Tiểu luận lịch sử đảng cộng sản việt nam

ĐỀ TÀI: ĐƯỜNG LỐI KHÁNG CHIẾN TOÀN QUỐC CHỐNG THỰC DÂN PHÁP CỦA ĐẢNG VÀ QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC THỰC HIỆN TỪ NĂM 1946 ĐẾN NĂM 1950. Mở đầu ............................................................................................................. 1 PHẦN 1: ĐƯỜNG LỐI KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP CỦA ĐẢNG ..................................................................................................... 3 1.1. Cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ (19121946) ................................ 3 1.1.1. Bối cảnh lịch sử cuối năm 1946 .......................................................... 3 1.1.2. Diễn biến các cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 ..... 5 1.2. Đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng........................................... 6 1.2.1. Các văn kiện hợp thành Đường lối kháng chiến .............................. 6 1.2.2. Nội dung đường lối kháng chiến của Đảng ...................................... 8 1.2.3. Ý nghĩa của lời kêu gọi và đường lối kháng chiến ......................... 10 PHẦN 2: QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC CHỈ ĐẠO CUỘC KHÁNG CHIẾN TỪ NĂM 1947 ĐẾN NĂM 1950 .................................................................. 11 2.1. Giai đoạn từ năm 1947 đến năm 1948 ........................................... 11 2.2. Giai đoạn từ năm 1948 đến năm 1950. .......................................... 13 KẾT LUẬN .................................................................................................... 16 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .....................................................

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI KHOA QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC

ĐỀ TÀI: ĐƯỜNG LỐI KHÁNG CHIẾN TOÀN QUỐC CHỐNG THỰC DÂN PHÁP CỦA ĐẢNG VÀ QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC THỰC HIỆN TỪ NĂM 1946 ĐẾN

NĂM 1950

BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN

Học phần: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

Mã phách:……….(Để trống)

Hà Nội – 2021

MỤC LỤC

Mở đầu 1

PHẦN 1: ĐƯỜNG LỐI KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP CỦA ĐẢNG 3

1.1 Cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ (19/12/1946) 3

1.1.1 Bối cảnh lịch sử cuối năm 1946 3

1.1.2 Diễn biến các cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 5

1.2 Đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng 6

1.2.1 Các văn kiện hợp thành Đường lối kháng chiến 6

1.2.2 Nội dung đường lối kháng chiến của Đảng 8

1.2.3 Ý nghĩa của lời kêu gọi và đường lối kháng chiến 10

PHẦN 2: QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC CHỈ ĐẠO CUỘC KHÁNG CHIẾN TỪ NĂM 1947 ĐẾN NĂM 1950 11

2.1 Giai đoạn từ năm 1947 đến năm 1948 11

2.2 Giai đoạn từ năm 1948 đến năm 1950 13

KẾT LUẬN 16

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 17

1

Mở đầu Nước ta trải qua mấy ngàn năm lịch sử, công cuộc dựng nước và giữ nước

đã hun đúc cho dân tộc ta những phẩm chất cao đẹp và những truyền thống vô cùng quý báu Trong đó yêu nước trở thành chuẩn mực đạo lý cao nhất và đứng đầu trong thang giá trị văn hóa tinh thần của dân tộc Lòng yêu nước đó có thể thấy được rõ từ thời đại Hùng Vương, Bà Trưng, Bà Triệu, Lê Lợi, Quang Trung… và đến thời đại của Hồ Chí Minh lòng yêu nước đó còn mãnh liệt hơn

Từ năm 1858, thực dân Pháp xâm lược và đã từng bước thiết lập chế độ thống trị rất tàn bạo và phản động của chủ nghĩa thực dân trên đất nước ta làm cho xã hội Việt Nam có nhiều biến đổi lớn “ từ chế độ phong kiến chuyển sang chế độ thuộc địa nửa phong kiến, mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc ta với đế quốc Pháp xâm lược và mâu thuẫn giữa nhân dân ta với bọn địa chủ, phong kiến tay sai” Cách mạng Việt Nam đứng trước sự bế tắc và khủng hoảng về đường lối cứu nước Ngay lúc đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra đi tìm đường cứu nước, Người nói: “ Muốn cứu nước giải phóng dân tộc, không có con đường nào khác là con đường cách mạng vô sản” Đảng ta đã lãnh đạo cuộc Tổng khởi nghĩa Cách mạng tháng tám năm 1945 với sau ba lần diễn tập của ba cao trào cách mạng lớn là cách mạng 1930-1931, 1936-1939, 1939-1945 Nắm được thời cơ, nhân dân Việt Nam ta đã đập tan xiềng xích nô lệ của chế độ thực dân và khai sinh

ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - kỷ nguyên độc lập, tự do, tiến lên Chủ nghĩa xã hội Nhưng vừa mới ra đời, nước ta đã gặp phải nhiều khó khăn, bị các nước đế quốc, các thế lực phản động cấu kết với nhau chống phá rất quyết liệt hòng tiêu diệt chính quyền cách mạng non trẻ của ta Bị bao vây bởi thù trong giặc ngoài, đất nước ta rơi vào tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, tổ quốc lâm nguy

Trước tình hình đó, Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vạch

ra những chủ trương, giải pháp đấu tranh Bất chấp nguyện vọng với lòng yêu

2

nước, yêu chuộng hòa bình của nhân dân ta, mặc dù chúng ta đã nhân nhượng, chúng ta càng nhân nhượng thực dân pháp càng lấn tới, vì chúng muốn cướp nước ta một lần nữa Ngay lúc đó, Ban Thường vụ Trung ương Đảng đã họp hội nghị mở rộng do Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì, đã quyết định chủ trương phát động cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp

Chính vì vậy, với đề tài “ Đường lối kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp của Đảng và quá trình tổ chức thực hiện từ năm 1946 đến năm 1950”,

em muốn trình bày rõ hơn về đường lối và quá trình kháng chiến chống Pháp -

kế tục và phát triển sự nghiệp cách mạng tháng 8 năm 1945 là đánh thực dân Pháp xâm lược, giành độc lập và thống nhất dân tộc

3

PHẦN 1: ĐƯỜNG LỐI KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP

CỦA ĐẢNG 1.1 Cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ (19/12/1946)

1.1.1 Bối cảnh lịch sử cuối năm 1946

Về âm mưu và hành động của Pháp, mặc dù nước ta đã kí Hiệp định Sơ

bộ ngày 6 - 3 - 1946 và bản Tạm ước 14 - 9 - 1946 nhưng thực dân Pháp vẫn tìm cách phá hoại, nhằm tiến hành cuộc chiến tranh xâm lược nước ta một lần nữa Thực dân Pháp chủ trương “dùng biện pháp quân sự để giải quyết mối quan hệ Việt - Pháp”; Bộ chỉ huy quân đội Pháp ở Việt Nam tỏ rõ thái độ bội ước, tiếp tục đẩy mạnh tăng cường bình định ở các tỉnh Nam Bộ, xúc tiến tái lập Nam Kỳ tự trị; thực dân Pháp gây hấn khiêu khích, xung đột quân sự, lấn chiếm nhiều vị trí ở Bắc Bộ Việt Nam và đặt lại nền thống trị ở Campuchia và Lào với âm mưu chia rẽ ba nước Đông Dương; thực dân Pháp còn âm mưu thực hiện tấn công vũ trang, gửi tối hậu thư và đơn phương cắt đứt quan hệ với Việt Nam Cụ thể, cuối tháng 11 - 1946, thực dân Pháp mở cuộc tấn công vũ trang đánh chiếm Hải Phòng, Lạng Sơn, tiếp đó chiếm đóng trái phép ở Đà Nẵng, Hải Dương, tấn công vào các vùng tự do của ta ở Nam Trung Bộ và Nam Bộ, hậu thuẫn cho lực lượng phản động xúc tiến thành lập cái gọi là “Chính phủ Cộng hòa Nam Kỳ” và triệu tập Hội nghị Liên bang Đông Dương Ngày 16 và

17 - 12 - 1946, quân đội Pháp tiếp tục ngang nhiên tấn công đánh chiếm trụ sở

Bộ Tài chính, Bộ Giao thông công chính của ta và bắn đại bác gây ra vụ thảm sát đồng bào Hà Nội ở phố Yên Ninh và Hàng Bún Trắng trợn hơn, đến ngày

