MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU 4 NỘI DUNG 6 Chương 1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THỜI CƠ 6 1.1. Khái niệm thời cơ 6 1.2. Vai trò của thời cơ 6 Chương 2. VẤN ĐỀ THỜI CƠ TRONG CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 6 2.1. Bối cảnh lịch sử của cuộc cách mạng tháng Tám 6 2.1.1. Bối cảnh lịch sử thế giới 6 2.1.2. Bối cảnh lịch sử trong nước 7 2.2. Thời cơ trong Cách mạng tháng Tám năm 1945 8 2.2.1. Xác định thời cơ trong Cách mạng 8 2.2.2. Nhận xét nghệ thuật nắm bắt thời cơ của Đảng 13 2.2.3. Kết quả đạt được 14 2.2.4. Bài học rút ra từ thời cơ cách mạng tháng Tám 15 Chương 3. LIÊN HỆ BÀI HỌC VỀ THỜI CƠ CỦA CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP VÀ PHÁT TRIỂN HIỆN NAY 17 3.1. Bối cảnh hiện nay 17 3.1.1. Cơ hội 17 3.1.2. Thách thức 19 3.2. Bài học về lựa chọn và nắm bắt thời cơ cho sự phát triển của đất nước hiện nay 20 3.3. Liên hệ vai trò của thành niên trong quá trình vận dụng bài học thời cơ đối với quá trình đổi mới và hội nhập hiện nay: 22 3.3.1. Thời cơ và thách thức đối với thanh niên hiện nay: 22 3.3.2. Trách nhiệm của Thanh niên : 24 KẾT LUẬN 26 2 TÀI LIỆU THAM KHẢO 28 3 LỜI MỞ ĐẦU Việt Nam là một đất nước có vị trí địa lý thuận lợi cùng nguồn tài nguyên thiên nhiên, khoáng sản dồi dào, nhân công rẻ… Những yếu tố trên đã khiến Việt Nam trở thành một “miếng mồi” béo bở lúc bấy giờ. Trong quá trình xâm chiếm, mở rộng hệ thống thuộc địa, các nước tư bản chắc hẳn không thể bỏ qua Việt Nam. Năm 1958, tại bán đảo Sơn Trà, thực dân Pháp nổ súng xâm lược nước ta. Bên cạnh đó, triều đình nhà Nguyễn kí Hiệp ước Patơnốt biến nước ta thành thuộc địa của Pháp. Dưới sự đàn áp, thống trị, bóc lột nặng nề, nhân dân phải sống trong đau khổ, lầm than. Sự ra đời của Đảng vào ngày 321930 là một cột mốc quan trọng đánh dấu bước ngoặt lịch sử của cách mạng Việt Nam. Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là kết quả của sự chuẩn bị đầy đủ về chính trị, tư tưởng, tổ chức. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo học thuyết MácLênin đưa ra đường lối chiến lược và sách lược cho cách mạng Việt Nam. Việc Đảng ra đời và xác lập vai trò lãnh đạo là điều tất yếu, khách quan, phù hợp với xu hướng của thời đại. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, dân tộc ta đã giành được hết thắng lợi này đến thắng lợi khác. Cách mạng tháng Tám năm 1945 là tiêu biểu cho một trong những chiến thắng lẫy lừng đó. Cách mạng tháng 8 mang ý nghĩa vô cùng lớn lao, là mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc bởi nó đã phá tan hai tầng xiềng xích nô lệ của thực dân Pháp và phát xít Nhật, đồng thời lật đổ chế độ phong kiến đã “giam giữ” nước ta gần ngàn năm, lập ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, mở ra một kỷ nguyên mới: kỷ nguyên độc lập gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Có rất nhiều yếu tố hội tụ để đem đến chiến thắng oanh liệt này tuy nhiên có thể nói rằng vấn đề thời cơ là một trong những nhân tố hàng đầu quyết định sự thắng lợi của Cách mạng tháng Tám. Nhận xét về thời cơ, Tổng Bí thư Trường Chinh đã từng nói: “Mau lẹ, kịp thời, nổ ra đúng lúc phải nổ, đó là một ưu điểm nữa của Cách mạng tháng Tám”. Cho đến ngày nay, thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 vẫn để lại những bài học kinh nghiệm quý báu, mang ý nghĩa lớn lao trong thời đại 4 ngày nay. Để có thể tìm hiểu rõ hơn về nghệ thuật chớp thời cơ tài tình này để từ đó đưa ra bài học ứng dụng vào công cuộc, nhóm tác giả xin được nghiên cứu đề tài: “Vấn đề thời cơ trong Cách mạng tháng Tám năm 1945 và sự vận dụng vào quá trình xây dựng và phát triển đất nước hiện nay”. Theo đó, tiểu luận này là báo cáo kết quả nghiên cứu với cấu trúc sau. Ngoài lời mở đầu, kết luận, mục lục và phần tài liệu tham khảo, nội dung tiểu luận gồm 3 chương: Chương 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THỜI CƠ Chương 2: VẤN ĐỀ THỜI CƠ TRONG CÁCH MẠNG THÁNG TÁM Chương 3: LIÊN HỆ BÀI HỌC VỀ THỜI CƠ CỦA CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP VÀ PHÁT TRIỂN HIỆN NAY 5 NỘI DUNG Chương 1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THỜI CƠ 1.1. Khái niệm thời cơ Thời cơ có thể hiểu theo nghĩa chung nhất là thời gian, điều kiện, hoàn cảnh chủ quan, khách quan thuận lợi để tiến hành thắng lợi một việc gì đó. Thời cơ là một vấn đề có tầm quan trọng đặc biệt trong nghệ thuật chỉ đạo cách mạng của Đảng. Thời cơ có thể do thực lực cách mạng trong nước tạo ra, cũng có thể do hoàn cảnh bên ngoài đưa lại, song theo quan điểm của Đảng, nhân tố chủ quan là quyết định và phải chuẩn bị sẵn sàng cho thời cơ. Như vậy, muốn có thời cơ thì phải biết tạo ra thời cơ, thúc đẩy thời cơ và khi thời cơ đến thì phải chớp lấy thời cơ, không được bỏ lỡ. Việc xác định chính xác thời cơ, thúc đẩy và chớp thời cơ không chỉ là khoa học, mà còn là nghệ thuật cách mạng. Cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền Tháng Tám 1945 là một minh chứng sinh động về sự nhạy bén trong nhận định và chỉ đạo chớp thời cơ khởi nghĩa của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh. 1.2. Vai trò của thời cơ Thời cơ xuất hiện trong một thời điểm nhất định sẽ tạo lên những cơ hội để phát huy sức mạnh. Trong chiến tranh, vấn đề thời cơ đóng một vai trò vô cùng quan trọng, quyết định sự thành bại của cá nhân, tập thể thậm chí cả dân tộc. Việc biết nắm bắt thời cơ tạo lên lợi thế, bên nào nắm được thời cơ sẽ giành thắng lợi. Chương 2. VẤN ĐỀ THỜI CƠ TRONG CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 2.1. Bối cảnh lịch sử của cuộc cách mạng tháng Tám 2.1.1. Bối cảnh lịch sử thế giới Đầu năm 1945, chiến tranh thế giới lần thứ hai bước vào giai đoạn kết thúc. Ngày 1581945, Nhật đầu hàng Liên Xô và các nước đồng minh không điều kiện. Sự sụp đổ của Chính phủ Nhật đã đẩy quân Nhật ở Đông Dương vào tình thế tuyệt vọng, hoang mang đến đỉnh điểm. Đêm 931945, Nhật đảo chính Pháp độc chiếm Đông Dương. 