Giáo trình Kinh tế nông nghiệp: Phần 2

Ba la, yeu td the che hay phan to chtic cua cdng nghe bao gom viec xay dung, hoach dinh chie'n luoc, xay dirng ke hoach va to chtic dong vien, thuc day, kiem soat hoat dong, xay dung va

xa hoi va tu duy Cong nghe theo nghia chung nhat la tap hop nhting hieu biet

ve cac phuong thtic va phuong phap huong vao cai tao tu nhien phuc vu nhting yeu cau cua con ngudi N h u vay, cong nghe la nhting kien thtic cua con ngudi d d dupe chuyen hod thanh phuong thtic va phuong phap san xuat, dupe vat chat hod trong hoat dong san xua't.

N oi dung tien bo khoa hoc - cong nghe trong ndng nghiep la rong ldn, lien quan tdi s u p h a t trien cua tat cd cac yeu to ca'u thanh luc luong san xua't cua nganh nay N hung noi dung chu yeu la thuy loi hod, c o gidi hod, dien khi hod, hod hoc hod va sinh hoc hod nong nghiep.

Ddi vdi chu the san xua't kinh doanh trong nong nghiep, viec lua chon hinh thtic phu hop de chuyen giao tien bo khoa hoc - cdng nghe cho ho se tqo dieu kien thuan loi de ho tiep thu va phat huy co hieu qua tting tien bo khoa hoc - cong nghe Thuc tiin p hat trien ndng nghiep d c a c nude va o n u d e ta cho

thay cd the lua chon mot trong nhung hinh thuc chuyen giao nhu: md hinh chuyen giao cong nghe tuye'n tinh, mo hinh chuyen giao cong nghe thich ung,

md hinh nghien cuu he thd'ng canh tac, md hinh nghien citu tit ndng dan, mo hinh cai tien da nguon va dac biet thudng xuyen nghien citu tdng ket cac dien hinh tien tien, nhan dien hinh tien tien ve dp dung tien bd khoa hoc - cdng nghe ndng nghiep.

I DAC DIEM TIEN B 0 KHOA HOC - CONG NGHE TRONG NONG NGHIEP

1 Nhumg khai niem co lien quan

- Lich sir xa hoi loai ngirdi da trai qua nhirng giai doan phat trien khac nhau tir thdi ky mong muoi, thdi ky dd da, thdi ky dd ddng cho den thdi ky cua cuoc cach mang khoa hoc - ky thuat hien dai ngay nay De dat dupe nhung "nac thang" tien bo trong qua trinh phat trien nhu tren, con ngudi tir ch6 le thuoc vao tu nhien, den chd vuon len nhan thCrc quy luat khach quan cua tu nhien, tien tdi chinh phuc tu nhien nham dap ting nhu cau phat trien

ngay cang cao cua minh Nhu vay, khoa hoc theo nghia chung nhat la he

thdng nhirng kien thuc, hieu biet cua con ngudi ve quy luat van dong va phat

trien khach quan cua tir nhien xa hoi va tu duy Cdng nghe theo nghia chung

nhat la tap hop nhung hieu biet ve cac phuong thuc va phuong phap hudng vao cai tao tu nhien, phuc vu cac nhu cau cua con ngudi Ngay nay thuat ngir

"cong nghe" dupe sir dung rat ph6 bien trong cac linh vuc san xuat khac nhau Vi du: cdng nghe hoa dau, cdng nghe ddng tau, cong nghe chan nuoi, cdng nghe gen, cdng nghe sinh hoc Nhu vay, khai niem "cdng nghe" cung

la tap hop nhirng hieu biet cua con ngudi, nhung khong phai la nhung hieu biet hay nhan thuc su vat khach quan noi chung, ma la nhung hieu biet da dupe chuyen hoa thanh phuong thuc va phuong phap san xuat, nhung hi£u biet da dupe "vat chat hoa" trong cdng cu lao dong, ddi tupng lao dong, trong quy trinh cdng nghe hoac ket tinh lai thanh ky nang, ky xao hay cach thuc ket hop cac yeu td dau vao sao cho cd hieu qua nhat ciia ngudi lao dong trong hoat dong san xuat

Cung cd su phan biet giua hai khai niem ky thuat va cong nghe Kv thuat

thudng dupe hieu la mot tap hop cac may moc, thiet bi cung nhu he thdng cac phuong tien dupe dung de san xuat hay phuc vu cac nhu cau khac cua xa

hoi Nhu vay, khi noi den ky thuat ngudi ta thuong nghi ngay den yeu to quan trong nha't la may moc thiet bi, ttic la cac cong cu lao dong Tuy theo viec cong cu lao dong dupe su dung la thu cong hay co khi ma ngudi ta goi dd la nen san xuat ky thuat thu cdng hay ky thuat co gidi Giua ky thuat va cdng nghe cd mdi lien quan mat thiet vdi nhau Sang tao ra mot cdng nghe mdi thudng keo theo su doi mdi ky thuat, ddi hdi nhung phuong tien ky thuat mdi

de thuc hien no Ngupc lai, sir doi mdi ky thuat thudng dupe tao ra bdi nhung cdng nghe mdi va den lupt no ky thuat mdi thuc day viec hoan thien hon va khang dinh cong nghe mdi

- Xet tu goc do nghien ctiu cong nghe nham phuc vu viec quan ly hoat dong chuyen giao cdng nghe va thuc day toan dien cac hoat dong cdng nghe, ngudi ta phan biet hai phan khac nhau la “phan cting” va “phan m6m” cua cdng nghe nhu sau:

+ Phan cting cua cdng nghe hay phan ky thuat cua cdng nghe bao gom nhung may moc, thiet bi, cdng cu, nguyen nhien vat lieu Phan nay con goi

la nhung yeu to vat chat hay phuong tien vat cha't cua cdng nghe Nhung phuong tien vat chat nay cd trinh do ky thuat cang hien dai thi trinh do ky thuat cua cdng nghe san xuat cang cao

+ Phan mem cua cdng nghe gom ba bo phan cau thanh:

Mot la, yeu to con ngudi trong dd cd ky nang, kinh nghiem, tinh sang tao, truyen thdng, dao dtic kinh doanh, nang luc quan ly Vdi trinh do cdng nghe cao thi ddi hdi phai cd nhung con ngudi cd nang luc va trinh do tuong ting

de van hanh va su dung cac phuong tien ky thuat hien cd

Hai la, cac tai lieu cdng nghe gom cac thiet ke, cac dinh mtic, cac chi tieu kinh te - ky thuat, cac hudng dan nghiep vu hay ky thuat van hanh, cac bi quyet Phan nay con goi la phan thdng tin cua cdng nghe chtia dung nhung van de da dupe tdn tru va tu lieu hoa

Ba la, yeu td the che hay phan to chtic cua cdng nghe bao gom viec xay dung, hoach dinh chie'n luoc, xay dirng ke hoach va to chtic dong vien, thuc day, kiem soat hoat dong, xay dung va thirc hien chinh sach khuyen khich Sau khi thd'ng nhat cach hieu khai niem khoa hoc va cdng nghe nhu da trinh bay d tren, phan tich lich sir phat trien cua khoa hoc va cdng nghe, ta thay cd mot so diem quan trong dang chti y sau day:

Thu nhat, khoa hoc va cong nghe co moi quan he tac dong qua lai bi£n chung va trong thdi dai ngay nay khoa hoc ky thuat va cong nghe gan k£t chat che voi nhau; tham chi khoa hoc con trd thanh luc luong san xuat true tiep Ngudi ta dung thuat ngu “Khoa hoc - cdng nghe” de the hien mdi quan

he bien chiing noi tren

Thu hai, cac yeu td hop thanh cua cdng nghe gdm: vat chat - ky thuat, con ngudi, thdng tin va yeu td the che, nhu da trinh bay d tren cd mdi quan

he bien chung, tac dong qua lai lan nhau trong qua trinh thuc hien nhung tien

bo khoa hoc - cdng nghe Ddi vdi mot cdng nghe bat ky thi phan ky thuat la phan cot loi Tuy nhien, ky thuat tu ban than no khong hoat dong dupe Vi vay, cung vdi viec nang cao trinh do cua phan ky thuat, can phai thay doi tuong ung trinh do cua phan thdng tin va phan con ngudi Neu dpi ngu nhan luc dupe cung cap day du thdng tin, ky thuat can thiet, to chuc tot se lam cho phan ky thuat cd kha nang su dung cao va cd hieu qua hon Phan the che la yeu td dieu hoa, phoi hop cac yeu td con lai lam cho mot tien bo khoa hoc - cong nghe cd the dupe khang dinh tren thuc te hoat dong san xua't

Thu ba, doi vdi mdi tien bo khoa hoc - cdng nghe trong linh vuc san xuat cua bat ky nganh kinh te nao cung deu cd qua trinh phat sinh, phat trien, lac hau va cuoi cung bi thay the bang mot tien bo khoa hoc - cdng nghe mdi hon Ngudi ta noi tien bo khoa hoc - cdng nghe cd vong ddi cua no

Thu tu, viec trien khai mot tien bo khoa hoc - cdng nghe m di trong nen kinh te noi chung va trong ndng nghiep ndng thdn noi rieng, bao gid cung tao nen nhung tac dong nhat dinh len cac mat cua ddi song kinh te - xa hoi Vi vay, viec hoach dinh va thuc thi nhung chinh sach han che tac dong tieu cuc

cd y nghia rat to ldn

2 Dac diem tien bo khoa hoc - cong nghe tro n g nong nghiep

a Cac tien bo khoa hoc - cong nghe trong ndng nghiep phai dua vao nhung tien bo ve sinh vat hoc va sinh thai hoc, lay cdng nghe sinh hoc va sinh thai hoc lam trung tam Cac tien bo khoa hoc - cdng nghe khac nhu thuy lpi hoa, co gidi hoa, dien khf hoa, hoa hoc hoa, cai tao dat, v.v phai dap ung yeu cau cua tien bo khoa hoc - cdng nghe sinh hoc va sinh thai hoc

Mdi quan he sinh vat, sinh thai trong san xua't ndng nghiep ddi hdi cac tien bo khoa hoc - cdng nghe khac hudng su phat trien cua minh vao viec cai

tien ban than sinh vat (cac cay trong vat nuoi) va cai tien moi trudng song cua sinh vat Viec nghien ctiu de tao ra giong mdi trong san xuat ndng nghiep, ddng thdi lai ddi hdi viec nghien ciru de tao ra mot loat cac yeu td ddng bo khac Cu nhu vay, tien bo khoa hoc - cong nghe trong ndng nghiep ngay cang phat trien theo chieu rong va chieu sau.

Hoat dong san xua't ndng nghiep ngay nay dang phai doi mat vdi tfnh khan hiem ciia cac yeu td nguon luc Nhu vay, nhirng cong nghe mdi trong trdng trot va chan nuoi khong nhung phai nham hudng nang cao sue song ben trong cua cay trdng, vat nuoi, su dung vdi hieu qua cao nhat nguon tai nguyen dat dai sinh thai hien cd, ma con phai gop phan giu gin, tai tao cac nguon tai nguyen dd de dam bao su phat trien ndng nghiep ben vung trong tuong lai

b Viec nghien cuu ting dung cac tien bo khoa hoc - cdng nghe trong ndng nghiep mang tfnh vung, tmh dia phuong cao

Do cd su khac biet v i loai dat, dia hinh, thdi tiet khf hau v.v Sir khac biet giua cac vung ndng nghiep ndng thon ddi hdi phai khao nghiem, phai dia phuong hoa cac tien bo khoa hoc cdng nghe trudc khi trien khai ap dung dai tra

c Tfnh da dang cua cac loai hinh cdng nghe trong ndng nghiep

+ Xet mdi quan he tien bo khoa hoc - cdng nghe vdi san pham, cd hai

loai hinh cdng nghe Mot loai goi la cong nghe tham canh nham nang cao

nang suat sinh vat va nang suat kinh te tren mdi don vi dien tfch Loai thti hai

goi la cong nghe c a giai va tu dong hoa, chu yeu nham nang cao nang suat

viec lam, tiet kiem thdi gian lao dong trong mdi khau cong viec, giam bdt hao phf lao dong song Lua chon sir ket hop hai loai cdng nghe noi tren nhu the nao la tuy thuoc mdi giai doan phat trien cua nganh ndng nghiep d tting vimg khac nhau de dap ting nhu cau xa hoi; nhu cau rut bdt lao dong ndng nghiep de phat trien cac nganh dich vu va san xuat phi ndng nghiep d ndng thdn; van de giai quyet viec lam va thu nhap, v.v

+ Xet tien bo khoa hoc - cdng nghe trong mdi quan he giua cac yeu to dau vao cua san xuat ndng nghiep, cd hai loai la cdng nghe di thang va cdng nghe di xien Cdng nghe di xien la loai cdng nghe tiet kiem lao dong dien hinh, gan lien vdi viec ap dung cac may moc hien dai va giai phong bdt lao dong Loai cdng nghe nay thudng dupe ap dung d nhung nude cd nen kinh te

phat trien nhirng thieu lao dong nong nghiep Doi voi nhirng nuoc di sau va kinh te kern phat trien nhu nuoc ta can co su nghien cuu toan dien de quyet djnh lua chon su ket hop hai loai hinh cong nghe nay cho phu hop.