18 - 12 - 1946, đại diện Pháp ở Hà Nội đơn phương tuyên bố cắt đứt mọi liên

hệ với Chính phủ Việt Nam và đưa liên tiếp ba tối hậu thư đòi phía Việt Nam

ta phải giải giáp, giải tán lực lượng tự vệ chiến đấu, đòi độc quyền thực thi nhiệm vụ kiểm soát, giữ gìn an ninh, trật tự ở Hà Nội Nếu yêu cầu này không được chấp nhận thì chậm nhất vào ngày 20 - 12 - 1946, quân Pháp sẽ chuyển sang hành động

4

Về phía Việt Nam, Đảng, Chính phủ, quân đội và nhân dân Việt Nam nghiêm túc thực hiện những điều đã kí kết, tiếp tục kìm chế, kiên trì thực hiện chủ trương hòa hoãn và bày tỏ thiện chí hòa bình, nhân nhượng nhằm tìm kiếm con đường hòa bình bảo vệ, giữ vững nền độc lập, tự do; tìm cách ngăn chặn một cuộc chiến tranh nổ ra quá sớm và không cân sức với pháp; đồng thời tích cực ngoại giao với Chính phủ Pháp, cố gắng cứu vãn mối quan hệ Việt - Pháp đang ngày càng xấu đi nhưng không thành công sau nhiều lần Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện văn, thư từ cho Chính phủ Pháp Đến ngày 19 - 12 - 1946, thiện chí hòa bình của Chính phủ và nhân dân Việt Nam đã bị thực dân Pháp thẳng thừng cự tuyệt Với thái độ và hành động trên, Đảng và nhân dân ta chỉ có một con đường duy nhất là quyết tâm cầm súng đứng lên chống lại thực dân Pháp xâm lược để bảo vệ nền độc, tự do và chính quyền cách mạng, bảo vệ những thành quả mà Cách mạng Tháng Tám vừa giành được Cụ thể, ngày 12 - 12 -

1946, Trung ương Đảng đã ra Chỉ thị Toàn dân kháng chiến Ngày 18 và 19 -

12 - 1946, Hội nghị bất thường mở rộng Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương họp tại làng Vạn Phúc, Hà Đông ( nay thuộc quận Hà Đông, thành phố Hà Nội) dưới sự chủ tọa của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã quyết định phát động toàn dân, toàn quốc tiến hành cuộc kháng chiến xâm lược Pháp với tinh thần “ thà hy sinh tất cả chứ không chịu mất nước, không chịu làm nô lệ” Đến 19 - 12 - 1946, thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến, khẳng định lòng quyết tâm của nhân dân ta quyết kháng chiến đến cùng để bảo vệ nền độc lập, tự do Bắt đầu

từ 20 giờ ngày 19 - 12 - 1946, quân dân Hà Nội và các đô thị từ phía Bắc vĩ tuyến 16 trở ra đã đồng loạt nổ súng, cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ

5

1.1.2 Diễn biến các cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16

Trưa ngày 19 - 12 - 1946, Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương đã chỉ thị cho các mặt trận trong cả nước “ Chỉ trong vòng 24 giờ là cùng, giặc Pháp sẽ nổ súng Tất cả hãy sẵn sàng !”

Tại Hà Nội, lúc 20 giờ 3 phút, pháo đài Láng bắn loạt đại bác đầu tiên vào thành Hà Nội, công nhân nhà máy điện Yên Phụ (Hà Nội) phá máy, cả thành phố cắt điện, báo hiệu cuộc kháng chiến toàn quốc bắt đầu Vệ quốc quân, công

an xưng phong, tự vệ chiến đấu đồng loạt tiến công các vị trí quân Pháp trong thành phố Nhân dân đã khiêng bàn ghế, giường tủ, kiện hàng, hạ cây cối… làm thành những chướng ngại vật hoặc chiến lũy chiến đấu

