Bài giảng đại cương siêu âm

Nội dung 1. Lịch sử 2. Tính chất vật lý của sóng âm 3. Cấu tạo máy siêu âm 4. Triệu chứng học siêu âm 5. Chỉ định siêu âm 2. Tính chất vật lý của sóng âm 3. Cấu tạo máy siêu âm 4. Triệu chứng học siêu âm 5. Chỉ định siêu âm

ĐẠI CƯƠNG SIÊU ÂM

Nội dung

1 Lịch sử

2 Tính chất vật lý của sóng âm

3 Cấu tạo máy siêu âm

4 Triệu chứng học siêu âm

5 Chỉ định siêu âm

1 Lịch sử siêu âm

Spallanzani was the first to studyecholocation among bats, which formsthe basis for ultrasound physics

Currie discover piezoelectricity

Ultrasound transducers (probes) emitand receive sound waves by way of thepiezoelectric effect

Laugevin invented a hydrophone – the “first transducer ”

• 1915: Inspired by the sinking of the Titanic,Physicist Paul Langevin was commissioned to invent

a device that detected objects at the bottom of the

sea Laugevin invented a hydrophone – the “first

transducer”.

members of European soccer teams as a form of

physical therapy, to appease arthritic pain and

eczema and to sterilize vaccines, states Joan Baker

who holds several ARDMS ultrasound certifications

Neurologist Karl Dussik:detecting brain tumors (A-mode)

credited with being the first to usesonography for medical diagnoses Hetransmitted an ultrasound beam through

the human skull in attempts of detecting

brain tumors.

Internist at the Naval Medical Research

Institute, developed A-mode ultrasound

Douglas Howry: B-mode, breast tumors

• 1949-1951: Douglas Howry andJoseph Holmes, from the University

of Colorado, were some of the

leading pioneers of B-mode

ultrasound equipment, including the2D B-mode linear compound

scanner

• John Reid and John Wild invented ahandheld B-mode device to detect

breast tumors.

Dr Ian Donald: ultrasound into the OB/GYN

• 1958:

incorporated ultrasound into the

OB/GYN field of medicine.

Dr Ian Donald

Watkins, and John Reid designed

pulsed Doppler ultrasound

technology; their developments led toimaging blood flow in various layers ofthe heart

Kazunori Baba, University of Tokyo developed 3D ultrasound technology

developments including the continuouswave Doppler, spectral wave Doppler and

color Doppler ultrasound instruments.

University of Tokyo developed 3D ultrasound technology and captured

three-dimensional images of a fetus in1986

4D (real time)

into the 1990s with the adoption of 4D (real

time) capabilities Ultrasound guided biopsies also began in the 1990s.

• 2000s – present The iPhone now has atelesonography app and NASA has

developed a virtual guidance program fornon-sonographers to perform ultrasounds inspace

1 Lịch sử siêu âm

1 Lịch sử siêu âm

• 1958: Ian Donald ứng dụng siêu âm

vào sản khoa

Tại Việt Nam

• Việt Nam: 1986

Máy siêu âm xách tay, không dây, tim 4D

Nội dung

1 Lịch sử

2 Tính chất vật lý của sóng âm

3 Cấu tạo máy siêu âm

4 Triệu chứng học siêu âm

5 Chỉ định siêu âm

2 Tính chất vật lý của sóng âm: Sóng âm là gì?

• Dao động cơ học truyền đi trong môi trường vật chất

• Năng lượng cơ học này tác động vào các phân tử vật chất của môitrường làm chúng dao động khỏi vị trí cân bằng

• Do tương tác mà các phân tử bên cạnh chịu ảnh hưởng và dao độngtheo  tạo thành sóng lan truyền cho tới khi hết năng lượng

• Không thể truyền ở môi trường chân không như các sóng điện từ

Các loại sóng âm

• Hạ âm: âm thanh < 16 Hz tai người không nghe được

• Âm nghe được: sóng âm có dải tần từ 16 Hz - 20.000 Hz

• Siêu âm: sóng âm có tần số > 20.000 Hz

Sự truyền sóng âm: Tốc độ sóng âm trong cơ thể

Siêu âm được coi là phương pháp an toàn

Tác động sinh học của SA là có, nhưng:

• Cho đến n ay, chưa thấy bằng chứng rõ rệttác hại của SA chẩn đoán

• Theo viện nghiên cứu SA trong y học củaHoa kỳ ( AIUM- American Institude ofUltrasound in Medicine ): không có hậuquả sinh học khi:

• Sử dụng siêu âm tần số thấp với cường độ

<100mW/cm2

Các kiểu siêu âm

1 Siêu âm kiểu A

2 Siêu âm kiểu B

3 Siêu âm kiểu TM

4 Siêu âm 3 chiều (3D)

5 Siêu âm 4 chiều (4D)

6 Siêu âm Doppler

7 Siêu âm đàn hồi

SIÊU ÂM kiểu A

• Cổ điển nhất, nay chỉ sử dụng trongphạm vi hẹp (mắt) để đo khoảng cách

• Tín hiệu thu nhận từ đầu dò biến thànhnhững xung có đỉnh nhọn

• Biên độ của sóng siêu âm: phản xạ

càng lớn, biên độ của xung càng cao vàngược lại

• Không nhìn thấy hình ảnh mà chỉ thấy

SIÊU ÂM kiểu B

• Siêu âm 2 bình diện, 2D

SIÊU ÂM – TM

• Trục tung: biên độ vận động

• Trục hoành: thể hiện thời gian

• Cấu trúc không vận động: những ường thẳng

đ-• Cấu trúc vận động: đường cong vớibiên độ tuỳ theo mức độ vận động củacác cấu trúc n ày