6 Ngày 951945, quân Đức đầu hàng không điều kiện, chiến tranh kết thúc ởChâu Âu. Ngày 881945, Hồng quân Liên Xô tiến công như vũ bão tiêu diệt quân đội Nhật. Trước đó, nhằm gây sức ép với Chính phủ Nhật và phô trương sức mạnh vũ khí hạt nhân, trong hai ngày 6 và 981945, Mỹ đã ném hai quả bom nguyên tử xuống hai thành phố của Nhật là Hiroshima và Nagasaki làm hàng chục vạn người chết và để lại những hậu quả nặng nề kéo dài. Ngày 1481945, phát xít Nhật đầu hàng đồng minh, chiến tranh thế giới lần thứ hai chấm dứt. Theo kế hoạch của một số nước Đồng minh, ngay khi phát xít Nhật sụp đổ, quân đội Anh và Tưởng sẽ vào Đông Dương để tiêu diệt quân đội Nhật. Trong khi đó, thực dân Pháp dựa vào Đồng minh để củng cố sự cai trị của mình; đế quốc Hoa Kỳ đứng sau những lực lượng chống đối cũng muốn can dự vào Đông Dương. Những phần tử cực đoan, bảo thủ trong chính quyền tay sai Nhật đang âm mưu đổi chủ để chống đối lại việt minh.. 2.1.2. Bối cảnh lịch sử trong nước Phong trào cách mạng đến giai đoạn cao điểm: Ngày 931945, phát xít Nhật mở một cuộc đảo chính đánh bay Pháp. Trong đêm đó, Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương mở rộng quyết định phát động một cao trào cách mạng tạo tiền đề tiến hành khởi nghĩa, đổi mới nhiều hình thức tuyên truyền, cổ động, tổ chức và đấu tranh chính trị thích hợp. Ngày 1231945, Ban thường vụ Trung ương Đảng ra chỉ thị “Nhật Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” Nội dung chỉ thị: Chỉ thị nhận định cuộc đảo chính đã tạo ra cuộc khủng hoảng chính trị sâu sắc nhưng điều kiện của cuộc khởi nghĩa chưa chín muồi. Xác định đế quốc Nhật hiện là kẻ thù chính và duy nhất của nhân dân Đông Dương. Khẩu hiệu đánh đuổi phát xít Pháp Nhật được thay bằng đánh đuổi phát xít Nhật. Tháng 41945, Trung ương triệu tập Hội nghị quân sự cách mạng Bắc Kỳ, quyết định nhiều vấn đề quan trọng, thống nhất các lực lượng vũ trang thành Việt Nam giải phóng quân. Ngày 1641945, Tổng bộ Việt Minh ra Chỉ thị tổ 7 chức các Ủy ban Dân tộc giải phóng các cấp và chuẩn bị thành lập Ủy ban giải phóng dân tộc Việt Nam hay được gọi là Chính phủ lâm thời cách mạng Việt Nam. Tháng 51945, Hồ chủ tịch từ Cao Bằng về Tuyên Quang, chọn Tân Trào làm căn cứ địa cách mạng. Vào ngày 141581945 diễn ra Hội nghị toàn quốc của Đảng tại thời điểm lịch sử phong trào cách mạng của toàn dân ta diễn ra cao điểm trong cả nước và cũng là thời điểm phát xít Nhật đầu hàng vô điều kiện. Hội nghị tiếp tục thông qua 10 chính sách lớn của Việt Minh như lệnh tổng khởi nghĩa, quyết định Quốc Kỳ nền đỏ sao vàng, chọn bài “Tiến quân ca” làm Quốc ca và bầu Uỷ ban giải phóng Trung ương, Chính phủ lâm thời do đồng chí Hồ Chí Minh làm Chủ tịch. Nhận thấy đây có lẽ là cơ hội chín muồi nhất để toàn dân đồng lòng đứng lên đấu tranh giành lại độc lập cho dân tộc Việt. Quyết định được Hội nghị đưa ra là Đảng cần phải nắm thời cơ kịp thời, nhanh nhạy; khẩn trương phát động và lãnh đạo toàn dân tổng khởi nghĩa giành chính quyền và giành thắng lợi trước khi quân đồng minh vào Đông Dương. Đêm 1381945, Lệnh khởi nghĩa (quân lệnh số 1 của Uỷ ban khởi nghĩa) được ban bố: Chúng ta phải hành động cho nhanh, với tinh thần vô cùng quả cảm, vô cùng thận trọng Cuộc thắng lợi hoàn toàn sẽ thuộc về ta. Cũng ở thời điểm lịch sử đó, Hồ Chí Minh có thư kêu gọi tổng khởi nghĩa nêu rõ: “Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc đã đến. Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”. Ngày 291945, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc bản Tuyên ngôn độc lập, tuyên bố với quốc dân đồng bào và toàn thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. 