Tiểu luận chính sách công

MÔN HỌC CHÍNH SÁCH CÔNG ĐỀ TÀI PHÂN TÍCH VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÒNG CHỐNG THIÊN TAI Ở VIỆT NAM tiểu luận phân tích việc thực hiện chính sách phòng chống thiên tai và báo cáo công tác, thực, trạng, khó khăn trong công tác thực hiện

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT KHOA KHOA HỌC QUẢN LÝ

BÀI KIỂM TRA CUỐI KÌ MÔN HỌC CHÍNH SÁCH CÔNG

ĐỀ TÀI: PHÂN TÍCH VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÒNG

CHỐNG THIÊN TAI Ở VIỆT NAM.

Họ và tên sinh viên: Trần Thị Thanh Lan

MSSV: 2123801011008

GVHD: Ngô Hoài Sơn

Lớp: Chính Sách Công sáng thứ 3

Bình Dương, tháng 2, 2023

Trong sự vận hành của xã hội, sẽ xuất hiện nhiều vấn đề man tính chấtchung, hậu quả xày ra đủ lớn để chúng ta có thể nhìn nhận và cần đến sự canthiệp của nhà nước, nhà nước bàn bạc, xem xét cần ban hành những chínhsách để khắc phục tình trạng của vấn đề hay không Nhưng thực trạng banhành chính sách hiện nay, một số chính sách thực hiện hiệu quả số còn lạiviệc thực hiện chính sách chỉ nằm trên giấy tờ Do đó, quá trình thực thi chínhsách cần phải được phân tích kỹ lưỡng, để mục tiêu của chính sách được đưavào thực tế.

1 Xác định vấn đề chính sách là gia đoạn lựa chọn vấn đề nào của đờisống kinh tế xã hội sẽ được đưa vào chương trình nghị sự

2 Lựa chọn hành động là việc xem xét, cân nhắc các phương án để tìm raphương án tối ưu nhất

3 Triển khai chính sách là quá trình đưa chính sách vào thực tế của đờisống kinh tế xã hội, để đạt được những kết quả thực tế của chính sách

4 Đánh giá kết quả là giai đoạn sử dụng những biện pháp, kỹ thuật sosánh, đối chiếu kết quả dự kiến của chính sách và kết quả thực tế có được từquá trình triển khai chính sách

5 Điều chỉnh chính sách là giai đoạn các nhà hoạch định chính sách tiếnhành những điều chỉnh cần thiết vì một chính sách tốt hơn

Việc phân chia các bước trong quy trình chính sách có ý nghĩa trong việcnghiên cứu quá trình chính sách

Các nhóm trong quy trình chính sách tạo thành một tập hợp hay còn gọi

là mạng lưới, những chủ thể có liên quan đến chính sách tương tác với nhautrong suốt quá trình chính sách Gọi là cộng đồng chính sách Cộng đồngchính sách gồm 1 số loại cơ bản:

1 Cộng đồng cốt lõi( trung tâm)

2 Cộng đồng thân chính phủ: có mối quan hệ than thiết với cơ quan nhànước và được trao quyền hoạch định chính sách đột xuất

3 Nhóm quan tâm: những chủ thể quan tâm đến lĩnh vực của họ

1.2 Lý thuyết về thực hiện chính sách

Thành công của một chính sách phụ thuộc rất nhiều vào quá trình thựchiện,nếu không chính sách chỉ dừng ở việc nằm trên giấy tờ.Quy trình thựchiện chính sách như sau:

 Ban hành văn bản hướng dẫn

 Lập kế hoạch thực thi

 Xác định cơ quan chuyên trách

 Phân công trách nhiệm và phân bổ nguồn lực

 Tuyên truyền, phổ biến chính sách

 Điều hành và phối hợp hoạt động

 Theo dõi, giám sát

Trong quy trình thực hiện chính sách có 4 yếu tố quan trọng cân lưu ý là:chính sách đã được ban hành, cơ quan thực thi, các nhóm tham gia, các yếu tốthuộc về môi trường chính sách.

