Bài giảng Phù Phổi Cấp

Lâm sàng Biểu hiện suy hô hấp cấp nặng: lo lắng, xanh tím, thở nhanh, tăng tiết, khó thở, co kéo cơ hô hấp phụ. Ho khạc bọt hồng. Tĩnh mạch cổ nổi, T3. Phổi nhiều ran ẩm 2 bên. Nguyên nhân gây phù phổi cấp huyết động Giảm co bóp thất trái Thiếu máu cơ tim cấp nặng Bệnh lý van tim Bệnh cơ tim Viêm cơ tim Do thuốc (Ức chế Beta, chẹn Canxi) Rối loạn nhịp nặng Tăng kháng lực mạch máu Tăng huyết áp Hẹp động mạch thận

PHÙ PHỔI CẤP

TS VÕ MINH PHƯƠNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ

MỘT SỐ NÉT SINH LÝ, GIẢI PHẪU

PHẾ NANG

PHÙ PHỔI CẤP HUYẾT ĐỘNG

- pH máu, O2 máu, Ca, Mg,…

● Pfc: Áp lực thủy tĩnh mao mạch phổi

● Pfi: Áp lực khoảng kẽ

● Pop: Áp lực keo huyết tương

● Poi: Áp lực keo dịch kẽ

ÁP SUẤT ÂM Ở KHOẢNG KẼ VÀ Ý NGHĨA

ảo (0,4 μm)

khoảng kẽ→phế nang khô

Tăng tính thấm màng phế nang

- mao mạch

Giảm thải dịch trong phế nang

Thay đổi nhanh

áp lực lồng ngực

Sự phân bố dịch không bình thường

Mất cân bằng

áp lực sinh lý

Tăng áp lực mao mạch phổi

Giảm co bóp

thất trái

Tăng sức cản hệ thống mạch máu

PHÙ PHỔI CẤP TỔN THƯƠNG

SINH LÝ BỆNH HỌC

PHÙ PHỔI CẤP

HUYẾT ĐỘNG

PHÙ PHỔI

Nguyên nhân gây phù phổi cấp huyết động

- Giảm co bóp thất trái

 Thiếu máu cơ tim cấp nặng

 Bệnh lý van tim

 Bệnh cơ tim

 Viêm cơ tim

 Do thuốc (Ức chế Beta, chẹn Canxi)

 Rối loạn nhịp nặng

- Tăng kháng lực mạch máu

 Tăng huyết áp

CHẨN ĐOÁN

- Biểu hiện suy hô hấp cấp nặng: lo lắng, xanh tím, thở nhanh, tăng tiết, khó thở, co kéo cơ hô hấp phụ.

- Ho khạc bọt hồng.

- Tĩnh mạch cổ nổi, T3.

- Phổi nhiều ran ẩm 2 bên.

 BNP (Brain natriuretic peptide):

 BNP <100pg/ml: không nghĩ đến suy tim (giá trị tiên đoán âm >90%).

 BNP >500pg/ml: chẩn đoán suy tim (giá trị tiên đoán dương >90%).

 BNP tăng ở những bệnh nhân suy thận, thuyên tắc phổi, tăng áp phổi.

 Siêu âm tim:

 Siêu âm tim để đánh giá các buồng tim, chức năng van tim và chức năng thất trái, giúp xác định nguyên nhân phù phổi cấp.

 Điện tâm đồ và men tim:

 ECG giúp gợi ý đến thiếu máu cơ tim hoặc nhồi máu cơ tim Men tim tăng do tổn thương tế bào cơ tim Tuy nhiên, men tim cũng tăng trong một số bệnh lý khác như nhiễm trùng…

PHÙ PHỔI CẤP

Tiền sử, khám lâm sàng, cận lâm sàng

- Nhiễm trùng hô hấp

hoặc do hít.

- Tăng bạch cầu, viêm

tụy hoặc viêm phúc mạc

- BNP <100pg/ml

X quang ngực

Siêu âm tim

- Buồng tim bình thường

- Chức năng thất (T)

bình thường

- Buồng tim lớn

- Chức năng thất (T) giảm

Catheter ĐMP

Áp lực động mạch phổi

 18mmHgmmHg

HUYẾT ĐỘNG TỔN THƯƠNG

 ĐIỀU TRỊ

- Hồi sức hô hấp là chủ yếu

- Điều trị bệnh nền và các rối loạn kèm theo

PHÙ PHỔI CẤP TỔN THƯƠNG

PHÙ PHỔI CẤP TỔN THƯƠNG PHÙ PHỔI CẤP HUYẾT ĐỘNG

ACUTE RESPIRATORY DISTRESS SYNDROM

Hội nghị đồng thuận Hoa Kỳ - châu Âu (AECC) 1994

ARDS

 Suy hô hấp khởi phát cấp tính

 Thâm nhiễm phổi lan tỏa trên X quang

 Thiếu oxy máu: PaO2/FiO2 ≤ 200 mmHg

 Không có bằng chứng của tăng áp lực tâm nhĩ trái hoặc áp lực mao mạch phổi bít <18mmHg mmHg

ACUTE LUNG INJURY

THEO THỜI GIAN

 Theo định nghĩa này, chẩn đoán ARDS có độ đặc hiệu tương đối thấp (51%) So sánh với kết quả khám nghiệm tử thi nhằm chứng minh tổn thương phế nang lan tỏa.

