽ thấy mỗi cá nhân – dù thoạt nhìn có vẻ tẻ nhạt,nhàm chán – là một thế giới không cùng, một quyển sách đọc không bao giờ hết Những nétđặc sắc ấy hợp thành màu sắc phong phú, đa dạng cho xã hội (dẫn chứng + phân tích)

- Không có từng cá nhân thì không thể có xã hội, cũng không thể có lịch sử phát triển

xã hội Dù không phải là tướng lĩnh tài ba, lãnh tụ xuất chúng hay nhà bác học lỗi lạc, bất kì

cá nhân nào cũng có thể góp sức vì sự phát triển chung (dẫn chứng + phân tích)

2.2 Rút ra bài học

Hiểu đúng về quan hệ giữa cá nhân và xã hội, nhận thức rõ vai trò cá nhân sẽ giúp ta:

- Tôn trọng giá trị của mỗi con người, dù họ làm những việc rất giản đơn, bìnhthường hay không có tài năng gì đặc biệt

- Mỗi người nỗ lực phấn đấu để sống một cuộc đời phong phú, có ích cho xã hội.Mỗi học sinh phải ra sức học tập, trau dồi kiến thức, tu dưỡng đạo đức để trở thành người

có ích, có đóng góp cho xã hội,…

- Tăng cường tinh thần đoàn kết để tạo nên sức mạnh chung

Suy nghĩ của anh (chị) về câu nói của A Moravia: “Thành công là một cuộc hành trình chứ không phải là điểm đến”.

GỢI Ý:

I Mở bài:

- Giới thiệu vấn đề: ý thức kiên trì, nỗ lực tự vươn lên của con người trong cuộc sống

- Dẫn dắt giới thiệu câu trích dẫn

II Thân bài:

- Giải thích vấn đề đặt ra trong lời trích dẫn:

+ “Thành công”: kết quả tốt đẹp của một việc làm nào đó

+ “Cuộc hành trình”: quá trình đi qua một quãng đường nhấtđịnh

quá trình tiến hành thực hiện một công việc cụ thể + “Đích đến”: điểm cuối của cuộc hành trình

kết quả của một công việc cụ thể + Ý nghĩa của câu danh ngôn: để có được thành công, chúng ta không thể ngồi yên chờ đợi

mà phải nỗ lực phấn đấu không ngừng

Câu châm ngôn là một chân lý đúng đắn của cuộc sống:

+ Trong cuộc sống, muốn có thành công, con người phải nỗ lực không ngừng bằng tất cả ýchí, nghị lực và năng lực của bản thân

+ Thành công sẽ không đến với những ai chỉ biết đứng nhìn mà không có những việc làm

cụ thể để vươn tới nó

+ HS lấy các VD cụ thể để phân tích những nhận định trên

Qua quá trình bình luận câu danh ngôn, HS rút ra bài học thực tiễn cho bản thân: mỗi conngười, đặc biệt là HS, nên đặt ra cho mình những mục tiêu đúng đắn trong cuộc sống vàphải nỗ lực bằng tất cả khả năng của mình để biến những mục tiêu đó trở thành hiện thực

III Kết bài:

- Chốt lại vấn đề: câu danh ngôn là một chân lý đúng đắn về cuộc sống

- Suy nghĩ, cảm xúc: câu nói sẽ trở thành động lực thúc đẩy sự cố gắng cho mõi HStrong học tập

Chỉ trong sự tự do cá nhân, tình thương yêu và sự tử tế mới có thể đơm hoa kết trái.

1 Giải thích

- Tự do cá nhân là một khái niệm dùng trong triết học mô tả tình trạng khi một cá nhân

không bị ép buộc, có cơ hội để lựa chọn và hành động theo đúng với ý chí, nguyện vọngcủa chính mình, trên cơ sở nhận thức được qui luật phát triển của tự nhiên và của xã hội

- Tình thương yêu là một dạng tình cảm tốt đẹp của con người được bộc lộ trong mối quan

hệ của con người đối với chính mình hoặc đối với thế giới xung quanh

- Sự tử tế là biểu hiện thành hành động, lời nói của lòng tốt thuần khiết, sự lương thiệntrong con người.

- Ý cả câu: Chính sự tự do cá nhân là nguyên nhân bên trong, động lực và môi trường đểphát triển, nảy nở những tình cảm và hành động tốt đẹp của con người trong cuộc sống

2 Bình luận

2.1 Sự tự do cá nhân được biểu hiện như thế nào

- Sự tự do cá nhân ở đây được hiểu là sự tự do bên trong của con người, tự do về tâm hồn

và tự do về tư tưởng

- Con người được tự do về tâm hồn: Chỉ có tâm hồn mới thuần túy là của chính con người.Khi con người được phát triển bằng đường chỉ dẫn của tâm hồn sẽ trở thành chính mình.Lúc ấy, con người được tự do

- Con người được tự do về tư tưởng: Con người tự do thoát khỏi những khuôn mẫu tư duy,thoát khỏi tư duy số đông, độc lập với đám đông, có khả năng đưa ra cách nhìn, cách suynghĩ, kiến giải của bản thân

2.2 Vì sao sự tự do cá nhân làm nảy nở và phát triển tình yêu thương và hành động tử tế

a Sự tự do cá nhân làm nảy nở và phát triển tình yêu thương và hành động tử tế

- Con người từ nhỏ cho đến khi trưởng thành đều có một khát vọng được tự do,nghĩa làđược sống với những tâm tư, nguyện vọng, ưu điểm và nhược điểm Nghĩa là, khi đó conngười được sống với sự tôn trọng chính mình một cách cao nhất, yêu thương mình một cáchtrọn vẹn nhất Tình yêu thương theo đó cũng được hình thành cùng với sự tôn trọng chínhmình và tôn trọng tự do của người khác Yêu thương chính mình là gốc rễ của sự yêu

thương người khác, thương người như thể thương thân.

- Khi con người được tự do, họ ý thức được mỗi con người là một cá thể đơn nhất, duy nhấtkhông lặp lại ở phiên bản thứ hai Chính vì thế, con người biết nhận ra và tôn trọng sự khácbiệt của người khác, đó là cội nguồn sâu xa của lòng tốt, của tình thương yêu và hành động

tử tế Tình yêu thương và hành động tử tế nhất chính là giúp người khác được sống là chínhmình, với những sở trường, sở đoản, mong ước, khát vọng riêng…

-Khi con người thực sự tự do, con người sẽ tự mình giải phóng khỏi những định kiến,những ràng buộc của xã hội, hiểu được những giá trị khác nhau của cuộc sống và của bảnthân, sống bằng những trải nghiệm của bản thân Khi đó, tình cảm thương yêu được nảy nởmột cách tự nhiên, hành động tử tế không xuất phát từ động cơ , mục đích vụ lợi nào Khi

đó tình yêu thương và sự tử tế mới có thể đơm hoa kết trái

b Mất sự tự do cá nhân sẽ hủy diệt tình yêu thương và sự tử tế

- Nếu không có sự tự do cá nhân, con người sẽ bị ám ảnh, chi phối bởi những định kiến,ràng buộc, hoặc phải tuân thủ những khuôn mẫu lý tưởng của cộng đồng hoặc những giá trịđược đặt ra ở ngoài mình, điều đó khiến cho họ luôn có sự so sánh bản thân với người khác,

tạo nên một xã hội với những cạnh tranh, xung đột, ghen ghét, đố kị Về lâu dài, điều nàycản trở sự phát triển của những tình cảm tốt đẹp, lương thiện và hành động tử tế của conngười đối với con người

- Con người không được tự do nghĩa là không có cơ hội được sống với những khát vọng, ýnguyện, mong muốn của bản thân Họ buộc phải hành động theo kỉ luật, sự cưỡng ép Và vìthế, hành động của họ có thể được chấp nhận như một hành động tử tế nhưng đó chỉ là nhấtthời, đối phó, nó không xuất phát từ tình cảm thực sự chân thành bên trong Hành động đó

đi liền với sự trống rỗng của tâm hồn, và tình yêu thương chỉ là giả tạo, giả dối

- Con người không được tự do luôn có xu hướng trở thành con người công cụ, nô lệ, hànhđộng theo số đông, theo những nguyên tắc, máy móc và điều này khiến cho con người trởnên vô cảm, theo đó tình yêu thương và hành động tử tế cũng bị triệt tiêu dần

2.2 Mở rộng

- Sự tự do cá nhân không chỉ là gốc rễ bên trong của việc phát triển tình yêu thương và sự tử

tế của mỗi người mà còn là nền tảng để phát triển một xã hội tử tế

- Muốn có tự do cá nhân thực sự, con người cần có tri thức, bản lĩnh Càng hiểu biết conngười càng tự do

- Cần xây dựng một môi trường giáo dục ở gia đình, nhà trường và xã hội hướng tới sự khaiphóng con người cá nhân Bởi sự tự do cá nhân không chỉ là cội nguồn của tình yêu thương

và hành động tử tế mà còn là động lực thúc đẩy sự phát triển của nhân loại

- Phân biệt tự do cá nhân thực sự với tự do hoang dã Tự do hoang dã là thứ tự do thoát khỏilương tâm, tự do không có văn hóa Tự do không đồng nghĩa với việc bất chấp luật phápcùng những chuẩn mực giá trị, đạo đức bền vững của nhân loại Tự do đi liền với tráchnhiệm

Suy nghĩ của anh/chị về thông điệp được gợi ra từ triết lí trên của Trang Tử GỢI Ý:

1 Giải thích

- Câu nói của Trang Tử xuất phát từ hiện tượng tự nhiên: Biển vừa là nơi nhận nước, chứanước (đón nhận) vừa là nơi cho nước đi khắp thế gian (đi ra) Khi ấy, nước sẽ tham gia mộtvòng tuần hoàn khép kín Nước ở các đại dương bốc hơi lên, ngưng tụ tạo thành mây Gióđưa mây vào đất liền tạo mưa rơi xuống hình thành nước ngầm, băng tuyết hoặc rơi xuống

ao, hồ, suối, sông Sau đó, nguồn nước này lại đổ ra biển Vì vậy, biển cả bao la dù chianước hay nhận nước nó cũng không vì thế mà thay đổi, vơi đi hay đầy lên

- Câu nói của Trang Tử gợi ra bài học triết lí nhân sinh sâu sắc:

+ Cần biết sẻ chia, cho đi để sống có ý nghĩa

+ Cần rèn luyện để sống có bản lĩnh, an nhiên trước những đổi thay của cuộc đời

2 Bàn luận, mở rộng vấn đề

- Triết lí của Trang Tử đúng đắn và sâu sắc vì nó gợi ra những lối sống đẹp:

+ Biết cho đi: Nếu biển chỉ nhận nước mà không chia nước thì sẽ thành biển Chết Cũnggiống như con người nếu chỉ biết nhận về, thu mình vào lối sống cá nhân, nhỏ hẹp thì dù cótồn tại trong cuộc đời cũng không có ý nghĩa gì Hãy sống như biển kia biết cho đi, sẵn sàng

vì người khác, sẵn sàng sẻ chia để cuộc sống tốt đẹp hơn

+ Sống có bản lĩnh: Biển cho nước đi mà không vơi, nhận nước về mà không đầy Cũnggiống như con người luôn luôn kiên định, vững vàng trước mọi hoàn cảnh Hãy sống nhưbiển kia, có bản lĩnh, an nhiên trước mọi đổi thay, sóng gió của cuộc đời, luôn hướng về lítưởng sống tốt đẹp

- Ca ngợi những con người vững vàng trước mọi hoàn cảnh, biết sống vì người khác Phêphán những người có lối sống ích kỉ, hẹp hòi, thiếu bản lĩnh dễ bị đổi thay trước nhữngsóng gió, biến cố của cuộc đời

3 Bài học nhận thức và hành động

- Con người cần biết sống đẹp, sống có ý nghĩa, biết sẻ chia, biết cho đi

- Cần rèn luyện bản lĩnh để vững vàng trước mọi hoàn cảnh

VÔ ĐỀ

Đừng đố kị, cũng đừng hợm hĩnh!

Bạn tôi ơi, hãy làm chủ bản thân!

Tự dưới thấp, hãy nhìn thông cao vợi,

Nhìn mây trời,

Chứ không phải thế nhân!

Còn nếu bạn giữa vinh quang chói lọi,

Hãy tự mình vượt qua nó, bạn ơi!

Tự trên cao, hãy nhìn xuống suối,

Xuống cỏ hoa,

Chứ không phải con người!