d Tfnh dong bo can doi trong phat trien tien bo khoa hoc - cong nghe nong nghiep

Xet tren khfa canh vat chat - ky thuat, mot tien bo khoa hoc - cong nghe

bat ky trong nong nghiep deu duoc bieu hien ra a sir phat trien ve cong cu

lao dong, doi tuong lao dong va su phat trien ky thuat, ky nang cua ngay chmh ban than nguoi lao dong Noi cach khac, su phat trien tung mat, tung

bo phan cua luc luong san xuat la ?u bieu hien co tmh vat chat ky thuat cua tien bo khoa hoc - cong nghe nong nghiep Neu nhu tung tien bo khoa hoc - cong nghe rieng le chi tac dong den su phat trien tirng mat, tirng yeu to cua luc luong san xuat, thi ngupc lai, su phat trien ciia nganh nong nghiep lai dua tren su phat trien dong bo ciia cac yeu to cau thanh co so vat chat ky thuat ciia ban than nong nghiep Dieu nay co nghia la, can co su van dung tong hop cac tien bo khoa hoc - cong nghe rieng le de dam bao su phat triein 6n djnh

va vung chdc ciia nong nghiep

Tuy nhien, trong m6i giai doan phat trien, do ket qua tac dong khac nhau ciia cac tien bo khoa hoc - cong nghe rieng le vao su phat trien tirng yeu to ciia luc luong san xuat lam cho tong the co so vat chat ky thuat ciia nong nghiep lo ra nhung bo phan lac hau, yeu kern hon Khac phuc nhung bo phan lac hau yeu kem nay chmh la nhiem vu trong tam trong mot giai doan nhat dinh cua viec nghien cuu ap dung tien bo khoa hoc - cong nghe

II N 0 I DUNG TIEN B 0 KHOA HOC - CONG NGHE TRONG NONG NGHIEP

Tien bo khoa hoc - cong nghe nong nghiep co noi dung rong Ion lien quan toi su phat trien cua tat ca cac yeu to, bo phan cau thanh luc lupng san xuat cua nganh nay Sau day la mot so noi dung chii yeu:

1 Thuy loi hoa nong nghiep

1.1 Khai niem

- Thiiy loi hoa nong nghiep la qua trinh thuc hien tong hop cac bien phap khai thac sir dung va bao ve cac nguon nuoc tren mat dat va dudi mat dat cho

nhu cau san xua't va sinh hoat d nong thon, dong thdi han che cac tac hai cua nuoc gay ra cho san xua't va doi song.

- Day la tien bo khoa hoc - cong nghe lien quan den nude ciia san xuat ndng nghiep va ddi song ndng thdn Yeu to nude thudng gan lien vdi dat dai, song bien, thdi tiet khi hau, v.v Vi vay, thuy loi hoa cd noi dung rong ldn vdi nhung pham vi khac nhau tren mot vung, mot quoc gia, tham chi cd van de mang tinh khu vuc va quoc te

- Thiiy loi hoa la mot qua trinh dai ciia nhirng tien bo khoa hoc - cdng nghe trong viec cai tao va chinh phuc thien nhien, tren co sd nhan thirc cac quy luat cua tu nhien, trudc het la cac quy luat ve nude Cac yeu to tu nhien

ve nude, thdi tiet khi hau, ddng chay con song, v.v luon luon cd dien bien phirc tap, vi vay thuy loi hoa la qua trinh lien tuc va lau dai

1.2 Noi dung

Thuy loi hoa cd noi dung rong gom: 1/ Tri thiiy cac ddng song ldn Day

la cdng viec ldn lien quan den nhieu dia phuong (vi du: tri thuy song Hong) hoac nhieu quoc gia (vi du: tri thuy song Me Kong); 2/ Phong chong lut bao

Day la cong viec lien quan den ca nude hoac nhung viing rong ldn; 3/ Cdng tac thuy ndng; 4/ Bao ve nguon tai nguyen nude 6 day chung ta chi nghien cuu noi dung chu yeu ciia cdng tac thiiy ndng

a Khai niem: Theo tir dien Bach khoa ndng nghiep Viet Nam (nam 1991),

thiiy ndng la mdn khoa hoc thuy loi phuc vu san xuat ndng nghiep: xay dung cdng trinh (thuy cdng) tudi, tieu nude cho cay trdng, sir dung nude de cai thien tinh chat ly, hoa hoc ciia dat theo hudng cd lpi cho san xuat ndng nghiep (thuy lpi cai tao dat)

Tren the gidi, cach day hang van nam da cd he thdng tudi nude d luu vuc song Tecgenna (vung giap gidi giua Irac va Lien Xo cu) Tudi nude da dupe

ap dung rong rai d cac viing can dong va vi6n ddng cach day vai nghin nam

d Viet Nam, tir lau nhan dan ta da biet dao gieng, lam muong lay nude tudi

ruong Den th e k y XIX da lam cac song dao de lam thiiy lpi Ngay nay, vdi su phat trien ciia khoa hoc - cdng nghe, con ngudi da biet sir dung nhieu phuong phap tudi khac nhau va xay dung dupe he thdng cdng trinh thuy ndng kien co

va hien dai de phuc vu san xuat ndng nghiep

Thuy lcri cai tao dat co muc dich bien doi cac di6u kien thien nhien khong thuan loi cua khf hau, tho nhudng, dia chat, thuy van cua dat canh tac bang cac hinh thuc khac nhu dung tudi, tieu nude de dieu tiet che do am, nhiet, dieu kien dinh dudng, khong khf, vi sinh vat trong dat de tao dieu kien dat nang suat cao cho cay trdng, cho thuy san nuoi Dung nude de thau chua rira man va dung cac bien phap phu hop chong tac dung cua nude lam xoi mdn dat, rira troi chat mau dat.

Cdng tac thuy nong cd noi dung chu yeu la tudi va tieu nude phuc vu san xuat nong nghiep Trong cac nganh kinh te quoc dan, ndng nghiep la nganh sir dung nhieu nude nhat bang bien phap tudi Theo tai lieu cua Vien Khoa hoc va kinh te thuy lpi, tfnh den nam 1992 ca nude cd 5,63 tr.ha canh tac, trong do dupe tudi tieu la 2,037 tr.ha Binh quan hang nam da sir dung 49,3 ty met khoi nude, trong dd miia kho 30 ty met khoi Du kien den nam 2010 dua dien tich canh tac dupe tudi len 3,40 tr.ha (tuong ting dien tfch gieo trdng dupe tudi la 8,0 tr.ha) se nang tong luong nude tudi tieu len 72,0 ty met khoi/nam, trong do rieng miia kho 44,0 ty met khoi Tong tru luong nude mua kho cac song d nude

ta la 128 ty met khoi/vu, nhu vay ddi hdi phai xay dung nhieu cong trinh ho chua de tiep nguon nude cho cac con song va bo sung nude cho dap dang nhu Lidn Son, Bai Thuong, Nam Thach Han va cac tram bom d ha luu Cac he thdng tieu thoat nude hien tai khong chi phuc vu trdng trot ma tieu thoat cho toan luu vuc phuc vu dan sinh, kinh te, xa hoi, quoc phong Den nam 1992, dien tfch luu vuc viing he thdng tieu la 2,138 tr.ha, trong dd d mien Bac la dang tieu rieng biet dien tfch la 1,003 tr.ha, con d mien Nam la he thdng tieu tu nhien

va tudi ket hop vdi dien tfch luu vuc la 1,135 tr.ha Du kien den nam 2010 nang luu vuc viing he thdng tieu thoat len 2,9 tr.ha Nhu vay trong tuong lai, nganh thuy ndng dang d giai doan phat trien ca ve sd lupng va chat luong phuc vu

b Nhitng van de kinh te, quan ly can chu y cua cdng tac thuy ndng

De dap ung nhu cau tudi tieu nude phuc vu phat trien ndng nghiep, cdng tac thiiy ndng can chu y nhung van de kinh te va quan ly chu yeu sau day:

- T6 chuc quan ly cdng trinh thiiy ndng

Hien nay trong mot luu vuc nude hoac viing lanh tho, cac cdng trinh tudi,

tieu nuac loai nhd, vita, ldn thudng phat trien rieng biet theo kha nang dau tu cua nen kinh te va nhu cau cua cac nganh, vi vay hinh thanh cac to chtic quan

ly rieng re, tach biet gay nen nhung hien tuong trung lap, mau thuan trong dau tu xay dung va quan ly khai thac cdng trinh De viec phat trien dau tu va khai thac thuy loi cd hieu qua, tren thuc te cd ba hudng to chtic quan ly cac cdng trinh thuy ndng nhu sau:

+ Quan ly theo tuyen cdng trinh Day la phuong thtic quan ly dupe ap dung tir thdi bao cap He thdng cac cdng trinh thuy lpi dupe phan chia thanh he thdng cdng trinh dau mdi, cap I, cap II, va cap III dupe to chtic quan ly chat che vdi su bao cap cua Nha nude Quan ly theo tuyen cdng trinh tao dieu kien thuan lpi cho viec quan ly kinh te va ky thuat thuy lpi, song cd han che co ban

ia khong gan ket dupe vdi quan ly cua cac cap chinh quyen dia phuong

+ Quan ly theo luu vuc nude Luu vuc nude hay con goi la khu vuc thuy lpi,

la vung lanh tho cd quan he ve nguon nude, khai thac su dung, tieu thoat hay thai nude cung nhu cac bien phap bao ve mdi trudng nude Phuong thtic nay thudng dupe ap dung trong quan ly cac ddng song, quan ly cac cdng trinh thuy lpi ldn nhu cdng trinh dau mdi, cdng trinh tieu thoat cho ca mot vung v.v.+ Ket hop quan ly theo tuyen cdng trinh va theo luu vuc nude 6 mdi luu vuc nude hay khu vuc thuy lpi thudng cd cac he thdng thuy lpi ldn, vtia va nhd dan xen nhau Viec xay dung, tu bo, quan ly khai thac sir dung cac cdng trinh dupe thuc hien theo nguyen tac: cdng trinh trong pham vi xa do xa phu trach; cdng trinh trong pham vi lien xa do huyen phu trach; cong trinh lien huyen do tinh phu trach; cdng trinh lien tinh do trung uong phu trach Nhu vay hinh thanh cac don vi quan ly true thuoc cac cap, tao thanh mdi quan he

ve kinh te va hanh chinh theo tirng cap cd mdi quan he vdi nhau

- Nguon vdn dau tu xay dung cdng trinh thuy ndng:

+ Dau tu thuy ndng cua Nha nude

Hudng dau tu thuy ndng cua Nha nude chu yeu la:

+ Dau tu xay dung, phat trien cac he thdng thuy ndng mdi; dau tu khoi phuc, sira chira ldn cac he thdng thiiy ndng dang van hanh da het han sti dung; dau tu ting dung ky thuat, cdng nghe mdi; tro gia dich vu thuy ndng trong cac trudng hop thien tai, tieu thoat nude phi canh tac; trp cap vdn dau

tir phat trien thuy loi nhd, thuy lai noi dong xa va hop tac xa.

