Bài giảng béo phì

Đại cươngBP Bệnh mãn tính→ ĐTĐ, THA, bệnh tim, bệnh túi mật, 1 số loại K Bệnh lý→ Tim mạch XV, THA và chuyển hóa ĐTĐ 2, Gout, RL Lipid máu... NGUYÊN NHÂNChuyển hóa Cung cấp nhiều calo >

BÉO PHÌ

Đại cương

BP

Bệnh mãn tính→ ĐTĐ, THA, bệnh tim, bệnh túi mật, 1 số loại K

Bệnh lý→ Tim mạch (XV, THA) và

chuyển hóa (ĐTĐ 2, Gout, RL Lipid máu)

Chỉ số khối cơ thể (BMI)

BMI= Trọng lượng (Kg)/Chiều cao2 (m)

Định nghĩa

Đánh giá BP theo WHO

Giới Quá gầy Gầy Hơi gầy Bình

thường Béo Quá béo

Nam < 16 16,1-18 18,1-20 20,1-25 25,1-30 > 30

Nữ < 16 16,1-18 18,1-18,6 18,7-23,8 23,8-28,6 > 28,6

≥ 30

Định nghĩa

Trọng lượng lý tưởng (Lorentz):

TLLT (kg)= Chiều cao (cm) – 100 – (Chiều cao – 150/N) với N=4 cho Nam, N=2 cho Nữ.

IC = Trọng lượng hiện tại (kg)/TLLT x 100.

IC bình thường 90-110

IC: 110-120 → mập, IC > 120: Béo phì

WHO: VB/VM > 0,9 ở Nam, > 0,85 ở Nữ là BP bất kỳ BMI

CẤU TRÚC CƠ THỂ NGƯỜI BP

-Người trẻ, bình thường: 10-15% TL Nam, 25% Nữ

20-BP: > 20±9 Nam, > 30±7 Nữ

KL không mỡ: cơ trong phủ tạng

KL dịch: Mỡ là mô ít nước nhất trong cơ thể

CÁC DẠNG BÉO PHÌ

BP dạng nam (kiểu bụng, trung tâm):

-Mỡ nhiều ở bụng, thân, vai, cánh tay, cổ, mặt-Vẻ mặt hồng hào, cơ vẫn phát triển

-Người ăn nhiều

CÁC DẠNG BÉO PHÌ

BP dạng nữ

-Mỡ chủ yếu chậu, thắt lưng, mông, đùi

-Da xanh, cơ ít phát triển, thường suy nhược-Thường kèm suy TM, RL kinh ở nữ

-Tiêu chuẩn: khi số đo thấp hơn giới hạn

BP hỗn hợp:

-Mỡ PB đồng đều

-Quá BP thường là BP hỗn hợp

NGUYÊN NHÂN

Chuyển hóa

Cung cấp nhiều calo > nhu cầu

Sử dụng calo dường như liên hệ yếu tố bẩm tính gia đình

2 thể

-BP trưởng thành (phì đại): tăng tích tụ mỡ ở mỗi tb-BP thiếu niên (tăng sinh-phì đại): tăng thể tích và tăng SL tb mỡ

SINH LÝ BỆNH

-Bilan năng lượng

+Bilan cân bằng: cung cấp (thức ăn) = tiêu thụ (vận cơ, hđ cơ quan

+BP: cung cấp tăng hay tiêu thụ giảm

-E cung cấp: thức ăn

1g Glucid # 4 Kcal, 1g Lipid # 9 Kcal, 1g Protid # 4 Kcal, 1g Ethanol # 7 Kcal

SINH LÝ BỆNH

-E tiêu thụ:

+Chuyển hóa CB: thân nhiệt, chức năng phủ tạng+H động cơ bản cơ: trương lực cơ, h động cơ trơn+ Sự tiêu hóa: 10% calo tùy thuộc loại th ăn

-Sự điều hòa thể trọng: sự quân bình mỡ giúp điều chỉnh các thay đổi chuyển hóa, tk-nội tiết và th ăn

BP xảy ra khi quân bình mỡ không điều chỉnh được thể trọng

SINH LÝ BỆNH

-Di truyền:

+YT gia đình: 69% BP có cha hay mẹ BP, 18% có

cả 2

+DT và môi trường: DT quan trọng hơn DT→ tb

mỡ tăng sinh ở người trẻ và phì đại ở người trưởng thành

-VDĐ: alpha adrenergic→ thèm ăn→ tăng

cân, Beta ngược lại (nhân cạnh não thất)

SINH LÝ BỆNH

-Beta endorphin: làm dễ tiết insulin→ ăn nhiều-Naloxone: đối kháng Beta endorphin

-Serotonin đối kháng alpha adrenergic

-Insulin làm tân sinh mỡ

-Glucagon đối kháng insulin

-Enkephalin và cathecolamin (thượng thận): điều hòa thể trọng

-Hormon sd-tt có vai trò phân bố mỡ

SINH LÝ BỆNH

-Vai trò của stress: làm tăng beta endorphin và adrenalin ở người BP→ tăng G máu→ Stress + BP+ ĐTĐ2

-Thái độ ăn uống: tr tâm đói, no VDĐ Thuốc chống trầm cảm→ tăng ngon miệng, tâm

lý→ RL thái độ ăn uống

-Thuốc: tăng cân như an TK, muối Lithium, corticoid…

Hoa Kỳ: ĐTĐ không xảy ra BMI < 22

Da đỏ Pima: cha và mẹ bị ĐTĐ thì 100% con bị ĐTĐ nếu bị BP

BP VÀ NGUY CƠ BỆNH TẬT

3/Ung thư

Tỉ lệ mắc mới của K nội mạc TC và K vú sau mãn kinh ở nữ, K TLT ở nam, K đại trực tràng 2 giới có tương quan với mức độ BP

BP VÀ NGUY CƠ BỆNH TẬT

6/ Khớp và da

Viêm xương khớp, Gout

Da: gai đen

7/ Hệ nội tiết

Đề kháng insulin

Testosteron giảm ở nam

RL kinh nguyệt, RL hay không rụng trứng