 Độ tin cậy của ARDS trên tiêu chí X quang ngực ở mức độ trung bình, có thay đổi đáng kể giữa những người quan sát

 Tiêu chí giảm oxy máu (tức là PaO2/FiO2 <200 mmHg) bị ảnh hưởng

rõ rệt bởi cách cài đặt máy thở, đặc biệt

là mức PEEP sử dụng

 Có thể gặp khó khăn khi diễn giải áp lực mao mạch phổi bít cao ở bệnh nhân ARDS.

ĐỊNH NGHĨA BERLIN 2011

 Suy hô hấp khởi phát cấp tính ít hơn 7 ngày

 Thâm nhiễm phổi hai bên trên X quang

 Bỏ yêu cầu đo áp lực động mạch phổi bít

 Bỏ phân loại tổn thương phổi cấp tính (ALI)

ARDS được chia thành ba mức độ

 TRUNG BÌNH PaO2/FiO2: 101-200

NGUYÊN NHÂN

1 Tổn thương phổi trực tiếp

Nguyên nhân thường gặp

2 Tổn thương phổi gián tiếp

Nguyên nhân thường gặp

Nhiễm trùng huyết (sepsis)

Chấn thương nặng với choáng và truyền máu nhiều lần

 Giai đoạn rỉ dịch (7 ngày đầu)

CHẨN ĐOÁN

PHÙ PHỔI CẤP HUYẾT ĐỘNG PHÙ PHỔI CẤP TỔN THƯƠNG

Lưu lượng tuần hoàn thấp (chi lạnh) Lưu lượng tuần hoàn cao (chi ấm, mạch nảy)

 ĐIỀU TRỊ

Điều trị tập trung vào tình trạng thiếu oxy:

- Duy trì khỏi nghẽn đường thở

- Thông khí kiểm soát với PEEP

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

Chiến lược thông khí bảo vệ phổi Viện Tim Phổi Huyết học Quốc gia Hoa Kỳ

= 1:1 - 1:3

SpO2 ≤ 95%

 Nhiều nghiên cứu về corticosteroid trong điều trị cả ARDS sớm và muộn để giảm tình trạng viêm tại phổi

 Bằng chứng hiện nay không ủng hộ sử dụng corticosteroid liều cao để điều trị ARDS.

 Tuy nhiên, có những tình huống cụ thể

có thể sử dụng corticosteroid một cách thận trọng khi nguyên nhân cơ bản đáp ứng với điều trị corticosteroid

 Ví dụ như viêm phổi tổ chức hóa vô căn- (cryptogenic organizing pneumonia).

CÁC ĐIỀU TRỊ KHÁC

thiện tỷ lệ tử vong cũng như không giảm thời gian thở máy.

nang mao mạch, khởi động quá trình phục hồi sớm hơn, các bằng chứng cho thấy đồng vận beta 2 không làm giảm thời gian thở máy và tỷ lệ tử vong trong bệnh viện

thời gian thở máy

chứng minh được là phòng ngừa được ARDS, không cải thiện tỷ lệ tử vong và thời gian thở máy.

tử vong dài hạn.

XIN CẢM ƠN SỰ LẮNG NGHE !

XIN CẢM ƠN!

XIN HẾT !!

ĐƯỜNG TRUYỀN TĨNH MẠCH TRONG HỒI SỨC NỘI KHOA

TH.S VÕ MINH PHƯƠNG

ĐẠI HỌC Y DƯỢC CẦN THƠ

MỤC TIÊU HỌC TẬP

truyền tĩnh mạch trong hồi sức cấp cứu nội khoa.

tĩnh mạch trung tâm.

làm đường vào cho sonde tĩnh mạch trung tâm.

mạch trung tâm.

sonde tĩnh mạch trung tâm.

1 NHỮNG VẤN ĐỀ THỰC TIỄN

và tốc độ nhanh

mạc tĩnh mạch

hoặc theo những thời điểm nhất định

mỗi lần cần số lượng nhiều máu và đòi hỏi một số kỹ thuật đặc biệt

2 ƯU, NHƯỢC ĐIỂM

CATHETER NGOẠI BIÊN

- Không đòi hỏi trang bị

- Ít tai biến

- Không truyền nhiều

- Không lưu lâu

- Khó ở người béo

- Không lấy máu theo yêu cầu cao

- Không đo CVP

- Có thể có tai biến

CATHETER TRUNG ƯƠNG

Ưu điểm là nổi bật và quan trọng

- Đường truyền chắc chắn, có thể để lâu nhiều ngày.

- Cho phép truyền khối lượng lớn và tốc độ nhanh.

- Cho phép truyền các dung dịch ưu trương

- Cho phép lấy máu xét nghiệm nhiều lần, mỗi lần nhiều máu.