Từ ngày 19 - 12 đến ngày 29 - 12 - 1946, nhiều cuộc chiến đấu ác liệt đã diễn ra ở nội thành Nhiều trận đánh ác liệt, giằng co, quyết tử, một mất một còn giữa ta và thực dân Pháp, như ở Bắc Bộ phủ, nhà Bưu điện Bờ Hồ, đầu cầu Long Biên, sân bay Bạch Mai, ga Hàng Cỏ, ở các phố Khâm Thiên, Hàng Đậu, Hàng Bông, Hàng Da, Hàng Trống Từ ngày 30 - 12 - 1946, địch phản công,

ta phải thu hẹp phạm vi chiến đấu, chuyển lực lượng về Liên khu I ( thuộc quận

Ba Đình và phía Bắc quận Hoàn Kiếm ngày nay) Quân dân ta đã đánh gần 40 trận, loại khỏi vòng chiến đấu hàng trăm tên địch, đánh tiêu hao sinh lực địch, bảo toàn lực lượng chiến đấu thành một Trung đoàn chính quy mang tên “ Trung đoàn Thủ đô” Những cuộc chiến đấu ác liệt tiếp tục diễn ra ở khu chợ Đồng Xuân, ở rạp hát Olympia (nay là rạp Hồng Hà)

Ngày 17 - 2 - 1947, Trung đoàn Thủ đô thực hiện rút quân vượt khỏi vòng vây của địch, ra căn cứ hậu phương an toàn Trong 60 ngày đêm chiến đấu, quân và dân Hà Nội đã chiến đấu gần 200 trận, diệt và làm bị thương hàng nghìn tên địch, phá hủy hàng chục xe cơ giới, 5 máy bay… bảo vệ an toàn các

cơ quan đầu não, lãnh đạo của Trung ương và nhân dân rút ra ngoại thành; hoàn

6

thành nhiệm vụ giam chân địch trong thành phố, bước đầu làm thất bại kế hoạch đánh nhanh thắng nhanh của thực dân Pháp

Cùng với thủ đô Hà Nội, quân dân ta tại các đô thị khác ở phía Bắc vĩ tuyến 16 cũng đã đứng lên, mở đầu kháng chiến toàn quốc chống Pháp Ở Nam Định, quân dân ta bao vây địch từ ngày 19 - 12 - 1946 đến ngày 12 - 3 - 1947

Ở thành phố Vinh, ngay từ đầu cuộc chiến đấu, quân dân ta đã buộc địch đầu hàng Ở thành phố Huế và Đà Nẵng, trong 50 ngày đêm, quân dân ta bao vây, tiến công địch, cô lập sân bay và đánh lui nhiều đợt tiến công phán vây của địch Cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 đã tạo điều kiện cho cả nước chuyển vào cuộc kháng chiến lâu dài

Phối hợp với cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16, quân dân

ta ở các tỉnh Nam Bộ và Nam Trung Bộ đẩy mạnh chiến tranh du kích, chặn đánh địch trên các tuyến giao thông, phá cơ sở hậu cần của chúng

Trong “60 ngày đêm chiến đấu” mở đầu Toàn quốc kháng chiến của quân dân Hà Nội kết thúc thắng lợi, có ý nghĩa cho việc góp phần quan trọng bảo vệ

cơ quan Trung ương, Chính phủ, các đoàn thể và các cơ quan của thành phố rút lên Chiến khu an toàn, làm thất bại hoàn toàn âm mưu chiến lược đánh nhanh, thắng nhanh của thực dân Pháp Cuộc chiến đấu dũng cảm, kiên cường, mưu trí của quân - dân thủ đô Hà Nội là bức tranh hoành tráng khắc họa đậm nét cuộc chiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện của thủ đô Hà Nội Đồng thời, thể hiện rõ chủ chương đường lối kháng chiến của Đảng hoàn toàn đúng đắn 1.2 Đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng

1.2.1 Các văn kiện hợp thành Đường lối kháng chiến

Để đưa kháng chiến đến thắng lợi, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kịp thời vạch ra đường lối kháng chiến Đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng ta được hình thành, bổ sung, phát triển qua thực tiễn cách mạng Việt Nam trong những năm 1945 đến 1947, được thể hiện tập trung trong ba văn kiện lớn

7

được soạn thảo và công bố ngay trước và sau ngày cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ, đó là:

