Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu này tập trung vào việc xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn về kỹ năng tự học của học sinh trong dạy học môn Chính trị tại các trường Trung cấp nghề Đề xuất các yêu cầu cụ thể để nâng cao khả năng tự học của học sinh, giúp họ tự chủ trong quá trình học tập và nâng cao hiệu quả môn học Đồng thời, nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm rèn luyện kỹ năng tự học, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển năng lực của học sinh trong lĩnh vực Chính trị.
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu Để hoàn thành được mục tiêu đề ra, luận văn phải hoàn thành những nhiệm vụ sau:
- Nghiên cứu cơ sở lí luận về tự học, về đổi mới phương pháp dạy học
- Làm rõ thực trạng dạy - học môn Chính trị ở trường THCN theo hướng rèn luyện năng lực tự học
- Tiến hành thực nghiệm bài học môn chính trị theo hướng hình thành năng lực tự học
- Đề xuất yêu cầu và giải pháp hình thành năng lực tự học cho HS trong dạy học chương trình môn Chính trị ở trường THCN
4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
- Nghiên cứu phương pháp dạy học: dạy tự học, cụ thể là dạy các kỹ năng tự học của học sinh THCN
- Hoạt động tự học của học sinh THCN
- Nghiên cứu việc dạy học môn Chính trị ở trường THCN
- Tổ chức hoạt động tự học môn Chính trị cho học sinh trường Trung cấp Y- Dược Bắc Ninh
Đề tài luận văn được thực hiện dựa trên nguyên tắc của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp với quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về giáo dục và đổi mới giáo dục đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp Trong quá trình nghiên cứu, luận văn tập trung làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến đổi mới giáo dục, sử dụng các phương pháp nghiên cứu đa dạng để đảm bảo tính khách quan và chính xác của kết quả Các phương pháp nghiên cứu được áp dụng bao gồm phân tích, tổng hợp và so sánh, nhằm đưa ra những luận cứ hợp lý, góp phần nâng cao chất lượng luận văn và phục vụ cho sự phát triển của hệ thống giáo dục quốc gia.
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: đọc, phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát hóa… nhằm thu thập thông tin về lý luận
Phương pháp thực nghiệm sư phạm bao gồm các hoạt động như dự giờ, thăm lớp và thiết kế bài học thực nghiệm để đánh giá hiệu quả của phương pháp tự học Quá trình trực tiếp lên lớp giúp giáo viên quan sát và điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp Việc phân tích các số liệu thống kê đóng vai trò quan trọng trong việc khẳng định tính đúng đắn và tính khả thi của việc vận dụng phương pháp tự học trong quá trình giảng dạy.
Phương pháp quan sát, điều tra, phỏng vấn được sử dụng để xây dựng câu hỏi và bảng biểu phù hợp, từ đó thu thập dữ liệu chính xác về thực trạng quá trình dạy học Việc xử lý số liệu giúp phân tích rõ hơn về hiệu quả của phương pháp giảng dạy nhằm rèn luyện kỹ năng tự học cho học sinh Các bước này đều hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, thúc đẩy sự phát triển toàn diện cho học sinh thông qua phương pháp giảng dạy linh hoạt và phù hợp.
Phương pháp thống kê toán học đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý kết quả thu thập từ các thực nghiệm sư phạm, dựa trên các chỉ số như điểm trung bình, độ lệch chuẩn và lệch điểm trung bình Nhờ đó, giúp đánh giá chính xác chất lượng và hiệu quả của quá trình thực nghiệm, đảm bảo tính khách quan và khoa học trong nghiên cứu giáo dục Các công cụ thống kê này hỗ trợ các nhà nghiên cứu trong việc phân tích dữ liệu một cách hiệu quả, từ đó nâng cao độ tin cậy của kết quả và đưa ra các đề xuất phù hợp để cải thiện hoạt động sư phạm.
Rèn luyện các kỹ năng tự học là yếu tố then chốt giúp nâng cao chất lượng giảng dạy môn Chính trị tại các trường Trung học Nghề nghiệp và Facilitation Việc phát triển kỹ năng tự học không chỉ giúp học sinh nâng cao khả năng tự nghiên cứu mà còn thúc đẩy phương pháp giảng dạy đổi mới và phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại Áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại dựa trên kỹ năng tự học sẽ tối ưu hoá hiệu quả học tập và nâng cao chất lượng đào tạo môn Chính trị trong trường THCN.
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm 3 chương
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc rèn luyện kỹ năng tự học môn Chính trị cho học sinh THCN
Chương 2: Thực nghiệm sư phạm việc rèn luyện kỹ năng tự học môn Chính trị cho học sinh trường Trung cấp Y – Dược Bắc Ninh
Chương 3: Yêu cầu và giải pháp rèn luyện kỹ năng tự học môn Chính trị cho học sinh trường Trung cấp Y – Dược Bắc Ninh trong giai đoạn hiện nay
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC RÈN LUYỆN
KỸ NĂNG TỰ HỌC MÔN CHÍNH TRỊ CHO HỌC SINH
1.1 Cơ sở lý luận về kỹ năng tự học và rèn luyện kỹ năng tự học cho học sinh các trường THCN
1.1.1 Một số vấn đề về tự học 1.1.1.1 Tự học và vai trò của việc tự học
Có nhiều quan điểm về tự học như:
Tự học là quá trình tự mình hoạt động để lĩnh hội tri thức khoa học và rèn luyện kỹ năng thực hành mà không có sự hướng dẫn trực tiếp từ giáo viên hoặc sự quản lý trực tiếp của cơ sở giáo dục Đây là phương pháp học tập chủ động, giúp người học phát triển khả năng tự lập, nâng cao trình độ và vận dụng kiến thức một cách linh hoạt Tự học thúc đẩy khả năng tự nghiên cứu, khám phá và xây dựng kiến thức một cách độc lập, góp phần nâng cao hiệu quả học tập và phát triển toàn diện năng lực cá nhân.