(Nhà thơ Pimen Panchenko)

Suy nghĩ của anh/chị về thông điệp được gợi ra từ bài thơ trên

GỢI Ý:

1 Tìm thông điệp của bài thơ

- Đố kị: cảm thấy khó chịu, ghen ghét một ai đó vì người ta hơn mình

- Hợm hĩnh: lên mặt, kiêu căng vì cho rằng mình có cái hơn hẳn người khác (tiền của, địavị…)

- Làm chủ bản thân: khả năng chi phối, điều khiển, quản lý chính bản thân mình

- Bài thơ Vô đề của Pimen Panchenko đưa ra cho chúng ta hai lời khuyên về lẽ sống:

+ Lời khuyên thứ nhất: không nên ghen ghét, khó chịu với những người hơn mình; cần biết

tự chủ bằng bản lĩnh để tạo cho tâm hồn sự thanh thản, an nhiên

+ Lời khuyên thứ hai: không nên tự đắc với những gì mình đạt được; chỉ nên xem nó nhưmột nỗ lực, cố gắng để dâng hiến trong muôn vàn những sự dâng hiến khác của bao người

2 Bàn luận, mở rộng vấn đề

- Không nên đố kị với những người hơn mình vì sự đố kị khiến tâm hồn ta vẩn đục, nhâncách ta trở nên tầm thường và mất đi sự tỉnh táo, sáng suốt Kẻ đố kị sẽ luôn luôn sốngtrong trạng thái căng thẳng, đau khổ không bao giờ tìm được sự thanh thản, bình yên chotâm hồn Thay vì đố kị, cần xác định mục tiêu sống của mình và dồn tâm sức để thực hiệnmục tiêu ấy Thay vì đố kị, hãy học tập từ thành công của người khác để đúc rút kinhnghiệm cho bản thân, hướng đến thành công

- Không nên hợm hĩnh, chìm đắm, tự thỏa mãn trong vinh quang vì vinh quang, thành côngchỉ có ý nghĩa nhất thời, không phải là điều vĩnh viễn tồn tại Nếu chìm đắm trong vinhquang, tự mãn với thành công là ta đã dừng lại cuộc hành trình đáng ra cần tiếp tục, đã tựgiới hạn phạm vi thành công của chính mình Cần nhìn rộng ra xung quanh để thấy khôngchỉ thành công của mình mà thấy cả những nỗ lực, cố gắng của người khác, để thấy đúng vịtrí của bản thân mà không ngừng cố gắng hoàn thiện mình hơn nữa

- Nhưng chúng ta cần hiểu đúng về đố kị và hợm hĩnh: cần phân biệt thái độ đố kị với sự sosánh trên cơ sở ý thức thi đua để phấn đấu vươn lên; cần phân biệt thái độ tự mãn, tự kiêu,ngủ quên trên chiến thắng với niềm tự hào chính đáng

3 Bài học nhận thức và hành động

- Mỗi người là một cá thể độc lập, cần tự chủ để xác định đúng năng lực, vị trí của bản thânmình dựa trên những mục tiêu và giá trị sống đúng đắn Đừng so sánh bản thân với ngườikhác để ganh ghét, đố kị hay tự mãn kiêu căng Cả hai thái độ sống này đều dẫn tới nhữngsai lầm, giết chết khả năng của bản thân, khiến con người đánh mất tương lai của chínhmình

- Để mọi cảm xúc không trở nên thái quá, để cách ứng xử có sự chừng mực, hợp lý, rất cầnbản lĩnh, sự hiểu biết để kiểm soát, điều chỉnh bản thân

- Ôi, chắc là bạn đau lắm Nhưng tại sao bạn lại phải làm như thế ?

- Họ hàng nhà tớ ai cũng phải lột xác thì mới lớn lên và trưởng thành được, dù rất đau đớn

cá chép con ạ.

- À, bây giờ thì tớ đã hiểu

(Những mẩu chuyện thiếu nhi chọn lọc – NXB Kim Đồng, 2009)

Anh (chị) có suy nghĩ gì sau khi đọc câu chuyện trên ?

GỢI Ý :

1 Phân tích khái quát câu chuyện:

- Câu chuyện nhấn mạnh đến cách thức mà cua con “lớn lên và trưởng thành” – đó là “lộtxác” “Lột xác” là trút bỏ lớp vỏ cũ, hình thành và phát triển một lớp vỏ hoàn toàn mới, vừavặn hơn với cơ thể Mỗi lần lột xác là loài cua lại lớn hơn Song quá trình “lột xác” lại rấtđau đớn và thường gặp nguy hiểm nữa Tuy nhiên, loài cua không thể lớn lên mà không lộtxác

- Điều quan trọng là cách chấp nhận rất tự nhiên của cua con với quá trình lột xác của họhàng nhà mình, coi như đó là cách duy nhất để lớn lên và trưởng thành

2 Bình luận:

- Câu chuyện đã gợi cho ta bài học nhân sinh sâu sắc về quá trình lớn lên và trưởng thànhcủa muôn loài và con người: muốn lớn lên và trưởng thành, muốn đạt đến thành công thì tất

cả muôn loài và con người cần phải trải qua chông gai thử thách, qua những quá trình lộtxác đau đớn

- Cuộc đời con người là một hành trình dài, trong đó có những dấu mốc thành công khôngthể phai mờ, nó đánh dấu sự trưởng thành của mỗi chúng ta trên đường đời Nhưng để điđến những thành công ấy, con người đã phải qua quá trình “lột xác” đau đớn Quá trình này

là tự thân, không ai thay thế được chính bản thân ta Do đó, để “lớn lên và trưởng thành”,con người phải tự thân vận động vượt qua khó khăn, thử thách, chông gai cũng như loàicua, cua con cũng phải tự lột xác mới lớn lên được

- Thái độ chấp nhận thử thách, khó khăn như một điều tất yếu trong cuộc sống là thái độ cầnthiết để con người có thể “lớn lên và trưởng thành” và đạt tới thành công Vượt qua thửthách cũng là một cách để thể hiện bản lĩnh, ý chí, nghị lực sống của con người, khẳng định

ý nghĩa sự sống của mỗi con người

- Từ quá trình “lột xác” của cua con, câu chuyện cũng đưa ra một quy luật của sự sống: sựsống là một sự phát triển liên tục mà ở đó cái mới thay thế cái cũ là điều tất yếu Con ngườicần nhận thức được quy luật của sự phát triển ấy để thích ứng và làm chủ bản thân trongnhững thử thách và chông gai trên đường đời Mỗi cá nhân đều cần lột xác để trưởng thành,

từ đó thúc đẩy sự phát triển đi lên của xã hội

*(Lưu ý: Mỗi luận điểm trên đều có phân tích dẫn chứng để làm sáng tỏ Dẫn chứng phảitiêu biểu, toàn diện, xác đáng)

- Con người cần biết dũng cảm đương đầu với khó khăn, trong phong ba bão táp, con người

sẽ trưởng thành rất nhanh chóng và đạt đến những thành công trên đường đời

Suy nghĩ về câu nói sau:

Đường đời không chỉ có một lối đi

GỢI Ý :

1 Giải thích

- Lời khẳng định ở chỗ: không chỉ có một lối đi; đã nhấn mạnh: có nhiều lối đi trên đường

đời – con đường cuộc đời mỗi người Cuộc đời nhiều ngã rẽ, nhiều nẻo đường; mỗi con

đường dẫn đến những mục tiêu khác nhau Có con đường thẳng, phẳng phiu, có con đườngchông gai, gồ ghề, trắc trở, gập ghềnh; có nhiều ngả đường dẫn đến đích; vấn đề lối đi nàongắn nhất, thông minh nhất, đạt mục tiêu sớm nhất thì còn tùy thuộc vào sự lựa chọn củamỗi người

- Câu nói đặt ra vấn đề lựa chọn đường đi trên đường đời của con người

2 Bình luận

- Đây là vấn đề rất quan trọng đặt ra với mỗi người, nhất là những người sắp bước vào đời,đang lựa chọn đường đi cho cuộc đời mình Tại sao trên đường đời lại có nhiều lối đi? Bởicon đường là do con người tạo ra, người ta đi mãi thành đường Con đường kết nối nhữngđiểm trong không gian, cũng là cái đích cần tới của con người Tạo ra nhiều con đườngcũng tức là tạo ra nhiều cách đi đến đích, tạo ra nhiều sự lựa chọn cho con người

Ví dụ để lập nghiệp lập thân với thanh niên có nhiều con đường: Ngày xưa để lập nghiệpngười con trai có thể trên con đường lập đức hành đạo, lập công, hay con đường lập ngôn

Có người lựa chọn con đường công danh, người chọn con đường văn chương nghệ thuật,con đường võ nghệ Thời đại cách mạng cũng mở ra nhiều con đường với người thanhniên Việt Nam thế kỉ 20 Có người lựa chọn đúng đắn con đường của mình; nhưng không ítngười lầm đường lạc lối Lựa chọn con đường sáng – tối, đen – trắng, phải – trái là cả vấn

đề nhân cách và ý chí của con người Ngày nay cũng vậy, có nhiều con đường: học tậpthành danh, lao động sản xuất, kinh doanh công nghệ, văn nghệ thể thao… và trên conđường nào cũng có người thành danh nổi tiếng

- Nhưng lưạ chọn con đường đi nào tùy thuộc vào mỗi người: mục tiêu, ước mơ, khát vọng,ham muốn, hay bản lĩnh, ý chí của con người Có người chọn đường đi trên đường đời đúngđắn, đi đến đích nhanh chóng dễ dàng? Có người lựa chọn sai con đường của mình dẫn đếnnhững sai lầm đổ vỡ?

- Vấn đề đặt ra: có nhiều con đường đi trên đường đời đến đích, vậy nên con người khôngnên bi quan chán nản mỗi khi vấp ngã trên đường đời Có những lúc băn khoăn, chao đảo,đứng ở ngã ba cuộc đời nhiều lối rẽ, không biết đi con đường nào Lúc ấy hãy tỉnh táo nhận

ra con đường đi của riêng mình và quyết tâm dấn bước, đó là điều tiên quyết để lập thân lậpnghiệp với mỗi người, nhất là người thanh niên Và phải chọn được con đường của riêngmình, không nên dẫm lên vết chân người đi trước

- Phê phán những người hèn yếu, không biết chọn đường đi trên đường đời, hoặc chọn conđường sai lầm hại dân hại nước, hại nhà hại mình; hoặc bỏ cuộc, đầu hàng số phận

3 Bài học và liên hệ

- Nhận thức được những ngã rẽ cuộc đời, con đường đúng đắn để đi

- Quyết tâm thực hiện con đường mình đã lựa chọn, không bỏ dở con đường; có nghị lựcbản lĩnh vượt qua mọi trở ngại trên đường đời nhiều chông gai trắc trở; biết chống lại nhữngcám dỗ trên đường đời, biết tránh những xấu xa trên con đường để đi đến đích

Nêu những suy ngẫm của anh (chị) về ý kiến sau của R.Targore “Nếu bạn đóng cửa với mọi sai lầm, chân lý cũng bị bạn cho đứng ngoài cửa”

GỢI Ý :

1 Giải thích câu nói

- Sai lầm: những thất bại, ngộ nhận, sai sót trong cuộc sống

- Đóng cửa: Không chấp nhận, thừa nhận

- Chân lý: Những nhận thức đúng đắn, có ý nghĩa lớn lao, quan trọng

 Ý kiến của R.Targo muốn khẳng định về ý nghĩa của những sai lầm trong cuộc sống.Việc biết chấp nhận, thừa nhận sai lầm là cách tốt nhất để tìm ra chân lý trong cuộcsống

2 Bình luận về ý kiến của R.Targo

- Khẳng định ý kiến của R.Tagore là rất sâu sắc vì:

+ Những chân lý trong cuộc sống thường gắn với những kiến thức phức tạp, những triết lísâu sắc đòi hỏi một quá trình tư duy nghiền ngẫm dài nên không dễ gì để tìm ra chân lý.Việc mắc sai lầm trong quá trình đi tìm chân lí là điều khó tránh khỏi

+ Sau mỗi lần thất bại nếu biết phân tích, tìm nguyên nhân, tìm cách khắc phục thì conngười sẽ rút ra được những bài học, kinh nghiệm quý báu để có thể thành công trong nhữnglần sau

+ Biết đối diện và vượt qua những sai lầm con người sẽ trở nên bản lĩnh, giàu kinh nghiệmsống Đây là điều kiện quan trọng để có thể tìm được những chân lý có giá trị

+ Mọi chân lý đều có tính tương đối, đến một thời điểm nảo đó sẽ trở nên lạc hậu hoặckhông còn phù hợp vì vậy cần xác định tâm lí dám chấp nhận và vượt qua sai lầm thì conngười mới có thể vượt qua chính mình tìm ra những chân lý mới

Trong quá trình bình luận học sinh cần đưa ra các dẫn chứng xác đáng, phù hợp để chứngminh

3 Bài học

- Bài học về nhận thức: cần nhận thức được sai lầm, ngộ nhận là điều bình thườngtrong cuộc sống Mắc sai lầm không có gì đáng xấu hổ mà điều quan trọng là cần rútkinh nghiệm để thành công Mỗi người cần xác định tâm lý vững vàng để dám chấpnhận và vượt qua sai lầm của bản thân tránh rơi và tâm lí bi quan, hụt hẫng, sợ đốimặt với sai lầm

- Bài học về hành động: Sau mỗi lần mắc sai lầm cần nghiền ngẫm, phân tích để xemmắc sai lầm ở đâu và tìm cách khắc phục Cần mạnh mẽ và bản lĩnh để vượt qua sailầm.