Thứ nhất là văn kiện “ Chỉ thị Toàn dân kháng chiến” của Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra chỉ thị vào ngày 12 - 12 - 1946 Văn kiện này đóng vai trò bước đầu hình thành đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân

ta, vì nó được diễn ra đầu tiên vào ngày 18 và 19 - 12 - 1946 Chỉ thị chỉ rõ mục đích của cuộc kháng chiến là đánh thực dân Pháp xâm lược, giành thống nhất

và độc lập cho Tổ quốc Nêu lên tính chất cuộc kháng chiến là lâu dài và toàn diện với chính sách của kháng chiến là liên hiệp với nhân dân Pháp, chống thực dân Pháp xâm lược; đoàn kết với Campuchia và Lào; thân thiện với các dân tộc yêu chuộng tự do hòa bình trên thế giới; đoàn kết chặt chẽ toàn dân, bảo vệ dân

và được lòng dân Chỉ thị Toàn dân kháng chiến là một trong những văn kiện mang tính chất cương lĩnh của Đảng trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược

Thứ hai là “ Lời kêu gọi toàn dân kháng chiến” (19 - 12 - 1946) của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Người viết:

“…Hỡi đồng bào! Chúng ta phải đứng lên!

Bất kì đàn ông, đàn bà, bất kì người già, người trẻ, không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu lấy tổ quốc

Ai có súng dùng súng Ai có gươm dùng gươm Không có gươm thì dùng quốc, xuổng, gậy gộc Ai cũng phải ra sức chống thực dân Pháp cứu nước

… Dù phải gian lao kháng chiến, nhưng với một lòng kiên quyết hi sinh, thì thắng lợi nhất định về dân tộc ta !”

Trong lời kêu gọi này, Người vạch rõ nguyên nhân gây ra cuộc chiến tranh này là do chính sách xâm lược của thực dân pháp, nêu lên tinh thần bất khuất, lòng quyết tâm sắt đá chiến đấu của nhân dân ta để bảo vệ chủ quyền thiêng

8

liêng của dân tộc, khẳng định niềm tin tất thắng của cuộc kháng chiến Lời kêu gọi đó đã phác họa ra những nét cơ bản về đường lối chiến tranh nhân dân và được Đảng ta phát triển hoàn chỉnh thành đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, lâu dài, dựa vào sức mình là chính

Thứ ba là tác phẩm “Kháng chiến nhất định thắng lợi” (9 - 1947) của Tổng Bí thư Trường Chinh Tác phẩm trình bày rõ cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam là cuộc chiến tranh tự vệ, chiến tranh giải phóng, chiến tranh chính nghĩa, là “một cuộc chiến tranh tiến bộ vì tự do độc lập, dân chủ và hòa bình” Tổng Bí thư vạch rõ kẻ thù chính của nhân dân ta là thực dân Pháp xâm lược, còn nhân dân Pháp là bạn của ta Mục đích cuộc kháng chiến của nhân dân ta là độc lập và thống nhất thật sự, để đạt được mục đích đó, quân dân ta phải đạt được ba mục tiêu về quân sự: tiêu diệt sinh lực địch trên đất ta, đè bẹp

ý chí xâm lược của địch, lấy lại toàn bộ đất nước Tổng Bí thư Trường Chinh còn chỉ rõ, cuộc kháng chiến của nhân dân ta nhất định thắng lợi nếu Đảng ta nắm vững chủ nghĩa Mác- Lênin và bám chắc lấy quần chúng nhân dân, phát huy khả năng của toàn dân

Chỉ thị Toàn dân kháng chiến, Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến và tác phẩm Kháng chiến nhất định thắng lợi là những văn kiện lịch sử quan trọng về đường lối kháng chiến, nêu rõ tính chất, mục đích, nội dung và phương châm kháng chiến chống thực dân Pháp Ngoài ra , đường lối kháng chiến của Đảng

ta còn được thể hiện nhiều trong các văn kiện khác như: Chỉ thị Kháng chiến kiến quốc (25 - 11 - 1945), Chỉ thị Tình hình và chủ trương (3 - 3 - 1946), Chỉ thị Hòa để tiến (9 - 3 - 1946)…

1.2.2 Nội dung đường lối kháng chiến của Đảng

Đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng được thể hiện thông qua các văn kiện: Chỉ thị Toàn dân kháng chiến của Ban Thường vụ Trung ương Đảng (12 - 12 - 1946), Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh