3. Cac chinh sach kinh te trong nong nghiep
3.2. Mot sd chinh sach kinh te chu yeu trong ndng nghiep nude ta
a. Chinh sach ruong dat:
Day la chfnh sach cd vai tro dac biet quan trong vi cd nhieu van de kinh te, chfnh tri, xa hoi trong nong nghiep va nong thon g in lien vdi van de ruong dat. Muc tieu true tiep cua chfnh sach ruong dat la quan ly, sir dung cd hieu qua, dong thdi bao ve do phi nhieu cua dat dai, vi dat la tu lieu san xuat chii yeu dac biet ciia nong nghiep. De dat duoc muc tieu tren, tu khi chuyen sang co che thi trudng, Dang va Nha nude da co nhung doi mdi quan trong trong chfnh sach ruong d&'t, the hien tap trung d Nghi dinh 64/CP ngay 27/9/1993 ve giao dat cho ho ndng dan su dung, Luat Dat dai nam 1993 va Luat Dat dai sira d6i nam 2003 vdi nhung noi dung chii yeu dang chu y sau day:
+ Toan bo quy dat dai thuoc sd huu toan dan, do Nha nude thdng nhat quan ly tren pham vi ca nude.
+ Ruong dat duoc Nha nude giao quyen sir dung on dinh, lau dai cho nhung ngudi lam ndng, lam, ngu nghiep (cac doanh nghiep nha nude, tap the, ho gia dinh va ca nhan). Ddi vdi dat duoc giao, cac ho nong dan, trang trai co quyen: chuyen doi, chuyen nhuong, thira ke, the chap vay vdn ngan hang, cho thue, cho thue lai va quyen gop vdn lien doanh vdi doanh nghiep che bien.
+ Ngudi sir dung dat co trach nhiem sir dung dat dung muc dfch, tiet kiem. co hieu qua va phai bao ve, cai tao dat va phai nop ti6n sir dung dat cho Nha nude.
+ Nghiem cam viec lan chiem dat dai, sir dung dat khong dung muc dfch, chuyen quyen sir dung dat trai phap luat. Xoa bo nhung phuong thuc kinh doanh lac hau lam huy hoai dat, khuyen khfch viec chuyen dich co cau cay trong, vat nuoi de tang gia tri thu hoach tren m6i don vi dien tfch dat dai theo phong trao xay dung canh dong “ 50 trieu dong/ha” .
b. Chinh sach tin dung:
Muc dfch true tiep cua chmh sach tin dung la bo sung nguon von dap ung nhu c iu san xua't kinh doanh cua cac chu the kinh te trong nong nghiep. Hien nay do nang lire tfch luy con thap nen co toi 50% so ho nong dan co nhu cau vay von tin dung. Muc tieu lau dai cua chfnh sach tin dung la gop phan tung buoc thuc day sir ra doi cua thj trudng vdn trong ndng thdn. Nhung nam gan day, Nha nude da cd nhung doi mdi quan trong trong chfnh sach tin dung ndng nghiep, the hien tap trung d Nghj quyet Trung uong lan thu 5 (khoa VII) va Nghj djnh 14/CP ngay 2/3/1993 cua Chfnh phu ve chfnh sach cho ho san xuat vay von, gom nhung noi dung chu ye'u sau day:
+ Doi mdi to chtic nganh ngan hang thanh he thd'ng hai cap: Ngan hang Nha nude va Ngan hang Thuong mai. Tham gia vao thj trudng von tin dung d ndng thdn cd cac Ngan hang Ndng nghiep, Ngan hang Thuong mai cd phan va cac Ngan hang Thuong mai khac. To chtic lai he thd'ng quy tin dung nhan dan (hop tac xa tin dung kieu mdi). Cac ngan hang thuong mai va cac to chtic tin dung tir nguyen do nhan dan lap ra se tao kha nang huy dong nguon von toi da dap ting cho nhu cau phat trien ndng nghiep.
+ Huy dong toi da moi ngudn von nhan rdi cua cac to chtic kinh te va nhan dan bang nhieu hinh thtic thfch hop nhu: tiet kiem (cd va khong co ky han), tin phieu va trai phieu kho bac, ngan phieu va ky phieu ngan hang, v.v.
+ Md rong viec cho vay cua cac to chtic tin dung den ho san xuat ndng, lam nghiep va thuy san de phat trien san xuat, khong phan biet thanh phan kinh te.