2.2. Thời cơ trong Cách mạng tháng Tám năm 1945 2.2.1. Xác định thời cơ trong Cách mạng Soi rọi vào thực tiễn cách mạng Việt Nam, tháng 91939, khi Chiến tranh thế giới thứ II nổ ra và lan rộng khắp châu Âu, tình hình thế giới và phong trào cách mạng trong nước có những chuyển biến mau lẹ. Tháng 111939, Đảng ta đã họp Hội nghị Trung ương 6 và đưa ra những nhận định hết sức quan trọng về tình thế cách mạng, trên cơ sở đó kịp thời chỉ đạo chuyển hướng chiến lược 8 cách mạng. Hội nghị Trung ương 6 đã phân tích sâu sắc tình hình thế giới và tính chất chiến tranh trong giai đoạn đầu là đế quốc chiến tranh; dự báo khả năng phát xít sẽ chuyển sang tiến công Liên Xô do đó chiến tranh đã thay đổi về tính chất, dự báo tiền đồ cách mạng thế giới là rất sáng lạn. Tháng 111940, Hội nghị Trung ương 7 được tổ chức tại Đình Bảng (Bắc Ninh) để đánh giá tình hình và đề ra nhiệm vụ mới. Trên cơ sở phân tích sâu sắc về tình hình chính trị thế giới và những tác động, ảnh hưởng của cuộc Chiến tranh thế giới thứ II đối với cách mạng Việt Nam, Hội nghị nhận định thời cơ của cách mạng Việt Nam đang đến gần: “Một cao trào cách mạng nhất định sẽ nổi dậy. Đảng phải chuẩn bị để gánh lấy cái sứ mệnh thiêng liêng: lãnh đạo cho các dân tộc bị áp bức Đông Dương võ trang bạo động giành lấy quyền tự do độc lập”. Đảng ta xác định nhiệm vụ chủ yếu thời kỳ này là tích cực xây dựng lực lượng, chờ thời cơ. Sau khi chiến tranh thế giới lần thứ hai bùng nổ, tháng 5 năm 1941, căn cứ vào những dự đoán ban đầu của tình hình cách mạng cả trong nước và thế giới, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 8 đã có nhận định: Nếu Liên Xô thắng trận và Trung Quốc cũng tiến hành phản công phát xít Nhật thì đây sẽ là những điều kiện vô cùng thuận lợi để Đảng ta xây dựng được lực lượng đông đảo tiến tới khởi nghĩa rộng lớn. Ngày 931945, phát xít Nhật đảo chính quân Pháp. Lúc này, Ban Thường vụ Trung ương Đảng đang họp và nhanh chóng đưa ra những nhận định về thời cơ khởi nghĩa đang đến rất gần: “những cơ hội tốt đang giúp cho những điều kiện khởi nghĩa mau chín muồi”; và ra Chỉ thị: “Nhật Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”. Đảng quyết định phát động cao trào kháng Nhật cứu nước. Đến tháng 71945, phát xít Đức, Ý đã thất bại trên chiến trường châu Âu. Ởchâu Á, phát xít Nhật đang trên đường thảm bại. Đảng ta khẳng định tình thế cách mạng đã xuất hiện, đây là cơ hội giải phóng dân tộc nghìn năm có một: “Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc ta đã đến. Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THỜI CƠ
Khái niệm thời cơ
Thời cơ là thời gian, điều kiện, hoàn cảnh thuận lợi để thực hiện thắng lợi một việc gì đó, đóng vai trò quan trọng trong nghệ thuật chỉ đạo cách mạng của Đảng Nhân tố chủ quan, như sự chuẩn bị kỹ lưỡng và nhận định chính xác, quyết định sự thành công của thời cơ, trong khi thực lực cách mạng và hoàn cảnh bên ngoài cũng góp phần tạo ra cơ hội Đảng nhấn mạnh rằng muốn có thời cơ cần biết tạo ra, thúc đẩy và chớp lấy thời cơ một cách nhạy bén và chính xác, đồng thời coi đó là sự phối hợp giữa khoa học và nghệ thuật cách mạng Cuộc tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 là minh chứng sinh động cho khả năng nhận định và chỉ đạo thời cơ xuất sắc của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh để giành chính quyền.
Vai trò của thời cơ
Thời cơ xuất hiện tại thời điểm thích hợp sẽ tạo ra cơ hội để phát huy sức mạnh và đạt được thành công Trong chiến tranh, việc nắm bắt thời cơ đóng vai trò quyết định đến thắng bại của cá nhân, tập thể và cả dân tộc Người biết tận dụng thời cơ sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh, từ đó dành chiến thắng trước đối thủ.
VẤN ĐỀ THỜI CƠ TRONG CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 6 2.1 Bối cảnh lịch sử của cuộc cách mạng tháng Tám
Bối cảnh lịch sử thế giới
Vào đầu năm 1945, chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn kết thúc, với Nhật Bản đầu hàng Liên Xô và các đồng minh không điều kiện vào ngày 15/8/1945 Sự sụp đổ của Chính phủ Nhật dẫn đến tình trạng tuyệt vọng và hoang mang tột độ của quân Nhật tại Đông Dương Trước đó, vào đêm 9/3/1945, Nhật Bản đã tiến hành đảo chính Pháp, độc chiếm Đông Dương, gây ảnh hưởng lớn đến cuộc chiến tranh tại khu vực này.
Ngày 9/5/1945, quân Đức đầu hàng không điều kiện, chiến tranh kết thúc ởChâu Âu Ngày 8/8/1945, Hồng quân Liên Xô tiến công như vũ bão tiêu diệt quân đội Nhật Trước đó, nhằm gây sức ép với Chính phủ Nhật và phô trương sức mạnh vũ khí hạt nhân, trong hai ngày 6 và 9/8/1945, Mỹ đã ném hai quả bom nguyên tử xuống hai thành phố của Nhật là Hiroshima và Nagasaki làm hàng chục vạn người chết và để lại những hậu quả nặng nề kéo dài.
Ngày 14/8/1945, Nhật Bản đầu hàng đồng minh, chấm dứt chiến tranh thế giới thứ hai, mở ra thời kỳ lịch sử mới Theo kế hoạch của các nước Đồng minh, quân Anh và Tưởng Giới Thạch sẽ tiến vào Đông Dương để tiêu diệt quân đội Nhật Bản ngay sau khi Nhật thất bại Trong khi đó, thực dân Pháp dựa vào sự hỗ trợ của Đồng minh để củng cố quyền cai trị ở Đông Dương, trong bối cảnh Mỹ và các lực lượng chống đối đều muốn can thiệp để giành quyền kiểm soát khu vực Những phần tử cực đoan, bảo thủ trong chính quyền thân Nhật đang âm thầm âm mưu đổi chủ, nhằm chống lại Chính phủ Việt Minh và duy trì quyền lợi cũ.
Bối cảnh lịch sử trong nước
Phong trào cách mạng đến giai đoạn cao điểm:
Ngày 9/3/1945, phát xít Nhật mở một cuộc đảo chính đánh bay Pháp. Trong đêm đó, Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương mở rộng quyết định phát động một cao trào cách mạng tạo tiền đề tiến hành khởi nghĩa, đổi mới nhiều hình thức tuyên truyền, cổ động, tổ chức và đấu tranh chính trị thích hợp. Ngày 12/3/1945, Ban thường vụ Trung ương Đảng ra chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”
Chỉ thị nhận định cuộc đảo chính đã tạo ra cuộc khủng hoảng chính trị sâu sắc nhưng điều kiện của cuộc khởi nghĩa chưa chín muồi.