• Kiểu TM sử dụng nhiều trong timmạch Để đo khoảng cách, thời gian

SIÊU ÂM – Doppler màu

• Là một tiến bộ lớn của siêu âm chẩn đoánvì:

• Cung cấp thêm những thông tin về huyếtđộng

• Làm phong phú thêm giá trị của siêu âmtrong thực hành lâm sàng, đặc biệt đối vớisiêu âm tim mạch

Siêu âm kiểu 3D

Sử dụng ở một số lĩnh vực, chủ yếu là sản khoa:

- Loại tái tạo lại hình ảnh nhờ các phương phápdựng hình máy tính

- Loại 3D thực sự hay còn gọi là Live 3D

Đầu dò 3D: lớn, có chấn tử nhiều hơn, theo hình

ma trận, phối hợp với phương pháp quét hìnhtheo chiều không gian nhiều mặt cắt, các mặt cắt2D được máy tính xử lý và dựng thành hình theokhông gian 3D

• Siêu âm 4D: 3D có ghi nhận sựchuyển động.

Nội dung

1 Lịch sử

2 Tính chất vật lý của sóng âm

3 Cấu tạo máy siêu âm

4 Triệu chứng học siêu âm

5 Chỉ định siêu âm

3 Nguyên lý cấu tạo máy siêu âm

Cấu tạo đầu dò siêu âm

Cấu tạo đầu dò siêu âm

• Trước đây: đầu dò chỉ phát 1 tần số

• Ngày nay: đầu dò đa tần số

• Cách làm: cắt các tinh thể thành những mảnh100- 200 µm, ngăn cách chúng bằng một loạivật liệu tổng hợp có độ trở kháng thấp

• Đầu dò kiểu mới: đa tần số như 2-4 MHz, 17MHz với 5 mức điều khiển để thay đổi tầnsố

3-Các loại đầu dò siêu âm

Dựa theo phương thức quét chùm tiasiêu âm, có 2 loại:

Các loại đầu dò siêu âm

• Đầu dò cong: ổ bụng và sản phụ khoa

• Đầu dò thẳng: mạch máu ngoại vi, tuyến vú,tuyến giáp

• Đầu dò rẻ quạt: khám tim và các mạch máu nộitạng

• Đầu dò qua thực quản: khám tim mạch

• Đầu dò nội soi khi kết hợp với bộ phận quanghọc để khám tiêu hoá

• Đầu dò sử dụng trong phẫu thuật

Bộ phận xử lý tín hiệu và thông tin

• Tín hiệu SA phản hồi từ cơ thể được đầu dòthu nhận  biến thành dòng điện

• Dòng điện này mang theo thông tin về độchênh lệnh trở kháng giữa các cấu trúc vàthông tin về khoảng cách từ cấu trúc phản

xạ siêu âm đến đầu dò

• Ngoài ra, phần mềm khác nhau cho phép

đo đạc tính toán các thông số: khoảng cách,diện tích, thể tích, thời gian

Bộ phận xử lý tín hiệu và thông tin

• Những thông tin về cấu trúc và chức năngcủa các cơ quan sẽ được hiển thị trên mànhình

• Lưu trữ lại trong các bộ phận ghi hình video,đĩa quang từ, đĩa CD, máy in

• Nối mạng với các phương tiện khác

Nội dung

1 Lịch sử

2 Tính chất vật lý của sóng âm

3 Cấu tạo máy siêu âm

4 Triệu chứng học siêu âm

5 Chỉ định siêu âm

4.TRIỆU CHỨNG SIÊU ÂM

• Tăng âm

• Giảm âm

• Trống âm

4.TRIỆU CHỨNG SIÊU ÂM

4.TRIỆU CHỨNG SIÊU ÂM

Một số hình ảnh siêu âm

Một số hình ảnh siêu âm

Một số hình ảnh siêu âm

Một số hình ảnh siêu âm

Nội dung

1 Lịch sử

2 Tính chất vật lý của sóng âm

3 Cấu tạo máy siêu âm

4 Triệu chứng học siêu âm

5 Chỉ định siêu âm

Siêu âm bụng tổng quát

Siêu âm mạch máu

Siêu âm tim

Siêu âm thai

CHỐNG CHỈ ĐỊNH SIÊU ÂM

Nội dung

1 Lịch sử

2 Tính chất vật lý của sóng âm

3 Cấu tạo máy siêu âm

4 Triệu chứng học siêu âm

5 Chỉ định siêu âm

KẾT LUẬN SIÊU ÂM

Thank you for your attention!