Phần liên hệ bản thân: khuyến khích những cảm xúc chân thành, những câu chuyệncảm động của bản thân học sinh

Suy nghĩ của anh (chị) về vấn đề đặt ra trong đoạn thơ sau:

“Người chìa tay và xin con một đồng

Lần thứ nhất con hãy tặng người ấy hai đồng

Lần thứ hai hãy biếu họ một đồng

Lần thứ ba con phải biết lắc đầu.

Và đến lần thứ tư, con hãy im lặng, bước đi.”

(“Gửi con” - Bùi Nguyễn Trường Kiên)

GỢI Ý :

1 Dẫn dắt, nêu được vấn đề cần nghị luận.

2 Khái quát nội dung đoạn thơ:

Qua đoạn thơ, người cha nhắc nhở con về việc giúp đỡ người khác trong cuộc sống.Cần giúp đỡ mọi người song phải biết giới hạn, và đôi khi, từ chối cũng là một cách giúp

đỡ

3 Bình luận:

+ Giúp đỡ người khác là nghĩa cử cao đẹp, cần thiết trong cuộc sống Vì trong cuộc sống aicũng có lúc gặp khó khăn, sự giúp đỡ của người khác có giá trị quý báu, góp phần nâng đỡ

cả về vật chất và tinh thần, thắt chặt sợi dây nối kết giữa người với người

+ Tuy nhiên, đôi khi chúng ta cũng cần học cách từ chối lời đề nghị giúp đỡ Bởi nếu ta quá

dễ dãi, ta dễ bị lợi dụng, bản thân người được giúp đỡ cũng ỷ lại, không chịu tự thân vậnđộng Khi đó việc làm của ta trở thành “phản tác dụng”, chẳng những không thể giúp người

mà còn hại người Sự từ chối, ban đầu có thể gây mất lòng nhưng mặt khác, đó cũng là cách

để người đó chủ động, tích cực phát huy khả năng của bản thân, tự mình tháo gỡ khó khăn,vững vàng hơn trong cuộc sống

(HS cần chú ý phân tích cách đếm số lượng: lần thứ nhất, lần thứ hai… không nhằm chỉ

những con số cụ thể mà nhằm nhấn mạnh tính chất tăng tiến, hành động “chìa tay và xin”lặp lại nhiều lần – Đó là khi người nhận thụ động, lười biếng, chỉ trông chờ vào người khác)

4 Mở rộng:

+ Khi giúp đỡ cần chân thành, tránh tuyệt đối thái độ ban ơn, khinh rẻ người nhận (Chú ý

các từ: tặng, biếu trong lời thơ)

+ Khi từ chối cũng cần kiên quyết tránh cả nể (lắc đầu, im lặng, bước đi)

5 Liên hệ bản thân: Học cách giúp đỡ người khác, nhiệt tình, đúng mực để sự giúp đỡ ấy

phát huy giá trị tốt đẹp

(Trong khi làm rõ các ý, cần liên hệ với thực tiễn bằng các dẫn chứng sinh động)

Trong cuốn nhật kí Mãi mãi tuổi hai mươi, Nguyễn Văn Thạc viết: “…thời gian trôi, không bao giờ ngoảnh lại và những gì mất đi không bao giờ người ta còn có Nhưng thời gian vẫn còn thừa thãi, còn rơi vãi trong tay những người đang than thở”.

Suy nghĩ của anh(chị) về lời tâm sự trên.

-> Khảng định: thời gian rất quý giá nó một đi không trở lại vì thế phải trân trọng và sốngthật có ý nghĩa, vượt lên trên những đau buồn, nghịch cảnh để sống có ích hơn

2 Bình luận:

- Đây là ý kiến của một liệt sĩ trẻ đã hiến dâng cuộc đời và tuổi thanh xuân cho cáchmạng, cho sự nghiệp cứu nước vĩ đại của nhân dân ta Anh là biểu tượng của vẻ đẹp lítưởng và khát vọng sống cống hiến Chính vì vậy đây là lời tâm sự rất thật, rất đáng trântrọng ở mọi giai đoạn lịch sử nước nhà

- Con người luôn chạy đua với thời gian bởi thời gian trôi đi là không trở lại,bởi conngười ai cũng chỉ được sống môt lần cần phải sống sao cho không khỏi ân hận xót xa vì đãsống hoài sống phí

- Bên cạnh những niềm hạnh phúc cuộc sống còn luôn chứa đựng những nghịch cảnh,những khó khăn có thể khiến con người phải đau khổ Chúng ta sẽ cần sự sẻ chia song nếuchúng ta đầu hàng số phận, ngồi kêu than với những khó khăn gặp phải mà không đứng lênlàm cho tốt đẹp hơn lúc đó ta đã lãng phí thời gian sống vì sống không có ích, sống hoài,sống phí

- Phê phán những con người sống ích kỉ, nhút nhát, thiếu ý chí ( nhất là một bộ phận giớitrẻ ăn chơi, thiếu lí tưởng ước mơ….)

- Ca ngợi và trân trọng những tấm gương luôn vượt qua nghịch cảnh để sống tốt đẹp hơn,

ca ngợi những người làm việc , sống hết mình để thời gian sống trở nên đáng quý vì khôngchỉ làm cho mình họ đã sống cho cả những người xung quanh

• Lưu ý: học sinh cần lấy dẫn chứng trong thực tế cuộc sống để chứng minh

Phương hướng rèn luyện của bản thân

Chuyện kể rằng, có một vòng tròn rất hoàn mỹ Nó rất tự hào về thân hình tròn trĩnhđến từng milimet của mình Thế nhưng một buổi sáng thức dậy, nó thấy mình bị mất đi mộtgóc lớn hình tam giác Buồn bực, vòng tròn ta đi tìm mảnh vỡ đó Vì không còn hoàn hảonên nó lăn rất chậm Nó bắt đầu ngợi khen những bông hoa dại đang toả sắc bên đường, nóvui đùa cùng ánh nắng mặt trời, tâm tình cùng sâu bọ… Một ngày kia nó tìm được mộtmảnh hoàn toàn vừa khít và ghép vào Nó lăn đi và nhận ra mình đang lăn quá nhanh Đếnnỗi, không kịp nhận ra những bông hoa đang cố mỉm cười với nó Vòng tròn thấy rằng,cuộc sống khác hẳn đi khi nó lăn quá nhanh Nó dừng lại, đặt mảnh vỡ bên đường rồi chầmchậm lăn đi

Hãy bình luận về ý nghĩa triết lí của câu chuyện trên

GỢI Ý :

1 Khái quát được ý nghĩa triết lí cuả câu chuyện về chiếc vòng tròn:

Chiếc vòng tròn là biểu tượng của sự hoàn hảo Bài học về cái vòng tròn cho chúng ta thấymột điều tưởng như nghịch lí đó là: đôi khi sự khiếm khuyết thiếu hụt chính là biểu hiệnchứng tỏ con người là con người với ý nghĩa đúng đắn, nhân bản nhất Đây chính là triết lí

về con người bất toàn Chính sự bất toàn là động cơ để con người hoà nhập cùng cộng đồng

và vươn tới những giá trị tốt đẹp và ngày một hoàn thiện

2 Bàn luận về triết lí trên: đây là một triết lí khá sâu sắc.

+ Triết lí này đã nhìn nhận con người và đời sống ở góc độ nhân bản, con người bao giờcũng có phần Con và phần Người, phần ưu điểm và hạn chế, tích cực và tiêu cực Xét từgóc độ triết học, sự tồn tại của hai mặt đối lập và thống nhất trong cùng một cá thể là mộttất yếu

+ Quá trình sống, học tập, lao động, hoà nhập với cộng đồng của con người là một quá trìnhhọc hỏi, đấu tranh, vươn đến sự hoàn thiện Đó chính là ý nghĩa cuộc sống, ý nghĩa tồn tạicủa mỗi con người

3 Mở rộng, nâng cao vấn đề, liên hệ thức tiễn:

+ Trong cuộc sống, mỗi con người cần biết rõ những hạn chế, khiếm khuyết củamình để khắc phục vươn lên, học hỏi mọi người, hoàn thiện bản thân; mặt khác, trong hànhtrình đó, con người không nên cầu toàn, không nên đòi hỏi bản thân sự hoàn hảo tuyệt đối,

vì đó là điều không thể Nên biết chấp nhận mình để hoà nhập với cộng đồng

+ Cần có cách nhìn nhận đánh giá con người và ứng xử theo quan điểm nhân bản: đó

là biết đề cao những mặt tích cực, độ lượng, chấp nhận và chia sẻ những mặt hạn chế; giúp

đỡ nhau cùng hoàn thiện

Câu chuyện về cái vòng tròn là một thông điệp triết lí về sự tồn tại của con người.Đặt trong thời kì hội nhập và phát triển của xã hội hiện nay, triết lí nhân sinh của câuchuyện là bài học sống và ứng xử sâu sắc với tất cả mọi người Đối với các bạn trẻ đang ở

độ tuổi phát triển và hoàn thiện nhân cách thì triết lí trên càng có giá trị thực tiễn trong hànhtrang vào đời

Suy nghĩ về quan niệm « Người cậy ở tâm, cây nương ở rễ »

1 Giải thích quan niệm – Người cậy ở tâm, cây nương ở rễ

- Câu ngạn ngữ có cách diễn đạt ngắn gọn, súc tích, cân xứng, giàu hình ảnh Một ý thể hiện

“người”, ý còn lại thể hiện “cây”, cây và người có mối liên quan Làm người thì nhờ ở tấmlòng (hiểu rộng là đạo đức, nhân cách), loài cây thì dựa vào gốc rễ Câu ngạn ngữ đã khẳngđịnh phẩm chất cần thiết phải có để làm nền tảng tạo nên giá trị của con người - đó là tấmlòng, đạo đức, nhân cách cao đẹp Ở cây cối, phần quý nhất chính là phần gốc rễ của nó.Cây chỉ có thể sống được, toả bóng mát, cho đời hương hoa quả ngọt khi có bộ rễ vữngchắc; con người chỉ đẹp, chỉ thể hiện được giá trị của mình khi giữ được cái nền tảng tâmhồn cao quý

2 Bàn luận về quan niệm:

- Câu ngạn ngữ là lời nhận xét đúng đắn về giá trị con người thông qua đối chiếu giá trịmột thực thể trong thiên nhiên Từ đó mà mở ra một quan niệm sống tích cực - làm người làphải biết nâng niu, giữ gìn tấm lòng, đạo đức nhân cách tốt đẹp Trong cuộc sống không cócon người nào được đồng loại của mình ngợi ca mà lại thiếu đi cái tâm cao quý, không ai đigửi gắm niềm tin vào một con người có nhân cách không ra gì

- Đạo đức, nhân cách cao đẹp là những phẩm chất không thể thiếu để làm nên giá trị củamột con người nhưng nói như vậy không có nghĩa là phủ nhận những yếu tố khác như tàinăng chẳng hạn Nhưng nếu cho rằng tài năng sẽ làm nên giá trị quyết định của một conngười e chưa thỏa đáng, bởi tài năng chỉ là lá cành, quả ngọt còn tấm lòng, đạo đức mới lànền tảng vững bền để lá quả kia nương theo, nhờ vào mà đâm chồi nẩy lộc

- Học sinh biết đưa ra những ví dụ cụ thể để chứng minh được sự đúng đắn của vấn đề

3 Bài học nhận thức và hành động:

- Từ việc nhận thức về tính đúng đắn của lời khuyên trên, học sinh biết rút ra bài học thiếtthực cho bản thân - bên cạnh việc học tập tiếp thu kiến thức khoa học, phải không ngừngrèn luyện đạo đức, nhân cách sống để trở thành người hữu ích.