Trong thời kỳ đấu tranh giành độc lập của nhân dân Đông Dương, Nhật Bản đã trở thành kẻ thù chính và duy nhất Khẩu hiệu "đánh đuổi phát xít Pháp - Nhật" đã được thay thế bằng "đánh đuổi phát xít Nhật", thể hiện rõ tinh thần chống lại sự xâm lược của đế quốc Nhật Bản để hướng tới độc lập và tự do cho đất nước.
Vào tháng 4/1945, Trung ương triệu tập Hội nghị quân sự cách mạng Bắc Kỳ để thống nhất các lực lượng vũ trang thành Việt Nam giải phóng quân và quyết định các vấn đề quan trọng của phong trào cách mạng Ngày 16/4/1945, Tổng bộ Việt Minh ra Chỉ thị tổ chức các Ủy ban Dân tộc giải phóng và chuẩn bị thành lập Ủy ban Giải phóng dân tộc Việt Nam, hay còn gọi là Chính phủ lâm thời cách mạng Việt Nam Tháng 5/1945, Hồ Chí Minh từ Cao Bằng về Tuyên Quang, chọn Tân Trào làm căn cứ địa cách mạng, chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa Vào ngày 14-15/8/1945, Hội nghị toàn quốc của Đảng diễn ra đúng thời điểm cao trào cách mạng và Nhật Bản đầu hàng vô điều kiện, mở ra bước ngoặt lịch sử cho Việt Nam Hội nghị đã thông qua 10 chính sách lớn của Việt Minh, bao gồm lệnh tổng khởi nghĩa, quyết định Quốc kỳ nền đỏ sao vàng, chọn bài “Tiến quân ca” làm Quốc ca, và bầu Uỷ ban Giải phóng Trung ương cùng Chính phủ lâm thời do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch Nhận thấy thời cơ chín muồi để toàn dân đứng lên đấu tranh giành độc lập, hội nghị quyết định đảng cần nắm bắt thời điểm nhanh chóng, phát động và lãnh đạo tổng khởi nghĩa để giành chính quyền trước khi quân đồng minh vào Đông Dương Đêm 13/8/1945, Lệnh khởi nghĩa được ban bố, nhấn mạnh tinh thần hành động nhanh, quả cảm và cẩn trọng để chiến thắng hoàn toàn đang nằm trong tầm tay Cùng thời điểm, Hồ Chí Minh gửi thư kêu gọi toàn dân đứng dậy, tự giải phóng dân tộc trong giờ phút quyết định của vận mệnh quốc gia.
Vào ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đại diện Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Sự kiện này đánh dấu ngày độc lập của đất nước, mở ra một chương mới trong lịch sử Việt Nam Tuyên ngôn thể hiện quyết tâm của dân tộc Việt Nam đấu tranh giành tự do, độc lập và chủ quyền quốc gia Ngày lễ trọng đại này không chỉ là ngày quốc khánh của Việt Nam mà còn là biểu tượng của tinh thần cách mạng và ý chí kiên cường của nhân dân.
Thời cơ trong Cách mạng tháng Tám năm 1945
2.2.1 Xác định thời cơ trong Cách mạng
Trong thực tiễn cách mạng Việt Nam, tháng 9-1939, khi Chiến tranh thế giới thứ II bùng phát và lan rộng tại châu Âu, tình hình thế giới và phong trào cách mạng trong nước có nhiều biến chuyển nhanh chóng Hội nghị Trung ương 6 của Đảng vào tháng 11-1939 đã phân tích sâu sắc tình hình quốc tế và chiến tranh, dự báo khả năng phát xít chuyển sang tiến công Liên Xô, từ đó kịp thời chỉ đạo chuyển hướng chiến lược cách mạng để phù hợp với bối cảnh mới Hội nghị nhấn mạnh tính chất chiến tranh ban đầu là chiến tranh đế quốc, đồng thời dự đoán tương lai khả năng cách mạng thế giới sẽ ngày càng sáng sủa khi tình hình có nhiều diễn biến phức tạp.
Tháng 11-1940, Hội nghị Trung ương 7 được tổ chức tại Đình Bảng (Bắc Ninh) để đánh giá tình hình và đề ra nhiệm vụ mới Trên cơ sở phân tích sâu sắc về tình hình chính trị thế giới và những tác động, ảnh hưởng của cuộc Chiến tranh thế giới thứ II đối với cách mạng Việt Nam, Hội nghị nhận định thời cơ của cách mạng Việt Nam đang đến gần: “Một cao trào cách mạng nhất định sẽ nổi dậy Đảng phải chuẩn bị để gánh lấy cái sứ mệnh thiêng liêng: lãnh đạo cho các dân tộc bị áp bức Đông Dương võ trang bạo động giành lấy quyền tự do độc lập” Đảng ta xác định nhiệm vụ chủ yếu thời kỳ này là tích cực xây dựng lực lượng, chờ thời cơ.
Sau chiến tranh thế giới lần thứ hai bắt đầu, tháng 5 năm 1941, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 8 nhận định rằng nếu Liên Xô chiến thắng và Trung Quốc phản công chống phát xít Nhật, đây sẽ tạo điều kiện thuận lợi để Đảng xây dựng lực lượng rộng lớn, chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa lớn trong tương lai.
Ngày 9-3-1945, phát xít Nhật đảo chính quân Pháp Lúc này, Ban Thường vụ Trung ương Đảng đang họp và nhanh chóng đưa ra những nhận định về thời cơ khởi nghĩa đang đến rất gần: “những cơ hội tốt đang giúp cho những điều kiện khởi nghĩa mau chín muồi”; và ra Chỉ thị: “Nhật Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” Đảng quyết định phát động cao trào kháng Nhật cứu nước. Đến tháng 7-1945, phát xít Đức, Ý đã thất bại trên chiến trường châu Âu. Ởchâu Á, phát xít Nhật đang trên đường thảm bại Đảng ta khẳng định tình thế cách mạng đã xuất hiện, đây là cơ hội giải phóng dân tộc nghìn năm có một:
“Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc ta đã đến Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”
Trong bối cảnh lịch sử tháng 8 năm 1945, thời cơ cách mạng đã chín muồi khi phe phát xít thất bại và Nhật Bản đầu hàng vô điều kiện, tạo điều kiện thuận lợi để tiến hành tổng khởi nghĩa Hội nghị toàn quốc của Đảng tại Tân Trào đã phân tích kỹ các điều kiện khách quan và chủ quan, xác định thời điểm phù hợp để lãnh đạo nhân dân khởi nghĩa giành chính quyền trước khi quân Đồng minh vào Đông Dương Hồ Chí Minh khẳng định rằng, thời cơ đã đến và bất kể hy sinh, chúng ta phải quyết tâm giành độc lập, sẵn sàng đốt cháy cả dãy Trường Sơn để bảo vệ Tổ quốc.