Ve nguon von dau tu: Nguon von dau tu cua Nha nuoc vao thuy nong bao gom von ngan sach, von nude ngoai, von do Nha nude huy dong dudi dang quy, tin phieu, trai phieu, co phan theo tirng du an hay cong trinh cu the Tuy difeu kien cu the ma Nha nude dau tu von cho cac cong trinh thuy loi theo cac hinh thuc chu yeu sau day: Dau tu va tu t6 chtic doanh nghiep de lam djch vu theo chinh sach kinh te tai chinh hien hanh; dau tu ban dau mot phan rdi giao cho doanh nghiep quan tri dau tu lam dich vu, tu hach toan; cho doanh nghiep,

tu nhan vay voi lai suat uu dai, thai gian dai de dau tu; tro cap dau tu ban dau mot phan cho doanh nghiep, khong hoan lai von; bao tin cho cac doanh nghiep vay von nude ngoai de lam thuy loi

+ Dau tu thuy nong cua xa hay hop tac xa:

Huong dau tu: Doi voi thuy lai nho, noi dong do xa hoac hap tac xa nong nghiep dam nhiem 6 noi nao chua co hop tac xa kieu moi, UBND xa thanh lap to thuy lai dam nhiem viec huy dong von, nhan luc theo chinh sach Nha

- Cac hinh thtic to chtic khai thac, sir dung he thdng thuy ndng

+ Cac hinh thtic to chtic khai thac su dung he thdng thiiy ndng cua Nha nude bao gom: Doanh nghiep khai thac thuy loi (theo hinh thtic cdng ty), xi nghiep hoac Ban quan ly thuy lpi

Hoat dong dich vu thuy lpi ciia cac cdng ty, doanh nghiep khai thac thiiy lpi cd the cd cac md hinh chu yeu sau:

+ Hach toan chua day du, theo dang can ddi thu chi hang nam, Nha nude cap bii kinh phi chi theo du toan cac hang muc kinh phf dupe ca'p bii Md hinh nay dupe ap dung cho hau het cac don vi quan ly khai thac thuy lpi vtia va nhd.+ Sir nghiep dich vu thuy lpi cd thu nhung so thu nhd chi 10 - 20% sd can chi Hang nam doanh nghiep lap tong dir toan chi phf va du kie'n phan thu, cuoi nam quyet toan dira vao sd thue chi va thuc thu

Hoat dong cua cac ban quan ly hoac mot so xf nghiep thuy lpi khac theo cac mo hinh:

+ Su nghiep dich vu co thu nhung nguon thu chu yeu la cac san phaim phu

va so thu nho, con san pham chmh thi hang nam lap du toan chi phf trinh cap tham quyen duyet cap von ngan sach

+ Sir nghiep dich vu thuy lpi: Don vi khong co nguon th u true tiep, moi chi phf hang nam d6u do ngan sach cap theo du toan chi phf va do cap tham quyen duyet Mo hinh nay ap dung trong trudng hop thuc hien chmh sach khong thu thuy lpi phf ddi vdi ndng nghiep hoac thu nhung bang phuong thuc gian tiep qua thue ndng nghiep, thue xuat khau hoac hinh thirc quy

- Cac hinh thuc khai thac sir dung he thdng thuy ndng cua tap the va tu nhan, thudng gan vdi muc tieu kinh doanh, cd the cd cac dang chii yeu sau:+ Cac hop tac xa dich vu thuy lpi hay hop tac xa ndng nghiep lam chuc nang dich vu, cac to hop tac dudng, nude, v.v

+ Cac cdng ty co phan: Hien nay nude ta chua cd dang nay nhung trong qua trinh co phan hoa se hinh thanh nhd viec co phan hoa cac he thdng thuy ndng vua va nhd hien nay Nha nude van dang quan ly sir dung

Ddi vdi Ha Noi, trong nhung nam qua thanh pho da quan tam dau tu xaydung cac cdng trinh thuy lpi phuc vu san xuat ndng nghiep d ngoai thanh.Tfnh rieng giai doan 1996 - 2002, tdng vdn dau tu cho thuy lpi la 143,3 tyddng, binh quan mdi nam la 20,5 ty ddng Vdn dau tu thuy lpi tap trung chu

i

yeu vao cai tao nang cap cac tram bom tudi, tieu, cac hd chtia nude, thirc hien cung hoa kenh m uong noi ddng Nhd vay, den nay da thuc hien tudi chu dong cho tren 80% dien tfch dat trdng trot va tieu nude chu dong cho tren 70% dien tfch thudng bi ung, cung hoa dupe tren 20% kenh muong noi ddng Hien nay thanh pho cung da tap trung dau tu cho cac du an san xuat san pham an toan, trong dd cd dau tu xay dung cac cdng trinh cung cap nude sach cho san xuat nhu he thdng gieng khoan nude ngam phuc vu san xuat rau an toan d Ddng Anh, Gia Lam; phuc vu trdng hoa d Tir Liem; tao vung nude sach nuoi thiiy dac san hoac ket hop nuoi thiiy san vdi phat trien du lich dich vu d cac viing hd nude tir nhien Tuy nhien, phan ldn dien tfch trdng rau, hoa va nuoi thiiy san hien nay d ngoai thanh Ha Noi van nam trong viing anh hudng cua

nude thai hay nguon gay o nhidm khac, nhat la dien tfch mat nuoc nuoi thuy san va dien tfch dat ket bi o nhidm.

2 Cd gidi hoa nong nghiep

2.1 Khai niem

- Co gidi hoa nong nghiep la qua trinh thay the cong cu thu cong tho so bang cong cu lao dong co gidi; thay dong luc sire nguoi va gia sue bang ddng lire cua may moc; thay phuong phap san xuat thu cong lac hau bang phuong phap san xuat voi ky nghe cao

- Co gidi hoa nong nghiep dua tren co so ndn cong nghiep co khf phat trien, co kha nang nghien ciru, che tao ra cac may dong luc va m ay cong tac

de thuc hien cac khau cong viec canh tac phu hop vdi yeu cau sinh trudng phat trien cua cay trong, vat nuoi va phu hop vdi hinh thurc to chuc san xua't nong nghiep

- Co gidi hoa nong nghiep la mot qua trinh lich sir lau dai tir co gidi hoa

bo phan (co gidi hoa tirng khau rieng le) tien len co gidi hoa tong hop rdi tu

dong hoa san xua't C o gidi hod bo phan trudc het va chu yeu thudng dupe

thuc hien d nhung khau cong viec nang nhoc, ton nhieu lao dong thu cong hay thdi vu cang thang va dd dang thuc hien nhu khau lam dat, van chuyen, che bien thuc an gia sue, v.v Net dac trung cua giai doan nay la viec ap dung cac chiec may rieng le ciia cac nong ho va trang trai kha gia Thdi ky nay, sau khi hoan thanh nhiem vu san xua't cho minh, ho con di lam thue cho cac

ho va trang trai khac tren dia ban lan can C o gidi hod tong hop la viec sir

dung lien tiep cac he thdng may d tat ca cac giai doan cua qua trinh san xua't trong trot hay chan nuoi Net dac trung ciia giai doan nay la su ra ddi ciia cac

he thdng may ndng nghiep, co tac dung hd tro, bo sung cho nhau dd hoan thanh lien tiep tat ca cac khau cdng viec ciia qua trinh san xuat san pham

ndng san d tirng viing, dia phuong hay tirng nganh kinh te - ky thuat Tudong

hod la giai doan phat trien cao hon cua co gidi hoa, gan lien vdi each thirc

khai thac va sir dung cac nguon nang luong mdi, cac phuong tien dieu khien

tu dong de hoan thanh moi khau lien tiep ciia qua trinh san xuat tir khi chuan

bi den luc ket thuc cho san pham Net dac trung cua giai doan nay la loai trir lao dong chan tay va mot phan lao dong tri oc Sir tham gia ciia con ngudi chi

vdi vai tro giam doc, kiem tra, dieu chinh de qua trinh san xuat didn ra theo mot ke hoach da dinh trudc.

2.2 Nhung van de kinh te - ky thuat can chu y khi thuc hien ca gidi hoa nong nghiep

a Nhitng dieu kien khach quan thuc hien ca giai hod nong nghiep Viet Nam

Tir mot nen kinh te co trinh do con tuong doi thap so vdi cac nude trong khu vuc, chung ta tien hanh co gidi hoa trong dieu kien sau day:

- Ve kha nang tu cung cap cac tu lieu lao dong co gidi cho nong nghiep:

Do nganh cdng nghiep co khi chua phat trien, chung ta chua tu nghien cuu che tao dupe hang loat may moc cho nong nghiep Hien nay nganh co khi mdi chi san xuat ra dupe nhung chiec may le te, nhung chua che tao dupe phan dong co Nganh tieu thu cdng nghiep nong thdn nham dap ting nhu cSu sua chua hay san xuat cdng cu cam tay cho ndng nghiep chua phat trien deu khap cac vung ndng thdn

- Ve kha nang tiep thu cac may moc cdng cu co gidi cua ndng nghiep, cd cac diem noi bat la:

+ Ngudi tiep nhan co gidi hoa nong nghiep la cac trang trai, cac ho gia dinh ndng dan tu chu Phan ldn trong sd ho hien nay dang gap nhieu kho khan de tiep nhan co gidi hoa nhu: Nang luc tu tich luy thap; tri thtic, ky nang

ve may moc co khi chua cd (nhu sir dung, bao dudng, van hanh ), san xuat con nhd va phan tan Nhung va'n de tren deu la nhung chudng ngai cua viec trang bi co gidi hoa cho cac ho va trang trai

+ Lao dong ndng nghiep con chiem ty trong kha cao Luc luong lao dong nay khi dupe giai phong khoi nong nghiep nhd co gidi hoa cd the gay nen tinh trang that nghiep d ndng thdn

+ Trinh do ky thuat san xuat hien tai da dat dupe la khong deu giua cac nganh (trong trot, chan nuoi, lam nghiep, ngu nghiep), giua cac vung ndng thon C) nhung viing xa, viing dan toe it ngudi, cdng cu lao dong ra't tho so.Xuat phat tir nhung dieu kien khach quan trong nude nhu tren, phuong cham va budc di thuc hien co gidi hoa nong nghiep nude ta la: Phai ket hop mot cach pho bien cac cdng cu tho so, cdng cu cai tien vdi cdng cu nua hien dai va cong cu hien dai, lay cdng cu hien dai lam phuong hudng chinh de tien len; ket hop lao dong thu cong vdi lao dong nua co khi va co khi, lay lao dong

co khf lam phuong huong chmh Trong nhung trudng hop nhat dinh, co the di thing vao co khf hien dai 6 nhung khau quan trong va nhung noi co dieu kien nhu cac khau lam dat, thuy lpi, khai hoang, van chuyen, che bien dac biet 6 nhung vung chuyen canh Ion hoac vung chuyen mon hoa san xuat xuat khau Theo phuong cham noi tren, cac budc di thuc hien co gidi hoa se ket hop tuan

tu voi nhay vot Su ton tai dan xen cac loai trinh do ky thuat khac nhau trong tung khau cong viec, trong cac khau cua qua trinh san xuat, trong tung nganh kinh te ky thuat va trong tung vung sinh thai la bieu hien cu the: cua phuong cham va budc di thuc hien co gioi hoa nong nghiep 6 nuoc ta

b Nhung vdn de kinh te - ky thuat can chu y

D6 thuc hien co hieu qua phuong cham va buoc di cua co gioi hoa nong nghiep nhu trinh bay d tren can chu y nhung va'n de kinh te - ky thuat chuyeu sau day:

- Nganh co khf phai tung buoc thuc hien viec san xuat va trang bi du cong

cu thudng va cong cu cai tien cho nong nghiep Trong dieu kien lao dong thu cong la chu yeu thi so luong va chat lupng cua cong cu cam tay, cong cu cai tien co y nghia Ion trong viec nang cao nang suat cua lao dong nong nghiep Thuc hien nhiem vu nay can coi trong vai tro cua nganh thu cong nghiep che tao va sua chua cong cu trong nong thon

- Viec trang bi cac may moc, cong cu hien dai phai dam bao tfnh dong bo

va can doi Tfnh dong bo va can doi nay the hien 6 cac khfa canh: Giua may dong lire va may cong tac; giua trang bi voi sua chua va cung cap phu tung thay the; giua trang bi may moc va hudng dan ky thuat van hanh, v.v

- Nang cao hieu qua su dung may moc, cong cu Phuong huong co ban la trang bi va sir dung may moc cong cu van nang, sir dung vao nhieu khau canh tac; trang bi he thdng may cdng cu dong bo di kern may dong luc, v.v Tang cudng khau bao quan, duy tu may moc thiet bi

- Di doi vdi qua trinh thuc hien co gidi hoa, can thuc hien viec chuyen dich co cau kinh te nong thdn phan cong lai lao dong ndng thon theo hudng tien bo

- Tao ra nhung dien hinh tien tien ve co gidi hoa nong nghiep d nhung nganh trong diem, nhung vung trong diem Qua trinh thuc hien can dupe t6ng ket rut bai hoc kinh nghiem de nhan len dien rong

3 Dien khi hoa nong nghiep nong thon

3.1 Khai niem

- Trong qua trinh phat trien, nong nghiep su dung ngay cang nhieu cac nguon nang luong khac nhau Dien khi hoa la mot tien bo khoa hoc - cong nghe trong viec su dung nguon dien nang vao cac hoat dong san xua't va phuc

vu ddi song nong thon Di6u kien de thuc hien dien khi hoa nong nghiep nong thon la hinh thanh dupe mang ludi dien quoc gia thdng suot tir noi phat dien den tan cac co sd su dung dien la cac ho gia dinh, cac trang trai trong trot, chan nuoi, v.v d moi viing nong thdn

Nhu vay, thuc hien dien khf hoa nong nghiep nong thon la mot qua trinh ra't lau dai

- Trong ndng nghiep, nong thdn viec su dung nguon nang luong dien chu yeu theo cac hudng sau day:

+ Nang luong dien la co sd ciia viec co khf hoa lao dong d mot sd khau san xua't nong nghiep nhu thuy lpi, che bien, chan nuoi Dien nang la ngudn dong lire chu yeu cua cac xuong co khf, xuong che bien ndng, lam, thuy, hai san, cac tram bom tudi tieu

+ Sir dung dien dudi dang khac nhu nhiet nang hay quang nang de chieu sang, say kho, ap trung, sudi am gia sue, v.v.; hoac dudi dang song nhu tia hong ngoai, tia tu ngoai de khu doc trong nude, tieu diet cac vi sinh vat co hai cho giong cay trong vat nuoi, chua benh gia sue,v.v

+ Su dung dien phuc vu sinh hoat nong thon

3.2 Nhfirng van de can chu y khi thuc hien dien khi hoa

- Trong quy hoach xay dung mang ludi dien ndng thdn can chu y:

+ Ben canh cac co sd dien luc do trung uong quan ly, can xaiy dung cac tram thuy dien vira, nhd va cuc nho nham khai thac stic nude cua cac ddng song, sudi de phuc vu san xuat va ddi song nong thon viing trung du va nui cao Ket hop hop ly viec xay dung nhiet dien vdi thuy dien

+ Trong xay dung mang ludi dien nong thon, can ket hop stic manh cua trung uong vdi dia phuong, ket hop Nha nude va nhan dan ciing lam

- Trong quan ly van hanh mang ludi dien va sir dung dien can chu y:+ U u tien dien cho san xuat Nang cao mtic do sir dung dien cho sinh hoat

tren c a sa kha nang san xuat dien cho phep.