+ Uu tien cho vay de trien khai cac du an do Nha nude chi djnh, cho vay doi vdi vung cao, vung xa, vung sau, vung kinh te mdi, hai dao va cac ho ngheo, gop phan xoa ddi giam ngheo trong ndng thdn.
c. Chinh sach dau ti( von ngan sach cho nong nghiep
Trong cac thdi ky phat trien kinh te dat nude, dac biet sau Dai hoi Dang toan quoc lan thti V, Nha nude rat chu trong viec dau tu tti ngan sach cho phat trien ndng nghiep, ndng thdn. Muc tieu cua chfnh sach la tang cudng xay dung co sd vat chat ky thuat cho ndng nghiep dac biet dau tu vao cac cdng
trinh ha tang thuy lai, cai tao dat... trong qua trinh phat trien nong nghiep theo huong hien dai hoa, san xuat hang hoa Ion, co trinh do tham canh, chuyen mon hoa cao. Tren thuc te, ty trong dau tu tir ngan sach nha nuoc cho nganh nong, lam. ngu nghiep trong tdng so von dau tu ngan sach cho khu vuc san xuat vat chat con thap (khoang 25 - 28% hang nam thoi ky 1976 - 1987) va huong dau tu chu yeu cho khu vuc quoc doanh nong, lam. ngu nghiep va xay dung cong trinh thuy loi.
Tu sau Nghi quyet 10 cua Bo Chmh tri (4/1988), chfnh sach dau tu von da thay ddi: von bao cap cho cac doanh nghiep nha nuoc da giam dan va xoa bo han chuyen sang hinh thuc dau tu tin dung. Nhu vay, tu sau nam 1988, moi hinh thuc bao cap qua chfnh sach dau tu von cho nong nghiep deu bj xoa bo.
d. Chinh sach thi trudng va gia cd ndng nghiep
Muc tieu cua chfnh sach la dap ung day du cho cac hoat dong kinh te cua chu the kinh doanh san xuat nong nghiep ve cac dich vu dau vao va dau ra, dam bao dung so luong, chat luong, thdi gian, khong gian voi nhung gia ca tuong doi on dinh, gop phan thuc day san xuat nong nghiep phat trien. Noi dung chu yeu cua chfnh sach thi truong nong nghiep the hien tren cac mat sau day:
+ Nha nude khuyen khfch moi td chuc, ca nhan thuoc cac thanh phan kinh te tham gia mot cach binh dang vao hoat dong trong he thdng thi trudng nong nghiep, tu viec cung cap cac dich vu yeu td dau vao, m ua gom, bao quan, che bien nong san den tieu thu san pham d thi trudng noi dia va xuat khau. Tru nhung trudng hap dac biet duoc Nha nude cho phep (nhu cung cap dien cho nong nghiep, tudi tieu nude), moi hinh thuc doc quyen tren thi trudng do bat ky nguyen nhan nao tao ra deu trai vdi chu truong phat trien nen nong nghiep nhieu thanh phan theo c a che thi trudng dinh hudng XHCN d nude ta.
+ Md rong giao luu vat tu va ndng san hang hoa giua cac vung, cac khu vuc tren pham vi ca nude. Xoa bo tinh trang cat cu, chia cat cua thi trudng noi dia giua cac vung, cac dia phuong.
+ Da dang hoa quan he thi trudng va da dang hoa san pham xuat khau.
Sir dung tot cac cong cu kinh te quan trong tac dong den xuat khau nong san va nhap khau vat tu phuc vu nong nghiep nhu: thue xuat, nhap khau, han ngach xuat, nhap khau va ty gia hoi doai.
+ Su dung tot cac phuong tien thong tin dai chung de to chuc tot cong tac du bao va thong tin thi truong, nang cao kha nang tiep thi cua cac chu the kinh te.
Chfnh sach gia ca trong nong nghiep co muc tieu la on dinh gia ca, on dinh thj trudng mot cach tuong ddi de bao ve san xuat nong nghiep, bao ve loi fch chfnh dang cua ngudi san xuat va ngudi tieu dimg. Dac diem quan trong cua gia ndng san la cd tfnh khong on djnh vi nhieu nguyen nhan: San xuat nong nghiep chju anh hudng nhi£u cua dieu kien tu nhien (han han hay lu lut co the gay mat miia); he sd co dan ciia cau theo gia ndng san pham la thap, nghia la cau v6 ndng san ft phan ting vdi nhirng bien gia; hieu qua ciia doi mdi cong nghe trong san xuat nong nghiep (dac biet ndng nghiep ciia cac nude phat trien) cd tac dong manh len phfa cung ndng san... Ket qua tat yeu cua mdi quan he giua ap luc cung tang vdi cau ft co dan lam cho gia nong san co xu hudng ha thap. De dat duoc nhirng muc tieu cua chfnh sach, chfnh sach gia ca nong nghiep nude ta g6m nhung noi dung chu yeu sau day:
+ Thu hep va tien tdi xoa bo quan he ty gia bat hop ly giua gia hang cdng nghiep va djch vu vdi gia hang nong san, tao dieu kien khach quan cho viec thuc hien tai san xuat md rong nong nghiep.
+ Bo che do nhieu gia trudc day, thuc hien che do mot gia ddi vdi moi loai vat tu va ndng san hang hoa.