- Cho phép sử dụng đường truyền để đo và theo dõi CVP

Nhược điểm

- Đòi hỏi điều kiện vật liệu, trang thiết bị.

- Cần có kỹ thuật hoàn thiện.

- Tỷ lệ các tai biến cao hơn và nghiêm trọng hơn.

3 CÁC TĨNH MẠCH ĐƯỢC CHỌN

- CATHETER NGOẠI BIÊN

- CATHETER TRUNG ƯƠNG

CÁC LOẠI CATHETER TRUNG ƯƠNG

Phương pháp Braunula

Phương pháp Seldinger

ĐẶT CATHETER TĨNH MẠCH TRUNG ƯƠNG

Chỉ định

đường ngoại biên không lấy được.

qua tĩnh mạch.

áp lực thẩm thấu cao hoặc kích thích tĩnh mạch.

Chống chỉ định

Chống chỉ định tương đối

 PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐẦU CATHETER

- Phương pháp ước lượng: mực nước

- Phương pháp có chỉ dẫn: XQ, ECG

- Vị trí zero

- Đọc kết quả

 KIỂM TRA CATHETER

 Kiểm tra sau đặt:

- Máu phải trào ngược ra tốt

- Mực nước CVP thay đổi theo hô hấp

- X quang: đầu ống catheter ở D5

 Kiểm tra thường xuyên:

- Catheter không bị tắc, huyết khối

- Chỗ chọc kim không sưng, đỏ, mủ

- Đường truyền kín, đảm bảo vô trùng

- Thay dây truyền 2 lần/tuần

- Thay băng mỗi ngày

- Rút catheter càng sớm càng tốt

- Theo dõi nhiệt độ, CTM

 Chỉ định rút sonde

dọc theo tĩnh mạch có sonde.

phải cấy sonde để tìm vi khuẩn.

XIN CẢM ƠN!

CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ CUỐI BÀI

 1 Các tĩnh mạch được lựa chọn để lập đường truyền tĩnh mạch trung tâm và đo CVP:

 2 Đường truyền tĩnh mạch trung tâm có

nhược điểm nào sau đây:

 A Đường truyền rất chắc chắn, thường trực nhưng không thể để lâu nhiều ngày

 B Đòi hỏi điều kiện vật liệu, trang thiết bị

 C Mọi nhân viên y tế đều thực hiện được

 D Cho phép lấy máu để xét nghiệm nhiều lần, mỗi lần nhiều máu nhưng dễ gây chảy máu

khó cầm

 3 Đây không phải là ưu điểm của đường

truyền tĩnh mạch ngoại biên:

 A Kỹ thuật đơn giản và thông dụng nên y tá thực hiện được

 B Vật liệu, thiết bị đơn giản

 C Cho phép truyền các dung dịch nuôi dưỡng

an toàn

 D Ít gây tai biến

 4 Chống chỉ định đặt catheter tĩnh mạch trung tâm, ngoại trừ:

 A Hội chứng tĩnh mạch chủ trên: phù mặt, tay

 B Rối loạn đông máu: TP < 50%, TCK >

 5 Biến chứng khi đặt catheter tĩnh mạch trung tâm, ngoại trừ :

PHÙ PHỔI CẤP

 1 Phát biểu nào không đúng khi nói về cơ chế bệnh sinh của phù phổi cấp:

 A Áp lực thủy tĩnh mao mạch phổi tăng cao

 B Thay đổi tính thấm của màng phế nang – mao mạch

 C Áp lực âm của mô kẽ giảm thấp

 D Áp lực keo giảm do giảm protein huyết tương

 2 Trong suy tim trái, phù phổi cấp thường xảy ra ban đêm lúc ngủ hoặc sau những

gắng sức không quen làm, triệu chứng lâm sàng điển hình là:

 A Sợ hãi, khó thở nhanh, ho khạc đàm đặc lẫn bọt, nghe phổi ran nổ và ẩm to hạt

 B Lo lắng, hốt hoảng, khó thở ra, nhịp tim nhanh, nghe phổi ran rít và ẩm to hạt

 C Lo sợ, chi lạnh, ẩm, khó thở nhanh nông, khạc đàm bọt hồng, nghe phổi nhiều ran ẩm

 D Kích thích, vật vã, khó thở chậm dữ dội, đàm bọt hồng, nghe phổi ran ẩm to hạt

 3 Giai đoạn xơ hóa phổi trong phù phổi

 4 Surfactant không có vai trò nào sau đây:

 A Ổn định áp suất trong lòng phế nang để tránh xẹp và vỡ phế nang khi hô hấp

 B Làm giảm sức căng bề mặt phế nang

giúp phế nang giãn ra dễ dàng trong lúc hô hấp

 C Ngăn cản các chất dịch từ mạch máu

tràn vào lòng phế nang

 D Duy trì sức căng bề mặt phế nang đủ lớn

để dịch từ mao mạch phổi không tràn vào phế nang

 5 Chỉ định Furosemide liều cao 1mg/kg trong xử trí cấp cứu phù phổi cấp huyết động khi:

 A Huyết áp tăng và đã thất bại với thuốc giãn

THE END