+ Trudc het dua dien vao sir dung d nhung khau cong viec tinh tai Dien khf hoa truoc het trong cac khau cong viec cua nganh chan nuoi

+ Hinh thanh cac bo phan chuyen trach quan ly, bao duong van Hnh mang ludi dien nong thon Thuc hien hach toan kinh te v£ dich vu dien.+ Can co huong dan toi thieu ve ky thuat an toan sir dung dien cho cac

co so dung dien a nong thon, dac biet la ho nong dan.

4 Hoa hoc hoa ndng nghiep

4.1 Khai niem

Hoa hoc hoa la qua trinh ap dung nhirng thanh tuu cua nganh cong nghiep hoa chat phuc vu nong nghiep, bao gom viec su dung cac phuong tien hoa hoc vao cac hoat dong san xuat nong nghiep va phuc vu ddi song d nong thon.Hoa hoc hoa nong nghiep la qua trinh lien tuc cua nhung tien bo khoa hoc-cong nghe lien quan den cac phuong tien hoa hoc cua lao dong nong nghiep va ciia cac phuong tien hoa hoc phuc vu ddi song ndng thdn Qua trinh tren di6n ra theo xu hudng co ban la:

- Bd sung va tang cudng cung ca'p thuc an cho cay trong vat nuoi bang viec sir dung cac loai phan bon hoa hoc, thuc an gia sue cd bd sung cac nguyen to vi luong

- Bao ve cay trong vat nuoi thong qua viec sir dung cac loai thuoc bao ve thuc vat, thuoc diet co, thuoc trir dich benh gia sue, gia cam, v.v

- Sir dung cac vat lieu hoa hoc trong xay dung cac cong trinh phuc vu nong nghiep nhu cong trinh thuy loi, cai tao da't, xay dung chuong trai, v.v

- Su dung cac vat lieu hoa hoc trong san xua't cac do dung phuc vu sinh hoat nong thdn

4.2 Nhirng van de can chu y

De thuc hien hoa hoc hoa nong nghiep cd hieu qua, can chu y nhung van

de sau:

- Sir dung dung lieu luong cac loai hoa chat trong viec cung cap thtic an cho cav trong vat nuoi trong bao ve dong thuc vat Ket hap hap ly viec sir dung phan bon hoa hoc vdi cac loai phan chuong va phan xanh Sir dung h<^)

ly cac cha't kfch thich tang trudng trong chan nuoi.

- Su dung dung ky thuat cac loai hoa cha't, dac biet la trong khau che bien, bao quan rau qua, thuc ph£m

- Tang cudng quan ly Nha nude doi vdi viec san xua't, tieu thu su dung cac phudng tiSn hoa hoc dung trong san xua't nong nghiep va ddi song nong thdn

- Phai cd hudng dan ky thuat cho ngudi ndng dan, dam bao an toan lao dong, dam bao ve sinh mdi trudng trong qua trinh su dung cac phuong tien hoa cha't vao san xuat ndng nghiep

5 Sinh h o c h o a n o n g n g h ie p

5.1 Khai niem

Sinh hoc hoa nong nghiep la qua trinh nghien cuu va ap dung dupe nhiJng thanh tuu ve khoa hoc sinh vat va khoa hoc sinh thai vao ndng nghiep nham nang cao nang suat, cha't luong cac san pham nong nghiep va bao ve moi trudng sinh thai Noi cach khac, sinh hoc hoa ndng nghiep la qua trinh tien bo khoa hoc - cong nghe lien quan den cac tu lieu san xuat sinh vat cua ndng nghiep bao gom tap doan cac loai dong vat, thuc vat, vi sinh vat sir dung trong ndng nghiep; mdi quan he tuong tac giua chung vdi nhau va vdi mdi trudng sinh thai tren tirng viing va toan bo lanh tho ndng nghiep ca nude

Theo khai niem nhu tren thi sinh hoc hoa khong chi bao ham noi dung lien quan den cdng tac giong cay trong vat nuoi, mac du day la noi dung quan trong nhat Sinh hoc hoa ndng nghiep la mot qua trinh bao gom nhung noi dung rong ldn sau day:

- Dieu tra co ban mot cach toan dien va cd trong diem cac dieu kien thien nhien va cac nguon tai nguyen phong phu ve thue vat, dong vat va vi sinh vat

d nude ta

- Nghien ctiu, phat hien va nam vung he thdng cac quy luat phat sinh va phat trien cua cac ca the va quan the dong thue vat, vi sinh vat tren tting viing sinh thai

- Nghien ctiu, phat hien va nam vung cac quy luat ve moi quan he giua cac quan the sinh vat vdi nhau va vdi dieu kien tu nhien, thdi tiet, khi hau tren cac tieu viing, cac viing va tren ca nude

- Nghien ctiu va de ra dupe phuong hudng dung dan de khai thac, bao ve

va sir dung ngay cang tot hon, bao dam tai sinh khong ngung cac nguon tai nguyen sinh vat cua dat nuoc Nhap noi mot so giong cay con phu hop tir nude ngoai d£ bo sung vao quy gen hien cd hoac lam phong phu quy gen bang con dudng lai tao Xay dung cac tap doan cay trong.vat nuoi cd nang suat sinh hoe cao va cho san pham chat luong tot on dinh cung vdi quy trinh

ky thuat can thiet cho mdi cay con phu hop vdi tung vung sinh thai ndng,lam ngu nghiep

5.2 Nhung thanh tiru sinh hoc chu yeu cua nuac ta

Nganh sinh hoc d nude ta duoc phat trien tir sdm gom sinh hoc dai cuang

va sinh hoc thuc nghiem Tuy nhien, chi tir sau nam 1975 nganh nay mdi thuc

su phat trien nhanh Den nay hau het cac chuyen nganh chu yeu ciia nganh sinh hoc da duoc xay dung, phat trien va dang trien khai manh me cac nghien cuu ca ban cung nhu nghien cuu ung dung phuc vu san xua't va ddi song Nhung chuyen nganh sdm duoc quan tam phat trien la cac nganh: dong vat hoc, thuc vat hoc, vi sinh vat hoc, thiiy sinh hoc, sinh ly hoc, sinh hoa hoc, ly sinh hoc, sinh thai hoc, te bao hoc, di truy6n hoc v.v va gan day la cac chuyen nganh cdng nghe sinh hoc V6 sinh hoc thuc nghiem, dang luu y la tir dau nhung nam 60 cua the ky XX da trien khai nghien cuu phuc vu ndng lam ngu nghiep ve cac mat nhu co sd sinh ly sir dung phan bon, sinh ly cay tr6ng,vat nuoi, lai tao, chon giong, che bien nong san, v.v Tir sau nhung nam 70, de tap trung vao giai quyet va'n de luong thue thuc pham, cd cac chuong trinh nghien cuu ldn nhu chuong trinh sinh hoc phuc vu nong nghiep, cong nghe sinh hoc,

vi sinh cong nghiep, co ca'u bua an, duoc lieu, cac loai cay luong thuc, thirc pham va chan nuoi Trong giai doan hien nay, cdng nghe sinh hoc tren the gidi dang phat trien d giai doan hien dai Cong nghe sinh hoc hien dai bao g6m mot sd linh vuc quan trong nhu cdng nghe di truyen, cdng nghe te bao, cong nghe enzym/protein, cong nghe sinh hoc vi sinh vat, cong nghe sinh hoc

moi trudng D ua tren thanh tuu cua cdng nghe di truyen, ngudi ta biet ro tirng

loai gen va giai ma chung, tir do che tao ra cac loai thuoc dac tri diet virut gay benh cho dong, thuc vat Ddi vdi linh vuc tao giong, ngudi ta tao ra cac cay trong, vat nuoi chuyen gen de cho nang suat va nhirng chat luong mdi ciia san

pham Dua tren thanh tun cua cong nghe te bao ngudi ta tao ra giong cay

trong bang nuoi cay mo, tao giong con nuoi bang phuong phap cay phoi Nhung thanh tuu ciia cong nghe sinh hoc hien nay da budc dau duoc ap dung

d nuoc ta dem lai hieu qua lorn, nhung mdi chi duoc ap dung 6 nhirng vung nong nghiep ngoai thanh Ha Noi, thanh pho Ho Chi Minh va mot so thanh pho ldn, chua dupe ap dung mot cach pho bien.

Nganh sinh hoc nude ta den nay da dat dupe nhieu thanh tuu quan trong gop phan phat trien ndng nghiep, do la:

- Trong trong trot, nghien ctiu dac diem quang hop ciia cay ltia, quang hop

va dinh dudng ruong lua nang suat cao lam co sd cho cac bien phap tham canh

Da dua vao san xuat cong nghe quang hop trong tao giau dinh dudng de thu sinh khoi lam nguon dinh throng va dupe lieu quy Nghien ctiu quan he cong sinh giua vi khu^n Azolla - Anabaens azolla cung nhu nhung vi khuan Rhizobium va cay dau tuong, sir dung cac chat d ilu hoa sinh trudng, cac nguyen td khoang vi lupng lam tang nang suat cay trong trong ndng, lam nghiep Nghien ctiu thanh cdng cac ky thuat di truyen nhu lai tao, dot bien, da boi the tao ra nhieu giong lua, ngo, dau, dd, dau dupe ting dung vao san xuat

- Trong chan nuoi, da thanh cdng trong viec ghep hop tir va tao ra bd giong con chat lupng cao Ngoai ra con mot sd thanh cdng trong viec tao ra cac giong lai/khac nhu lpn, gia cam

- Trong linh vuc vi sinh vat, da tuyen chon va xay dung cac suu tap vi sinh vat co fch, nghien ctiu va ap dung cd ket qua cdng nghe vi sinh phuc vu san xuat va ddi song nhu thuoc tru sau vi sinh vat, phan vi sinh vat cd dinh dam cho cay ho dau, hormon thuc vat san xuat bang cong nghe vi sinh, khang sinh tho, axit amin, v.v

- Trong cdng nghe thuc pham, nhieu ky thuat va quy trinh cdng nghe sinh hoc dupe nghien ctiu va ap dung nhu san xuat nude cham, nude giai khat len men, rupu vang, v.v

Nhd nhung thanh tuu chu yeu tren cua nganh sinh hoc da gop phan dang

ke vao viec thuc hien chuong trinh phat trien ndng nghiep, chuong trinh luong thuc, thuc pham d nude ta trong nhirng nam qua

5.3 Nhurng van de kinh te ky thuat can chu y

- Trong cong tac nghien ctiu, can coi trong cac van de sau day:

+ Trong trdng trot, khong chi coi trong nghien ctiu cay lua ma can trien khai manh me hon viec nghien ctiu cac loai cay mau nhu ngo, khoai, dau dd cac loai Ddi vdi cay dai ngay, ben canh viec nghien ctiu cac cay co gia tri

xua't khau cSn m a rong nghien ciru cac loai cay khac trong quan th6 thirc vat chung song vdi cac cay cdng nghiep.