+ Trong nhung trudng hop dac biet, Nha nude cd the ap dung nhung chfnh sach nhu h6 tro gia dau vao (phan bon, hat giong mdi...), hd tro tiep can thj trudng phu hop vdi nhung cam ket quoc te ve hoi nhap cua ndng nghiep, mua tro gia ddi vdi san pham dau ra theo nhung dot de on djnh gia ca thj trudng, chong tut gia qua muc co tac dong xau tdi san xuat nong nghiep.
e. Chinh sach xuat khau ndng san
Day la mot chfnh sach quan trong ddi vdi nong nghiep ciia Nha nude ta, cd y nghia ldn trong viec khai thac loi the so sanh ciia nen ndng nghiep Viet Nam
nhiet ddi, gio mua, lai co ca rung va bien. Chfnh sach xua't khau nong san hien nay d nude ta gom nhung noi dung co ban la:
+ Nha nude khuyen khfch cac thanh phan kinh te tham gia san xua't va xuat khau. Da dang hoa san pham nong san xua't kh£u va da dang hoa thi trudng tren co sd giu virng thj trudng truyen thd'ng, tim kiem them thj trudng mdi. Tang ty trong nong san che bie'n, giam ty trong nong san tho trong xuat khau.
+ Khuyen khfch trong nude san xuat nhung mat hang ndng san thuc phim thay the nhap khau de tang hieu qua kinh te; coi trong xuat khau tai chd tren thj trudng noi dja trong qua trinh phat trien manh cua nganh du lich.
+ Su dung linh hoat cac cdng cu kinh te khuyen khfch xuat khau nhu xoa bo han ngach, cat giam thue xuat khaiu theo lo trinh hoi nhap, dieu tiet hop ly ty gia hoi doai.
g. Chinh sach khuyen nong
Hoat dong khuyen ndng cd tCr rat sdm trong ljch sir phat trien ndng nghiep nude ta. TCr khi cd Chi thj 100/CT-TW (1981) va dac biet la sau Nghj quyet
10 cua Bo Chfnh trj (1988), chfnh sach khuyen ndng duoc dac biet coi trong.
Nghj djnh 13/CP (2/3/1993) cua Chfnh phu quy djnh cu the ve cdng tac khuyen nong. Theo Nghj djnh nay, Nha nude to chu’c khuyen ndng tu trung uong den co sd; cho phep phat trien cac to chu’c khuyen ndng tu nguyen cua cac doan the, cac to chirc kinh te - xa hoi va tu nhan de giup ndng dan phat trien san xuat. Nghj dinh 13/CP cung quy djnh noi dung chu yeu cua cdng tac khuyen nong la:
+ Pho bie'n tien bo ky thuat trdng trot, chan nuoi, cdng nghe che bie'n bao quan ndng san, pho bie'n kinh nghiem cac dien hinh tien tien trong hoat dong san xuat ndng, lam, ngu nghiep.
+ Boi dudng va phat trien ky nang, kie'n thtic ve kinh te va ky thuat cho ndng dan.
+ To chtic, khuyen khfch cac phong trao san xua't va hoat dong cong ddng d ndng thdn.
h. Chinh sach doi m oi co ca'u kinh te nong nghiep, ndng thdn
Day la mot chu truong ldn cua Dang va Nha nude ta. Muc tieu cua chfnh
sach la chuyen nen kinh te cua nude ta chu yeu la nong nghiep thanh nen kinh l€ co co ca'u hop ly theo hudng tang ty trong cong nghiep va dich vu nong thon trong khi so luong tuyet doi cua san xua't nong nghiep van tang len. Chfnh sach d6i mdi co ca'u kinh te' ndng nghiep, nong thdn the hien tap trung d Nghi quyet Trung uong ldn thu* 5 (khoa VII) vdi nhung noi dung chu yeu sau day:
+ Phat trien nhanh, virng chac va cd hieu qua cac nganh san xuat cdng nghiep dich vu d ndng thdn, tren co sd dd tang nhanh ty trong cac nganh nay trong co ca'u kinh te cua m6i vung va m6i dia phuong. Chu trong trudc he't nhirng nganh cdng nghiep va dich vu phuc vu ndng, lam, ngu nghiep.
+ Tang nhanh ty trong nganh chan nuoi trong co cau kinh te ndng nghiep;
da dang hoa san pham chan nuoi va chu trong chan nuoi xua't khau.
+ Phat trien cac vung va tieu vung trong diem san xua't cac san pham luong thuc, cay cdng nghiep chu yeu nhu cao su, ca phe, che... de phat huy the manh cua cac vung; tren co sd dd thuc hien tham canh tang nang suat, nang cao chat luong san pham, dap ting nhu cau trong nude va xuat khau.
+ Phat trien manh nganh thuy san tren tat ca cac mat nuoi trdng, danh bat, che bien de khai thac cd hieu qua tiem nang mat nude va vung bien ciia nude ta.
+ Phat trien nganh lam nghiep theo hudng bao ve rirng hien cd dac biet la rirng dau nguon, rirng phong ho, khu bao ton; cham soc va tai sinh vdn rirng; phu xanh dat trong ddi nui troc; ket hop hop ly giua khai thac vdi che bie'n lam san.