Tự học là hình thức tự đọc tài liệu, sách giáo khoa, nghe truyền hình, radio, và giao tiếp với các chuyên gia để nâng cao kiến thức Người tự học cần biết cách lựa chọn tài liệu phù hợp, xác định điểm chính và ghi nhớ nội dung một cách khoa học Đặc biệt, đối với học sinh, tự học còn bao gồm làm các bài tập chuyên môn, tham gia hoạt động lớp và nhóm để nâng cao kỹ năng và kiến thức.
Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương sáng về tự học, thể hiện qua chính cuộc đời của Người Các nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục và đào tạo đều nhấn mạnh rằng tự học là một trong những tư tưởng xuyên suốt của Người Người nhấn mạnh rằng "Về cách học, phải lấy tự học làm cốt," đồng thời dạy rằng muốn học suốt đời và làm việc hiệu quả thì phải tích cực tự học với mục đích rõ ràng, lao động nghiêm túc và có các điều kiện cần thiết để rèn luyện thực hành.
Giáo sư Viện sĩ Nguyễn Cảnh Toàn nhấn mạnh rằng, “Tự học là học với sự tự giác, tích cực và độc lập cao, đòi hỏi người học phải tự động não, suy nghĩ, sử dụng các năng lực trí tuệ như quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp, cùng với việc vận dụng cơ bắp và các phẩm chất của bản thân như trung thực, khách quan, ý chí tiến thủ, kiên trì, đam mê khoa học, biết biến khó khăn thành thuận lợi.” Ông cũng khẳng định rằng, trong quá trình học, luôn tồn tại yếu tố tự học, vì không ai có thể học hộ người khác, tự học là nhu cầu tất yếu của mỗi cá nhân và phù hợp với xu thế của thời đại.
Tự học là quá trình tự giác tìm tòi và học hỏi để nâng cao kiến thức mà không cần sự bắt buộc từ ai Người tự học hoàn toàn làm chủ quá trình học tập của riêng mình, xác định môn học và thời gian học phù hợp với nhu cầu Flexibility trong việc lựa chọn nội dung và thời gian học là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả tự học.
Tự học có những đặc điểm quan trọng như chú trọng đến cách học và tính tự giác, tích cực trong quá trình học tập Người tự học tự quyết định mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức học phù hợp với bản thân Đồng thời, họ tự lập kế hoạch, thực hiện và điều chỉnh quá trình học để đạt hiệu quả cao nhất.
Tự học được hiểu là quá trình mà người học tự quyết định mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức và phương tiện học tập Đây là hoạt động chủ động, tự giác, giúp học sinh nắm bắt kiến thức, kỹ năng và kỹ xảo một cách tích cực nhất Người học xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra, đánh giá và điều chỉnh quá trình học tập của chính mình với tinh thần tự giác cao độ Tự học không chỉ là quá trình tiếp thu kiến thức mà còn là hành trình phát triển năng lực tự chủ và sáng tạo của bản thân.
Vai trò của việc tự học
Việc khuyến khích học sinh - sinh viên tự học, tự nghiên cứu trong các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp đang là vấn đề được nhiều nhà giáo dục quan tâm Tự học đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao chất lượng đào tạo, giúp sinh viên làm quen với phương pháp học tập độc lập và sáng tạo Ở bậc trung học phổ thông, học sinh chủ yếu nắm vững kiến thức từ thầy cô Teaching, nhưng ở bậc cao hơn, tự học trở thành phương pháp chủ đạo để sinh viên tự hoàn thiện kiến thức và phát triển năng lực Các thầy cô chỉ đóng vai trò hướng dẫn, cung cấp kiến thức cơ bản, còn sinh viên phải chủ động sắp xếp thời gian, nghiên cứu tài liệu mở rộng mà không bị kiểm tra sát sao như trước Công tác tự học ngày càng được tăng cường, đòi hỏi sinh viên nỗ lực lớn để cập nhật kiến thức mới, tích lũy kinh nghiệm thực tiễn và nâng cao thành tích học tập Tự học với tư duy sáng tạo giúp sinh viên tiếp cận tri thức một cách sâu sắc và hiểu rõ bản chất của chân lý, đồng thời kích thích hoạt động trí tuệ qua việc giải quyết các vấn đề mới Nếu thiếu nỗ lực tự học, kết quả học tập sẽ không cao dù có điều kiện tốt như giáo trình hay giảng viên giỏi Việc tổ chức tự học hiệu quả không chỉ cung cấp kiến thức mới mà còn trang bị kỹ năng cần thiết cho sinh viên sau này, góp phần xây dựng đất nước và đảm bảo khả năng hoạt động thực tiễn của họ Chất lượng làm việc của sinh viên khi ra trường phụ thuộc lớn vào khả năng tự học, điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, yêu cầu con người toàn diện và sẵn sàng thích nghi với tiến bộ không ngừng của cuộc sống.
Tự học đóng vai trò quan trọng trong giáo dục và phát triển nhân cách của sinh viên, giúp họ rèn luyện thói quen độc lập suy nghĩ và giải quyết vấn đề trong cuộc sống cũng như nghề nghiệp Việc này góp phần nâng cao sự tự tin trong lựa chọn và định hướng tương lai của sinh viên Bên cạnh đó, tự học thúc đẩy đam mê học hỏi, khát vọng vươn tới thành công trong khoa học, cũng như hình thành ước mơ và hoài bão lớn lao Chính vì vậy, mỗi sinh viên cần xây dựng cho mình phương pháp tự học phù hợp để phát huy tối đa khả năng của bản thân.