Trình bày suy nghĩ của anh (chị) về ý nghĩa được gợi ra từ bài thơ sau:

“Hàng chúng tôi chỉ bán cây non

Còn quả chín anh phải trồng,

Không bán”!

( “Quán hàng phù thủy” – K.Badijađrô – Thái Bá Tân dịch)

1 Phân tích sơ lược bài thơ

- Bài thơ là cuộc đối thoại giữa nhân vật phù thủy và nhân vật Tôi Phù thủy đại diện chosức mạnh quyền năng biến hóa thần kì còn nhân vật Tôi là người khách đầu tiên đang khaokhát muốn mua được những thứ mình cần là tình yêu, hạnh phúc, sự bình yên, tình bạn tạiquán hàng mà như phù thủy nói là “mua gì cũng có”

- Tưởng như với sức mạnh của phù thủy, nhu cầu của nhân vật Tôi được đáp ứng nhưngcuối cùng người khách đầu tiên ấy đã không được như mong muốn, không phải vì ngườikhách không có tiền hay thứ gì ngang giá để đổi mà là cửa hàng không đáp ứng được

-> Qua đó, bài thơ gửi gắm một triết lí sâu sắc về vai trò của con người trong việc tạo dựng và vun trồng hạnh phúc cũng như những điều tốt đẹp của chính bản thân mình.

2 Bàn luận, mở rộng về ý nghĩa gợi ra từ bài thơ

Con người luôn mong muốn có được những điều tốt đẹp, là tình bạn, tình yêu, hạnh phúc,

sự bình yên Nhưng con người thường mong chờ hạnh phúc tự đến hoặc có được một cách

dễ dàng

 Thế nhưng, hạnh phúc hay những điều tốt đẹp đều không thể mua bán mà chỉ cóđược khi con người không ngừng nỗ lực, cố găng, tự xây đắp, cũng giống như câyhạnh phúc, cây tình bạn, cây tình yêu không thể có được ngay cả ở nơi có sự thần

Anh/ chị hãy trình bày suy nghĩ của mình về những ý kiến trên.

2 Bàn luận

+ Trong cuộc sống, khó khăn, thử thách là điều không thể tránh khỏi

+ Gặp khó khăn lớn, vượt quá khả năng của mình, nên tìm cách giải quyết bằngnhững hướng khác nhau, thậm chí phải đi đường vòng, phải mất thêm thời gian, công sức.Nếu linh hoạt trong cách giải quyết vấn đề ta vẫn gặt hái được thành công, đến được đíchmình đã định Không linh hoạt, mềm dẻo, cứ đâm đầu vào đá ta sẽ chuốc lấy thất bại

+ Nhưng trong cuộc sống, để đến được đích mà mình đã chọn, ta phải biết mạohiểm, dũng cảm, sáng tạo, phải tìm cho mình một lối đi riêng Lối đi ấy có thể có những rủi

ro, nhưng ta phải biết chấp nhận Chỉ có như vậy ta mới có thể đến được đích một cáchnhanh nhất, có thể biến ước mơ thành hiện thực Nếu có thất bại đó cũng là bài học quý chothành công tiếp theo

+ Hai ý kiến không hề đối lập mà chỉ là những cách thức khác nhau để giúp chúng tađạt được thành công trong cuộc sống

+ Trong cuộc sống, chúng ta phải biết linh hoạt, mềm dẻo nhưng có lúc cần mạohiểm, dũng cảm, sáng tạo Nếu vận dụng linh hoạt những phẩm chất ấy trong từng hoàncảnh cụ thể nhất định ta sẽ biến ước mơ thành hiện thực Tuy nhiên khôn khéo, cẩn trọngnhưng không ỉ lại, lười suy nghĩ, mạo hiểm, dũng cảm không có nghĩa là liều lĩnh, thấychết mà vẫn lao vào

- Liên hệ tới bản thân

Trong một cuộc thi Thế vận hội được tổ chức ở thành phố Settle, có 9 nhà điền kinh tham gia cuộc thi chạy 100m Khi cuộc đua bắt đầu được hơn chục mét thì một vận động viên trượt chân, ngã khuỵu xuống Anh ta đã không thể chạy được nữa và… đã khóc Tiếng khóc khiến cho 8 người còn lại chạy chậm lại rồi dừng hẳn Họ nhìn nhau và cùng đi về phía người bị ngã Họ nâng chàng trai dậy, rồi… cả 9 người cùng tiến về đích Sau một thoáng ngỡ ngàng, tất cả khán giả chứng kiến cuộc đua hôm ấy đã đứng dậy, vỗ tay rất to và tràng

vỗ tay đã kéo dài rất lâu.

(Theo songda.com.vn)

Những suy nghĩ của anh(chị) từ câu chuyện trên?

GỢI Ý:

1.Ý nghĩa của câu chuyện:

Câu chuyện kể về một người hoạn nạn trong cuộc thi thể thao đã được mọi người giúp đỡ

Những tràng vỗ tay rất to và kéo dài rất lâu của khán giả không phải cổ vũ cho những

thành tích cao trong thể thao mà là sự ghi nhận cho một tình cảm đẹp và rất cần thiết trongcuộc sống: tấm lòng biết sẻ chia và quan tâm đến người khác Có thể thấy qua câu chuyện,chiến thắng không phải là tất cả, ý nghĩa thực sự của cuộc sống chính là ở chỗ ta biết giúp

đỡ người khác cùng chiến thắng dù có phải chậm một bước

- Một người biết đồng cảm, sẻ chia với người khác là một nhân cách tốt, có một tấm lòngnhân hậu, là điều kiện để con người sống giữa cộng đồng, sống giữa cuộc đời.

- Mỗi người cần học cách sẻ chia và đồng cảm; sẻ chia đồng cảm không chỉ ở tư tưởng màphải trở thành những hành động, việc làm cụ thể của mỗi người; xã hội cần biết tôn vinh, đềcao vẻ đẹp này, cần lên án những thái độ vô cảm, ích kỉ của con người

Con người ta sớm muộn gì cũng nhận thấy rằng chính họ là người làm vườn cho tâm hồn và đạo diễn cho cuộc đời họ (Giêm A- len)

Anh/chị hãy trình bày suy nghĩ của mình về ý kiến trên.

GỢI Ý:

1 Giải thích ngắn gọn ý kiến

- “Chính họ là người làm vườn cho tâm hồn”: Cách diễn đạt hình ảnh về khả năng tự giáodục cũng là trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với quá trình hình thành, hoàn thiện nhân cáchcủa mình

- “Chính họ…là đạo diễn cho cuộc đời họ”: Cách nói hàm súc, chính xác về khả năng chỉđạo, tổ chức cuộc đời mình của mỗi cá nhân, cũng là trách nhiệm của mỗi cá nhân đối vớicuộc sống của bản thân trong quá khứ, hiện tại và tương lai

- “Con người ta sớm hay muộn gì cũng nhận thấy…”: Khẳng định mỗi con người đều tiềmtàng khả năng tự nhận thức, tự giáo dục bản thân Nhưng ở mỗi người, năng lực ấy đượcbộc lộ ở những thời điểm khác nhau của cuộc đời Có người, ngay từ khi còn trẻ đã có đượcnhận thức đúng về mình Nhưng cũng có không ít người phải trải qua chặng đường đời dàilâu mới có được nhận thức như thế

=> Mượn cách nói giàu hình ảnh, hàm súc mà chính xác, Giêm Alen đã giúp con ngườinhận ra năng lực tự nhận thức của mình và đặt ra cho mỗi người yêu cầu: không ai khác,mỗi cá nhân phải có trách nhiệm với quá trình rèn luyện nhân cách, bồi dưỡng tâm hồn, vàđóng vai trò quyết định trong việc xây dựng tương lai cho mình

2 Bàn luận về ý kiến

- Cuộc đời, quá trình hình thành, hoàn thiện nhân cách của mỗi người chịu tác động của

nhiều yếu tố:

+Yếu tố khách quan (môi trường giáo dục gia đình, trong nhà trường và ngoài xã hội,

xu thế phát triển của thời đại, những biến động lịch sử, chính trị…) đóng vai trò ảnh hưởngchi phối

+Yếu tố chủ quan (Vốn sống, hiểu biết, bản lĩnh khát vọng, niềm đam mê, năng lực tự

nhận thức, khả năng tự giáo dục…) của mỗi cá nhân đóng vai trò quan trọng có tính quyếtđịnh

- Để trở thành “người làm vườn” đích thực của tâm hồn mình, là “đạo diễn” đích thực của

cuộc đời mình, mỗi cá nhân phải chủ động trang bị cho mình những hành trang cần thiết

(xác định nghiêm túc, đúng đắn mình muốn trở thành con người như thế nào? Tự bồi dưỡng

kiến thức, rèn luyện những phẩm chất, tính cách phù hợp, nói cách khác: tự mài sắc trí tuệ

và luôn làm giàu tâm hồn)

- Con người khi trở thành “người làm vườn”đích thực của tâm hồn mình, là “đạo diễn” đích

thực của cuộc đời mình, cũng có nghĩa là đã thực sự làm chủ được cuộc đời mình Khi ấy,con người không còn bị lệ thuộc vào sự “rủi may” của cái gọi là “số phận” hay “địnhmệnh”

- Phê phán những cá nhân sống không có trách nhiệm với bản thân, không có ý thức rènluyện nhân cách, bồi dưỡng tri thức để vươn lên, tự làm chủ cuộc đời mình => Không cótrách nhiệm với gia đình, đất nước

3 Bài học nhận thức và hành động

- Ý kiến có giá trị sâu sắc, đúng đắn về cách sống :

+ Cần nhận thức rõ làm chủ cuộc đời mình là một trong những năng lực vô cùng quan trọnggiúp con người, nhất là những người trẻ tuổi hòa nhập và đứng vững để đi đến thành công,

có được hạnh phúc trong thời đại hội nhập toàn cầu hiện nay

+ Từ đó xác định rõ mục đích sống, tự bồi dưỡng kiến thức, trau dồi những phẩm chất tốtđẹp, ý thức được chính mình là người quyết định số phận của bản thân để không ngừngnuôi dưỡng khát vọng vươn lên trong cuộc sống Có những hành động cụ thể để khẳng địnhgiá trị của bản thân bằng những đóng góp tích cực cho xã hội

Trình bày suy nghĩ của anh/chị về quan niệm sống thể hiện trong các câu sau:

- Thà một phút huy hoàng rồi chợt tối

Còn hơn buồn le lói suốt trăm năm

(trích Giục giã - Xuân Diệu)

- Sống tung sóng gió thanh cao mới

- So sánh làm nổi bật quan niệm sống, khát vọng sống tích cực: phải hướng đến một đờisống tỏa sáng, có ý nghĩa (ngay cả khi “huy hoàng” chỉ diễn ra trong thoáng chốc) Đó làcách sống tận hiến, với khát vọng được làm chuyện lớn lao có ích cho đời cho mình, để cóđược những giây phút vinh quang, chói sáng

- Sống trong sạch cao thượng, mạnh mẽ hào hùng giữa “sóng gió” cuộc đời và hướng theocái mới Khác với cách sống cũ: thụ động, buông xuôi, cam chịu, ươn hèn

- Sống với một tấm lòng chân thật yêu thương, mở ra phía tha nhân ; sống trong tình thân

ái, biết cảm thông, chia sẻ

2 Bàn bạc:

- Không chấp nhận lối sống nhàn nhạt “lờ mờ, lẹt đẹt, luộm thuộm” (chữ của Nguyễn Tuân)

vô nghĩa trong suốt đời người chính là thái độ sống đẹp của con người có khát vọng lớn lao

- “Quăng thân vào gió bụi”, sống “thanh cao”, mạnh mẽ và hướng theo lí tưởng cao đẹpchính là lối sống tích cực, có tránh nhiệm

- Trải lòng để yêu thương, chia sẻ, “để gió cuốn đi” đến với mọi người gần xa, không tínhtoán vị kỉ chính là đạo lí rất đáng được ngợi ca

- “Phút huy hoàng” trong cuộc đời thật quý và có ý nghĩa ; nhưng không thể vì thế mà đánhđổi cả phần đời còn lại Con người không chỉ tỏa sáng trong chốc lát rồi vụt tắt Đời người

có lúc thăng hoa, có lúc trầm lắng và cũng khó tránh khỏi những lúc “le lói” buồn đau.Cũng có nhiều người sống âm thầm nhưng có ích cho xã hội Nhưng cái đáng trân trọng làkhát vọng được cháy hết mình, được tận hiến cho đời

- Không phải lúc nào cũng sống mạnh, sống hùng ; có lúc cần lắng lòng trước cái đẹp củathiên nhiên, cuộc sống, tình người

- Và cũng không phải lúc nào cũng giao đãi với người bằng tình yêu thương, phải biết phẫn

nộ và đấu tranh với cái xấu, cái ác Mở lòng ra với mọi người song phải biết trân trọng giátrị cuộc sống của chính mình

- Những quan niệm sống khác nhau, có thể bổ sung cho nhau, hướng con người theo mộtcách sống đẹp đẽ, hoàn thiện từ khát vọng đến hành động và tình cảm

3 Bài học nhận thức và hành động:

- Nhận thức: Cần tự trang bị cho bản thân một quan niệm sống đúng đắn, đẹp đẽ

- Hành động: Mạnh mẽ trong thực hiện những dự định tốt đẹp ; trong sạch trong lối sống ;cao thượng, chân thành trong tình cảm

Trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý kiến sau:

“Có một gương mặt đẹp soi vào gương quả là hạnh phúc Nhưng hạnh phúc càng trọn vẹn hơn nếu có tâm hồn đẹp để mỗi khi soi vào gương lương tâm sâu thẳm mà lòng không hổ thẹn.”