+ Trong chan nuoi, ben canh viec coi trong nghien ciru con Ion, can mo rong nghien cuu cac loai con gia sue gia cam khac

+ Trong nghien ciru quan the dong thuc vat trong mdi trudng nude, c£n coi trong hon nua viec nghien cuu cac loai dong thuc vat nhd nhu nam, tao, rong reu

+ Nghien cuu hau qua cua chie'n tranh hoa hoc cua My doi vdi quan the dong thue vat d nude ta

- Trong cdng tac giong can chu y:

+ Lua chon, thuan dudng cac loai giong tot dia phuong Tong ket kinh nghiem nuoi trong dan gian, mang lai ket qua cao cho mdi vung sinh thai nong nghiep Can coi trong va bao ve cac loai giong dac san

+ Nhap noi, lai tao, nuoi thuan chung de co nhung giong mdi Coi trong cong tac kiem dich dong thuc vat nhap noi

+ Xay dung he thdng quoc gia tir trung uong den dia phuong bao gdm cac

co sd nghien cuu, tuyen chon, lai tao, san xuat, thi nghiem, san xuat va cung cap giong cho san xuat dai tra v.v Co bien phap quan ly giong chat che, chong lin giong va thoai hoa giong

+ Xay dung, phd bien thuc hien quy trinh ky thuat cho tirng loai cay trong

va vat nuoi Quy trinh ky thuat la mot he thdng bien phap ky thuat vdi nhirng tieu chuan da duoc quy dinh gan lien huu co vdi nhau theo mot trat tu thdi gian nhat dinh, phu hop vdi quy luat phat trien va phat due cua cay trong, vat nuoi, vdi dieu kien co sd vat chat ky thuat, dieu kien dat, nude, thdi tiet khf hau d tirng viing, tirng dia phuong

- Thuc hien doi mdi co cau san xuat trong trot va chan nuoi; co cau miia vu; cong thuc luan canh, xen canh, goi vu phu hop tren m6i viing sinh thai de khai thac co hieu qua cac tiem nang sinh hoc, sinh thai va cac tidm nang khac

III TO CHUC CAC HOAT D 0 N G KHUYEN NONG

1 He th o n g k h u y e n n o n g

Hien nay hau het cac nude tren the gidi deu co dich vu khuyen ndng dudi

cac hinh thtic khac nhau Khuyen nong la viec dem lai nhting thong tin cap nhat, dang tin cay ve ky thuat canh tac, ve phat trien cac nganh, ve kinh te

ho nong dan, ve phat trien cong dong va nhung van de co lien quan den nhung ngudi nong dan mot each de hieu va co loi cho ho 0 nude ta, theo Nghi dinh 13/1993/ND-CP ngay 02/3/1993 quy dinh noi dung cua cong tac khuyen nong nhu sau:

Mot la, pho bien nhung tien bo ky thuat trong trot, chan nuoi, cong nghe che bien, bao quan ndng, lam, thuy san va nhung kinh nghiem dien hinh san xuat gioi

Hai la, boi dudng va phat trien ky nang, kien thtic quan ly kinh te cho nong dan de san xuat kinh doanh co hieu qua

Ba la, phoi hop vdi co quan chtic nang cung cap cho nong dan thong tin

ve thi trudng, gia ca nong san de nong dan bd tri san xuat kinh doanh dat hieu qua kinh te cao

Nghi dinh 13/CP cung quy dinh he thdng khuyen nong dupe to chtic tti trung uong den co sd 6 trung uong thanh lap Cue khuyen nong thuoc Bo Nong nghiep va Phat trien nong thon 0 tinh, thanh pho thanh lap trung tam khuyen nong true thuoc Sd Nong nghiep va Phat trien nong thon va Trung tam to chtic cac tram khuyen nong theo vung, cum xa Ben canh to chtic khuyen ndng nha nude, con co cac to chtic khuyen ndng tir nguyen, nhung viec thanh lap to chtic khuyen nong tir nguyen phai dupe chinh quyen dia phuong cap giay phep hoat dong

Thuc trang to chtic khuyen nong cua nude ta hien nay mdi dupe hinh thanh thdng nhat d cap tinh bang viec thanh lap Trung tam khuyen ndng Tu cap huyen den cap xa to chtic khuyen nong co su khac nhau, tuy theo quy dinh cua chmh quyen cap tinh Phan ldn cac tinh deu thanh lap tram khuyen ndng huyen true thuoc UBND huyen ve hanh chmh va chiu su quan ly nghiep vu cua Trung tam khuyen ndng tinh Cd tinh khong thanh lap tram khuyen ndng huyen ma chi cd td khuyen nong thuoc phong Nong nghiep huyen, nguyen nhan chmh la do thieu bien che sd lupng can bo huyen dupe tfnh theo dau

ngudi dan Nhung cung co tinh ngoai Ban Khuyen nong huyen ( 2 - 3 ngudi) con to churc cac tram khuyen nong huyen, xa (3 - 5 ngudi).

V6 he thdng khuyen nong cap xa: Trong tinh hinh han che bien che va ngan sach co mot sd tinh da to chuc cac tram khuyen ndng cum xa hoac cung co mot sd tinh thue can bo khuyen nong dudi dang hop ddng thdi vu de lam viec cap xa Nhiem vu chu yeu cua khuyen nong cap xa la tiep nhan moi thong tin tir cap tren va cimg vdi can bo cap tren trien l^hai thuc hien cac chuong trinh khuyen nong tai xa Mat khac, vdi kien thuc va su hieu biet cua minh, cac can bo khuyen nong cap xa true tiep hoac phoi hpp vdi cac to chuc

xa hoi nhu: Hoi phu nti, Doan thanh nien, Hoi cuu chien binh, Hoi nhung ngudi san xuat gioi cimg nhau tuyen truyen, giai thich va hudng d i n cac h6 nong dan cach thuc lam giau, cach thtic trdng trot, chan nuoi theo yeu cau ky thuat (nhat la ddi vdi cac giong mdi)

2 ChiTdng trinh kh u yen n o n g

Chuong trinh khuyen nong la mot van ban xac dinh ro muc tieu (nhting viec can phai dat dupe) cua mot hoat dong khuyen ndng; nhting van de can dupe giai quyet (cai gi se lam, lam d dau, khi nao se lam, ai se lam va lam nhu the nao) cung nhu cac giai phap de hoan thanh cac cdng viec va muc tieu

da de ra

De xay dung dupe mot chuong trinh khuyen ndng, phai dua vao su phan tich danh gia tinh hinh tu nhien kinh te, xa hoi cua xa, cua khu vuc co lien quan den van de trien khai Dong thdi phai dua tren nhu cau cua ngudi dan tai khu vuc Tuy nhien khi xem xet khia canh nhu cau, chung ta khong chi xet nhu cau hien tai ma con phai xem xet nhu c&u tuong lai nham tranh lang phi stic ngudi, stic cua cho Nha nude va cho nhan dan trong khu vuc

Co nhi<5u chuong trinh khuyen nong da va dang thuc hien d cac huyen ngoai thanh Tuy nhien, hien nay hoat dong khuyen ndng chu yeu la thuc hien cac chuong trinh khuyen nong do cap tren giao, vi chi nhu vay mdi co kinh phi thuc hien Mat khac, trong cac chuong trinh khuyen ndng hien nay mdi chu trong den chuyen giao cdng nghe cho cac ho trang trai, m a it chu y

den eae dieu kien kinh te xa hoi, di6u kien thi trudng De thuc day cac ho nong dan san xuat nong, lam, thiiy san phat trien can phai da dang hoa cac loai hinh khuyen nong nhir: khuyen nong nha nuoc, khuyen nong tu nhan, khuyen nong cua cac to chtic phi chmh phu

3 C ac phurdng phap kh u yen n o n g

De chuong trinh khuyen nong co hieu qua cao, cac to chtic khuyen nong

co the dua ra cac phuong phap khuyen nong khac nhau Phuong phap khuyen nong la each thtic dua cac thong tin can thiet den vdi ngudi ndng dan nham giup ho thuc hien tot van de ma to chtic khuyen nong dua ra Noi cach khac, phuong phap khuyen nong la each lam cua mot to chtic khuyen nong, khi ho trien khai thuc hien mot chuong trinh hay mot hoat dong khuyen nong nao

do Co rat nhieu phuong phap khuyen ndng khac nhau, chu yeu la: Noi chuyen, day ve ky nang thao luan nhom, tham quan, thao didn dau bd, xay dung mo hinh, v.v

- Noi chuyen: la mot phuong phap truyen dat thdng tin bang loi noi cua mot ngudi tdi mot hay mot nhom ngudi cung nghe Uii diem cua noi chuyen

la vdi mot lupng thdng tin nhat dinh, co the truyen dat trong mot thdi gian tuong ddi ng&n Khi noi chuyen, nhieu ngudi cd the cung nghe mot luc Nhung chu de mdi la, trtiu tupng co the dupe trinh bay thuan lpi bang cach noi chuyen Tuy nhien, nhupc diem ciia noi chuyen la: ngudi nghe thudng khong nhd het chu d6 cua bai noi, thudng d trong trang thai thu dong Vi vay, noi chuyen la mot phuong phap khuyen nong cd hieu qua khi dupe su dung

de gidi thieu ciing vdi cac phuong phap khac 6 day can luu y tfnh hieu qua cua noi chuyen dupe danh gia bang viec ngudi nghe nhd dupe, lam dupe cai

gi theo bai noi

- Thao luan nhom: la trao doi cac y tudng, y nghi va quan diem giua nhieu ngudi khac nhau Tuy nhien, khong phai moi cuoc trao doi deu la thao luan Neu trao doi ma mot ngudi tham gia chi cho minh la dung, con ngudi khac la sai thi dd la cuoc tranh cai chti khong phai la thao luan Ngupc lai, neu trao doi chi trinh bay nhting quan diem cua minh, khong nhan xet quan

diem cua nguai khac thi do la bai noi chuyen Trong thuc te, ranh giai giua thao luan, tranh cai, tranh luan hay noi chuyen doi khi khong that rd rang va

co dinh, chung co the thay d6i theo thai do cua nguoi tham gia vai nhau va giira cac quan diem cua ho voi nhau Ngudi tham gia thao luan dung dan la nguoi phai xac dinh ro la co the hoc duoc mot dieu gi do tir thao luan va trong thao luan y kien cua nguoi khac co the dung, y kien ciia minh la chua dung.Thao luan nhom co uu diem: nguoi tham gia thao luan tich cuc hoc hoi lan nhau va dong gop nhieu kinh nghiem cho nhom Nguai tham gia co co hoi phat trien nhung nang khieu quan trong nang cao duac y thuc trach nhiem va hop tac vdi nhau trong viec ra quyet dinh ciia nhom, giup cho ngudi tham gia dieu chinh lai nhung suy nghi va thai do khong dung trong qua trinh thao luan Tuy nhien, thao luan nhom cd nhuoc di6m la: thdng thudng thao luan ton nhieu thdi gian, khong thich hop vdi nhom ldn cd nhi6u ngudi tham gia; ngudi tham gia phai co nhung kien thirc nhat dinh ve chii de thao luan thi thao luan mdi cd hieu qua

- Giang day ky nang: la phuong phap khuyen,nong ma muc dich la day

va boi dudng cho cac ddi tuong (ho nong dan, chu trang trai) cach lam mot cong viec nao do vdi mot chat luong cao theo dung yeu cau ky thuat trong mot thdi gian nhat dinh nao do Giang day ky nang cd uu diem: can bo giang day co the di sau vao tung van de, phu hop vdi tirng hoan canh cu the cua chu

ho, chu trang trai Giang day ky nang khong chi bay cho ho cach lam mdi ma con day ho sira ddi, cai tien nhung van de khong con phii hap nua Nhuoc diem co ban cua giang day ky nang la: mat nhieu thdi gian, can nhieu ngudi tham gia trong qua trinh day va hoc

- Tham quan: la mot chuyen di cua mot ngudi hay mot nhom ngudi co t6 chuc de quan sat, nghien cuu, hoc hoi cach lam an cua ngudi khac Tham quan co uu diem co ban la ngudi tham quan duac thoat khoi mdi trudng quen thuoc de tu mdt nhin, thay duoc nhung dieu mdi la, do do giup ho thay ddi thai do Mat khac, cac chuyen tham quan se tao ra nhung c a hoi de gap go trao d6i vdi nhieu ngudi khac, lam cho sir hieu biet cua ho duoc m d rong, tao

ra dong lire giup ho hanh dong thirc tiin Tuy nhien, chuyen di tham quan co han che la khong the ap dung pho bien, vi chi phi cho cac chuyen di thudng vuot qua kha nang tai chinh cua ngudi tham quan, cua cac to chtic tai trp Khi

ap dung bien phap tham quan, phai chuan bi can than de khai thac het nhting

uu diem cua chuyen di tham quan nham dat dupe ket qua cao nhat

- Thao di£n, trinh di6n dau bd: la mot cach hoc ky thuat tai noi ma ngudi nong dan lam viec tai ruong, tai chuong trai chan nuoi ; nhd dd ma mot can

bo khuyen nong (cd hay khong cd ngudi trp giup) chi bao cho ngudi nong dan (mot ngudi hoac mot nhom ngudi) thuc hien dupe cac cdng viec ky thuat canh tac ma can bo khuyen nong thao di£n, trinh di£n cu the trudc mat ho

Uu diem cua phuong phap nay la ngudi nong dan true tiep thay va tu minh suy xet, trao doi thirc hanh de ndm chac dupe van dd ma ho quan tam Thao diin co the ap dung ddi vdi nhieu chu de khac nhau, nhung hieu qua ldn nhat

la ddi vdi nhung chu de ma ket qua co the nhin thay dupe Nhuoc diem co ban cua thao di6n la mot sd chu de ma ket qua ciia chting khong thay ngay hoac chi cd the udc tinh nhu van de cai tao dat, nuoi dudng gia sue

- Xay dung md hinh: Day la hinh thtic dupe coi la phan cot loi trong cong tac khuyen nong M d hinh dupe xay dung iren y tuong cho rang can phai tao mot su thay doi tir ben ngoai va sau do de ho ndng dan lam giong hoac tuong tir nhu vay Xay dung md hinh co uu diem l'a ngudi ndng dan co co hoi tan mat nhin thay ket qua thuc te va thong qua ket qua do ho se lam theo J u y nhien, nhuoc diem co ban la: tren dia ban mot xa hay mot viing neu khong

co su quan ly tot se cd md hinh khong phu hpp (vi du nhu vupt qua kha nang van dung cua nong dan, khoiig phii hpp vdi dieu kien cu the ve dong dat )

va nhu vay se xay ra tinh trang lang phi ve tien cua va thdi gian

Chinh q u y ln co sd cd vai tro rat quan trong trong viec tao dieu kien de cac to chtic khuyen ndng hoat dong co hieu qua nhu: tao noi lam viec, quy dinh trach nhiem can bo co lien quan phai cung cap thdng tin, cd trach nhiem thong bao va tuyen truyen giai thfch, dong vien cac ho ndng dan tham gia cac chuong trinh khuyen ndng, de ra co che phoi hpp hoat dong cua cac to chtic

kinh te xa hoi tren dia ban thon xa trong viec tham gia thuc hien cac chuong trinh khuyen nong nhu: Hoi phu nu, Hoi nong dan, Doan thanh nien Hoi ciru chien binh, cac hoi nghe nghiep To chuc cac hoi nghj tong ket thi dua khen thuong cac ho va trang trai lam an gioi hoac tham gia cac chuong trinh khuyen nong dat ket qua tot Khi thuc hien cac chuong trinh khuyen nong, nhung can bo khuyen nong, cac nha quan ly can lam cho nguoi nong dan hieu dung muc dich ciia khuyen nong la giup do ho phat trien kinh te, chu khong phai su cuu te hay cho khong nao do de tranh nay sinh tu tuong y lai trong cho vao sir giup do cua Nha nuoc, cua cac to chirc khuyen nong.