Chính sách đã được ban hành là hình dung của nhà hoạch định chínhsách về những điều xảy ra trong thực tế Ví dụ như trước tình hình thiên taidiễn ra mọi nơi, có thể bất cứ lúc nào, bất cứ đâu Nhằm ngăn ngừa và hạnchế thiên tai ở Việt Nam nhà nước ta đã ban hành những chính sách về vấn đềphòng, chống thiên tai

Cơ quan thực thi trong nhiều trường hợp là cơ quan thuộc bộ máy nhànước Các nhóm tham gia là những đối tượng liên quan và tương tác với nhautrong quá trình thực thi chính sách

Các yếu tố thuộc về môi trường chính sách tác động đến quá trình thựcthi chính sách hoặc bị tác động bởi quá trình thực thi chính sách đó

Để triển khai chính sách, có nhiều loại mô hình triển khai, nhưng chủyếu là hai mô hình từ trên xuống và từ dưới lên

Mô hình từ trên xuống: trong mô hình này, chủ thể thực thi chủ yếu làm

theo những gì mà nhà nước đã yêu cầu, đã thiết lập chính sách đó dưới sựkiểm soát của nhà nước trong quá trình thực hiện Điểm mấu chốt của môhình này là bắt đầu từ trên xuống bằng một chương trình hoặc một chính sách

của nhà nước

Về ưu điểm của mô hình

Thứ nhất là có thể xác định rõ ràng những yếu tố cơ bản tác động đếnđầu ra của chính sách cũng như xác định được cả những yếu tố gián tiếp tácđộng đến chính sách

Thứ hai, mô hình này giúp nhà nước xác định rõ ràng mục tiêu đạt đượccũng như nguồn lực cần huy động trong quá trình thực thi chính sách

Thứ ba, mô hình này được tính toán và phân tích kỹ lưỡng tính hiệu quả

do năng lực có chuyên môn cao của cơ quan ban hành

Nhược điểm của mô hình

Bên cạnh các ưu điểm thì mô hình này cũng chứa nhiều khuyết điểm.Thứ nhất, việc xây dựng một mạng lưới các chủ thể thực thi chính sách còngặp khó khăn

Thứ hai, các mục tiêu cơ bản bị bỏ qua, không được đưa vào yếu tố đầu

ra của chính sách

Mô hình từ dưới lên

Mô hình này bắt đầu từ việc xác định vấn đề từ dưới lên, bên dưới chủđộng xây dựng vấn đề chứ không từ nhà nước đi xuống Và trong quá trìnhthực thi, phía dưới đề xuất ra các phương án để thực hiện chính sách

Về ưu điểm của mô hình:

Thứ nhất, xác định được rõ ràng và đáng tin cậy về cách thức xây dựngmạng lưới chính sách bởi mô hình từ dưới lên

Thứ hai, điểm xuất phát của mô hình này là từ việc xem xét những vấn

đề và chiến lược giải quyết vấn đề theo cách nhìn nhận của chủ thể tham giachứ không bắt nguồn từ các chương trình nhà nước

Thứ ba, mô hình này không tập trung vào các mục tiêu chính thống củachính sách mà nó xem xét tất cả các mục tiêu có thể có từ các chương trìnhcủa nhà nước và của tư nhân

Thứ tư, những chính sách đòi hỏi có sự tham gia của nhiều đối tượng ởkhu vực công và tư được phát huy hiệu quả

Thứ năm, nhận được sự hưởng ứng của đông đảo những người tham gianên việc tương tác trở nên dễ dàng, lâu bền hơn

Nhược điểm của mô hình: không tránh khỏi sai sót, mô hình này cũng có

các nhược điểm Thứ nhất, vai trò của trung ương dễ mất đi

Thứ hai, bỏ qua những nỗ lực của các chủ thể khi tham gia vào quá trìnhthực hiện các chính sách trước đây

Thứ ba, bỏ qua xem xét, đánh giá các yếu tố tác động đến lợi ích của chủthể tham gia mà chỉ tập trung xem xét cách thức nhìn nhận và chiến lược củahọ.

Thứ tư, mô hình này nhấn mạnh tính hiệu quả của chương trình nhànước cũng như năng lực công chức trong điều chỉnh và định hướng hành vicông chứng thực thi chính sách và các nhóm thụ hưởng Tóm lại, mô hình nàocũng có các nhược điểm riêng, do đó cần kết hợp cả hai mô hình trên để manglại hiệu quả thực thi chính sách tốt nhất

Những rào cản trong việc triển khai chính sách

Về những rào cản bên ngoài không nằm trong khả năng dự đoán hoặcvượt quá khả năng dự đoán của nhà hoạch định chính sách Những ngoại tác

có thể mang tính chất “vật lý” hoặc “chính trị” Bên cạnh đó, những rào cảnbên trong bộc lộ dưới nhiều dạng như nguồn lực thực thi chính sách, việckhông xác định đúng quy luật nhân quả, không thống nhất được mục tiêu Khung phân tích thực thi chính sách gồm 4 yếu tố: Động cơ, thông tin,quyền lực, sự tương tác

Động cơ trong quá trình thực thi chính sách những chủ thể tham gia nếucảm thấy có nhiều động cơ họ sẽ tham gia sâu sát hơn và ngược lại động cơquá ít hoặc không phù hợp sẽ gây mất điều hòa giữa các nhóm tham gia Việcnghiên cứu động cơ sẽ giúp các chủ thể nhìn nhận được

Thông tin đóng vai trò quan trọng trong quá trình thực hiện chính sách

về nó cho biết những người tham gia sẽ làm gì làm việc với ai và mục tiêuhướng tới của chính sách là gì Thông tin sẽ cung cấp cho chúng ta biết nhiệm

vụ của những cộng đồng trong chính sách, họ sẽ cần phải làm gì, phân bổ cáccông việc đánh giá chính sách để tìm ra những điểm chưa phù hợp Và hướngtới mục tiêu của chính sách, thông tin còn tác động đến quan điểm cách nhìnnhận của cộng đồng làm sâu sắc thêm sự đồng thuận hoặc chống đối đối vớichính sách

Quyền lực sẽ cho biết người được trao quyền để thực hiện chính, sáchphân quyền ở mức độ nào Quyền lực sẽ cho biết trong cộng đồng chính sáchthì cộng đồng thân chính phủ sẽ là những người có tác động và gắn chặt vớicác khâu quan trọng cốt lõi trong quá trình chính sách và thực thi chính sáchbao gồm các bộ trưởng của bang và liên bang, các công chức cao cấp ngườiđứng đầu cơ quan tư vấn của nhà nước, những đại diện quan trọng của cácnhóm lợi ích và các tổ chức tư nhân trong lĩnh vực mà chính sách đang điềuhành Quyền lực cũng sẽ phân quyền cho các cộng đồng như nhóm cận chínhphủ là trung tâm của cộng đồng chính sách Những nhóm này tham giathường xuyên và tích cực vào quá trình chính sách, còn những nhóm quantâm thì không thường xuyên và không ổn định nhưng nó đóng vai trò rất quantrọng trong quá trình triển khai chính sách và phát triển chính sách

Sự tương tác, đây là yếu tố quan trọng giúp phân tích các rào cản trongquá trình thực thi chính sách có 3 hình thức cơ bản là sự hợp tác, chống đối,chia sẻ và học hỏi

2 Phân tích việc thực hiện chính sách

2.1 Giới thiệu chính sách phòng chống thiên tai(PCTT)

Sau 77 năm kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh số70/SL( 22/5/1946) đến nay cả nước ta đều đã và đang kế thừa sự nghiệpphòng chống thiên tai của cả dân tộc, cùng với sự chỉ huy, vào cuộc của toànthể các cán bộ, chiến sĩ cho đến người dân mặc dù đối mặc với thiên tai khốcliệt và nguy hiểm, nhưng chúng ta vẫn quyết bảo toàn tính mạng và tài sảncủa Nhà nước và toàn thể Nhân dân Hiện nay, nước ta cũng đã kế thừa, pháthuy ban hành các chính sách, Luật phòng chống thiên tai( năm 2013), việcxây dựng đê điều, các trạm thủy văn, phục hồi rừng được ban hành nhằmngăn ngừa và khắc phục thiên tai nhưng số liệu hiệu quả không cao và khôngđáng kể Năm 2021, ở nước ta đã xảy ra 4.061 trận thiên tai làm 530 ngườichết và mất tích thiệt hại về kinh tế khoảng 5.200 tỷ đồng Nhiều giải pháp

còn chưa khả thi Trong chính sách này, nhà nước hỗ trợ về dân sinh (ngườidân, hộ gia đình bị thiệt hại do thiên tai…) và cả hỗ trợ về nhà ở bị thiệt hại

do thiên tai Nội dung chủ yếu của chính sách là đặt ra yêu cầu công tácphòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai trong thời gian tới phải có

sự chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệthống chính trị và toàn xã hội nhằm giảm nhẹ thiệt hại của thiên tai, phát triểnbền vững đất nước

Trước tình hình biến đổi khí hậu thất thường như hiện nay, thiên tai xảy

ra ngày một nhiều và gặp nhiều khó khăn trong việc ngăn chặn, gây ra nhiềuhậu quả đau thương, thiệt hại về người và của Vì vậy nước ta cần phải có giảipháp căn cơ để việc đưa chính sách phòng chống thiên tai không chỉ nằm trêngiấy tờ, để làm được việc này chúng ta cần tìm hiểu, phân tích việc thực hiênchính sách Phòng chống thiên tai sẽ diễn ra như thế nào, gồm những nội dung

gì, hay gặp những khó khăn nào hay không

2.2 Cộng đồng thực hiện chính sách PCTT

Dưới tình hình thiên tai xảy ra ngày một khó lường, Nhà nước ta đã kịpban hành, chỉ dạo và thực hiện các công tác phòng chống thiên tai, cứu nạncứu hộ Nhà nước kiên quyết theo dõi sát sao việc thực hiện các chính sách,Luật liên quan đến vấn đề thiên tai đồng thời phân phối các giải pháp phòng

và khắc phục hậu quả do thiên tai Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong côngtác phòng, chống thiên tai, trong việc huy động nguồn lực cho phòng, chốngthiên tai và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước tình hình thiên taidiễn biến ngày càng cực đoan, bất thường, gây hậu quả nghiêm trọng Việcnghiên cứu, ban hành các chính sách về Phòng, chống thiên tai nhà nước còngặp phải một số khó khăn như về đội ngũ ban hành, khoa học công nghệ hay

về tài chính bên cạnh đó nhà nước còn phải Chịu sức ép của nền kinh tế saukhi bị thiên tai tàn phá và phải nhìn nhận thấu đáo, tháo gỡ Những vướng mắctrong quá trình thực hiện khi thiên tai xảy ra, Việt Nam nhận được nhiều hỗ

trợ nhưng chưa có cơ chế quy định cụ thể về việc tiếp nhận và phân bổ kịpthời cho các địa phương sử dụng Do vậy, nhà nước cần điều chỉnh phân bổnguồn tài chính sao cho được kịp thời, đúng quy định Việc kiểm soát phòng,chống thiên tai phải được thực hiện định kỳ hoặc đột xuất để thu thập thôngtin, xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước và hoạt động phòng,chống thiên tai Nhà nước có chính sách đồng bộ về đầu tư huy động nguồnlực và các giải pháp thực hiện công tác phòng chống thiên tai như: đầu tư cơ

sở hạ tầng vùng thường xuyên bị thiên tai xảy ra, di dời dân sinh sống ở khuvực nguy hiểm đến nơi an toàn khuyến khích tổ chức hộ gia đình cá nhân chủđộng thực hiện các biện pháp phòng chống thiên tai nhằm đạt được hiệu quảtốt nhất

Sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phụchậu quả thiên tai được nêu rõ trong ‘‘Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 24/3/2020’’của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòngngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai cụ thể: tập trung lãnh đạo,chỉ đạophân công, phân cấp, người đứng đầu các cơ quan tổ chức

Đảng và Nhà nước ta đã kịp thời có nhiều chủ trương lãnh đạo và tậptrung chỉ đạo nhiều giải pháp đồng bộ, quyết liệt phòng ngừa, ứng phó; khắcphục hậu quả thiên tai, đạt được nhiều kết quả quan trọng

Trong công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục biến đổi khí hậu vai tròcủa mặt trận tổ quốc Việt Nam được củng cố và phát huy mạnh mẽ nhằm bảođảm việc thực hiện chính sách phòng chống thiên tai đạt được hiệu quả tốtnhất Mặt trận tổ quốc Việt Nam đẩy mạnh tuyên truyền phổ biến các chủtrương của đảng, chính sách pháp luật của nhà nước xây dựng các kế hoạch,phương án phòng ngừa, ứng phó với hậu quả thiên tai trong tổ chức của mình

và đồng thời huy động phân bổ nguồn lực cứu trợ hỗ trợ

Chính phủ thành lập Ban chỉ đạo quốc gia về phòng, chống thiên tai ,làm nhiệm vụ điều phối liên ngành giúp Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ

trong việc tổ chức, chỉ đạo, điều hành công tác phòng ngừa, ứng phó và khắcphục hậu quả thiên tai trên phạm vi cả nước Dưới đó là cơ quan thưởng trựccủa Ban chỉ đạ quốc gia về phòng, chống thiên tai là Bộ Nông nghiệp và Pháttriển nông thông.

Với chính sách phòng chống thiên tai tại Việt Nam những cơ quan tổchức hộ gia đình cá nhân ở Việt Nam hay cá nhân nước ngoài tổ chức quốc tếđang sinh sống hoạt động tại việt nam là những đối tượng được thụ hưởngchính sách, họ mong đợi tài sản tính của cá nhân được bảo vệ và khắc phụcsau hậu quả của thiên tai để lại Họ tích cực tham gia, ủng hộ, việc thực hiệntheo quy định của các chính sách về phòng chống thiên tai Đặc biệt là nhữngđối tượng dễ bị tổn thương như nhóm người có đặc điểm và hoàn cảnh khókhăn và chịu nhiều tác động bất lợi từ thiên tai như những hộ gia đình tổ chức

ở vùng mà thiên tai xảy ra nhiều như ở miền Trung Việt Nam

Bên cạnh Nhà nước và Đảng, Mặt trận tổ quốc Việt Nam,… thì tổ chức,

hộ, gia đình, dân quân tự vệ, quân đội nhân dân, công an nhân dân, tổ chức cánhân tình nguyện còn là nguồn nhân lực cần thiết cho phòng chống thiên tai.Các cấp chính quyền địa phương, dân quân tự vệ là lực lượng tại chỗ thựchiện nhiệm vụ phòng chống thiên tai theo phương án phòng chống thiên taicủa địa phương và sự điều động của người có thẩm quyền Quân đội nhândân, Công an nhân dân có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ phòng chống thiêntai là lực lượng nòng cốt trong sơ tán người phương tiện tài sản cứu hộ cứunạn…

Cùng với đó, những tình tiết những tình tiết thấp thường của thiên taixảy ra đều được các nhà báo phóng viên đưa tin nhằm cập nhập về tình trạngthiên tai một cách nhanh nhất Bên cạnh đó cũng có các nhà khí tượng các nhànghiên cứu về thiên tai đưa ra mức độ ảnh hưởng, mức độ gây hậu quả, vàhướng di chuyển khi thiên tai xảy ra để thông báo sớm đến toàn thể quốc gia,

cơ quan có liên quan để việc sơ tán, thông báo người dân và có biện pháp bảo

vệ tốt nhất về tài sản và người sớm nhất có thể nhằm giảm thiệt hại do thiêntai gây ra.

Nhằm đảm bảo cho việc thực hiện phòng chống thiên tai không bị giánđoạn kinh phí quỹ phòng chống thiên tai đã được thành lập ở các cấp tỉnh do

ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý Nguồn tài chính của quỹ phòng chống thiêntai sẽ được đóng góp bởi các tổ chức kinh tế trong nước và ngoài nước tại địabàn Các doanh nghiệp cũng đóng góp không nhỏ vào quỹ này Do hậu quảcủa thiên tai để lại là vô cùng đau đớn và tổn thất nặng nề, khi chính sách nàyban hành thì các cá nhân, tổ chức… đều chấp nhận, hưởng ứng tham gia mộtcách tích cực

mà thực thi Trong quá trình thực hiện các cơ quan thực thi có thể phản hồinhưng nhiều khi phải được sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền việc banhành chính sách đồng nghĩa với việc xem xét những việc cần làm, năng lựccủa cấp thừa hành, việc hoạch định và ban hành chính sách là công việc của

cơ quan nhà nước trung ương như Thủ tướng, các bộ trưởng hoặc nội các.Trục này nhấn mạnh đến quá trình chính sách được hình thành từ trên xuống.Trục ngang:

Khi đề cập đến trục ngang của chính sách là tiếp cận chính sách ở góc độ

tổ chức các hoạt động của chủ thể thực hiện bên ngoài nhà nước những hoạtđộng này diễn ra bên trong từng chủ thể hoặc giữa các chủ thể với nhau Quan