(Băng Sơn, U tôi -Theo sách Ngữ văn 7, Tập một, NXB Giáo dục 2012, tr.85)

GỢI Ý:

1 Giải thích

- Câu nói có hai ý chính: vẻ đẹp của hình thức bên ngoài vốn là một hạnh phúc của conngười; những vẻ đẹp của tâm hồn bên trong sẽ càng làm con người hạnh phúc hơn, nhất làkhi gắn liền với lương tâm và sự tự trọng

- Câu nói muốn khẳng định một ý thức, một quan điểm sống: biết quý trọng vẻ đẹp bênngoài nhưng cần nhất là phải luôn tu dưỡng, rèn luyện đời sống tâm hồn, nhân cách bêntrong để xứng đáng là Con Người

2 Bình luận

2.1 Phương châm cuộc sống

- Biết trân trọng vẻ đẹp hình thức bên ngoài; đồng thời thường xuyên tu dưỡng, rèn luyệnđời sống tâm hồn, nhân cách bên trong;

- Luôn phấn đấu để đạt đến sự hài hòa giữa bên ngoài và bên trong;

- Lấy lương tâm và sự tự trọng, tự tôn làm thước đo giá trị đời sống…

2.2 Sự thận trọng cần thiết

- Không chạy theo hình thức bên ngoài, song cũng không nên bỏ bê để bề ngoài quá lôithôi, luộm thuộm; cần xác định rõ đâu là điểm dừng của hình thức bên ngoài, không tự biếnmình thành nô lệ của hình thức;

- Tu dưỡng, rèn luyện tâm hồn, nhân cách theo chuẩn mực đạo đức, đạo lí xã hội; lấy đólàm mục tiêu phấn đấu hoàn thiện mình, tự tin để cùng tồn tại và phát triển hài hòa với cộngđồng…

2.3 Bài học về nhận thức và lối sống

- Hình thức bên ngoài và phẩm chất bên trong đều có giá trị tôn vinh con người;

- Mỗi người cần không ngừng rèn luyện, tu dưỡng, trau dồi để phát triển và hoàn thiện tâmhồn, nhân cách, trí tuệ của cá nhân, góp phần vào sự phát triển chung của cộng đồng;

- Mỗi người cần lấy lương tâm và sự tôn trọng làm thước đo, làm chuẩn mực đời sống;hướng tới một xã hội có trách nhiệm, có ý thức ngày càng cao…

BỨC TRANH TUYỆT VỜI

Một họa sĩ suốt đời mơ ước về một bức tranh đẹp nhất trần gian Ông đến hỏi vị giáo sĩ để biết được điều gì đẹp nhất Vị giáo sĩ trả lời:

- Điều đẹp nhất trần gian là niềm tin, vì niềm tin nâng cao giá trị con người.

Họa sĩ cũng đặt câu hỏi tương tự với cô gái và được trả lời:

-Tình yêu là điều đẹp nhất trần gian, bởi tình yêu làm cho cay đắng trở nên ngọt ngào; mang đến nụ cười cho kẻ khóc than; làm cho điều bé nhỏ trở nên cao trọng, cuộc sống sẽ nhàm chán biết bao nếu không có tình yêu.

Cuối cùng họa sĩ gặp một người lính mới từ trận mạc trở về Được hỏi, người lính trả lời:

- Hòa bình là cái đẹp nhất trần gian, ở đâu có hòa bình, ở đó có cái đẹp.

Và họa sĩ đã tự hỏi mình: Làm sao tôi có thể cùng lúc vẽ niềm tin, hòa bình và tình yêu ? Khi trở về nhà, ông nhận ra niềm tin trong ánh mắt của các con, tình yêu trong cái hôn của người vợ Chính những điều đó làm tâm hồn ông tràn ngập hạnh phúc và bình an Họa

sĩ đã hiểu thế nào là điều đẹp nhất trần gian Sau khi hoàn thành tác phẩm, ông đã đặt tên cho nó là : Gia đình

(Theo Phép nhiệm màu của đời, NXB Trẻ, TP Hồ Chí Minh)

Anh (chị) suy nghĩ gì về ý nghĩa của câu chuyện trên

GỢI Ý:

1 Ý nghĩa câu chuyện: Trong cuộc sống có nhiều giá trị tinh thần tốt đẹp làm nên những

“bức tranh” đẹp phong phú đa dạng của đời sống trong xã hội loài người, trong đó gia đình

là một trong những “bức tranh tuyệt vời nhất”

2 Những suy nghĩ được gợi lên từ câu chuyện:

+ Mỗi người, từ hoàn cảnh và điều kiện chủ quan và khách quan của mình có thể có nhữngquan niệm, cảm nhận khác nhau về vẻ đẹp cuộc sống (niềm tin, tình yêu, hòa bình…nhữnggiá trị cơ bản mang tính nhân loại)

+ Tuy nhiên, gia đình tốt đẹp chính là nơi gieo mầm, nuôi dưỡng, hội tụ những giá trị tinhthần cao quý đó Vì gia đình là nơi xuất phát của mọi tình yêu thương (tình mẫu tử, tình chacon, tình vợ chồng, tình anh em, lòng vị tha, đức hi sinh…); là chỗ dựa tinh thần vững chắccủa mỗi người (nơi sum họp, chở che, niềm an ủi, động viên…) là thế giới ấm áp, bình yên,hạnh phúc Mỗi cá nhân tốt, đẹp mỗi giai đình tràn ngập tình yêu và hạnh phúc là cơ sởquan trọng để xã hội tốt đẹp

3 Nêu bài học:

+ Để có một gia đình đẹp nhất trần gian, mỗi người phấn đấu không ngừng để gia đình

thực sự là tổ ấm nồng nhiệt yêu thương, ân cần chia sẻ, nhường nhịn, hi sinh, thủy chung,

tình nghĩa, chân thành, trung thực, hòa thuận, tin tưởng… nơi mỗi cá nhân thực sự được làchính mình và ngày càng trở nên Người hơn.

+ Biết quý trọng, giữ gìn, bảo vệ gia đình, nhất là trong xã hội hiện đại, đồng thời cũng phảibiết trân trọng, quí trọng những gia đình khác, những giá trị nhân bản, nhân văn khác của xãhội loài người, phấn đấu sống trọn vẹn cả tình riêng lẫn nghĩa chung, biết sáng tạo, có đónggóp không chỉ cho gia đình mà cả cho xã hội…

Câu chuyện của hai hạt mầm

Có hai hạt mầm nằm cạnh nhau trên một mảnh đất màu mỡ Hạt mầm thứ nhất nói: Tôi muốn lớn lên thật nhanh Tôi muốn bén rễ sâu xuống lòng đất và đâm chồi nảy lộc xuyên qua lớp đất cứng phía trên

Tôi muốn nở ra những cánh hoa dịu dàng như dấu hiệu chào đón mùa xuân Tôi muốn cảm nhận sự ấm áp của ánh mặt trời và thưởng thức những giọt sương mai đọng trên cành lá.

Và rồi hạt mầm mọc lên.

Hạt mầm thứ hai bảo:

- Tôi sợ lắm Nếu bén những nhánh rễ vào lòng đất sâu bên dưới, tôi không biết sẽ gặp phải điều gì ở nơi tối tăm đó Và giả như những chồi non của tôi có mọc ra, đám côn trùng sẽ kéo đến và nuốt ngay lấy chúng Một ngày nào đó, nếu những bông hoa của tôi có thể nở ra được thì bọn trẻ con cũng sẽ vặt lấy mà đùa nghịch thôi Không, tốt hơn hết là tôi nên nằm

ở đây cho đến khi cảm thấy thật an toàn đã.

1 Giới thiệu câu chuyện và quan niệm sống tích cực mà truyện gợi ra: Sống phải có ước

mơ cao đẹp, dám đương đầu với những khó khăn thử thách để thực hiện ước mơ

2 Giải thích

- Tóm tắt thật ngắn gọn truyện: Hạt mầm thứ nhất muốn lớn lên, bén rễ, đâm chồi nảy lộc,

nở hoa dịu dàng nên đã mọc lên Hạt mầm thứ hai sợ đất sâu tối tăm, sợ chồi non bị côntrùng nuốt, sợ trẻ con vặt hoa nên nằm im, chờ đợi, kết cục bị gà mổ tức khắc

- Mượn câu chuyện hai hạt mầm, tác giả đã nêu lên và khẳng định một quan niệm nhân sinhđúng đắn, tích cực: Con người sống phải có ước mơ (mong muốn những điều tốt đẹp trongtương lai), dám đối đầu với khó khăn để biến ước mơ thành hiện thực và tỏa sáng Sốngkhông có ước mơ, hèn nhát, sợ hãi, thụ động chỉ nhận được sự thất bại, thậm chí bị hủydiệt

3 Lí giải vấn đề

- Cuộc sống rất đa dạng và phong phú: có cơ hội cho con người lựa chọn nhưng cũng lắmthử thách gian nan Hành trình sống của con người là không ngừng vươn lên để sáng tạo, indấu ấn trong cuộc đời Khó khăn không hoàn toàn là trở lực mà chính là động lực thôi thúchành động, đạt tới thành công

- Ước mơ tạo nên bản lĩnh, là nguồn sức mạnh tinh thần to lớn giúp con người vượt qua khókhăn “xuyên qua đá cứng” để sống và tận hưởng hương vị, vẻ đẹp của cuộc đời; là động lựcthôi thúc con người tìm tòi, khám phá, đóng góp sức mình làm cho cuộc sống trở nên tươiđẹp hơn

- Cuộc sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người có ước mơ, khát vọng và nỗ lực vượt khó,chinh phục mọi thử thách để sinh tồn và phát triển

- Sợ hãi trước cuộc sống, không dám làm bất cứ điều gì, chỉ biết thu mình trong vỏ bọc hènnhát, thụ động chờ đợi con người sẽ trở nên yếu hèn

- Cuộc sống không ước mơ, không dám đương đầu với thực tế là cuộc sống vô vị, nhàmchán, sống thừa, sống vô ích, con người sẽ chỉ nhận được thất bại, thậm chí có thể tan biếntrong cuộc đời

(Trong quá trình lí giải cần chọn dẫn chứng minh họa)

4 Bàn luận mở rộng:

- Bên cạnh những người có ước mơ, không ngừng vươn lên để sáng tạo, cũng còn không ítngười sợ hãi, né tránh gian khổ, khó khăn Bên cạnh những ước mơ chính đáng, phù hợpvới mục tiêu cao đẹp của cộng đồng cũng còn có ước mơ vụn vặt, tầm thường, vị kỉ

- Biểu dương những người có ước mơ, có nghị lực vươn lên Phê phán những người sốngkhông có ước mơ, thụ động, ngại khó ngại khổ, không có ý chí, nghị lực

(dẫn chứng minh họa)

5 Liên hệ rút ra bài học về nhận thức và hành động.

Người Do Thái có một chuyện vui cười nói về vai trò của tri thức và của cải như sau:

Có hai học giả nói chuyện với nhau Một người nói: "Tri thức và tiền bạc cái nào quan trọng hơn?" Người kia trả lời: "Tất nhiên là tri thức quan trọng hơn!" Vị học giả đáp lại: "Vậy tại sao người có tri thức lại phải làm việc cho người giàu có nhiều tiền bạc Người giàu có lại không phải phục vụ người có tri thức!?”.