Cau hoi on tap

1 Ban co hieu biet gi ve cac khai niem: khoa hoc, ky thuat, cong nghe, tien bo khoa hoc - cong nghe trong nong nghiep?

2 Phan tich dac diem tien bo khoa hoc - cong nghe trong nong nghiep? Can chu

y nhirng van de gi tC/ moi dac diem do?

3 Phan tich nhCfng noi dung tien bo khoa hoc - cong nghe trong nong nghiep? Lien

he vdi thi/c t iin nong nghiep Ha Noi?

4 Khuyen nong la gi? Hay trinh bay i/u, nhiroc diem cua nhung hinh thCfc khuyen nong chu yeu? Hien nay d Ha Noi cd th iic hien nhufng hinh th ifc kh uye n nong chu yeu nao?

San xua't hang hod ldn gan lien vdi chuyen mdn hod san xuat ndng nghiep Chuyen mdn hod san xua't ndng nghiep la qua trinh tap trung cac nguon luc san xua't ciia don vi san xua't ndng nghiep, ciia mot viing ndng nghiep de san xua't mot hay m ot so loai san pham hang hod chu yeu cho thi trudng tren co

sd lpi the so sanh, phu hop vdi dieu kien ciia viing hay ciia don vi dd Chuyen mon hod san xua't ndng nghiep chiu anh hudng cua nhting nhom cac nhan to: dieu kien tu nhien, dieu kien kinh te x d hoi, dieu kien ky thuat Do dac thu ciia san xua't ndng nghiep, chuyen mdn hod trong san xua't ndng nghiep phai ket hpp vdi da dang hod san xuat.

Thi trudng ndng nghiep Id mot pham tru kinh te'phtic tap, cd the tiep can tti nhieu goc do khac nhau Tit goc do kinh te, thi trudng ndng nghiep dupe

hieu la tap hap nhung thoa thuan, dua vao do md cac chu the kinh te trong

va ngoai nganh ndng nghiep cd the trao doi dupe cac hang hod ndng san hay dich vu cho nhau Ban chat noi tren cua thi trudng ndng nghiep duac the hien

a chuc ndng cua no la: chtic ndng thtia nhan, chtic ndng thuc hien, chtic ndng dieu tiet kich thich va chtic ndng thdng tin Ve ly thuyet cung n h u thuc tiin,

su can bang cung cau thi trudng ndng san la d iiu kien de p h a t trien on dinh

n in ndng nghiep Tuy nhien, vi nhieu ly do md thi trudng ndng san thudng xua't hien nhting trang thdi m at can bang, bieu hien a su bien dong cua gia

cd nong san De dam bao on dinh thi trudng ndng san, N hd nude ta d d va dang dp dung cac bien phap chu yeu la: kiem soat gia va dinh mtic cung cap thuc pham ca ban; dinh gia tran hoac gia san; lap quy d u trti quoc gia va mot so gidi phap khac.

Ddi vdi kinh te trang trai cd the tieu thu san pham tren nhieu thi trudng khac nhau Cac hinh thtic tieu thu ndng san cung rat da dang gom ban thanh toan ngay, ban thanh toan sau, ban thanh toan trudc va thuc hien tieu thu nong san theo hpp ddng a nhting noi dd thuc hien tot Quyet dinh 80/2002IQD-TTg ngay 24/6/2002 cua Thu tudng Chinh phu ve tieu thu ndng san hang hod thdng qua hap ddng.

I SAN XUAT HANG HOA VA CHUYEN MON HOA TRONG NONG NGHIEP

1 S an xuat h a n g h o a la gi?

San xuat hang hoa la qua trinh san xuat ra san pham de ban, khong phai de tieu dung cho nhu cau cua chmh ngudi san xuat ra san pham do Co hai loai san xuat hang hoa la san xuat hang hoa gian don va san xuat hang hoa ldn.San xuat hang hoa gian don la hinh thirc san xuat hang hoa d trinh do thap, the hien trudc het d muc dich cua ngudi san xuat Viec tao ra san pham dupe goi la hang hoa trong hinh thuc san xuat hang hoa gian don chi la nglu nhien, khong phai la muc dich cua ngudi san xuat hoac ft ra do khong phai muc dich chmh cua ho Phan san pham du thua dupe trd thanh hang hoa chi

la ngau nhien thira ra ngoai nhu cau tieu dung cho ngudi san xuat hoac vi mot

ly do khach quan nao do Vf du, khi can tien cho chi tieu dip 16, tet ngudi nong dan dem ban mot phan san pham nhu thoc chang han de co tien cho nhu cau chi tieu noi tren Trinh do san xua't hang hoa gian don con the hien d trinh

do cua luc lupng san xuat trong qua trinh san xua't ra san pham Ve co ban trong hinh thirc san xuat hang hoa gian don, trinh do ky thuat cua san xua't la lac hau voi cong cu lao dong tho so, phan cong lao dong xa hoi chua phat trien San xua't hang hoa gian don do nhiJng ngudi nong dan san xuat nho, dua tren che do sd huu nho cua tu lien san xuat va sire lao dong cua ban than ngudi nong dan la chmh.

San xua't hang hoa ldn khac ve co ban so vdi san xua't hang hoa gian don the hien trudc het d muc dich cua ngudi san xuat Trong san xuat hang hoa ldn, ngay tir trudc khi tien hanh san xua't, muc dich cua san xuat ra san pham

la de ban da dupe khang dinh; san pham trd thanh hang hoa da dupe xac dinh

tir trudc khi qua trinh san xua't di6n ra, la qua trinh ta't yeu, khong phai la su ngSu nhien Noi each khac troiig san xuat hang hoa ldn san pham dupe xac dinh se phai la hang hoa, dupe dir dinh se la hang hoa tir trudc khi bat dau qua trinh san xuat San xuat hang hoa ldn con khac biet so vdi san xuat hang hoa gian don d chd trinh do ky thuat, trinh do phan cdng lao dong trong san xuat hang hoa ldn la rat cao

Kinh te hang hoa la nen kinh te ma d do san xuat hang hoa da trd thanh kieu san xuat pho bien Kieu san xuat hang hoa doi lap vdi kieu san xuat tu cap tu tuc Tuong tir nhu vay, kinh te hang hoa cung ddi lap vdi kinh te tu nhien Trong nen kinh te tu nhien, cac mdi quan he kinh te pho bien la quan

he hien vat Ve mat lich sir, kinh te tu nhien co trudc kinh te hang hoa, la nen kinh te phat trien d trinh do cao hon kinh te tu nhien Kinh te hang hoa cd the van hanh trong co che ke hoach hoa va co che thi trudng Noi each khac kieu

to chirc san xuat hang hoa cd the dupe di6u tiet bang co che ke hoach hoa va bang co che thi trudng Trong nen kinh te ke hoach hoa tap trung, kinh te hang hoa cd the chua trd thanh pho bien, cung co the da trd thanh pho bien, nhung tinh chat cua cac quan he hang hoa va tinh chat ciia san pham hang hoa chua the hien day du Dieu khac can ban giua n£n kinh te thi trudng va kinh te ke hoach hoa tap trung la d co che van hanh San xuat hang hoa trong co che thi trudng ddi hdi nhung hoat dong chu yeu phai dupe su dieu tiet cua cac quy luat thi trudng; con trong co che ke hoach hoa tap trung, co che van hanh ve kinh

te chu yeu theo menh lenh ke hoach tir trung tam phat ra Co che van hanh san xuat hang hoa khac nhau, thi cau true cua nen san xuat hang hoa cung khong

giong nhau Nen kinh te hang hoa van hanh trong co che ke hoach hoa tap trung, cau true cua nen kinh te la don nhat ve thanh phan kinh te (so huu cong cong dudi hai hinh thuc chu yeu: toan dan va tap the); cac quan he thi trudng

bi han che phat trien Ngupc lai, nen san xuat hang hoa van hanh theo co che thi trudng co cau true dua tren nen tang da thanh phdn kinh te; da dang hoa hinh thue t6 chirc san xuat va cac quan he thi trudng dupe van dung tdi da de thue day san xuat phat trien

De san xuat hang hoa ra ddi va phat trien can cd hai dieu kien co ban la:

co sir phan cong lao dong xa hoi, va cd nhieu chu sd huu khac nhau ve tu lieu san xuat va san pham lam ra Trudc het de cd san xuat hang hoa khong the chi cd mot ngudi san xuat ma con phai cd nhieu ngudi san xuat khac nhau, chi khi do mdi hinh thanh dupe muc dich san xuat san pham de trao doi, de ban Dd la dieu kien can nhung chua du Nhung ngudi san xuat khac nhau ndi tren phai la nhung ngudi chu sd huu doc lap ve tu lieu san xuat va san pham lam ra Khi dd san pham cua hp mdi co the trao doi Ndi each khac, ngudi san xuat nay muon co quyen sd huu va su dung san pham cua ngudi khac hp phai mua ban san pham hang hoa vdi nhau Den day, van chua the

co san xuat hang hoa, neu nhu ngudi chu sd huu khac nhau nhung tu lieu san xuat va san pham lam ra dd deu cung lam ra mot loai san pham nhu nhau Nhiing ngudi san xuat khac nhau phai san xuat ra nhung loai hang hoa khac nhau, nghia la m6i ngudi se chuyen mon hoa san xuat mot hay mot sd san pham nao dd Khi dd, nhung ngudi san xuat san phaim khac nhau se phai trao doi san pham cho nhau theo nguyen tac boi hoan chi phi

Trong nong nghiep, su phan cong lao dong xa hoi bieu hien thdng qua viec hinh thanh nhung ngudi lao dong chuyen mon hoa, nhung doanh nghiep chuyen mdn hoa, nganh chuyen mon hoa, vung chuyen mdn hoa Khi dd, se xuat hien nhung mdi quan he phu thuoc lan nhau va quan he trao ddi san pham cho nhau giua nhung ngudi chuyen mon hoa san xuat Su phan cdng lao dong

xa hoi trong nong nghiep la qua trinh mang tmh khach quan, phu thuoc vao nhiSu yeu td nhu: trinh do va tmh chat cua luc lupng san xuat; trinh do cua ngudi lao dong; cac quan he kinh te chmh tri, xa hoi chu dao trong nen kinh

te noi chung va nganh nong nghiep noi rieng Nhung ngudi chu sd huu khac nhau ve tu lieu va san xuat va san phaim lam ra trong nong nghiep nude ta bieu

hien chu yeu la su ton tai va phat trien cua nhieu thanh phan kinh te vdi nhieu hinh thtic to chtic san xuat (kinh te ho, kinh te trang trai, cac hinh thuc kinh t£ tap the ) dupe phap luat thira nhan va khuyen khich phat trien Cac hinh thtic to chtic da dang noi tren co tu cach phap nhan rieng, hoac co nhieu lao dong ca the co tu cach the nhan Do ho co quyfin so huu khac nhau doi vdi tu lieu san xuat va san ph&n lam ra nen khi trao doi san pham cho nhau ho phai dupe boi hoan chi phi va co lai Boi hoan chi phi va co lai cho nguoi san xuat chmh la dong luc cho san xuat hang hoa phat trien.