Vạn dân đồng lòng khởi nghĩa giành lại chính quyền trong chiến dịch Tổng khởi nghĩa Tháng Tám 1945 do Hồ Chí Minh lãnh đạo Chỉ trong hai tuần, phong trào cách mạng diễn ra nhanh chóng, ít gây thương vong và thành công rực rỡ Cuộc cách mạng đã lật đổ chế độ thuộc địa và chế độ quân chủ tồn tại lâu dài trên đất nước Việt Nam.
Vào ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trịnh trọng công bố Tuyên ngôn độc lập trước sự tham dự của toàn thể quần chúng nhân dân Đây là sự kiện lịch sử đánh dấu sự thành lập của nước Việt Nam Dân chủ Cộng Hòa, chấm dứt thời kỳ đô hộ và khẳng định quyền tự do, độc lập của dân tộc Việt Nam.
Bối cảnh khách quan và chủ quan đã tạo ra một cơ hội vô cùng thuận lợi, được ví như “thiên thời” hiếm có Tuy nhiên, chỉ có “thiên thời” thôi chưa đủ, mà cần có “địa lợi” và “nhân hòa” để biến cơ hội thành thành công thực sự Vấn đề then chốt là khi đã có điều kiện cụ thể, chúng ta cần biết nắm bắt và tận dụng triệt để để biến chúng thành cơ hội thực sự Các điều kiện chính của cách mạng Việt Nam thời kỳ đó bao gồm các yếu tố quan trọng đã tạo nền tảng thuận lợi cho sự phát triển và chuyển biến lớn này.
Thứ nhất, về vấn đề xác định thời cơ.
Thời điểm tháng 8 năm 1945, tình thế đã thay đổi rất nhiều so với thời điểm ngày 9/3/1945, khi mà Nhật đảo chính Pháp Vào lúc đó, trong Chỉ thị
“Nhật Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” được ban hành ngày 12/3/1945, Đảng ta đã xác định “những điều kiện cho cuộc khởi nghĩa chưa thực sự chín muồi”, do giữa Pháp và Nhật còn “chưa chia rẽ, hoang mang, do dự đến cực điểm”; sự giác ngộ và đoàn kết của nhân dân vẫn cần có thêm thời gian tuyên truyền, khích lệ; lực lượng cách mạng vẫn chưa được chuẩn bị đầy đủ và sẵn sàng Đến tháng 8/1945, lúc này tình thế đã thay đổi: Pháp chưa thể nắm lại được chính quyền, Nhật thì đã hoang mang cực độ, chế độ quân chủ gần như suy sụp hoàn toàn, nhân dân ta đã vùng dậy (từ tự phát - phá kho thóc của Nhật đến việc nổi dậy giành chính quyền tại một số nơi khác), ….
Thứ hai, về chủ trương.
Từ tháng 3 đến tháng 8 năm 1945, Đảng ta đã đề ra nhiều chủ trương nhằm chuyển hướng đấu tranh cách mạng và củng cố lực lượng Trung ương Đảng đã chỉ đạo các Xứ ủy Bắc Kỳ, Trung Kỳ, Nam Kỳ đề ra các nhiệm vụ cụ thể cho từng phạm vi hoạt động Vào ngày 17/7/1945, Tổng Bí thư Trường Chinh đã viết bài “Để thống nhất Đảng bộ Nam Kỳ hãy kíp đi vào đường lối” đăng trên báo Cờ Giải Phóng, xác định rõ các thiếu sót trong chủ trương cách mạng của Đảng bộ Bài viết nhấn mạnh rằng “khẩu hiệu cách mạng, nhất là khẩu hiệu chiến lược, phải đặt một cách hết sức khách quan dựa trên phân tích khoa học tình hình trong và ngoài nước, nhận định sáng suốt về địch và đồng minh, phù hợp với nhiệm vụ cách mạng của từng giai đoạn,” trở thành một ngọn đuốc chỉ đường cho lãnh đạo Nam Kỳ và toàn thể phong trào cách mạng.
Về lực lượng, đây là quá trình chuẩn bị đòi hỏi nhiều thời gian, đặc biệt bắt đầu từ khi lãnh tụ Hồ Chí Minh trở về nước hoạt động Công tác xây dựng lực lượng được chú trọng từ thời điểm đó để đảm bảo sự phát triển bền vững của phong trào cách mạng.
Sau hơn 3 tháng trở về nước, Người đã thành lập Mặt trận Việt Minh nhằm tập hợp các lực lượng tham gia kháng chiến Từ năm 1941, Người không ngừng khích lệ tinh thần đấu tranh của nhân dân qua các tác phẩm về quân sự như chiến tranh du kích, binh pháp Tôn Tử và kinh nghiệm chiến tranh của các nước Người còn mở nhiều lớp huấn luyện quân sự cho cán bộ và xây dựng căn cứ địa để chuẩn bị cho phong trào kháng chiến Ngày 22/12/1944, Người giao nhiệm vụ thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân cho đồng chí Võ Nguyên Giáp, đồng thời tranh thủ sự hỗ trợ của lực lượng Đồng minh về vũ khí và huấn luyện Tuy nhiên, điều cốt lõi của phong trào vẫn là sự giác ngộ, vận động và tập hợp của nhân dân trong nhiều tổ chức và hình thức đấu tranh để giành lại chính quyền.
Thứ tư, về các chỉ đạo cụ thể.
Tháng 8 năm 1945, Hồ Chí Minh đã viết thư kêu gọi và ban hành mệnh lệnh khởi nghĩa, công bố Quân lệnh số 1 của Ủy ban Khởi nghĩa… Sau đó, Người cùng Trung ương Đảng họp Hội nghị toàn quốc của Đảng (ngày 14 và 15/8/1945) và tổ chức Đại hội Quốc dân ở Tân Trào (ngày 16/8/1945) Đại hội vô cùng tán thành chủ trương tổng khởi nghĩa của Đảng cũng như của Tổng bộ Việt Minh Đại hội đã quyết định toàn dân sẽ đoàn kết đứng lên vũ trang khởi nghĩa giành chính quyền; bên cạnh đó còn thông qua 10 chính sách lớn của Việt Minh; bầu Ủy ban Dân tộc giải phóng (tức Chính phủ lâm thời) do lãnh tụ Hồ Chí Minh làm Chủ tịch; thống nhất quy định Quốc hiệu, Quốc kỳ, Quốc ca của nước Việt Nam mới…
2.2.2 Nhận xét nghệ thuật nắm bắt thời cơ của Đảng
Thực tế cho thấy rằng, nghệ thuật quan sát và nắm bắt tình hình cùng với nghệ thuật chỉ đạo của Đảng thể hiện rõ trong hai bối cảnh khác nhau: khi điều kiện đấu tranh chưa chín muồi, kiên quyết phản đối các chủ trương manh động để bảo toàn lực lượng cách mạng; và khi xác định “tình thế trực tiếp cách mạng” đã xuất hiện, nhanh chóng khích lệ quần chúng vượt qua khó khăn để tiến hành đòn quyết định và giành thắng lợi.
Nét đặc sắc nhất của nghệ thuật đánh giá tình hình và chớp thời cơ của Đảng trong Cách mạng Tháng Tám phải kể đến:
Đảng đã xác định rằng cuộc Tổng khởi nghĩa sẽ không diễn ra trước ngày quân Nhật đầu hàng, nhằm đảm bảo quân đội Nhật Bản không còn cơ hội hoặc vị thế can thiệp vào tình hình nội bộ Việt Nam.
LIÊN HỆ BÀI HỌC VỀ THỜI CƠ CỦA CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP VÀ PHÁT TRIỂN HIỆN NAY
Bối cảnh hiện nay
Quá trình hội nhập quốc tế thông qua các cơ chế hợp tác đa phương và song phương đã thúc đẩy sự chuyển đổi toàn diện không chỉ trong nền kinh tế mà còn trong xã hội Việt Nam, hình thành một hình ảnh xã hội ngày càng năng động và hội nhập hơn Xu hướng toàn cầu hóa mở ra nhiều cơ hội cho cá nhân, cộng đồng và quốc gia, đồng thời đẩy mạnh sự phát triển bền vững và cạnh tranh quốc tế của đất nước Đảng đã khẳng định rõ rằng chúng ta đang sống trong một thời kỳ thuận lợi, với thế giới hòa bình, ổn định, phát triển, tạo điều kiện thuận lợi để Việt Nam tận dụng các cơ hội từ quá trình hội nhập để phát triển kinh tế - xã hội mạnh mẽ.
Việt Nam hiện có quan hệ thương mại với hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, thúc đẩy hoạt động thương mại quốc tế, mở rộng thị trường xuất nhập khẩu và thu hút vốn đầu tư nước ngoài Tính đến ngày 31/12/2020, có hơn 22.200 doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, chiếm 3,2% tổng số doanh nghiệp, góp phần quan trọng vào nền kinh tế Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế giúp Việt Nam tiếp cận công nghệ sản xuất tiên tiến và quản lý hiện đại, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững Tham gia các tổ chức kinh tế quốc tế như WTO nâng cao khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường toàn cầu, góp phần vào sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế.
Quá trình hội nhập quốc tế trong văn hóa - xã hội góp phần thúc đẩy hoạt động giao lưu văn hóa và tri thức toàn cầu, đồng thời nâng cao sự hiểu biết, tin cậy và tình hữu nghị giữa các dân tộc Nhờ đó, kiến thức và nền văn minh nhân loại được phổ biến rộng rãi, tạo động lực cho sự bùng nổ trí tuệ nhân loại.
Trong lĩnh vực đối ngoại, uy tín và vị thế của Việt Nam không ngừng được nâng cao, thể hiện qua việc thiết lập quan hệ ngoại giao với 179 quốc gia trong tổng số hơn 200 quốc gia trên thế giới Sau 70 năm xây dựng và phát triển, Việt Nam đã trở thành đối tác thương mại của 230 tổ chức quốc tế, vùng lãnh thổ và quốc gia, đánh dấu bước tiến lớn trong hội nhập quốc tế Việt Nam đã đổi mới căn bản về thế và lực, mở ra nhiều cơ hội lớn để phát triển kinh tế và nâng cao vị thế quốc tế của đất nước.
Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên phong phú cùng nguồn lao động trẻ trung, nhiệt huyết và có tiềm năng sáng tạo lớn, đặc biệt trong bối cảnh dân số vàng với hơn 65 triệu người đang trong độ tuổi lao động Để tận dụng cơ hội phát triển trong thời đại khoa học công nghệ bùng nổ và kỷ nguyên tri thức, Đảng xác định yếu tố con người và nguồn nhân lực có tri thức là yếu tố quyết định thành công Nhiệm vụ then chốt là đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao, có đức, tài, nắm bắt công nghệ, làm chủ khoa học để tăng cường nội lực và đẩy mạnh phát triển đất nước.
Việt Nam cần tận dụng nội lực và kết hợp với ngoại lực để tạo ra sức mạnh tổng hợp thúc đẩy phát triển đất nước Mặc dù có hơn 300 nghìn người có trình độ cử nhân và thạc sĩ đang thất nghiệp, nhiều nhà máy và công ty vẫn thiếu lao động, phản ánh sự thiếu cân đối trong thị trường lao động Cuộc khủng hoảng kinh tế và tài chính toàn cầu đã và đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến Việt Nam, đồng thời các thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, bùng nổ dân số, chênh lệch giàu nghèo, nạn tham nhũng và các thế lực thù địch cản trở quá trình đổi mới đất nước Chính phủ và nhân dân cần vượt qua những thách thức này để thực hiện thành công sự nghiệp cách mạng của Đảng trong quá trình đổi mới đất nước.
Nhận biết và vận dụng kịp thời những thuận lợi là yếu tố then chốt để giành thắng lợi trong Cách mạng Tháng Tám 1945, như Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh về ý nghĩa của việc nhìn nhận và chớp thời cơ một cách sáng tạo Việc phân tích, dự báo chính xác tình hình trong nước và thế giới dựa trên các yếu tố khách quan, khoa học giúp chúng ta xác định các nhân tố thuận lợi như nguồn nguyên liệu, nhiên liệu giá rẻ và nhân công dồi dào, cũng như các cơ hội chuyển giao công nghệ mới từ các nước Khi có quyết tâm, đoàn kết và tận dụng hiệu quả thời cơ, đất nước chắc chắn sẽ vượt qua mọi thách thức, tiến bước trên con đường đổi mới một cách vững bước.
Bên cạnh những cơ hội mà tiến trình hội nhập quốc tế mang đến, đất nước ta cũng đang phải đối mặt với vô vàn thách thức, khó khăn.
Trong lĩnh vực kinh tế, Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức lớn do đang phát triển với trình độ kinh tế còn thấp, hệ thống quản lý nhà nước còn nhiều bất cập, quy mô doanh nghiệp và đội ngũ doanh nhân còn nhỏ, dẫn đến sức cạnh tranh của hàng hóa kém Mặc dù nền kinh tế có tiềm năng lớn, nhưng tăng trưởng chưa đạt mức kỳ vọng, hệ thống pháp luật và chính sách kinh tế vẫn chưa hoàn chỉnh, đặc biệt liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ về thương mại và thiết kế công nghiệp Từ năm 2020 trở đi, dịch COVID-19 khiến những khó khăn này càng nặng nề hơn, làm gián đoạn đà tăng trưởng, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống vật chất, tinh thần và việc làm của nhân dân.
Trong bối cảnh hiện tại, mọi quốc gia đều đối mặt với muôn vàn khó khăn do khủng hoảng kinh tế toàn cầu gây ảnh hưởng nghiêm trọng Tình hình an ninh khu vực và thế giới vẫn còn nhiều diễn biến phức tạp, khó lường, đòi hỏi các nhà lãnh đạo phải ứng phó linh hoạt để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững.
Trong lĩnh vực văn hóa - xã hội, quá trình hội nhập quốc tế đặt ra thách thức lớn cho Việt Nam trong việc cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường, giảm nghèo, đồng thời thúc đẩy tiến bộ công bằng xã hội Bên cạnh đó, an ninh quốc gia ngày càng đối mặt với những khó khăn do các nguy cơ đe dọa phức tạp trên thế giới, ảnh hưởng đến sự ổn định của đất nước Thêm vào đó, đời sống văn hóa tinh thần của người dân cũng chịu tác động tiêu cực từ quá trình hội nhập toàn cầu, dẫn đến các nguy cơ về đồng hóa giá trị truyền thống, xói mòn bản sắc dân tộc, gây ra chia rẽ, mất đoàn kết và tiềm ẩn các nguy cơ về mất ổn định chính trị và an ninh quốc gia.
Những khó khăn, nhược điểm và hạn chế hiện nay đặt ra yêu cầu phải có các hành động và biện pháp phù hợp để khắc phục kịp thời những vấn đề còn tồn đọng Việc xác định rõ các thách thức giúp chúng ta đưa ra chiến lược hiệu quả nhằm nâng cao hiệu suất và đảm bảo sự phát triển bền vững Thường xuyên đánh giá các hạn chế sẽ giúp điều chỉnh phương hướng phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng công việc và hiệu quả hoạt động.
Bài học về lựa chọn và nắm bắt thời cơ cho sự phát triển của đất nước hiện nay
Trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Đảng ta luôn linh hoạt trong việc nắm bắt thời cơ để thúc đẩy phát triển Năm 1986, đảng kịp thời chủ động đổi mới đất nước nhờ vào việc nhận thức đúng đắn về thời cơ trong bối cảnh đổi mới, giúp Việt Nam thoát khỏi các khó khăn của thời kỳ bao cấp Trước biến cố chính trị tại Liên Xô và Đông Âu năm 1991, Việt Nam đã chuyển hóa thách thức thành cơ hội, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và mở rộng quan hệ quốc tế một cách linh hoạt Những bài học về nắm bắt thời cơ này tiếp tục được Đảng chú trọng trong quá trình phát triển đất nước hiện nay, góp phần giữ vững vị thế và thúc đẩy tiến trình đổi mới.
Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, trong đó có nhiều quan hệ đối tác chiến lược và toàn diện, góp phần nâng cao vị thế quốc tế của đất nước Trong những năm gần đây, Việt Nam đã vận dụng linh hoạt các cơ hội để bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Hoa Kỳ từ năm 1995, đồng thời tham gia sâu rộng vào các tổ chức quốc tế như ASEAN, WTO và các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới Thành tích đăng cai tổ chức các sự kiện quốc tế lớn và tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc đã nâng cao uy tín và vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế Nhờ sự linh hoạt trong lãnh đạo đổi mới và hội nhập quốc tế, Đảng Cộng sản Việt Nam đã vận dụng những bài học lịch sử, đặc biệt bài học chớp thời cơ từ Cách mạng Tháng Tám năm 1945, để thúc đẩy mục tiêu phát triển đất nước giàu mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh trong bối cảnh hội nhập toàn cầu Trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước đối mặt với nhiều thách thức như biến động quốc tế, tình hình Biển Đông phức tạp và dịch Covid-19, việc nắm bắt thời cơ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, rút ra bài học từ thành công của cuộc Cách mạng Tháng Tám để thích ứng với cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư, tạo nền tảng phát triển bền vững cho tương lai.
Để nâng cao hiệu quả công tác điều chỉnh Đảng, cần chú trọng đổi mới phương thức lãnh đạo và đưa ra các quyết sách đúng đắn, đồng thời đẩy mạnh kỷ luật nội bộ để tăng tính kỷ cương Việc lựa chọn và đào tạo đội ngũ cán bộ xứng đáng, có phẩm chất đạo đức tốt và tư duy chiến lược là yếu tố then chốt để xây dựng tổ chức vững mạnh Các biện pháp này sẽ góp phần thúc đẩy phát triển bền vững và nâng cao uy tín của Đảng trong lòng dân và xã hội.
Luôn xây dựng ý thức học tập và làm theo gương đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh một cách hiệu quả, thiết thực và tích cực Những việc làm cụ thể của cán bộ, đảng viên sẽ góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh hơn Việc thực hiện tốt điều này là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực và phẩm chất của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong sự nghiệp phát triển đất nước.
Thứ ba là phải luôn trong tình thế sẵn sàng, chuẩn bị chu đáo, cẩn thận và chủ động trong mọi phương án Để phát huy sức mạnh nội lực của toàn dân tộc và tận dụng thời cơ hội nhập quốc tế, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta cần chuẩn bị tốt nhất mọi điều kiện Việc chuẩn bị kỹ lưỡng giúp đất nước ngày càng phát triển bền vững và hội nhập thành công vào thị trường quốc tế.
Thời cơ hiện nay là bước đệm quan trọng để tạo sức mạnh mới cho đất nước, thúc đẩy môi trường kinh doanh lành mạnh và thu hút đầu tư nước ngoài Việc xây dựng chính sách kinh tế vĩ mô thông thoáng, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển sản xuất và tăng trưởng kinh tế là ưu tiên hàng đầu Đồng thời, nhận thức và vận dụng sáng tạo bài học lịch sử vào thực tế giúp kích thích cầu nội địa và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Liên hệ vai trò của thành niên trong quá trình vận dụng bài học thời cơ đối với quá trình đổi mới và hội nhập hiện nay
3.3.1 Thời cơ và thách thức đối với thanh niên hiện nay:
Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò quan trọng của thế hệ thanh niên trong “Thư gửi các bạn thanh niên” ngày 17 tháng 8 năm 1947, coi thanh niên là lực lượng chủ chốt trong sự nghiệp cách mạng của đất nước, có trách nhiệm xây dựng đất nước giàu mạnh và bảo vệ tổ quốc.
Thanh niên là chủ nhân tương lai của đất nước, đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định sự thịnh suy của quốc gia Họ có sứ mệnh lịch sử vẻ vang trong cách mạng của đất nước và thế giới, nhằm xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản Với vai trò là chủ nhân tương lai, thanh niên Việt Nam cần nỗ lực thực hiện nghĩa vụ và trách nhiệm của mình trong công cuộc xây dựng và giữ gìn đất nước Trước sự biến đổi không ngừng của bối cảnh trong và ngoài nước cùng với vô vàn cơ hội và thách thức, thế hệ thanh niên ngày nay hiểu rõ thời cơ, trách nhiệm để hoàn thành sứ mệnh của mình đối với đất nước.
Trước tiên, thanh niên Việt Nam đang đứng trước thời cơ vàng:
Thanh niên Việt Nam hiện nay sống trong một thế giới hòa bình, ổn định, phát triển và hội nhập, được Đảng quan tâm đặc biệt trong giáo dục, bồi dưỡng và tạo điều kiện phát triển Nhà nước đã khẳng định vai trò của thanh niên là lực lượng xung kích đi đầu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thông qua việc ban hành các chính sách như Luật Thanh niên (2005) và Chiến lược phát triển thanh niên đến năm 2020 Chính sách này nhằm nâng cao trình độ học vấn, dạy nghề và khuyến khích đầu tư phát triển kinh tế, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển kinh tế thị trường, cùng với sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ và nền kinh tế tri thức trong xu thế toàn cầu hóa, thanh niên Việt Nam có nhiều cơ hội để thể hiện và khẳng định tài năng, trí tuệ, bản lĩnh của tuổi trẻ, góp phần vào sự phát triển của đất nước.
Bên cạnh đó, thanh niên Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều thách thức:
So với các nước trong khu vực và trên thế giới, trình độ phát triển của Việt Nam còn ở mức thấp, nền kinh tế đang gặp nhiều khó khăn, chưa đủ khả năng và điều kiện để đáp ứng tốt các nhu cầu về việc làm, thu nhập, học tập và lập nghiệp của thanh niên.
Sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đặt ra nhiều thách thức đối với thế hệ trẻ, đặc biệt là những thanh niên thiếu lý tưởng sống, có trình độ học vấn thấp, năng lực chuyên môn yếu và thiếu sự sáng tạo Các biểu hiện tiêu cực của kinh tế thị trường ngày càng gia tăng và lan truyền sâu rộng trong xã hội, ảnh hưởng tiêu cực đến tư tưởng, cảm xúc và phong cách sống của thanh niên Đồng thời, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ cùng quá trình toàn cầu hóa đã tạo điều kiện thuận lợi cho các sản phẩm văn hóa độc hại, đồi trụy dễ dàng lan truyền, gây tác động tiêu cực đến đạo đức, nhân cách của giới trẻ, gây áp lực lớn cho việc giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Thêm vào đó, các tệ nạn xã hội như ma túy, mại dâm và băng nhóm ngày càng gia tăng, phức tạp, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của thanh niên Trong bối cảnh đó, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội lớn nhất của thanh niên Việt Nam, với những phẩm chất năng động, sáng tạo, bản lĩnh, trí tuệ cùng truyền thống quý báu, góp phần tập hợp, đoàn kết thanh niên và xây dựng lớp thanh niên “vừa hồng vừa chuyên”, sớm hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình.
3.3.2 Trách nhiệm của Thanh niên :
Một là, Xác định được nhiệm vụ của mình trong công cuộc xây dựng và đổi mới đất nước
Trong thế kỷ XXI, nền kinh tế Việt Nam chuyển từ kinh tế công nghiệp sang kinh tế tri thức, nơi tri thức trở thành yếu tố hàng đầu của sản xuất và là nhân tố trực tiếp trong quá trình phát triển Thanh niên cần có thói quen và khả năng tự học tốt để theo kịp tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ, đồng thời không ngừng rèn luyện thể chất và đạo đức Việt Nam đã trở thành thành viên chính thức của Tổ chức Thương mại Thế giới, đòi hỏi mỗi thanh niên phải trang bị kỹ năng ngôn ngữ, giao tiếp, thích nghi và giao lưu văn hóa để hội nhập quốc tế Ngoài ra, việc làm chủ công nghệ thông tin, sáng tạo, ứng dụng và truyền bá công nghệ tiên tiến là yếu tố then chốt giúp thanh niên đóng vai trò xung kích trong phát triển khoa học công nghệ nước nhà Nhận thức đúng về vai trò của mình trong thời kỳ mới sẽ tạo động lực to lớn, thúc đẩy thanh niên nỗ lực đóng góp vào sự nghiệp đổi mới đất nước.
Hai là, Tận dụng thời cơ kịp thời, chủ động, sáng tạo.
Thanh niên cần nhận thức rõ vai trò chủ động trong việc vượt qua thách thức, tận dụng thời cơ để phát triển đất nước Họ nên tích cực học tập, sáng tạo, vận dụng thành công bài học về nhìn nhận và chớp thời cơ, như trong Cách mạng Tháng Tám 1945 dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh Thanh niên còn cần phân tích, dự báo tình hình trong nước và quốc tế dựa trên cơ sở khách quan, khoa học để xác định các yếu tố thuận lợi trong khó khăn, như nguồn nguyên liệu, nhân công giá rẻ, chuyển giao công nghệ mới Ngoài ra, sự quyết tâm, tinh thần đoàn kết và khả năng vận dụng sáng tạo phù hợp với bối cảnh hiện tại sẽ giúp họ tận dụng tối đa các thời cơ để đạt được thành công trong sự nghiệp phát triển đất nước.
Ba là, trung thành tuyệt đối với đường lối của Đảng và Nhà nước trong công cuộc xây dựng đất nước và mở rộng kinh tế đối ngoại Luôn trau dồi đạo đức và lý tưởng cách mạng để trở thành những người có phẩm chất tốt đẹp, có khí phách và quyết tâm hành động nhằm thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Bốn là, sử dụng tốt kiến thức, sức trẻ và nhiệt huyết để trở thành lực lượng tiên phong trong các hoạt động của đất nước, đặc biệt là thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển nền kinh tế tri thức Họ đóng vai trò quan trọng trong công cuộc chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ mới để nâng cao năng suất, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, góp phần xây dựng nền kinh tế phát triển bền vững.
Hội nhập quốc tế theo đường lối của Đảng và Nhà nước là một quá trình dài, phức tạp và đầy thử thách, trong đó vai trò của thế hệ trẻ Việt Nam trở nên vô cùng quan trọng Với năng lực, trí tuệ và sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, cùng khả năng nắm bắt cơ hội, công cuộc hội nhập sẽ thành công, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam trở nên hùng mạnh, sánh vai với các cường quốc năm châu.