1 Giải thích:

- Tri thức: Hệ thống các thông tin, các tài liệu, các cơ sở lý luận, các kỹ năng khác nhau, đạt

được bởi một tổ chức hay một cá nhân thông qua các trải nghiệm thực tế hay thông qua sựgiáo dục đào tạo Tri thức giành được thông qua các quá trình nhận thức phức tạp: quá trìnhtri giác, quá trình học tập, tiếp thu, quá trình giao tiếp, quá trình tranh luận, quá trình lýluận…

- Người có tri thức: là người có trình độ học vấn, có hiểu biết sâu rộng về một hay nhiềulĩnh vực của cuộc sống, có kiến thức được thu nhận từ sách vở hay cuộc sống

- Tiền bạc: Chỉ của cải vật chất Người có tiền bạc được xem là người giàu có, có điều kiện

để đáp ứng, thỏa mãn những nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống, tiền bạc là phương tiện giúpcon người có cuộc sống sung túc, thoải mái, tiện nghi…

- Tri thức và tiền bạc đều có vai trò quan trọng trong cuộc sống của mỗi con người Songyếu tố nào quan trọng hơn, yếu tố nào chi phối yếu tố còn lại là nỗi băn khoăn của 2 vị họcgiả trong câu chuyện Lời đáp kết thúc câu chuyện có vẻ nghiêng về vai trò của tiền bạc:Người có tri thức phải làm việc, phục vụ cho người giàu có nhiểu tiền bạc Tiền bạc có thểsai khiến, điều khiển cả tri thức

2 Bình luận, chứng minh:

- Không thể phủ nhận vai trò của cả tri thức và tiền bạc trong cuộc sống của con người,

chúng đều là những yếu tố con người tự cổ chí kim muốn được sở hữu, và làm đầy thêm.+ Vai trò của tiền bạc: Tiền bạc là phương tiện, là công cụ để thỏa mãn những nhu cầu vậtchất và cả tinh thần của con người, của cải tiền tài giúp cho con người có được cuộc sốngđầy đủ, thoải mái, tiện nghi, người nắm trong tay tiền bạc có thể làm được nhiều việc thiệních cho mình và cho người Nhu cầu có được sự giàu có về vật chất, tiền bạc là nhu cầu,mong muốn chính đáng của con người Để có được của cải , tiền bạc cho bản thân, conngười phải nỗ lực học tập, lao động… không ngừng để biến tri thức, kỹ năng, sự cần cù,sáng tạo của mình thành tiền tài vật chất cụ thể phục vụ cho cuộc sống của bản thân

+ Vai trò của tri thức: Tri thức không chỉ là sở hữu của cá nhân, nó là kết quả tích lũy của

cả loài người trong hàng ngàn năm tiến hóa và phát triển, dựng xây Tri thức giúp mỗi conngười có hiểu biết, có thể lý giải được các hiện tượng khi đối diện với tự nhiên, xã hội do

đó giúp con người có thể tồn tại, phát triển Tri thức giúp nhân loại tạo nên những phátminh vĩ đại, những thành quả lớn lao Tri thức giúp cho chúng ta có thể thực hiện nhữngước mơ, hoài bão của bản thân; giúp chúng ta tự tin khi đối diện với những khó khăn.Ngược lại, không có tri thức hoặc không chịu tích lũy tri thức sẽ khiến cho con người trởnên lạc hậu, gặp khó khăn, thất bại trong cuộc sống Tri thức là sức mạnh Người có tri thứcluôn được xã hội kính nể, trọng vọng

- Tri thức và tiền bạc đều là những tài sản có giá trị Tri thức là tài sản vô hình và vô giá,không thể đo đếm được Tiền bạc là tài sản hữu hình và có thể đong đếm được.Tri thức chỉ

có thể đầy thêm Tiền bạc có thể vơi đi Đầu tư và tri thức không bao giờ thua thiệt Đầu tưvào tiền bạc nhiều rủi ro Có tri thức có thể kiếm được tiền bạc Có tiền bạc chưa chắc đãmua được tri thức Tiền bạc có thể khiến người khác nể sợ Tri thức khiến người khác kínhphục Thực chất, tri thức quan trọng hơn tiền bạc như vị học giả thứ nhất khẳng định Sở dĩông ta bị đuối lí trước lập luận hồi đáp của vị học giả thứ hai, bởi vì vị này đã đánh đồng haikhái niệm hoàn toàn khác biệt: Tri thức và người có tri thức, tiền bạc và người giàu cónhiều tiền bạc Người có tri thức không thể không hiểu giá trị của tiền bạc, nên có thể làmviệc cho người giàu có để đem lại lợi nhuận cho bản thân là chuyện đương nhiên Ngượclại, người giàu có nhiều tiền bạc không đối lập với kẻ có tri thức, ngược lại, chính họ đãbiến kho tri thức kinh nghiệm phong phú vô tận của nhân loại trở thành trí tuệ của bản thânmình, họ không chỉ biết giá trị của đồng tiền mà còn biết sử dụng nó để hợp tác với nhữngngười có tri thức, biến nó thành vật chất tiền bạc để phục vụ cho bản thân và cộng đồng.Nhờ có tri thức, cao hơn là nhờ có trí tuệ, con người tạo ra của cải vật chất tiền bạc cho bảnthân, làm giàu cho xã hội, làm cuộc sống của mình trở nên tiện nghi, xã hội ngày càng hiệnđại, văn minh hơn Bản thân những của cải vật chất phục vụ cho cuộc sống, sinh hoạt củachúng ta ngày hôm nay cũng là sản phẩn của trí tuệ ngày càng trở nên mẫn tiệp, thông tháicủa con người

- Bàn bạc, mở rộng, liên hệ thực tế:

+ Tri thức, trí tuệ làm nên giá trị con người chứ không phải tiền bạc Nhưng con người tiếpthu tri thức, phấn đấu rèn luyện hình thành nên 1 bản lĩnh trí tuệ, nhằm tạo ra tiền bạc, củacải, phục vụ cho bản thân và cộng đồng, thì đó là nguyện vọng, mong muốn đúng đắn, chânchính của mỗi cá nhân

+ Người giàu có nhiều tiền bạc không hoàn toàn đồng nghĩa với người có trí tuệ được trọngvọng Bởi vật chất tiền tài họ có được có thể không xuất phát từ lao động chân chính Trithức phải gắn liền với nhân cách, sự giàu sang phải gắn liền với đạo đức, điều đó mới tạonên giá trị của con người thực sự

+ Phê phán hiện tượng xã hội chạy theo bằng cấp mà không coi trọng trí tuệ thực lực Lên

án những người quá coi trọng đồng tiền, tìm cách làm giàu bất chấp mọi thủ đoạn, sử dụngđồng tiền với mục đích xấu xa…

3 Bài học nhận thức và hành động:

- Nhận thức đúng đắn vai trò của đồng tiền và tri thức đối với bản thân và xã hội

- Tích lũy tri thức để làm giàu cho bản thân: cả về trí tuệ, nhân cách và cuộc sống vật chất

- Kiếm tiền và sử dụng tiền bạc một cách hiệu quả, thiết thực, giúp ích cho bản thân và cộngđồng để trở thành người có trí tuệ và đạo đức chân chính

Hãy vươn tới bầu trời dù không thể hái được vì sao sáng nhất nhưng ít ra bạn cũng có thể đứng giữa muôn vàn tinh tú để thắp sáng ước mơ.

- Vì sao sáng nhất: kết quả tốt nhất, thành công rực rỡ nhất

- Đứng giữa muôn vàn tinh tú: được tiếp xúc, làm việc với những con người ưu tú, nổi bật,tiêu biểu

→ Ý nghĩa câu danh ngôn:Lời khuyên con người trong cuộc sống nên chủ động, mạnh dạntìm đến với một môi trường mới, sân chơi mới, mở rộng tầm nhìn để có cơ hội cọ xát, tôiluyện, khẳng định bản thân, hiện thực hóa ước mơ của mình…

2 Bàn luận:

- Vì sao “Hãy vươn tới bầu trời…… ước mơ”?:

+ Môi trường lớn sẽ có những cơ hội lớn để học hỏi, giao lưu, mở mangtri thức, tích lũyvốn sống, vốn hiểu biết, tiếp thu nhiều điều mới mẻ, tự bổ sung những khuyết thiếu của bảnthân…

+ Môi trường ấy cũng sẽ đưa đến nhiều thách thức, khó khăn khiến ta không đạt được kếtquả tốt đẹp như mình mong muốn “không hái được vì sao sáng nhất”, thậm chí là thất bại.Nhưng điều đó cho chúng ta những bài học, những kinh nghiệm quý báu giúp ta giày dạn,trưởng thành hơn

+ Và quan trọng: được ở giữa muôn vàn tinh tú bản thân có cơ hội để thể hiện mình, pháthuy những sở trường, thế mạnh, tăng thêm sự tự tin Được gặp gỡ, giao lưu với nhữngngười xuất sắc, giỏi giang là cơ hội mở mang tầm nhìn, tạo dựng các mối quan hệ gắn kết.Đồng thời cũng là cơ hội nhìn lại mình,phải cố gắng nhiều hơn đểtiếp tục nuôi dưỡng vàthắp sáng ước mơ …

- Phê phán những người ngại thử thách, sợ thất bại, không dám bước ra khỏi “vùng antoàn”…

(Lấy dẫn chứng và phân tích dẫn chứng)

- Mở rộng:

+ Sự chủ động, mạnh dạn thực sự là cần thiết nhưng phải phù hợp hoàn cảnh, thời điểm,năng lực đối tượng…

+ Câu danh ngôn tạo cảm hứng rất lớn, tiếp thêm động lực cho những người trẻ, đặc biệtlànhững thanh niên trong thời đại 4.0 hiện nay.

3 Bài học nhận thức, hành động:

- Khẳng định ý nghĩa của câu danh ngôn

- Tích cựctham gia các hoạt động xã hội, mở rộng giao lưu; Không ngừng nuôi dưỡng khátvọng vươn lên, chiếm lĩnh những đỉnh cao tri thức…

- Sẵn sàng, tự tin đối mặt với những thử thách, khó khăn, thất bại

- Chuẩn bị những hành trang cần thiết cho bản thân…

Anh/ chị hãy viết một bài văn ngắn trình bày suy nghĩ của mình về câu nói sau:

Vòng nguyệt quế đôi khi trở thành dải băng bịt mắt.

1 Giảithích

+ Câu nói sử dụng hai hình ảnh có tính biểu tượng: vòng nguyệt quế và dải băng bịt mắt.Vòng nguyệt quế là biểu tượng của vinh quang, của niềm tự hào vì những chiến thắng,thành công Trong khi đó, dải băng bịt mắt là thứ che đi cái nhìn của ta, làm cho ta có mắt

mà như mù Thậm chí, dải băng bịt mắt có thể gợi liên tưởng về cái chết Kẻ tử tù khi bị xửbắn thường bị bịt mắt Bằng một lối nói súc tích và hình tượng, câu nói trên chỉ ra rằngniềm tự hào vì những chiến thắng, thành công, việc quá say sưa với chiến thắng có thểkhiến ta mù quáng và dễ dẫn đến những hậu quả tai hại

+ Nội dung của ý kiến: câu nói trên đưa ra lời khuyên, lời cảnh tỉnh đối với mỗi con ngườirằng không nên say sưa, tự mãn với những thành công, chiến thắng của mình đến mức trởnên mù quáng

2 Bàn luận :

+ Niềm vui, niềm hạnh phúc, thái độ tự hào về những thành công, những chiến thắng là mộtthứ tình cảm rất bình thường của con người Mỗi con người, ai cũng có thể có những thànhcông nhất định trong cuộc sống Tất nhiên, có những người xuất chúng, có những thànhcông lớn lao nhưng cũng có những con người bình thường, những thành công nhỏ bé đốivới họ cũng rất có ý nghĩa

+ Tuy vậy, tình cảm chính đáng nói trên có thể dẫn đến những hậu quả tai hại:

• Con người ai cũng có những mặt tích cực và những hạn chế, những thành công đi kèm vớinhững điều chưa làm được Nếu chỉ say sưa với những thành công, những điều ta làm được,

ta có thể quên đi những mặt hạn chế, những điều chưa được của chính mình và từ đó khôngthể rút ra bài học cần thiết hoặc có những điều chỉnh cần thiết trong cuộc sống

• Cuộc sống luôn luôn biến đổi, nếu con người chỉ sống với những niềm tự hào về thànhcông của chính mình, họ có thể mất đi cái nhìn tỉnh táo về những gì đang diễn ra xungquanh và vì thế, có thể phạm phải sai lầm, thất bại.

• Quá say sưa với thành công của mình cũng có thể dẫn đến chủ quan, ảo tưởng về sứcmạnh của bản thân, cho rằng mình có thể thành công trong mọi trường hợp, đã làm đượcviệc này thì cũng có thể làm được việc khác trong khi thực tế lại không hẳn như vậy

3 Bài học nhận thức và hành động.

cần phải biết tự hào, hạnh phúc với những thành công, thắng lợi trong cuộc sống nhưngcũng không nên để thái độ đó khiến ta trở nên ảo tưởng, mù quáng đến mức chủ quan vềbản thân mình, quên đi thực tại và phạm phải sai lầm

Suy nghĩ về ý kiến: Khi chúng ta chấp nhận giới hạn của mình, chúng ta đã vượt qua nó.

1 Giải thích ý kiến

- Giới hạn: Phạm vi, mức độ nhất định, không thể hoặc không được phép vượt qua

- Chấp nhận: Đồng ý nhận điều được yêu cầu hoặc đề ra

- Vượt qua: Ra khỏi giới hạn

- Ý cả câu: Nhấn mạnh, đề cao việc con người nhận thức được những giới hạn trong cuộcsống Khi con người chấp nhận một ngưỡng nào đó do con người tự đặt ra cho mình hoặc

do cuộc sống đặt ra, con người đã chiến thắng được nó

2 Bình luận ý kiến

a Cuộc sống có những giới hạn do chính con người tạo ra

- Những giới hạn thuộc phạm trù đạo đức

- Những giới hạn thuộc phạm vi pháp luật

- Những giới hạn thuộc phạm vi năng lực, khả năng của con người

b Chấp nhận giới hạn là con người đã vượt qua nó

- Chấp nhận giới hạn là vượt qua được ảo tưởng, ngộ nhận về bản thân, biết thừa nhậnphạm vi năng lực, khả năng của mình Con người không chấp nhận giới hạn có nghĩa phảiluôn luôn đối diện, ám ảnh bởi những trở ngại, rào cản, khó khăn khiến con người luôn mặc

cảm mình kém cỏi, thất bại Khi con người chấp nhận nó, con người dường như đã vượt quahoặc quên nó đi, họ sẽ cảm thấy tự do và ý nghĩa cuộc sống.

- Có những giới hạn bên ngoài và giới hạn bên trong, có những giới hạn hữu hình và giớihạn vô hình.Chấp nhận giới hạn bên ngoài, giới hạn hữu hình nghĩa là con người biết tuânthủ những luật lệ, trật tự xã hội đặt ra Biết chấp nhận giới hạn bên trong, giới hạn vô hìnhnghĩa là con người biết nghiêm khắc với chính bản thân, biết tự trọng, biết xấu hổ, để khôngđánh mất chính mình Con người biết đặt ra những giới hạn và chấp nhận nó như một lẽthường cũng là con đường tốt nhất để trở thành con người chân chính

- Con người vốn có nhiều khát vọng, tham vọng: tiền tài, quyền lực, danh vọng Song thực

tế điều kiện, khả năng của con người cũng có một ngưỡng nhất định Do đó, biết giới hạntrong cuộc sống là biết đủ, biết bằng lòng với những gì mình có, cũng là cách con người cóđược hạnh phúc

- Chấp nhận giới hạn là vượt qua được lối sống tùy tiện của cá nhân, tôn trọng cộng đồng,biểu hiện của lối sống văn hóa, văn minh

- Phê phán những người sống tham vọng, phá vỡ những giới hạn thuộc phạm trù chuẩn mựcđạo đức xã hội, chà đạp lên pháp luật

- Giới hạn không chỉ được đặt ra với từng cá nhân con người, mà còn được đặt ra đối vớimỗi quốc gia dân tộc Trong thời đại ngày nay, không chỉ đối với mỗi con người mà mỗiquốc gia dân tộc đều phải biết chấp nhận giới hạn hay phá vỡ giới hạn để hội nhập pháttriển mà không đánh mất bản sắc

c Chấp nhận giới hạn đi đôi với việc biết phá vỡ giới hạn đúng lúc, đúng chỗ

- Không phải lúc nào cũng tuân thủ giới hạn, nhất là khi chúng là những yếu tố cũ kĩ, lạchậu, đi ngược với xu thế tiến bộ chung của nhân loại cản trở sức sáng tạo của con người.Lúc này con người biết phá vỡ giới hạn là tiền đề dẫn đến thành công, thậm chí tạo nênnhững bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử nhân loại

- Có những giới hạn trở thành định kiến tư tưởng, hoặc do thói quen xã hội hoặc do chínhcon người tự đặt ra để gò ép, ép buộc con người, biến con người trở thành những thứ công

cụ, vô cảm, hành động theo những quy tắc, kỉ luật Trong trường hợp đó, chấp nhận giớihạn nghĩa là hèn nhát, yếu đuối, nhu nhược Nếu biết phá vỡ giới hạn ấy thì con người mớiđược sống đúng nghĩa là chính mình, tự do với cá tính và sự khác biệt, có thêm bản lĩnh,vượt qua những nghịch cảnh, khó khăn

- Sự phá vỡ giới hạn không có nghĩa là con người buông xuôi theo những cảm xúc, nhữngkhát khao mang tính bản năng, sống gấp, sống vội, đốt cháy mình trong một vài khoảnhkhắc, không màng quá khứ, không tưởng đến tương lai, bỏ qua những chuẩn mực đạo đức,chà đạp lên pháp luật

- Kể cả khi vượt qua giới hạn mà không đạt được thành công thì con người cũng có nhữngtrải nghiệm quý giá, trưởng thành hơn Có những giới hạn là đường cùng, nhưng cũng cónhững giới hạn chỉ là ranh giới, điều quan trọng là con người có đủ sức mạnh để vượt qua.

d Làm thế nào để nhận thức rõ lúc nào cần tuân thủ giới hạn, lúc nào cần vượt qua giới hạn

- Con người cần trang bị cho mình tri thức, bản lĩnh, kỹ năng sống

- Một nền giáo dục khai phóng, một môi trường tự do, dân chủ, một cộng đồng đề cao giátrị con người

3 Bài học nhận thức và hành động

- Giới hạn trong cuộc sống có nhiều loại, con người cần nhận thức rõ lúc nào ở trong giớihạn, lúc nào vượt qua giới hạn Bứt phá giới hạn đúng lúc là tiền đề quan trọng dẫn tớithành công

- Giới hạn của người này không phải là giới hạn của người khác, không áp đặt giới hạn củangười khác vào bản thân mình và ngược lại Mọi giới hạn đều chỉ có ý nghĩa tương đối, cónhững giới hạn tại thời điểm này lại không còn là giới hạn ở thời điểm khác

Bàn về giá trị của sự trải nghiệm, Mark Twain từng nói: “Đi khám phá là giết chết thành kiến, sự cố chấp và những đầu óc hạn hẹp” (Theo John đi tìm Hùng - NXB Kim

Đồng, 2013, tr 266).

Hãy trình bày suy nghĩ của anh/ chị về ý kiến trên

GỢI Ý:

1 Giải thích được nội dung của câu nói:

- Đi khám phá: là một hoạt động trải nghiệm, trong đó con người đi đến những không gianmới, trải nghiệm cuộc sống ở đó để phát hiện ra những cái ẩn giấu, bí mật đầy mới mẻ củacuộc sống Đi khám phá hoàn toàn khác với hoạt động du lịch thông thường

- Thành kiến, sự cố chấp: là những ý nghĩ, tư tưởng tiêu cực, cứng nhắc đã thành cố định,khó thay đổi

- Đầu óc hạn hẹp: nhận thức và suy nghĩ nông cạn, lạc hậu

- Nội dung câu nói: Đi khám phá sẽ giúp con người thay đổi nhận thức và tư tưởng, hiểubiết sâu sắc hơn về con người và xã hội, mở rộng tầm nhìn và tri thức của mình

2 Đánh giá về câu nói:

- Nhận thức, tư tưởng của con người được hình thành chủ yếu từ trong thực tiễn đời sống.Nếu con người chỉ quẩn quanh trong những không gian chật hẹp, quen thuộc, nhận thức con

người sẽ trở nên hạn hẹp, lạc hậu, dễ hình thành nên những thành kiến, những suy nghĩ cốchấp

- Những vùng đất mới và cuộc sống mới bao giờ cũng chứa đựng những bí mật sâu xa củađời sống Khám phá nó sẽ đem đến cho con người những hiểu biết và nhận thức mới mẻ

- Sự trải nghiệm đòi hỏi con người phải thâm nhập cuộc sống [sống thực sự với không gian

đó, với cuộc đời đó, trải qua những cảm xúc thực sự với nó], từ đó con người mới có khảnăng thay đổi nhận thức, xóa bỏ những thành kiến, những suy nghĩ cố chấp

- Cuộc sống bên ngoài có khi khác xa với những lí thuyết trong sách vở, vì vậy sự trảinghiệm là cần thiết để con người hiểu đúng về bản chất đời sống

a Giải thích

- Bị đánh bại chỉ là tình trạng nhất thời: Vì bại lần đó nhưng lần sau có thể sẽ không bại

nữa, sẽ giành được chiến thắng nếu ta tiếp tục phấn đấu, tiếp tục theo đuổi mục đích

- Bỏ cuộc mới là sự thất bại vĩnh viễn: Bỏ cuộc tức là không theo đuổi mục đích nữa mà

đầu hàng, buông xuôi, chấp nhận sự thất bại nhất thời Đây là sự thất bại mãi mãi vĩnh viễn.-> Trong cuộc sống không nên tự bỏ mục đích mà mình theo đuổi vì đó là chính là chấpnhận sự thất bại vĩnh viễn, muốn giành chiến thắng phải theo đuổi mục đích đến cùng

b Phân tích, bình luận, chứng minh:

- Đây là một ý kiến đúng bởi trong hành trình đi đến mục đích, con người không chỉ có

thắng mà còn có thất bại " Ai chiến thắng mà không hề chiến bại" Không thể không đau buồn

khi thất bại nhưng con người phải biết đứng lên sau thất bại Chỉ có đứng lên và thực hiệntiếp mục đích, chúng ta mới có cơ hội dành chiến thắng

- Điều gì sẽ giúp chúng ta đứng lên? đó là ý chí, nghị lực, quyết tâm bởi để có được chiếnthắng phải trải qua rất nhiều khó khăn gian khổ

( Lấy dẫn chứng và phân tích dẫn chứng)

lá Đến bờ bên kia, con kiến lại tha chiếc lá và tiếp tục cuộc hành trình….

Trình bày suy nghĩ của anh(chị ) về ý nghĩa của câu chuyện trên

1 Giải thích

- Tóm tắt ngắn gọn câu chuyện vết nứt và con kiến

- Từ câu chuyện mỗi chúng ta cần rút ra: Sống cần vượt qua mọi khó khăn thử thách và từkhó khăn con người sẽ trưởng thành hơn

2 Phân tích, lí giải

- Cuộc sống luôn có nhiều khó khăn, thử thách

- Mỗi người biết vượt qua nó hay bỏ cuộc né tránh

- Đối mặt khó khăn thử thách là lựa chọn đúng đắn để làm hành trang cho tương lai, làmkinh nghiệm cho cuộc sống

- Không nên thấy khó khăn thử thách mà bỏ cuộc thì không bao giờ thành công trong cuộcsống

- Mỗi người tự rèn luyện để có ý chí khát vọng vươn lên

(Trong quá trình lí giải cần chọn dẫn chứng minh họa)

3 Bàn luận

- Trong cuộc sống gặp trở ngại phải biết phấn đấu vươn lên

- Từ câu chuyện con người cần linh hoạt hơn trong cuộc sống

- Phê phán những người ỷ lại, ngại khó khăn gian khổ không có ý chí phấn đấu vươn lên.(Trong quá trình lí giải cần chọn dẫn chứng minh họa)

4 Liên hệ bản thân, rút ra bài học nhận thức và hành động

“Sống như chính mình trong một thế giới luôn cố biến mình thành người khác

-đó là thành tựu lớn nhất trong đời.”

(Ralph Waldo Emerson,

Dẫn theo Rosie Nguyễn, Tuổi trẻ đáng giá bao nhiêu, Nhà xuất bản Hội nhà văn, 2016,

- Thành tựu: Cái đạt được, có ý nghĩa lớn sau một quá trình hoạt động thành công

- Ý kiến khẳng định vai trò, tầm quan trọng của việc con người vượt lên những cản trở củayếu tố tác động bên ngoài để sống là chính mình Đó là điều có ý nghĩa nhất, kết quả lớnnhất mà con người thu được trong hành trình sống của bản thân

2 Bình luận ý kiến:

2.1 Bình:

a Sống như chính mình được biểu hiện như thế nào:

- Sống có hành trang: tài năng và trí tuệ

- Sống có bản lĩnh, ý chí và nghị lực

- Sống có mục đích, lý tưởng, có đạo đức, nhân cách

- Sống có cá tính, dám sống với những nhu cầu bản thể của mình, đồng nhất giữa bên ngoài

- Cuộc sống hiện đại ngày nay khiến con người dễ biến mình thành người khác:

+ Sự phát triển mạnh mẽ của nền văn minh vật chất đưa tới nguy cơ làm tha hóa con người.Con người quá coi trọng vật chất, sống thực dụng, sống theo hình thức, hướng ngoại, đuađòi theo những giá trị vật chất Con người sống lệ thuộc vào những yếu tố bên ngoài, khônglàm chủ được mình

+ Nền kinh tế thị trường chi phối khiến con người sống nhanh, sống gấp, sống giả Conngười sống theo bề rộng mà bỏ qua chiều sâu, không bồi đắp, di dưỡng những giá trị tinhthần.

+ Sự phát triển của mạng xã hội, việc sản sinh ra các sản phẩm công nghệ cao khiến conngười bị đắm chìm trong thế giới ảo, tôn thờ cái ảo mà đánh mất giá trị thực

+ Chiều hướng phát triển đa dạng, phức tạp của cuộc sống dẫn đến sự mất phương hướng,

bi quan, sự suy giảm lòng tin vào lý tưởng của con người

c Vì sao sống như chính mình trong một thế giới cố biến mình thành người khác là thành tựu lớn nhất trong đời:

- Khi con người dám là mình trong một thế giới cố biến mình thành người khác, từ suy nghĩđến hành động thì sẽ không còn bị môi trường chi phối, trở nên độc lập, không hòa lẫn vàođám đông, không còn mặc cảm tự ti, không dễ bị tổn thương, sống an nhiên, tự tại, tự tinđối diện với thế giới xung quanh, vượt qua những thách thức, những tác động tiêu cực củacuộc sống

- Khi vượt qua được những cản trở của yếu tố bên ngoài, con người vượt qua các giới hạncủa bản thân, phát triển và sáng tạo, khai phóng được tất cả mọi khả năng, sức mạnh tiềm

ẩn, khẳng định được sự tồn tại có ý nghĩa trong cuộc đời

- Khi vượt qua sự chi phối của ngoại cảnh, sống là chính mình, con người sẽ vun đắp đượcnhững nét đặc sắc của riêng mình, vẻ đẹp của riêng mình, in dấu được cái tôi bản thể

d Làm thế nào để sống là chính mình trong một thế giới luôn biến mình thành người khác:

- Không thể tự khẳng định bản thân bằng cách dựa dẫm vào ngoại lực hay bằng những hìnhthức, phương tiện vay mượn từ bên ngoài, trước hết và chủ yếu phải phụ thuộc vào chínhnội lực của mình Con người cần có bản lĩnh được hun đúc nên từ trí trí tuệ, tâm hồn vànhân cách

- Mặt khác con người chỉ có thể trở thành chính mình trong một môi trường tự do dân chủ.Một xã hội chuyên chế là xã hội triệt tiêu sự sáng tạo của cá nhân và của cả cộng đồng Cáitôi chỉ có thể tồn tại trong môi trường mà con người cá nhân được tôn trọng

2.2 Luận:

- Cần có ý thức khẳng định cái tôi cá nhân vượt lên sự chi phối của môi trường sống nhưngkhông tự cao tự đại Sống là chính mình nhưng phải phù hợp với chẩn mực đạo đức cộngđồng, xã hội

- Sống là chính mình được đánh giá cao khi nó không chỉ hướng đến sự phát triển của riêng

cá nhân mà còn gắn với tinh thần phụng sự vô tư cho lợi ích cộng đồng

- Sự khẳng định mình của mỗi cá nhân luôn quan hệ gắn bó với sự khẳng định mình củamối quốc gia dân tộc Từ đó đặt ra vấn đề bản lĩnh của mỗi quốc gia dân tộc trong bối cảnhquốc tế hiện nay.

- Phê phán những con người đánh mất chính mình với lối sống hèn nhát, thụ động, lối sốngtrong bao, lối sống giả tạo, hình thức hay những cách sống là chính mình đi ngược vớichuẩn mực của đạo đức xã hội

(Theo Hạt giống tâm hồn - NXB TP Hồ Chí Minh, 2004)

Hãy viết một bài văn nghị luận trình bày suy nghĩ của anh/chị về bài học cuộc sốngrút ra từ câu chuyện trên

a, Phân tích vấn đề được đặt ra từ câu chuyện để rút ra bài học cuộc sống

- Viên sỏi tự kể về nguồn gốc của mình, từ núi cao về với sông suối, từ một tảng đá khổng

lồ trở thành một hòn sỏi láng mịn

- Đó là một hành trình lâu dài (trải qua bao năm tháng dài đằng đẵng), gian nan, khổ ải (mặt trời nung đốt, mưa bão, nước lũ cuốn, va đập, bị thương…) để hoàn thiện mình (từ tảng đá khổng lồ, đầy vết nứt trở thành viên sỏi láng mịn).

- Từ đó, rút ra bài học cuộc sống: Cuộc sống luôn tồn tại những khó khăn, sóng gió và vượt

qua được thử thách chính là tự hoàn thiện bản thân

b, Suy nghĩ về bài học cuộc sống được rút ra từ câu chuyện

- Cuộc sống khó khăn, thử thách nhiều lúc lại chính là môi trường tốt nhất để tôi luyện conngười, giúp con người hoàn thiện nhân cách Hoàn cảnh sống khắc nghiệt giúp con ngườinhận ra sức mạnh, khả năng tiềm ẩn trong chính bản thân mình, là chất xúc tác, là bàn đạpthúc đẩy bước nhảy, sức bật ở mỗi người.

- Khó khăn, thử thách không chỉ hiểu là yếu tố khách quan mà còn là những khó khăn, cảntrở trong chính bản thân mỗi người (yếu đuối, thụ động, cám dỗ đời thường…)

- Cuộc sống luôn chứa đựng những bất ngờ, những biến cố ngoài dự liệu Điều quan trọng

là cách nhìn, thái độ sống trước thực tế đó (không đầu hàng, không buông xuôi, giữ đượcniềm tin vào cuộc sống…) Mặt khác, con người có thể tác động, biến đổi hoàn cảnh theochiều hướng tốt đẹp

- Tuy nhiên, không chủ quan, duy ý chí bởi có thể có những mơ ước không trở thành hiệnthực được, có những nỗi đau khó liền sẹo nhưng nhờ đó, con người trở nên mạnh mẽ,trưởng thành, biết trân trọng những giá trị cuộc sống

- Phê phán một bộ phận người trong xã hội không vượt qua được hoàn cảnh, tự đánh mấtmình

- Nhưng nó cũng trở nên đẹp đẽ và hạnh phúc hơn Lối sống vì người khác là cách sống caoquý, đáng trân trọng, mang đến cho mọi người những điều tốt đẹp

=> Câu nói chỉ ra giá trị của lối sống vì người khác.

2 Phân tích, lí giải.

* Sống vì người khác có thể làm cho cuộc sống của bản thân trở nên khó khăn hơn:

- Sống vì người khác đôi khi phải chịu những thiệt thòi, phải hi sinh những quyền lợi của cánhân, phải dành cả những điều tốt đẹp cho người khác Vì người khác mà có thể phải nhận

về mình những điều không thuận lợi, may mắn, cơ hội có thể sẽ qua mất

- Sống vì người khác còn có thể bị hiểu lầm, nghi ngờ, liên lụy,

* Sống vì người khác tuy khó khăn nhưng cuộc sống sẽ trở nên đẹp đẽ và hạnh phúc:

- Sống vì người khác là lối sống vị tha, có ý nghĩa lớn lao cho xã hội Đó là cách hành xửđẹp giúp cho các mối quan hệ trở nên hài hòa, thân thiện Nếu ai cũng biết sống vì ngườikhác thì những hận thù, ích kỉ,…sẽ bị đẩy lùi, cuộc sống sẽ đầy yêu thương và ấm áp

- Đó là biểu hiện của nhân cách đẹp, con người sẽ nhận được sự quý mến, trân trọng,ngưỡng mộ của người khác Cách sống đó mang lại hạnh phúc cho chính mình, tìm thấy sựbình an, tự tại trong lòng

- Lối sống biết hi sinh còn giúp mỗi người rèn được khả năng nhẫn nại, ý chí, nghị lực,… (Học sinh lấy dẫn chứng để làm sáng tỏ)

3 Bàn luận mở rộng.

- Mỗi con người cần xác định cho mình lối sống tích cực, biết sống vì người khác nhưngcần có sự sáng suốt, trí tuệ, tránh những hi sinh mù quáng vừa không giúp được cho ngườikhác lại không có lợi cho bản thân

- Cũng cần có sự dung hòa giữa cách sống vì người khác với hạnh phúc của bản thân

4 Bài học nhận thức và hành động

- Lên án, phê phán lối sống thực dụng, ích kỉ, hẹp hòi, toan tính

- Khích lệ, biểu dương những tấm gương có trái tim vị tha, luôn biết cống hiến những điềutốt đẹp

Bóng nắng, bóng râm

Con đê dài hun hút như cuộc đời Ngày về thăm ngoại, trời chợt nắng, chợt râm.

Mẹ bảo:

- Nhà ngoại ở cuối con đê.

Trên đê chỉ có mẹ, có con Lúc nắng mẹ kéo tay con:

- Đi nhanh lên kẻo nắng vỡ đầu ra.

Con cố.

Lúc râm con đi chậm, mẹ mắng:

- Đang lúc mát trời, nhanh lên kẻo nắng bây giờ!

Con ngỡ ngàng: Sao nắng, sao râm đều phải vội?

Trời vẫn nắng vẫn râm…

Mộ mẹ cỏ xanh, con mới hiểu: Đời, lúc nào cũng phải nhanh lên.

(Theo Cát Tường, 23/20/2016)

Từ câu chuyện trên, hãy suy nghĩ về vấn đề:

Phải chăng đời, lúc nào cũng phải nhanh lên?

-> Câu hỏi đặt ra vấn đề về cách sống của con người trong cuộc đời: Có phải lúc nào conngười cũng phải hối hả, khẩn trương?

2 Luận bàn

* Đời, lúc nào cũng phải nhanh lên ?

- Vì cuộc đời ngoài kia trôi đi hối hả, không chờ đợi ai Nhất là trong bối cảnh hội nhậphiện nay, cơ hội luôn đi cùng những thách thức và có thể chỉ một lần, trong thời gian ngắn

…

- Vì “Con người có thể sống vô danh nhưng không được sống vô nghĩa” Mỗi người cầnbiết tận dụng thời gian, cơ hội, vượt qua khó khăn thử thách để đạt đến thành công, khẳngđịnh mình và đóng góp cho xã hội

* Nhanh lên như thế nào?

- Xác định đích đến, không “vòng vèo, chùng chình” làm mất thời gian, trì hoãn thành công

- Không thụ động trước những biến cố xảy ra, lúc khó khăn trở ngại phải nhanh để vượtqua, không chìm đắm trong thất bại

- Lúc có cơ hội phải nhanh để nắm bắt, không để cơ hội tuột mất khỏi tầm tay, để thất bại

và hối tiếc