San xuat nong san hang hoa du trong co che ke hoach hoa hay co che thi trudng deu la kieu to chtic san xuat co uu the hon han so vdi san xuat tu cap

tu tuc the hien tren nhung kina canh chu yeu sau day

Trudc het, do yeu cau cua quy luat canh tranh, lien quan den sir song con cua ngudi san xuat hang hoa, buoc m6i ngudi san xuat hang hoa phai tim each de ha thap chi phi san xua't, thong qua viec cai tien ky thuat san xuat,

ap dung cong nghe mdi, cai tien to chtic san xuat Tat ca nhung nd luc do cua nhting ngudi san xua't hang hoa mot mat, dem lai vi tri vung vang cua hp tren thi trudng, mat khac, da thuc day luc lupng san xua't xa hoi ngay cang phat trien

Thti hai, do dong luc cua lpi nhuan thtic day, nhung ngudi san xuat hang hoa vo tinh hay huu y cung da thuc day lire lupng san xuat xa hoi ngay cang phaf trien

Thti ba, sir canh tranh de ha thap chi phf san xuat, nang cao chat lupng san pham giua nhung ngudi san xuat hang hoa khong chi dem lai lpi nhuan cho hp, ma con tao ra cho xa hoi ngay cang nhieu san pham vdi chat lupng cao, gia ca ha

Tuy nhien, san xuat hang hoa, kinh te hang hoa van hanh theo co che thi trudng cung cd nhting khiem khuyet nhat dinh Kinh te thi trudng luon tiem

dn nguy co xay ra khung hoang kinh te thira hoac thieu, theo dd la tinh trang lang phf tai nguyen cua xa hoi; la tinh trang that nghiep thudnp xuyen xay

ra Kinh te thi trudng d i n den su phan hoa xa hoi, dan den su pha hoai mdi trudng De phat huy uu the cua san xuat hang hoa, kinh te hang hoa va cao hon la ciia kinh te thi trudng, han che nhting khuyet tat cua no, rat can tang cudng vai tro cua nha nude trong nen kinh te thi trudng Vai trd dd cd the

dupe the hien thong qua co che quan ly vi md, thong qua cac chm h sach va giai phap dinh huong, hoac thong qua su dau tu true tiep cua Nha nude vao mot vung, nganh, san ph^m nao do.

2 Chi tieu phan anh trinh do san xuat hang hoa trong nong ngMep

San xuat hang hoa trong nong nghiCp co qua trinh hinh thanh va phat trien tir thap den cao Ban dau la san xuat tu cap tu tuc cua nhung ho kinh te tieu nong tien len san xua't hang hoa gian don roi ddn d5n chuyen thanh cac ho san xua't hang hoa ldn, cac ho trang trai Do muc dich cua san xua't hang hoa la san xua't ra san pham de ban, de dap ting nhu cSu thi trudng, nen chi tieu cdt yeu nhat phan anh trinh do cua san xua't hang hoa la chi tieu ty sua't hang hoa Chi tieu nay dupe tfnh theo hien vat hoac tmh theo gia trj nhu sau:

Khoi lupng san ph^m hang hoa

Ty suat san pham hang hoa = - - - x 100% (1)

Khoi lupng san pham thu hoach

Ty suat gia tri san Gia tri san pham hang hoa

Chi tieu hien vat dupe su dung neu tmh cho mot loai san pham doc nhat,

vi du: neu san pham cua ho nong dan chi la lua gao, thi ty suat san pham hang hoa ltia gao co the dupe tfnh bang cach so sanh lupng lua gao hang hoa voi lupng lua gao da dupe san xua't ra Chi tieu ty suat san pham hang hoa tfnh theo lupng hien vat cung dupe su dung de phan tfch trinh do san xuat hang hoa, khi san pham nam trong cung mot nhom co tfnh chat tuong tu nhau nhu san lupng luong thuc quy thoc, san lupng ngu coc, san lupng rau xanh Uu diem co ban cua chi tieu tfnh theo hien vat la tfnh toan don gian, khong bi chi phoi boi yeu to gia ca; nhung nhuoc diem co ban la khong the tfnh dupe doi voi trang trai hoac vdi mot vung cd nhieu san pham hang hoa khac nhau Trong trudng hpp nay ngudi ta tfnh chi tieu ty suat hang hoa theo gia tri Ve gia ca de tfnh toan cd the lay gia hien hanh neu muon so sanh trinh do san xuat hang hoa giua cac trang trai hay cac vung khac nhau; cd the lav gia co dinh neu muon so sanh trinh do phat trien san xuat hang hoa cua mot trang trai hay mot vung qua mot sd nam nhat dinh

Viec phan tfch trinh do san xuat hang hoa dupe dua chu yeu vao chi tieu

ty suat hang hoa Tuy nhien, trong nhieu trudng hpp, neu chi sir dung chi tieu

do, se chua noi len trinh do san xuat hang hoa la cao hay thap Vf du, mot ngudi nong dan san xuat dupe 5 con ga trong mot nam va dem ban ca 5 con

ga do tren thi trudng, thi ty suat san pham hang hoa se la 100% Neu so vdi ngudi khac, nuoi dupe 50 con ga, va de tieu dung 25 con, ban ra thi trudng

25 con, duong nhien ty trong san pham hang hoa se la 50%, khi do se kho co the danh gia la trinh do san xuat hang hoa cua ngudi thu1 nhat cao hon ngudi thur hai Hoac neu nhu ngudi thu1 nhat nuoi ga theo loi chan tha quang canh, con ngudi thti hai chan tha theo loi tham canh, thi cung kho the ndi ngudi thti nha't co trinh do san xuat cao hon ngudi thu* hai

De khac phuc han che tren, ngudi ta con dung chi tieu quy mo gia tri san pham hang hoa Thdng thudng khi sir dung chi tieu ty suat hang hoa deu kern theo chi tieu quy mo gia tri san pham hang hoa Ngoai ra, de danh gia trinh

do san xuat hang hoa cua tirng loai nong san, ngudi ta co the su dung chi tieu

co ca'u gia tri nong san hang hoa

3 Chuyen mon hoa san xuat ndng nghiep

3.1 Khai niem bd tri va chuyen mon hoa san xuat nong nghiep

Bd tri san xua't ndng nghiep la su phan bd san xua't cac loai san pham nong nghiep cung nhu cac nganh cua san xuat nong nghiep theo khong gian (theo lanh tho) sao cho phu hpp nhat vdi cac dieu kien tu nhien, kinh te - xa hoi cua mdi vung lanh tho do

Chuyen mdn hoa san xuat la qua trinh tap trung cac yeu to nguon lire san xuat cua mot d m vi san xuat nong nghiep, cua mot vung nong nghiep de san xuat mot hay mot so loai san phaim hang hoa chu yeu cho thi trudng tren co

sd lpi the so sanh, phu hpp vdi dieu kien cua vung hay cua don vi do

Chuyen mdn hoa san xuat, hay chuyen canh trong nong nghiep cd su khac nhau can ban so vdi doc canh Dieu do dupe the hien d muc dfch cua su tap trung luc lupng san xuat ciia don vi la de san xua't ra san pham hang hoa,

no khac han vdi muc dfch cua doc canh, tao ra san pham de tu tieu dung Su giong nhau ve hinh thtic giua doc canh va chuyen canh la d su tap trung lire lupng san xuat de san xuat ra mot hay mot so san pham da dan den su lam

ldn ve mat ly luan cung nhu thuc ti£n khi nghien cuu ve kinh te nong nghiep Chuyen canh va doc canh dupe phat trien 6 cac trinh do khac nhau cua luc lupng san xuat xa hoi.

Bo tri san xuat va chuyen mon hoa san xuat nong nghiep co moi quan he mat thiet voi nhau va deu dua tren co so la su phat trien cua phan cong lao dong xa hoi trong nong nghiep Bo tri san xuat bieu hien su phan cong lao dong theo lanh tho, no tao tien de khach quan cho viec hinh thanh cac viing nong nghiep chuyen mon hoa Ngupc lai, chuyen mon hoa san xuat nong nghiep bieu hien su phan cong lao dong theo nganh, no la co sd de hinh thanh cac nganh san xuat chinh cua m6i viing va m6i co sd san xuat ndng nghiep

3.2 Cac nhan to anh hirdng den bd tri va chuyen mdn hoa san xuat nong nghiep

Bd tri va chuyen mon hoa san xuat nong nghiep chiu anh hudng cua nhung nhom cac nhan td chu yeu sau day:

Mot la, nhung nhan td thuoc ve dieu kien tu nhien cua san xuat nong nghiep

Trong cac nhan td thuoc ve dieu kien tu nhien, thong thudng nhan td dau tien ma ngudi ta phai ke den dd la dieu kien dat dai Cac tieu thuc ciia dat dai can dupe phan tich, danh gia ve muc do thuan lpi hay kho khan cho san xuat hang hoa va chuyen mdn hoa san xuat nong nghiep la: tong dien tich dat tu nhien, dat nong nghiep; dac diem ve chat dat (nguon goc dat, ham lupng cac chat dinh dudng cd trong dat, kha nang ma cay trong cac loai cd the su dung cac chat dinh dudng dd, do pH ciia dat ); dac diem ve dia hinh, v6 cao do cua dat dai Diem co ban can luu y la phai g in vdi tirng loai cay trdng cu the Rat co the mot dac diem nao do ciia dat dai la kho khan cho phat trien loai cay nay lai la thuan lpi phat trien loai cay khac Dong thdi cung can xem xet trong tirng thdi vu cu the trong nam ve anh hudng cua dat dai ddi vdi san xuat mot loai cay trong cu the

Ddi vdi san xuat hang hoa va chuyen mon hoa san xuat ndng nghiep, dat dai tuy thudng dupe xem xet trudc, nhung muc do anh hudng ciia no den san xuat hang hoa va chuyen mon hoa khong mang tinh quyet dinh bdng dieu kien khi hau Nhung thong sd co ban cua khi hau nhu: nhiet do binh quan hang nam hang thang; nhiet do cao, thap nhat hang nam, hang thang; lupng

mua hang nam, hang thang; lupng mua binh quan cao nhat, thap nhat trong thdi ky quan trSc; do am khong khi; thdi gian chieu sang, cudng do chieu sang; che dp gio; nhung hien tupng dac biet cua khf hau nhu suong muoi, mua da, tuyet roi, suong mu deu phai dupe phan tfch, danh gia ve muc do anh hudng den phat trien cua tirng loai cay trdng cu the.

Ngoai dat dai va khf hau, nguon nude cung can dupe xem xet Nguon nude bao gom ca nude mat va nude ngam, hoac kha nang dua nude tir noi khac den viing san xua't ma chung ta dang xem xet

Ddi vdi san xua't hang hoa va chuyen mdn hoa san xuat ndng nghiep, cac yeu to thuoc ve dieu kien tu nhien dupe xem nhu co sd tu nhien cua phan cong lao dong trong nong nghiep Nhin chung, chuyen mdn hoa theo viing trong nong nghiep cho den thdi dai ngay nay, deu xua't phat tir su khac biet

ve dieu kien tu nhien, trong do chu yeu xuat phat tir su khac biet ve khf hau

va nguon nude Su chuyen mon hoa giua viing nay va viing khac trong mot quoc gia, hoac giua quoc gia nay vdi quoc gia khac tir su khac biet cua dieu kien khf hau Do la co sd tir nhien cho su phan cdng lao dong quoc te

Hai la, nhung nhan td thuoc ve dieu kien kinh te - xa hoi

Dat dai, khi xem xet nhung dac tfnh ve co, ly, hoa, sinh hoc anh hudng nhu the nao den san xuat hang hoa va chuyen mon hoa san xuat nong nghiep,

thi do dupe coi la dieu kien tu nhien Song neu xem xet no v i quy mo dien

tfch binh quan cho mot nhan khau, cho mot lao dong, cach thuc phan phoi quy da't nong nghiep thi no lai la dieu kien kinh te Noi chung, vdi cac dieu kien khac nhau nhu, neu chi tieu dat dai nong nghiep, dat canh tac tren mot nhan khau, mot lao dong cang cao, se tao dieu kien thuan lpi cho san xuat hang hoa

va chuyen mdn hoa san xuat ndng nghiep hinh thanh va phat trien Chi tieu nay khong hoan toan co dinh, no khong phai la dieu kien bat bien nhu cac dieu kien tu nhien, no chiu su tac dong manh me cua cac nhan to kinh te - ky thuat Trong qua trinh cdng nghiep hoa, hien dai hoa, su bien doi cua co ca'u kinh te theo hudng hien dai, se lam tang chi tieu dat dai binh quan mot nhan khau, hay mot lao dong Ddng thdi, tien bo cua khoa hoc va cdng nghe cung

se lam cho chi tieu nay ngay cang ft quan trong hon ddi vdi san xuat hang hoa

va chuyen mdn hoa san xuat ndng nghiep Tuy nhien trong dieu kien hien nay cua Viet Nam thi chi tieu ndi tren van con quan trong

Do san xuat hang hoa va chuyen mon hoa san xuat nong nghiep co muc dfch chmh la san xuat ra nong san hang hoa, nen dieu kien ve thi trudng tuy

la nhan to ben ngoai cua doanh nghiep, cua vung chuyen m on hoa nong nghiep nhung lai giu vi tri quyet dinh den su ton tai va phat trien cua nguoi san xuat hang hoa, vung chuyen mon hoa san xuat nong nghiep Dieu kien ve thi trudng bao gom ca thi trudng cac yeu td dau vao ciia san xuat ndng nghiep

va thi trudng san pham dau ra

Khong the chi coi trong thi trudng san pham dau ra, ma coi nhe thi trudng cac yeu td dau vao cua vung chuyen mdn hoa san xuat nong nghiep Thuc tiin cho thay rang, neu san xuat ra nhung nong san khong dat yeu cau ve chat luong, san pham cd gia thanh cao, thi du cdng tac tiep thi duoc tien hanh hoan hao den may cung la vo fch Do vay, khi dat van de giai quyet thi trudng cho cac vung chuyen mdn hoa san xua't nong nghiep, can dat no trong toan

bo qua trinh kinh doanh de xem xet va giai quyet Su phan tfch, danh gia thi trudng san pham dau ra cua vung chuyen mon hoa ndng nghiep cung can co

su phan bo de cd the giai quyet va'n de mach lac Chang han, cung la san pham dau ra cua vung chuyen mon hoa, nhung do la san pham de tieu dung true tiep ciia dan cu, hay la san pham lam nguyen lieu dau vao ciia cong nghiep che bien Hoac dd la san pham de van chuyen di xa hay kho van chuyen di xa Nhung phan tfch do giup cho su dinh hudng chuyen mdn hoa cua m6i viing ndng nghiep dat hieu qua cao nha't trong kinh doanh, cung nhu trong bao ve cac tai nguyen ndng nghiep

Cung do muc dfch cua san xuat la san xuat ra san pham hang hoa, hon nua la san xuat hang hoa vdi trinh do cao va quy md ldn nen dieu kien giao thong van tai cung co tac dong quan trong den s\r ton tai va phat trien cua viing chuyen m dn hoa san xuat nong nghiep, cung nhu doi vdi san xua't hang hoa trong ndng nghiep ndi chung Day la nhan to ben ngoai ciia cac viing chuyen mon hoa, cua ngudi san xuat hang hoa ndng nghiep Ndi chung cac viing chuyen mon hoa phai thfch ung vdi dieu kien giao thdng van tai Tuy nhien su thfch ung d day khong mang tfnh bat bie'n nhu doi vdi dieu kien tu nhien Vi rang, dieu kien giao thong van tai ngay cang duoc giai quye't tot hon, nhd kha nang dau tu de xay dung he thd'ng giao thdng ngay cang tang.Ngoai nhung nhan to tren, trong nhom nhan to thuoc ve dieu kien kinh te

- xa hoi con phai ke’ den cac nhan td nhu su phat trien cua cdng nghiep che

bien; loai san pham chuyen mon hoa, co che quan ly nen kinh te Doi voi cac vung chuyen mon hoa sir phat trien cua cong nghiep che bien mot mat tao thi trudng tieu thu cac san pham chuyen mon hoa cua vung, mat khac lam tang kha nang tieu thu san pham noi chung cua vung chuyen mon hoa Do vai tro cua cong nghiep che bien ngay cang tang ddi vdi sir ton tai va phat trien cua cac viing chuyen mon hoa san xuat nong nghiep, nen co the coi cac doanh nghiep cong nghiep che bien ndng san nhu nhung hat nhan tao viing chuyen mdn hoa san xuat nong nghiep Ngoai ra, co che quan ly kinh te cung

co the thue day hoac kim ham sir phat trien cua vung chuyen mon hoa san xuat ndng nghiep

Ba la, nhung nhan td thuoc ve dieu kien ky thuat

Vai tro quan trong cua cac nhan td v t di6u kien ky thuat anh hudng tdi

su hinh thanh va phat trien cua cac viing chuyen mon hoa nong nghiep duoc the hien tren mot sd khia canh chu yeu sau day:

Thir nhat, do la nhirng tien bo trong khau san xuat va cung ung giong cay trong, vat nuoi mdi Cac loai giong cay, con cd nang suat cao, chat luong san pham tot cho phep tang quy mo san luong hang hoa cua viing chuyen mon hoa ma khong can md rong dien tich cua viing chuyen mon hoa Cac loai giong mdi cd sire khang chiu dich benh cao giup on dinh nang suat cay trong, vat nuoi; on dinh san luang san pham hang hoa Dac biet, trong cong nghe ghep mdt cua cay trong da trudng thanh vao goc cay trong non da tao dieu kien het, stic thuan loi cho cac viing chuyen canh cay trong dai ngay mau chong cho san pham, rut ngdn thdi ky kien thiet co ban cua vudn cay, on dinh tinh nang di truyen nhirng pham chat tot cua cay cung cap mdt ghep, dong thdi lai co stic sinh trudng cao cua goc cay non Vdi cong nghe mdi do, cac loai cay an qua lau nam, cay cong nghiep dai ngay dang co nhiJng budc tang trudng cao trong nhting nam gan day

Ben canh nhung tien bo tren ve cong tac giong, con phai ke den xu hudng lai tao, binh tuyen cac giong cay trong cho san pham phu hop vdi kinh te thi trudng: chiu duac va dap trong qua trinh van chuyen, giu duoc do tuoi ngon dai hon trong qua trinh tieu thu Co the noi xu the tuyen tao cac loai giong phu hop vdi yeu cdu cua cong nghiep hoa, hien dai hoa khong the khong luu

y den kha nang chiu duac nhirng tac dong cua sir van chuyen san phdm di xa, trong thdi gian ngay cang dai hon

Thu hai, ben canh tien bo cong nghe trong san xuat cay con mdi, he thong quy trinh ky thuat tien tien cung duoc hoan thien va ph6 bien nhanh den ngudi san xuat nong nghiep Nha nude Viet Nam da va dang dau tu cho dao tao can bo ky thuat, cho nghien cuu va thu nghiem he thdng quy trinh ky thuat mdi, cho viec tong ket kinh nghiem cua cac chu trang trai de due ket thanh quy trinh ky thuat Ngoai ra, nhd su phoi hop ngay cang hieu qua giua cac co quan khuyen ndng vdi cac to chuc truyen thong, nen da rut ngan duoc thdi gian chuyen tai ky thuat mdi tir noi nghien cuu den ngudi ndng dan.Thu ba, sir phat trien cua quy trinh cong nghe bao quan va che bien san pham dang tao ra nhirng dieu kien co tinh cach mang de van chuyen san pham

di tieu thu tai nhung thi trudng xa xoi Dieu do cung da cd y nghia to ldn de

md rong thi trudng tieu thu san phaim cua tung vung chuyen canh Thay vi nong san chi duoc tieu thu tai ch6, hoac d vung lan can quanh vung chuyen mon hoa, thi nay san pham duoc dua di tieu thu tai nhung thi trudng cach vung san xuat hang ngan, hang van kilomet nhd cong nghe bao quan va che' bien nong san tien tien Dong thdi, cuoc cach mang trong linh vuc nay cung tao dieu kien de md rong thi trudng tieu thu san pham ciia vung chuyen mdn hoa xet ve thdi gian Thay vi nong dan chi duoc tieu dung trong mot khoang thdi gian ngan vao thdi vu thu hoach, thi nay, ngay cang cd dieu kien de tieu thu nong san loai nao do ngay cang dai hon tham chi la quanh nam

Cong nghe che bien cung md rong dung luong thi trudng ndng san vung chuyen canh nhd su tac dong da dang hoa san pham tieu dung cuoi cung Vi

du, thay vi chi tieu thu dua qua tuoi, ngay nay, cdng nghiep che' bien con cung cap cho thi trudng dua khoanh, dua mieng va dac biet la nude dua co dac Sir dinh hudng nhu cau thi trudng bang cac loai nude qua cd dac dang

md rong nhanh chong dung luong thi trudng san pham cac loai cay an qua Dieu nay cung dat ra cho cac nha khoa hoc cua Viet Nam nhiem vu: trong nghien cuu cong nghe che bien nong san, can hudng tdi nhung muc tieu cu the nhu: da dang hoa san pham tieu dung cuoi cung, keo dai thdi gian tieu dung san pham trong nam, tang dung luong san pham ndng nghiep dupe tieu thu ngoai muc tieu truyen thdng la tang gia tri nong san thdng qua qua trinh che bien

Cac dieu kien khac nhu: he thong tudi, tieu nude cua vung chuyen mon hoa; cong nghe phong tru dich benh; trinh do cua ngudi nong dan cung khong the khong phan tich khi nghien ctiu nhung di6u kien ky thuat anh hudng den san xuat hang hoa va chuyen mon hoa trong ndng nghiep.

3.3 Chuyen mon hoa va da dang hoa san xuat ndng nghiep

Chuyen mon hoa san xuat nong nghiep la mot tat yeu khach quan trong qua trinh dua nong nghiep tir tu cap tir tuc sang san xuat hang hoa, tren co sd phat trien cua phan cong lao dong xa hoi Tuy nhien, vi nong nghiep la nganh san xuat vat chat cd nhung dac diem rieng, nen khong the thuc hien chuyen mon hoa cao do nhu trong nganh cong nghiep dupe Trong nganh nong nghiep, chuyen mdn hoa phai ket hop vdi da dang hoa san xuat vi nhung ly

do chu yeu sau day:

- Trong nong nghiep, dat dai la tu lieu san xuat chu yeu khong the’ thay the duoc Trong m6i vung, mdi co sd san xuat, co cau va chat lupng quy dat khong giong nhau, vi the cac loai cay trong va vat nuoi d moi noi rat khac nhau va rat da dang

- Cac tieu nganh cua nong nghiep co mdi lien he huu co vdi nhau Nganh trong trot cung cap thtic an cho chan nuoi, ngupc lai, nganh chan nuoi cung cap phan bon huu co, stic keo cho nganh trong trot Cac nganh trong trot, chan nuoi, lam nghiep, ngu nghiep can dupe phat trien gdn bo voi nhau do yeu cau cua viec bao ve mdi trudng sinh thai, bao ve tai nguyen nong nghiep

- Chi cd thuc hien chuyen mon hoa ket hpp vdi da dang hoa san xuat nong nghiep mdi co the giam du'pc tfnh thdi vu trong viec sir dung cac yeu td nguon lire lao dong, vat tu, tien vdn ciia m6i viing, m6i co sd san xuat nong nghiep

- Nong nghiep la nganh san xuat ra cac tu lieu sinh hoat tdi thieu cho con ngudi Nhting tu lieu san xuat sinh vat nhu giong cay trdng, vat nuoi cung dupe tai san xuat va tieu dung ngay trong noi bo nganh nong nghiep Nhu vay, san xuat ndng nghiep do dac diem rieng ma ty suat hang hoa khong cao nhu trong cac nganh san xuat vat chat khac

- Do yeu cau ciia viec dieu hoa tinh hinh tai chmh ciia cac co sd san xuat kinh doanh nong nghiep, chuyen mon hoa nhat thiet phai ket hpp vdi da dang hoa san xuat cac san pham khac d co sd san xuat

Trong dieu kien cua Viet Nam, chuyen mon hoa ket hop voi phat trien da dang hoa thudng dupe thuc hien dudi mot sd hinh thuc chmh sau day:

Thu nhat, ben canh san xuat san pham chuyen mdn hoa, doanh nghiep eon co the phat trien mot sd san pham khac de tan dung nhung yeu td nguon lire ma viec san xuat san pham chuyen mon hoa chua sir dung het, thudng thi

do la nhung thira dat khong phu hpp de phat trien cay trong chinh, hoac la de tan dung lao dong nhan rdi ngoai thdi vu cua san xuat san pham chinh San pham san xuat them theo each nay thudng khong lien quan den san xuat san pham chinh, xet ve mat ky thuat

Thu hai, trong viing chuyen canh mot loai cay trdng nao dd, cd the trong xen nhung loai cay khac Viec trdng xen nay phai tuan thu nguyen tac cay trong xen khong dupe ctin trd, canh tranh ve dinh dudng vdi cay trong chinh Tren thuc te, d Viet Nam thudng thay cac hinh thirc trdng xen nhu: khi cay lau nam chua khep tan, ngudi ta trong xen cac loai cay hp dau de tan dung dat trdng; hoac cd mot sd viing nong dan trdng xen ngo va dau; trdng xen dau, ngo giua cac luong trdng khoai lang

Thu ba, co the thay hinh thtic trong goi vu d viing chuyen m dn hoa Muc tieu ciia trong goi vu chii yeu la de tranh thu thdi vu, tang them vu gieo trong, tang nang suat ruong dat

Trong qua trinh ket hpp chuyen mon hoa vdi da dang hoa trong nong nghiep can luu y rang, ngoai nhung muc dich truyen thdng cua su ket hpp do, can hudng tdi muc dich phat trien nen ndng nghiep sinh thai ben vung, nen nong nghiep sach; it dung thuoc trir sau hoa hoc hoac cac loai hoa chat khac

De danh gia trinh do chuyen mon hoa cua mot viing, cd the sir dung he thdng chi tieu, trong do chi tieu chinh la ty suat hang hoa; cac chi tieu bd sung

la quy mo gia tri san pham hang hoa, ty trong dau tu cac yeu to dau vao cho san xuat san pham hang hoa (nhu: ty trong dien tich ruong dat, ty trong lao dong, ty trong vdn dau tu cho san xuat san pham hang hoa chii yeu)

II THI TRI/CING NONG NGHIEP

1 Ban chat va churc nang cua thj trirdng nong nghiep

1.1 Ban chat

Xet ve mat lich sir, thi trudng xuat hien va phat trien cimg vdi su phat sinh,